Adhyaya 45: Ritual Procedure for Worship of Rāma and Lakṣmaṇa in the Month of Jyeṣṭha

Verse 1

दुर्वासा उवाच । ज्येष्ठमासेऽप्येवमेवं संकल्प्य विधिना नरः । अर्चयेत् परमं देवं पुष्पैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ४५.१ ॥

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ, ನಾನಾವಿಧ ಶುಭ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪರಮ ದೇವರನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 2

नमो रामाभिरामाय पादौ पूर्वं समर्चयेत् । त्रिविक्रमायेति कटिं धृतविश्वाय चोदरम् ॥ ४५.२ ॥

‘ನಮೋ ರಾಮಾಭಿರಾಮಾಯ’ ಎಂದು ಮೊದಲು ಪಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ‘ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾಯ’ ಎಂದು ಕಟಿಯನ್ನು, ‘ಧೃತವಿಶ್ವಾಯ’ ಎಂದು ಉದರವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 3

उरः संवत्सरायेति कण्ठं संवर्त्तकाय च । सर्वास्त्रधारिणे बाहू स्वनाम्ना अब्जरथाङ्गकौ ॥ ४५.३ ॥

‘ಸಂವತ್ಸರಾಯ’ ಎಂದು ಉರಸ್ಥಳವನ್ನು, ‘ಸಂವರ್ತ್ತಕಾಯ’ ಎಂದು ಕಂಠವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾದ ಎರಡು ಭುಜಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಾಮಗಳಿಂದ ‘ಅಬ್ಜರಥ’ ಮತ್ತು ‘ಅಂಗಕ’ ಎಂದು ಅರ್ಚಿತವಾಗಬೇಕು.

Verse 4

सहस्रशीर्षेऽभ्यर्च्य शिरस्तस्य महात्मनः । एवमभ्यर्च्य विधिवत् प्रागुक्तं कुम्भं विन्यसेत् ॥ ४५.४ ॥

‘ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಕುಂಭವನ್ನು ಯಥಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 5

प्राग्वद् वस्त्रयुगच्छन्नौ सौवर्णौ रामलक्ष्मणौ । अर्चयित्वा विधानॆन प्रभाते ब्राह्मणाय तौ । दातव्यौ मनसा काममीहता पुरुषेण तु ॥ ४५.५ ॥

ಹಿಂದಿನಂತೆ ವಸ್ತ್ರಯುಗಲದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಸುವರ್ಣ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 6

अपुत्रेण पुरा पृष्टो राज्ञा दशरथेन च । पुत्रकामपरः पश्चाद् वसिष्ठः परमार्चितः ॥ ४५.६ ॥

ಹಿಂದೆ ಪುತ್ರರಹಿತನಾದ ರಾಜ ದಶರಥನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು; ನಂತರ ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಆಶಯದಿಂದ ವಸಿಷ್ಠನು ಪರಮ ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 7

इदमेव विधानं तु कथयामास स द्विजः । प्राग्राहस्यं विदित्वा तु स राजा कृतवानिदम् ॥ ४५.७ ॥

ಆ ದ್ವಿಜನು ಇದೇ ವಿಧಾನದನ್ನೇ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು; ರಾಜನು ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅದರಂತೆ ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 8

तस्य पुत्रः स्वयं जज्ञे रामनामाऽसुतो बली । चतुर्द्धा सोऽव्ययो विष्णुः परितुष्टो महामुने । एतदैहिकमाख्यातं पारत्रिकमतः शृणु ॥ ४५.८ ॥

ಅವನಿಂದ ಸ್ವಯಂ ರಾಮನೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಓ ಮಹಾಮುನಿ, ಚತುರ್ವಿಧವಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಅವ್ಯಯ ವಿಷ್ಣು ಸಂತೃಪ್ತನಾದನು. ಇದು ಇಹಲೋಕಸಂಬಂಧಿ; ಈಗ ಪರಲೋಕಸಂಬಂಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 9

तावद् भोगान् भुञ्जते स्वर्गसंस्थो यावदिन्द्राः दश च द्विद्विसंख्याः । अतीतकाले पुनरेत्य मर्त्यो भवेत राजा शतयज्ञयाजी । नश्यन्ति पापानि च तस्य पुंसः प्राप्नोति निर्वाणमलं च शाश्वतम् ॥ ४५.९ ॥

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಅವನು ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು, ಹತ್ತು ಇಂದ್ರರ ಕಾಲವೂ ಹಾಗೂ ಅದರ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಇಂದ್ರರ ಕಾಲವೂ ಇರುವವರೆಗೆ. ಆ ಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಮর্ত್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶತಯಜ್ಞಯಾಜಿಯಾದ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗಿ, ಅವನು ಶಾಶ್ವತವಾದ ನಿರ್ಮಲ ನಿರ್ವಾಣ (ಮೋಕ್ಷ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.