Adhyaya 45: Ritual Procedure for Worship of Rāma and Lakṣmaṇa in the Month of Jyeṣṭha

Verse 1

दुर्वासा उवाच । ज्येष्ठमासेऽप्येवमेवं संकल्प्य विधिना नरः । अर्चयेत् परमं देवं पुष्पैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ४५.१ ॥

ദുർവാസാ പറഞ്ഞു—ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലും ഇങ്ങനെ തന്നെ വിധിപൂർവ്വം സംकल्पം ചെയ്ത്, നാനാവിധ ശുഭപുഷ്പങ്ങളാൽ പരമദേവനെ അർച്ചിക്കണം.

Verse 2

नमो रामाभिरामाय पादौ पूर्वं समर्चयेत् । त्रिविक्रमायेति कटिं धृतविश्वाय चोदरम् ॥ ४५.२ ॥

‘നമോ രാമാഭിരാമായ’ എന്നു പറഞ്ഞു ആദ്യം പാദങ്ങൾ അർച്ചിക്കണം. തുടർന്ന് ‘ത്രിവിക്രമായ’ എന്നു കടി, ‘ധൃതവിശ്വായ’ എന്നു ഉദരം അർച്ചിക്കണം.

Verse 3

उरः संवत्सरायेति कण्ठं संवर्त्तकाय च । सर्वास्त्रधारिणे बाहू स्वनाम्ना अब्जरथाङ्गकौ ॥ ४५.३ ॥

‘സംവത്സരായ’ എന്നു പറഞ്ഞു ഉരസ്ഥലം, ‘സംവർ‍ത്തകായ’ എന്നു പറഞ്ഞു കണ്ഠം അർച്ചിക്കണം. സർവാസ്ത്രധാരികളായ രണ്ടു ഭുജങ്ങൾ തത്ത്വനാമങ്ങളാൽ ‘അബ്ജരഥ’യും ‘അംഗക’യും ആയി അർച്ചിക്കപ്പെടണം.

Verse 4

सहस्रशीर्षेऽभ्यर्च्य शिरस्तस्य महात्मनः । एवमभ्यर्च्य विधिवत् प्रागुक्तं कुम्भं विन्यसेत् ॥ ४५.४ ॥

‘സഹസ്രശീർഷ’ എന്ന നാമത്തിൽ ദേവനെ ആരാധിച്ച്, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശിരസ്സിനെയും വിധിപൂർവ്വം അർച്ചിക്കണം. ഇങ്ങനെ ക്രമവിധിപ്രകാരം പൂജ ചെയ്ത്, മുൻപ് പറഞ്ഞ കുംഭം യഥാസ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 5

प्राग्वद् वस्त्रयुगच्छन्नौ सौवर्णौ रामलक्ष्मणौ । अर्चयित्वा विधानॆन प्रभाते ब्राह्मणाय तौ । दातव्यौ मनसा काममीहता पुरुषेण तु ॥ ४५.५ ॥

മുൻപുപറഞ്ഞതുപോലെ വസ്ത്രയുഗലത്തോടെ മൂടിയ സ്വർണ്ണ റാമ-ലക്ഷ്മണ പ്രതിമകളെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, പ്രഭാതത്തിൽ അഭീഷ്ടസിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുരുഷൻ അവയെ ബ്രാഹ്മണന് ദാനമായി നൽകണം.

Verse 6

अपुत्रेण पुरा पृष्टो राज्ञा दशरथेन च । पुत्रकामपरः पश्चाद् वसिष्ठः परमार्चितः ॥ ४५.६ ॥

മുമ്പ് പുത്രനില്ലാത്ത രാജാവ് ദശരഥൻ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു; തുടർന്ന് പുത്രലാഭം ആഗ്രഹിച്ച് വസിഷ്ഠനെ പരമഭക്തിയോടെ ആദരിച്ചു.

Verse 7

इदमेव विधानं तु कथयामास स द्विजः । प्राग्राहस्यं विदित्वा तु स राजा कृतवानिदम् ॥ ४५.७ ॥

ആ ദ്വിജൻ ഇതേ വിധാനമാണ് വ്യക്തമായി പറഞ്ഞത്; രാജാവ് മുൻപ് പറഞ്ഞ രഹസ്യോപദേശം ഗ്രഹിച്ച് അതനുസരിച്ച് അനുഷ്ഠാനം നടത്തി.

Verse 8

तस्य पुत्रः स्वयं जज्ञे रामनामाऽसुतो बली । चतुर्द्धा सोऽव्ययो विष्णुः परितुष्टो महामुने । एतदैहिकमाख्यातं पारत्रिकमतः शृणु ॥ ४५.८ ॥

അവനിൽ നിന്ന് സ്വയം ‘രാമ’ എന്ന നാമമുള്ള ബലവാൻ പുത്രൻ ജനിച്ചു. മഹാമുനേ, ചതുര്വിധമായി അവതരിച്ച അവ്യയ വിഷ്ണു സന്തുഷ്ടനായി. ഇത് ഇഹലോകസംബന്ധമായത്; ഇനി പരത്രസംബന്ധമായത് കേൾക്കുക.

Verse 9

तावद् भोगान् भुञ्जते स्वर्गसंस्थो यावदिन्द्राः दश च द्विद्विसंख्याः । अतीतकाले पुनरेत्य मर्त्यो भवेत राजा शतयज्ञयाजी । नश्यन्ति पापानि च तस्य पुंसः प्राप्नोति निर्वाणमलं च शाश्वतम् ॥ ४५.९ ॥

സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി അവൻ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നത് പത്ത് ഇന്ദ്രന്മാരുടെയും അതിന്റെ ഇരട്ടിയായി എണ്ണപ്പെടുന്ന ഇന്ദ്രന്മാരുടെയും കാലം നിലനിൽക്കുന്നത്രയും. ആ കാലം കഴിഞ്ഞാൽ മർത്ത്യൻ വീണ്ടും മനുഷ്യലോകത്തിലേക്ക് മടങ്ങി ശതയജ്ഞയാജിയായ രാജാവാകുന്നു. അവന്റെ പാപങ്ങൾ നശിക്കുകയും അവൻ ശാശ്വതമായ നിർമല നിർവാണം (മോക്ഷം) പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.