Vyāsotpatti-kathana (Account of the Birth/Origin of Vyāsa)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ವ್ಯಾಸೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಪರಾಶರರಿಂದ ಸತ್ಯವತಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾಯೋಗಿ ವ್ಯಾಸರು ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದರು ಎಂಬ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಯಮುನೆಯ ಪುಣ್ಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪರಾಶರರ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ವೇಳೆ ನಡೆದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ನದಿ ದಾಟಿಸುವ ದೋಣಿ-ಪ್ರಸಂಗ, ನಿಷಾದ/ಮೀನುಗಾರ ಸಮುದಾಯದ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಾ (ನಂತರ ಸತ್ಯವತಿ) ಯ ಆಗಮನ। ಕಾಲಯೋಗವೆಂಬ ದೈವ ನಿಯತಿಯ ಕಾರಣ ಸ್ವಸಂಯಮಿ ಋಷಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಜೀವನಕಥೆಯಲ್ಲ; ತಪಸ್ಸು, ತೀರ್ಥ, ಋಷಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಒಂದಾಗಿ ಜ್ಞಾನ-ಪರಂಪರೆಗಳು ಧರ್ಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ, ವ್ಯಾಸರ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
मुनय ऊचुः । व्यासोत्पत्तिं महाबुद्धे ब्रूहि सूत दयानिधे । कृपया परया स्वामिन्कृतार्थान्निष्कुरु प्रभो
ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತ ಸೂತ, ದಯಾನಿಧಿ! ವ್ಯಾಸನ ಜನ್ಮೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳು. ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ, ಪ್ರಭು! ನಿನ್ನ ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೃತಾರ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.
Verse 2
व्यासस्य जननी प्रोक्ता नाम्ना सत्यवती शुभा । विवाहिता तु सा देवी राज्ञा शन्तनुना किल
ವ್ಯಾಸನ ಜನನಿಯಾಗಿ ಶುಭಳಾದ ಸತ್ಯವತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಆ ದೇವೀತುಲ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ರಾಜ ಶಂತನುವಿಗೆ ವಿವಾಹಿತಳಾಗಿದ್ದಳು.
Verse 3
तस्यां जातो महायोगी कथं व्यासः पराशरात् । सन्देहोऽत्र महाञ्जातस्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति
ಅವಳಿಂದ ಪರಾಶರನ ಮೂಲಕ ಮಹಾಯೋಗಿ ವ್ಯಾಸನು ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದನು? ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ನೀವು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು।
Verse 4
सूत उवाच । एकदा तीर्थयात्रायां व्रजन्योगी पराशरः । यदृच्छया गतो रम्यं यमुनायास्तटं शुभम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಒಮ್ಮೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದ ಯೋಗಿ ಪರಾಶರನು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಯಮುನೆಯ ರಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಶುಭ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು।
Verse 5
निषादमाह धर्मात्मा कुर्वन्तं भोजनन्तदा । नयस्व यमुनापारं जलयानेन मामरम्
ಆಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಆಹಾರ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಿಷಾದನಿಗೆ—“ಜಲಯಾನದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಯಮುನಾ ಪಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।
Verse 6
इत्युक्तो मुनिना तेन निषादस्स्वसुतां जगौ । मत्स्यगन्धाममुं बाले पारं नावा नय द्रुतम्
ಆ ಮುನಿಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ ನಿಷಾದನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಕರೆದು—“ಓ ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧೆಯೇ ಬಾಲೆ, ಈ ಪೂಜ್ಯರನ್ನು ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಪಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು” ಎಂದನು।
Verse 7
तापसोऽयं महाभागे दृश्यन्तीगर्भसंभवः । तितीर्षुरस्ति मर्धाब्धिश्चतुराम्नायपारगः
ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ, ಈ ತಪಸ್ವಿ—ದೃಶ್ಯಂತಿಯ ಗರ್ಭಸಂಭವ—ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಇವನು ಚತುರಾಮ್ನಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನು, ದೃಢ ತಪೋನಿಷ್ಠನು।
Verse 8
इति विज्ञापिता पित्रा मत्स्यगन्धा महामुनिम् । संवाहयति नौकायामासीनं सूर्य्यरोचिषम्
ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಾ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ಸೂರ್ಯ್ಯರೋಚಿಷನಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ ಅಂಗಮರ್ಧನ ಮಾಡತೊಡಗಿದಳು।
Verse 9
कालयोगान्महायोगी तस्यां कामातुरोऽभवत् । दृष्ट्वा योऽप्सरसां रूपं न कदापि विमोहितः
ಕಾಲಯೋಗದ ಗೂಢ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಆ ಮಹಾಯೋಗಿ ಅವಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಾತುರನಾದನು—ಅಪ್ಸರೆಯರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡರೂ ಎಂದಿಗೂ ಮೋಹಿತನಾಗದವನು.
Verse 10
ग्रहीतुकामः स मुनिर्दाशकन्यां मनोहराम् । दक्षिणेन करेणैतामस्पृशद्दक्षिणे करे
ಮನೋಹರ ಮೀನುಗಾರನ ಮಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ ಆ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಅವಳ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು।
Verse 11
तमुवाच विशालाक्षीं वचनं स्मितपूर्वकम् । किमिदं क्रियये कर्म वाचंयम विगर्हितम्
ನಂತರ ಅವನು ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯಳಾದ ಆಕೆಗೆ ನಗುಮುಖದಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ವಾಕ್ಸಂಯಮಿಯವರಿಗೆ ನಿಂದನೀಯವಾದ ಈ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯ?”
Verse 12
वसिष्ठस्य कुले रम्ये त्वं जातोऽसि महामते । निषादजा त्वहम्ब्रह्मन्कथं संगो घटेत नौ
ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ನೀನು ವಸಿಷ್ಠರ ಸುಂದರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೀಯ. ಆದರೆ ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ! ನಾನು ನಿಷಾದ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು—ಹಾಗಿರಲು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಸಂಗ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗುವುದು?
Verse 13
दुर्लभं मानुषं जन्म ब्राह्मणत्वं विशेषतः । तत्रापि तापसत्वं च दुर्लभं मुनिसत्तम
ಮಾನವ ಜನ್ಮ ದುರ್ಲಭ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ ಇನ್ನೂ ದುರ್ಲಭ. ಹಾಗೆಯೇ ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ತಪಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿ (ತಾಪಸತ್ವ) ಅತಿ ದುರ್ಲಭ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ!
Verse 14
विद्यया वपुषा वाचा कुलशीलेन चान्वितः । कामबाणवशं यातो महदाश्चर्यमत्र हि
ವಿದ್ಯೆ, ರೂಪ, ವಾಣಿ, ಕುಲ ಮತ್ತು ಶೀಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಕಾಮನ ಬಾಣಗಳ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು—ಇದು ಇಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯ.
Verse 15
प्रवृत्तमप्यसत्कर्म कर्तुमेनं न कोऽपि ह । भुवि वारयितुं शक्तः शापभीत्यास्य योगिनः
ಅಸತ್ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲಾರಿದರು; ಆ ಯೋಗಿಯ ಶಾಪಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಭೀತರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 16
इति संचिन्त्य हृदये निजगाद महामुनिम् । तावद्धैर्यं कुरु स्वामिन्यावत्त्वां पारयामि न
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಅವನು ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಸ್ವಾಮಿನೀ! ಧೈರ್ಯವಿರಲಿ; ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ದಾಟಿಸುವವರೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿಸಬೇಡ.”
Verse 17
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्या योगिराजः पराशरः । तत्याज पाणिं तरसा सिन्धोः पारं गतः पुनः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಯೋಗಿರಾಜ ಪರಾಶರನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಅವಳ ಕೈ ಬಿಡಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ನದಿಯ ಆಚೆ ದಡಕ್ಕೆ ಹೋದನು।
Verse 18
पुनर्जग्राह तां बालां मुनिं कामप्रपीडितः । कंपमाना तु सा बाला तमुवाच दयानिधिम्
ಕಾಮಪೀಡಿತನಾದ ಮುನಿಯು ಮತ್ತೆ ಆ ಬಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಬಾಲೆ ದಯಾನಿಧಿಯಾದ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು।
Verse 19
दुर्गन्धाहं मुनिश्रेष्ठ कृष्णवर्णा निषादजा । भवांस्तु परमोदारविचारो योगिसत्तमः
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನಾನು ದುರ್ಗಂಧವಳಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಳಾಗಿ, ನಿಷಾದಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವಳು; ಆದರೆ ನೀನು ಉದಾರ ವಿಚಾರವಂತ, ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು।
Verse 20
नावयोर्घटते सङ्गो काचकांचनयोरिव । तुल्यजात्याकृतिकयोः संगः सौख्यप्रदो भवेत्
ಭಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವದ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಿಜವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗದು—ಕಾಚ ಮತ್ತು ಕಂಚನದಂತೆ. ಆದರೆ ಸಮಾನ ಜಾತಿ-ಪ್ರಕೃತಿಯವರ ಸಂಗವು ಸುಖಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 21
इत्युक्तेन तया तेन क्षणमात्रेण कामिनी । कृता योजनगंधा तु रम्यरूपा मनोरमा
ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಕಾಮಿನಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಯೋಜನದೂರವರೆಗೆ ಹರಡುವ ಸುಗಂಧ’ ಹೊಂದಿದವಳಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಮನೋಹರಳಾಗಿ ದರ್ಶನೀಯಳಾದಳು।
Verse 22
पुनर्जग्राह तां बालां स मुनिः कामपीडितः । ग्रहीतुकामं तं दृष्ट्वा पुनः प्रोवाच वासवी
ಕಾಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ಮುನಿಯು ಮತ್ತೆ ಆ ಬಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ಅವಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿರುವ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ವಾಸವೀ ಪುನಃ ಮಾತಾಡಿದಳು।
Verse 23
रात्रौ व्यवायः कर्तव्यो न दिवेति श्रुतिर्जगौ । दिवासंगे महान्दोषो निन्दा चापि दुरासदा
ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಸಂಭೋಗವು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದುದು, ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಹಗಲುಸಂಗಮದಿಂದ ಮಹಾದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ದೂರಮಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾದ ನಿಂದೆಯೂ ಬರುತ್ತದೆ।
Verse 24
तस्मात्तावत्प्रतीक्षस्व यावद्भवति यामिनी । पश्यन्ति मानवाश्चात्र पिता मे च तटे स्थितः
ಆದ್ದರಿಂದ ರಾತ್ರಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಾಯಿರಿ. ಇಲ್ಲಿ ಜನರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ನನ್ನ ತಂದೆಯೂ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ।
Verse 25
तयोक्तमिदमाकर्ण्य वचनं मुनिपुंगवः । नीहारं कल्पयामास सद्यः पुण्यबलेन वै
ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ತನ್ನ ಪುಣ್ಯಬಲದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಂಜಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।
Verse 26
नीहारे च समुत्पन्ने तमसा रात्रिसंनिभे । व्यवायचकिता बाला पुनः प्रोवाच तम्मुनिम्
ಮಂಜು ಏಳಿದು ರಾತ್ರಿಯಂತಿರುವ ಕತ್ತಲೆ ಹರಡಿದಾಗ, ಸಂಭೋಗದ ಭಯದಿಂದ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದ ಆ ಬಾಲೆ ಮತ್ತೆ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು।
Verse 27
योगिन्नमोघवीर्य्यस्त्वं भुक्त्वा गन्तासि मां यदि । सगर्भा स्यां तदा स्वामिन्का गतिर्मे भवेदिति
“ಹೇ ಯೋಗೀ! ನಿನ್ನ ವೀರ್ಯ ಅಮೋಘ. ನನ್ನನ್ನು ಭೋಗಿಸಿ ನೀನು ಹೊರಟುಹೋದರೆ, ಸ್ವಾಮೀ, ನಾನು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದರೆ ನನ್ನ ಗತಿ ಏನಾಗುವುದು?”
Verse 28
कन्याव्रतं महाबुद्धे मम नष्टं भविष्यति । हसिष्यति तदा लोकाः पितरं किं ब्रवीम्यहम्
ಓ ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನೇ, ನನ್ನ ಕನ್ಯಾವ್ರತವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಜನರು ನನ್ನನ್ನು ನಗೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ—ನಾನು ತಂದೆಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ?
Verse 29
पराशर उवाच । रम बाले मया सार्द्धं स्वच्छन्दं कामजै रसैः । स्वीयाभिलाषमाख्याहि पूरयाम्यधुना प्रिये
ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಬಾಲೆ, ನನ್ನೊಡನೆ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಕಾಮಜನ್ಯ ರಸಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸು. ಪ್ರಿಯೆ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳು; ಈಗಲೇ ಪೂರೈಸುವೆ.
Verse 30
मदाज्ञासत्यकरणान्नाम्ना सत्यवती भव । वन्दनीया तथाशेषैर्योगिभिस्त्रिदशैरपि
ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣ ನೀನು ‘ಸತ್ಯವತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗು; ಎಲ್ಲ ಯೋಗಿಗಳಿಂದಲೂ ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ವಂದನೀಯಳಾಗುವೆ.
Verse 31
सत्यवत्युवाच । जानते न पिता माता न वान्ये भुवि मानवाः । कन्याधर्मो न मे हन्याद्यदि स्वीकुरु मान्तदा
ಸತ್ಯವತಿ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯೂ ಭೂಮಿಯ ಇತರ ಮಾನವರೂ ತಿಳಿಯರು; ನೀವು ಈಗ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ ನನ್ನ ಕನ್ಯಾಧರ್ಮ ಭಂಗವಾಗದು.
Verse 32
पुत्रश्च त्वत्समो नाथ भवेदद्भुतशक्तिमान् । सौगन्ध्यं सर्वदांगे मे तारुण्यं च नवंनवम्
ಹೇ ನಾಥ, ನಿಮಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಅದ್ಭುತಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪುತ್ರನು ನನಗೆ ಲಭಿಸಲಿ; ನನ್ನ ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸುಗಂಧವಿರಲಿ, ನನ್ನ ಯೌವನವು ನಿತ್ಯ ನವೀನವಾಗಿರಲಿ।
Verse 33
पराशर उवाच । शृणु प्रिये तवाभीष्टं सर्वं पूर्णं भविष्यति । विष्ण्वंशसंभवः पुत्रो भविता ते महायशाः
ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಿಯೆ, ಕೇಳು; ನಿನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟವೆಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವೇರುವುದು. ವಿಷ್ಣುವಂಶಸಂಭವವಾದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಪುತ್ರನು ನಿನಗೆ ಜನಿಸುವನು.
Verse 34
किंचिद्वै कारणं विद्धि यतोऽहं कामपीडितः । दृष्ट्वा चाप्सरसारूपं नामुह्यन्मे नमः क्वचित्
ಇದೇ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿ—ನಾನು ಕಾಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅಪ್ಸರೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡರೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮೋಹಗೊಳ್ಳದು; ಯಾವಾಗಲೂ ಅಂತರ್ನಮಸ್ಕಾರ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 35
मीनगन्धां समालक्ष्य त्वां मोहवशगोऽभवम् । न बाले भालपट्टस्थो ब्रह्मलेखोऽन्यथा भवेत्
ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಂಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನಾನು ಮೋಹವಶನಾದೆ. ಓ ಬಾಲೆ, ನುಡಿಯ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಹ್ಮಲೇಖ ಎಂದಿಗೂ ಬೇರೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 36
पुराणकर्ता पुत्रस्ते वेदशाखाविभागकृत् । भविष्यति वरारोहे ख्यातकीर्तिर्जगत्त्रये
ಓ ವರಾರೋಹೆ, ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಪುರಾಣಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ವೇದಶಾಖಾವಿಭಾಗಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಆಗುವನು; ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅವನ ಕೀರ್ತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು.
Verse 37
इत्युक्त्वा तां सुरम्याङ्गीं भुक्त्वा योगविशारदः । वव्राज शीघ्रं यमुनाजले स्नात्वा महामुने
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಸುಂದರಾಂಗಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಯೋಗವಿಶಾರದನು ಭೋಜನಮಾಡಿ; ಓ ಮಹಾಮುನೇ, ಯಮುನಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಟನು.
Verse 38
सापि गर्भं दधाराशु द्वादशात्मसमप्रभम् । असूत सूर्य्यजाद्वीपे कामदेवमिवात्मजम्
ಅವಳೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು; ಒಳಗೆ ದ್ವಾದಶಾತ್ಮಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಳು. ಸೂರ್ಯ್ಯಜಾ-ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕಾಮದೇವನಂತೆಯೇ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು.
Verse 39
वामे कमण्डलुं बिभ्रद्दक्षिणे दण्डमुत्तमम् । पिशंगीभिर्जटाभिश्च राजितो महसां चयः
ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಕಮಂಡಲುವನ್ನು, ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಪಿಶಂಗ ವರ್ಣದ ಜಟೆಗಳ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಆ ತೇಜೋನಿಧಿ ವಿರಾಜಿಸಿದನು.
Verse 40
जातमात्रस्तु तेजस्वी मातरं प्रत्यभाषत । गच्छ मातर्यथाकामं गच्छाम्यहमतः परम्
ಆದರೆ ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ಶಿಶು ಜನ್ಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ತಾಯಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಅಮ್ಮಾ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು; ನಾನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಪರಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ.”
Verse 41
मातर्यदा भवेत्कार्यं तव किंचिद्धृदीप्सितम् । संस्मृतश्चागमिष्यामि त्वदिच्छापूर्तिहेतवे
“ಅಮ್ಮಾ, ನಿನಗೆ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರ್ಯವಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಲಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು; ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ಪೂರೈಸಲು ನಾನು ಖಂಡಿತ ಬರುತ್ತೇನೆ.”
Verse 42
इत्युक्त्वा मातृचरणावभिवाद्य तपोनिधिः । जगाम च तपः कर्त्तुं तीर्थं पापविशोधनम्
ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯಾದವನು ತಾಯಿಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಪಾಪವಿಶೋಧಕ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.
Verse 43
सापि पित्रन्तिकं याता पुत्रस्नेहाकुला सती । स्मरन्ती चरितं सूनोर्वर्णयन्ती स्वभाग्यकम्
ಅವಳೂ ಸಹ ಪುತ್ರಸ್ನೇಹದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು; ಮಗನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
Verse 44
द्वीपे जातो यतो बालस्तेन द्वैपायनोऽभवत् । वेदशाखाविभजनाद्वेदव्यासः प्रकीर्तितः
ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಆ ಬಾಲಕನು ‘ದ್ವೈಪಾಯನ’ನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು; ವೇದಶಾಖೆಗಳ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ‘ವೇದವ್ಯಾಸ’ನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು।
Verse 45
तीर्थराजं प्रथमतो धर्मकामार्थ मोक्षदम् । नैमिषं च कुरुक्षेत्रं गङ्गाद्वारमवन्तिकाम्
ಮೊದಲು ತೀರ್ಥರಾಜನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನು ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವನು; ನಂತರ ನೈಮಿಷ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಗಂಗಾದ್ವಾರ (ಹರಿದ್ವಾರ) ಮತ್ತು ಅವಂತಿಕಾ (ಉಜ್ಜಯಿನಿ)।
Verse 46
अयोध्यां मथुरां चैव द्वारकाममरावतीम् । सरस्वतीं सिंधुसङ्गं गंगा सागरसंगमम्
ಅಯೋಧ್ಯೆ, ಮಥುರಾ, ದ್ವಾರಕಾ ಮತ್ತು ಅಮರಾವತಿ; ಸರಸ್ವತಿ, ಸಿಂಧು-ಸಂಗಮ ಹಾಗೂ ಗಂಗಾ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮಸ್ಥಳ—ಇವೆಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 47
काञ्चीं च त्र्यम्बकं चापि सप्तगोदावरीतटम् । कालञ्जरं प्रभासं च तथा बदरिकाश्रमम्
ಕಾಂಚಿ, ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಗೋದಾವರಿಯ ತೀರ; ಕಾಲಂಜರ, ಪ್ರಭಾಸ ಹಾಗೂ ಬದರಿಕಾಶ್ರಮ—ಈ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು।
Verse 48
महालयन्तथोंकारक्षेत्रं वै पुरुषोत्तमम् । गोकर्णं भृगुकच्छं च भृगुतुंगं च पुष्करम्
ಮಹಾಲಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಪವಿತ್ರ ಓಂಕಾರಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರುಷೋತ್ತಮ; ಗೋಕರ್ಣ, ಭೃಗುಕಚ್ಛ, ಭೃಗುತುಂಗ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರ—ಇವನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 49
श्रीपर्वतादितीर्थानि धारातीर्थं तथैव च । गत्वावगाह्य विधिना चचार परमन्तपः
ಅವನು ಶ್ರೀಪರ್ವತಾದಿ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಧಾರಾತೀರ್ಥಕ್ಕೂ ಹೋಗಿ; ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಆ ಪರಮ ತಪಸ್ವಿ—ತೀವ್ರ ತಪದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿ—ತಪೋನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು।
Verse 50
एवन्तीर्थान्यनेकानि नानादेशस्थितानि ह । पर्य्यटन्कालिकासूनुः प्रापद्वाराणसीम्पुरीम्
ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಟಿಸಿ ಕಾಲಿಕಾಸುತನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಾರಾಣಸೀ ನಗರಿಗೆ ತಲುಪಿದನು।
Verse 51
यत्र विश्वेश्वरः साक्षादन्नपूर्णा महेश्वरी । भक्तानाममृतन्दातुं विराजेते कृपानिधी
ಅಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನೂ ಮಹೇಶ್ವರಿಯಾದ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯೂ—ಕರುಣಾನಿಧಿಗಳಾಗಿ—ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಾಮೃತವನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 52
प्राप्य वाराणसीतीर्थं दृष्ट्वाथ मणिकर्णिकाम् । कोटिजन्मार्जितं पापं तत्याज स मुनीश्वरः
ವಾರಾಣಸೀ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಆ ಮುನೀಶ್ವರನು ಕೋಟಿ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಪಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು।
Verse 53
दृष्ट्वा लिंगानि सर्वाणि विश्वेशप्रमुखानि च । स्नात्वा सर्वेषु कुण्डेषु वापीकूपसरस्सु च
ವಿಶ್ವೇಶನನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ (ಭಕ್ತನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ)।
Verse 55
दण्डनायकमुख्यांश्च गणान्स्तुत्वा प्रयत्नतः । आदिकेशवमुख्यांश्च केशवान्परितोष्य च
ದಂಡನಾಯಕನನ್ನು ಮುಖ್ಯನಾಗಿಟ್ಟ ಗಣರನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು ಮುಖ್ಯನಾಗಿಟ್ಟ ಕೇಶವರನ್ನೂ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಅವನು ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದನು.
Verse 56
लोलार्कमुख्यसूर्यांश्च प्रणम्य च पुनःपुनः । कृत्वा पिण्डप्रदानानि सर्वतीर्थेष्वतन्द्रितः
ಲೋಲಾರ್ಕ ಮೊದಲಾದ ಸೂರ್ಯರೂಪಗಳಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
Verse 57
स्थापयामास पुण्यात्मा लिंगं व्यासेश्वराभिधम् । यद्दर्शनाद्भवेद्विप्र नरो विद्यासु वाक्पतिः
ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ‘ವ್ಯಾಸೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಅದರ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಪತಿ, ವಾಣಿಯ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 58
लिंगान्यभ्यर्च्य विश्वेशप्रमुखानि सुभक्तितः । असकृच्चिन्तयामास किं लिगं क्षिप्रसिद्धिदम्
ವಿಶ್ವೇಶ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಸುದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಿ, ಅವನು ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಯಾವ ಲಿಂಗವು ಶೀಘ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು?”
Verse 59
यमाराध्य महादेवं विद्याः सर्वा लभेमहि । पुराणकर्तृताशक्तिर्ममास्तु यदनुग्रहात्
ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ನಾವು ಸರ್ವ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ; ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನಗೆ ಪುರಾಣರಚನೆಯ ಶಕ್ತಿ ಉದಯಿಸಲಿ.
Verse 60
श्रीदमोंकारनाथं वा कृत्तिवासेश्वरं किमु । केदारेशन्तु कामेशं चन्द्रेशं वा त्रिलोचनम्
ಎಲ್ಲೋ ಅವರು ಶ್ರೀ ಓಂಕಾರನಾಥ, ಎಲ್ಲೋ ಕೃತ್ತಿವಾಸೇಶ್ವರ—ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು! ಕೇದಾರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಮೇಶ್ವರ, ಬೇರೆಡೆ ಚಂದ್ರೇಶ, ಅಥವಾ ತ್ರಿನೇತ್ರಧಾರಿ ಪ್ರಭು ತ್ರಿಲೋಚನ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 61
कालेशं वृद्धकालेशं कालशेश्वरमेव वा । ज्येष्ठेशं जम्बुकेशं वा जैगीषव्येश्वरन्तु वा
ಶಿವನನ್ನು ಕಾಳೇಶ, ವೃದ್ಧ-ಕಾಳೇಶ ಅಥವಾ ಕಾಲಶೇಶ್ವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಬಹುದು; ಅಥವಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠೇಶ, ಜಂಬುಕೇಶ, ಜೈಗೀಷವ್ಯೇಶ್ವರ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಪೂಜಿಸಬಹುದು.
Verse 62
दशाश्वमेधमीशानं द्रुमिचण्डेशमेव वा । दृक्केशं गरुडेशं वा गोकर्णेशं गणेश्वरम्
ದಶಾಶ್ವಮೇಧಪ್ರಸಿದ್ಧ ಈಶಾನನನ್ನಾಗಲಿ, ದ್ರುಮಿಚಂಡೇಶನನ್ನಾಗಲಿ, ದೃಕ್ಕೇಶನನ್ನಾಗಲಿ, ಗರುಡೇಶನನ್ನಾಗಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಕರ್ಣೇಶ—ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಗಣೇಶ್ವರನನ್ನೂ—ಈ ನಾಮಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 63
प्रसन्नवदनेशं वा धर्म्मेशं तारकेश्वरम् । नन्दिकेशं निवासेशं पत्रीशं प्रीतिकेश्वरम्
ಪ್ರಸನ್ನವದನೇಶ, ಧರ್ಮೇಶ, ತಾರಕೇಶ್ವರ, ನಂದಿಕೇಶ, ನಿವಾಸೇಶ, ಪತ್ರೀಶ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಕೇಶ್ವರ—ಈ ಪವಿತ್ರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 64
पर्वतेशं पशुपतिं हाटकेश्वरमेव वा । बृहस्पतीश्वरं वाथ तिलभाण्डेशमेव वा
ಪರ್ವತೇಶ, ಪಶುಪತಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರ, ಬೃಹಸ್ಪತೀಶ್ವರ ಅಥವಾ ತಿಲಭಾಂಡೇಶ—ಈ ನಾಮಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಭು ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬಹುದು।
Verse 65
भारभूतेश्वरं किं वा महालक्ष्मीश्वरं तु वा । मरुतेशन्तु मोक्षेशं गंगेशं नर्मदेश्वरम्
ಭಾರಭೂತೇಶ್ವರ, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ವರ, ಮರುತೇಶ, ಮೋಕ್ಷೇಶ, ಗಂಗೇಶ ಮತ್ತು ನರ್ಮದೇಶ್ವರ—ಇವು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದ ಶಿವನ ಈಶ್ವರನಾಮಗಳು।
Verse 66
कृष्णेशं परमेशानं रत्नेश्वरमथापि वा । यामुनेशं लांगलीशं श्रीमद्विश्वेश्वरं विभुम्
ಶಿವಭಗವಂತನನ್ನು ಕೃಷ್ಣೇಶ, ಪರಮೇಶಾನ ಅಥವಾ ರತ್ನೇಶ್ವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಬಹುದು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಾಮುನೇಶ, ಲಾಂಗಲೀಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮದ್ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ—ಸರ್ವವ്യാപಿ ವಿಭು—ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ।
Verse 67
अविमुक्तेश्वरं वाथ विशालाक्षीशमेव वा । व्याघ्रेश्वरं वराहेशं विद्येश्वरमथापि वा
ಅಥವಾ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ, ಅಥವಾ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀಶ; ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯಾಘ್ರೇಶ್ವರ, ವರಾಹೇಶ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವಾರಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 68
वरुणेशं विधीशं वा हरिकेशेश्वरन्तु वा । भवानीशं कपर्द्दीशं कन्दुकेश मजेश्वरम्
ಶಿವನನ್ನು ವರುಣೇಶ, ಅಥವಾ ವಿಧೀಶ (ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಧಿಪತಿ), ಅಥವಾ ಹರಿಕೇಶೇಶ್ವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಭವಾನೀಶ, ಕಪರ್ದ್ದೀಶ (ಜಟಾಧಾರಿ ಪ್ರಭು), ಕಂದುಕೇಶ ಮತ್ತು ಮಜೇಶ್ವರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ।
Verse 69
विश्वकर्मेश्वरं वाथ वीरेश्वरमथापि वा । नादेशं कपिलेशं च भुवनेश्वरमेव वा
ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೇಶ್ವರ, ಅಥವಾ ವೀರೇಶ್ವರ; ಅಥವಾ ನಾದೇಶ, ಕಪಿಲೇಶ ಮತ್ತು ಭುವನೇಶ್ವರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬಹುದು।
Verse 70
बाष्कुलीशं महादेवं सिद्धीश्वरमथापि वा । विश्वेदेवेश्वरं वीरभद्रेशं भैरवेश्वरम्
‘ಬಾಷ್ಕುಲೀಶ, ಮಹಾದೇವ, ಸಿದ್ಧೀಶ್ವರ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವೇದೇವೇಶ್ವರ, ವೀರಭದ್ರೇಶ ಮತ್ತು ಭೈರವೇಶ್ವರ’—ಈ ನಾಮಗಳಿಂದಲೂ ಶಿವನ ಸ್ಮರಣೆ-ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 71
अमृतेशं सतीशं वा पार्वतीश्वरमेव वा । सिद्धेश्वरं मतंगेशं भूतीश्वरमथापि वा
ಯಾರಾದರೂ ಅವರನ್ನು ಅಮೃತೇಶ, ಅಥವಾ ಸತೀಶ, ಅಥವಾ ಪಾರ್ವತೀಶ್ವರ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ, ಮತಂಗೇಶ, ಅಥವಾ ಭೂತೀಶ್ವರ ಎಂದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದೇ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶ್ರೀಶಿವನ ನಾಮಗಳೇ।
Verse 72
आषाढीशं प्रकामेशं कोटिरुद्रेश्वरन्तथा । मदालसेश्वरं चैव तिलपर्णेश्वरं किमु
ಆಷಾಢೀಶ, ಪ್ರಕಾಮೇಶ, ಹಾಗೆಯೇ ಕೋಟಿರುದ್ರೇಶ್ವರ; ಮತ್ತೂ ಮದಾಲಸೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ತಿಲಪರ್ಣೇಶ್ವರ—ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ?
Verse 73
किं वा हिरण्यगर्भेशं किं वा श्रीमध्यमेश्वरम् । इत्यादिकोटिलिंगानां मध्येऽहं किमुपाश्रये
ನಾನು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭೇಶನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಬೇಕೋ, ಅಥವಾ ಶುಭ ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಬೇಕೋ? ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಗಳ ನಡುವೆ ನಾನು ಯಾರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು?
Verse 74
इति चिन्तातुरो व्यासः शिवभक्तिरतात्मवान् । क्षणं विचारयामास ध्यानसुस्थिरचेतसा
ಹೀಗೆ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದ ವ್ಯಾಸನು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ವಿಚಾರಿಸಿದನು।
Verse 75
आज्ञातं विस्मृतं तावन्निष्पन्नो मे मनोरथः । सिद्धैः संपूजितं लिंगं धर्म्मकामार्थमोक्षदम्
ಅದು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿ ಮರೆತುಹೋಗಿದ್ದವರೆಗೆ ನನ್ನ ಮನೋರಥ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಿದ್ಧರು ಪೂಜಿಸುವ ಈ ಲಿಂಗವು ಧರ್ಮ-ಕಾಮ-ಅರ್ಥ-ಮೋಕ್ಷಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 76
दर्शनात्स्पर्शनाद्यस्य चेतो निर्मलतामियात् । उद्धाटितं सदैवास्ति द्वारं स्वर्गस्य यत्र हि
ಅದರ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಮಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದ ದ್ವಾರವು ಸದಾ ತೆರೆದೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ।
Verse 77
अविमुक्ते महाक्षेत्रे सिद्धक्षेत्रे हि तत्परम् । यत्रास्ते परमं लिंगं मध्यमेश्वरसंज्ञकम्
ಅವಿಮುಕ್ತ ಎಂಬ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರ, ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ‘ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪರಮ ಲಿಂಗವು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 78
न मध्यमेश्वरादन्यल्लिंगं काश्यां हि विद्यते । यद्दर्शनार्थमायान्ति देवाः पर्वणिपर्वणि
ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಲಿಂಗವಿಲ್ಲ; ಅವನ ದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಹಬ್ಬ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ।
Verse 79
अतः सेव्यो महादेवो मध्यमेश्वरसंज्ञकः । अस्याराधनतो विप्रा बहवः सिद्धिमागताः
ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವನ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಪ್ರರು ಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
Verse 80
यः प्रधानतया काश्या मध्ये तिष्ठति शङ्करः । स्वपुरीजन सौख्यार्थमतोऽसौ मध्यमेश्वरः
ಪ್ರಧಾನ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಕಾಶಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಪುರಿಯ ಜನರ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಕರುಣೆ ತೋರುವುದರಿಂದ, ಅವನು ‘ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 81
तुम्बुरुर्नाम गंधर्वो देवर्षिर्नारदस्तथा । अमुमाराध्य संपन्नो गानविद्याविशारदौ
ತುಂಬುರು ಎಂಬ ಗಂಧರ್ವನೂ, ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನೂ—ಅವನನ್ನೇ (ಶಿವನನ್ನು) ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿ—ಸಂಪನ್ನರಾಗಿ, ಗಾನವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪಾರಂಗತರಾದರು.
Verse 82
अमुमेव समाराध्य विष्णुर्मोक्षप्रदोऽभवत् । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्रष्टृपालकहारकाः
ಅವನನ್ನೇ (ಶಿವನನ್ನೇ) ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದರಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದಾತನಾದನು. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ—ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪಾಲಕ, ಸಂಹಾರಕ.
Verse 83
धनाधीशः कुबेरोऽपि वामदेवो हि शैवराट् । खट्वांगो नाम भूपालोऽनपत्योऽपत्यवानभूत्
ಧನಾಧಿಪತಿ ಕುಬೇರನೂ, ಶೈವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಅಧಿರಾಜನಾದ ವಾಮದೇವನೂ—ಹಾಗೆಯೇ ಖಟ್ವಾಂಗ ಎಂಬ ರಾಜನು, ಹಿಂದೆ ಸಂತಾನರಹಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಿವಕೃಪೆಯಿಂದ ಸಂತಾನವಂತನಾದನು.
Verse 84
अप्सराश्चन्द्रभामाख्या नृत्यन्ती निजभावतः । सदेहा कोकिलालापा लिंगमध्ये लयं गता
ಚಂದ್ರಭಾ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರೆ ತನ್ನ ಸಹಜ ಭಾವದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ—ದೇಹಸಹಿತ, ಕೋಗಿಲೆಯಂತ ಮಧುರ ಕಂಠದಿಂದ—ಲಿಂಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಲಯಗೊಂಡು ಲೀನಳಾದಳು.
Verse 85
श्रीकरो गोपिकासूनुः सेविता मध्यमेश्वरम् । गाणपत्यं समालेभे शिवस्य करुणात्मनः
ಗೋಪಿಕೆಯ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀಕರನು ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದನು. ಕರుణಾಮಯ ಶ್ರೀಶಿವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಗಾಣಪತ್ಯ ಮಾರ್ಗವೂ ಪದವಿಯೂ ಪಡೆದನು.
Verse 86
भार्गवो गीष्पतिश्चोभौ देवौ दैत्यसुरार्चितौ । विद्यापारंगमौ जातौ प्रसादान्मध्यमेशितुः
ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ) ಮತ್ತು ಗೀಷ್ಪತಿ (ಬೃಹಸ್ಪತಿ)—ದೈತ್ಯರೂ ದೇವರೂ ಪೂಜಿಸುವ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ದೇವರುಗಳು—ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರಂಗತರಾದರು.
Verse 87
अहमप्यत्र संपूज्य मध्यमेश्वरमीश्वरम् । पुराणकर्तृताशक्तिं प्राप्स्यामि तरसा धुवम्
ನಾನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪುರಾಣ ರಚಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು.
Verse 88
इति कृत्वा मतिं धीरो व्यासः सत्यवतीसुतः । भागीरथ्यम्भसि स्नात्वा जग्राह नियमं व्रती
ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಧೀರ ಸತ್ಯವತೀಸುತ ವ್ಯಾಸನು ಭಾಗೀರಥೀ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ವ್ರತಿಯಾಗಿ ನಿಯಮಾನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।
Verse 89
क्वचित्पर्णाशनो भूत्त्वा फलशाकाशनः क्वचित् । वातभुग्जलभुक्क्वापि क्वचिन्निरशनव्रती
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಫಲ-ಶಾಕಗಳನ್ನು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಾಯುವನ್ನೇ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜಲವನ್ನೇ; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಾಹಾರ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 90
इत्यादि नियमैर्योगी त्रिकालं मध्यमेश्वरम् । पूजयामास धर्म्मात्मा नानावृक्षोद्भवैः फलैः
ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಯೋಗಿ ತ್ರಿಕಾಲವೂ ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನಾನಾ ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಫಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 91
इत्थं बहुतिथे काले व्यतीते कालिकासुतः । स्नात्वा त्रिपथगातोये यावदायाति स प्रगे
ಹೀಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಕಾಲಿಕಾಸುತನು ತ್ರಿಪಥಗಾ (ಗಂಗೆ) ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.
Verse 92
मध्यमेश्वरमीशानं भक्ताभीष्टवरप्रदम् । तावद्ददर्श पुण्यात्मा मध्येलिंगं महेश्वरम्
ಆಗ ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗರೂಪ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡನು—ಈಶಾನ, ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರ—ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭೀಷ್ಟ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು.
Verse 93
उमाभूषितवामांगं व्याघ्रचर्म्मोत्तरीयकम् । जटाजूटचलद्गंगातरंगैश्चारुविग्रहम्
ಅವನ ವಾಮಾಂಗವು ಉಮೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು; ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮವೇ ಅವನ ಉತ್ತರೀಯ; ಜಟಾಜೂಟದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಗಂಗೆಯ ತರಂಗಗಳು ಅವನ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 94
लसच्छारदबालेन्दुचन्द्रिकाचन्दितालकम् । भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं कर्पूरार्जुनविग्रहम्
ಶರದೃತುವಿನ ಬಾಲಚಂದ್ರನ ಚಂದ್ರಿಕೆಯಂತೆ ಅವನ ಕೇಶಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಧೂಳಿಪಟವಾಗಿತ್ತು; ಅವನ ವಿಗ್ರಹವು ಕರ್ಪೂರದಂತೆ ಹಾಗೂ ಅರ್ಜುನವೃಕ್ಷದ ಬಿಳಿ ತೊಗಟೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶ್ವೇತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 95
कर्णान्तायतनेत्रं च विद्रुमारुणदच्छदम् । पंचवर्षाकृति बालं बालकोचितभूषणम्
ಅವನು ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ; ಕಿವಿಗಳವರೆಗೆ ದೀರ್ಘವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸ್ವಚ್ಛ ಪ್ರವಾಳ-ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ ವಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಬಾಲಕನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನು.
Verse 96
दधानं कोटिकन्दर्प्पदर्पहानि तनुद्युतिम् । नग्रं प्रहसितास्याब्जं गायन्तं साम लीलया
ಕೋಟಿಕಂದರ್ಪರ ದರ್ಪವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹಕಾಂತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಿರಾವರಣವಾಗಿ ನಗ್ನನಾಗಿ, ಪದ್ಮಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೃದುಹಾಸ್ಯದಿಂದ, ಲೀಲೆಯಾಗಿ ಸಾಮಗಾನವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 97
करुणापारपाथोधिं भक्तवत्सलनामकम् । आशुतोषमुमाकान्तं प्रसादसुमुखं हरम्
ನಾನು ಹರನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ—ಕರುಣೆಗೆ ತೀರವಿಲ್ಲದ ಸಾಗರ, ‘ಭಕ್ತವತ್ಸಲ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಆಶುತೋಷ, ಉಮಾಕಾಂತ, ಪ್ರಸಾದದಾನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖ।
Verse 98
समालोक्य स्तुतिं चक्रे प्रेमगद्गया गिरा । योगीनामप्यगम्यन्तं दीनबन्धुं चिदात्मकम्
ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಗದ್ಗದವಾದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದನು—ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ಅಗಮ್ಯ, ದೀನಬಂಧು, ಚಿದಾತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ।
Verse 99
वेदव्यास उवाच । देवदेव महाभाग शरणागतवत्सल । वाङ्मनः कर्मदुष्पाप योगिनामप्यगोचर
ವೇದವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಮಹಾಭಾಗ, ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲ! ವಾಣಿ-ಮನ-ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷರೂಪ ಪಾಪಗಳಿಂದ ನೀನು ಅಸ್ಪೃಷ್ಟ; ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ಅಗೋಚರ।
Verse 100
महिमानं न ते वेदा विदामासुरुमापते । त्वमेव जगतः कर्ता धर्ता हर्ता तथैव च
ಓ ಉಮಾಪತೇ, ವೇದಗಳಿಗೂ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ನೀನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತ, ಧರ್ತ, ಸಂಹರ್ತ.
Verse 101
त्वमाद्यः सर्वदेवानां सच्चिदानंद ईश्वरः । नामगोत्रे न वा ते स्तः सर्वज्ञोऽसि सदाशिव
ನೀನು ಸರ್ವದೇವರ ಆದ್ಯ ಪ್ರಭು, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪ ಈಶ್ವರ. ನಿನಗೆ ನಾಮ-ಗೋತ್ರದ ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲ; ಓ ಸದಾಶಿವ, ನೀನು ಸರ್ವಜ್ಞನು।
Verse 102
त्वमेव परमं ब्रह्म मायापाशनिवर्तकः । गुणत्रयैर्न लिप्तस्त्वं पद्मपत्रमिवांभसा
ನೀನೇ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಾಯಾಪಾಶವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು. ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಮಧ್ಯೆಯಿದ್ದರೂ ನೀನು ಲಿಪ್ತನಲ್ಲ—ನೀರಿನಿಂದ ಅಂಟದ ಪದ್ಮಪತ್ರದಂತೆ।
Verse 103
न ते जन्म न वा शीलं न देशो न कुलं च ते । इत्थं भूतोपीश्वरत्वं त्रिलोक्याः काममावहे
ನಿನಗೆ ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ, ಲೋಕಿಕ ಶೀಲವೂ ಇಲ್ಲ; ದೇಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಕುಲವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇಂತಹವನಾಗಿಯೇ ನೀನು ತ್ರಿಲೋಕದ ಈಶ್ವರತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಧರಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೀ.
Verse 104
न च ब्रह्मा न लक्ष्मीशो न च सेन्द्रा दिवौकसः । न योगीन्द्रा विदुस्तत्त्वं यस्य तं त्वामुपास्महे
ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಅಲ್ಲ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ ವಿಷ್ಣುವೂ ಅಲ್ಲ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವರೂ ಅಲ್ಲ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಗಿಗಳೂ ಅಲ್ಲ—ನಿನ್ನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯರು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ।
Verse 105
त्वत्तः सर्वं त्वं हि सर्वं गौरीशस्त्वं पुरान्तकः । त्वं बालस्त्वं युवा वृद्धस्तं त्वां हृदि युनज्म्यहम्
ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ನಿಜಕ್ಕೂ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವೂ. ನೀನು ಗೌರೀಶ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ. ನೀನು ಬಾಲ, ನೀನು ಯುವ, ನೀನು ವೃದ್ಧ—ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನಾನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಏಕಮಾಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 106
नमस्तस्मै महेशाय भक्तध्येयाय शम्भवे । पुराणपुरुषायाद्धा शंकराय परात्मने
ಆ ಮಹೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಭಕ್ತರು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ಶಂಭುವಿಗೆ; ಆದಿಪುರುಷನಾದ ನಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಲ ನಿರ್ದೋಷನಿಗೆ; ಶಂಕರನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ವಂದನೆ।
Verse 107
इति स्तुत्वा क्षितौ यावद्दण्डवन्निपपात सः । तावत्स बालो हृष्टात्मा वेदव्यासमभाषत
ಇಂತೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮವಾಗಿ ಬಿದ್ದನು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಆ ಬಾಲನು ಋಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 108
वरं वृणीष्व भो योगिन्यस्ते मनसि वर्तते । नादेयं विद्यते किंचिद्भक्ताधीनो यतोऽस्म्यहम्
ಹೇ ಯೋಗಿನೀ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ವರವನ್ನು ಆರಿಸು. ನೀಡಲಾಗದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ಭಕ್ತನ ಅಧೀನನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 109
तत उत्थाय हृष्टात्मा मुनिर्व्यासो महातपाः । प्रत्यब्रवीत्किमज्ञातं सर्वज्ञस्य तव प्रभो
ಆಮೇಲೆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮುನಿ ವ್ಯಾಸನು ಹರ್ಷಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎದ್ದು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪ್ರಭು, ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ನಿನಗೆ ಏನು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿರಬಹುದು?
Verse 110
सर्वान्तरात्मा भगवाञ्छर्वः सर्वप्रदो भवान् । याञ्चां प्रतिनियुङ्क्ते मां किमीशो दैन्यकारिणीम्
ನೀವು ಭಗವಾನ್ ಶರ್ವ—ಎಲ್ಲರೊಳಗಿನ ಅಂತರಾತ್ಮ, ಮತ್ತು ಸರ್ವ ವರಪ್ರದಾತ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ದೀನತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನನ್ನನ್ನು ಯಾಚನೆಗೆ ಯಾಕೆ ಈಶನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ?
Verse 111
इति श्रुत्वा वचस्तस्य व्यासस्यामलचेतसः । शुचि स्मित्वा महादेवो बालरूपधरोऽब्रवीत्
ನಿರ್ಮಲಚಿತ್ತನಾದ ವ್ಯಾಸನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾದೇವನು ಬಾಲರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶುದ್ಧ ಮೃದುಸ್ಮಿತದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 112
बाल उवाच । त्वया ब्रह्मविदां श्रेष्ठ योऽभिलाषः कृतो हृदि । अचिरेणैव कालेन स भविष्यत्यसंशयः
ಬಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಆ ಅಭಿಲಾಷೆ ಅತಿಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ।
Verse 113
कण्ठे स्थित्वा तव ब्रह्मन्नन्तर्याम्यहमीश्वरः । सेतिहासपुराणानि सम्यङ्निर्यापयाम्यहम्
ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನಿನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಅಂತర్యಾಮಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವ ನಾನು—ಈಶ್ವರ ಶಿವನು—ಇತಿಹಾಸಗಳೊಡನೆ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವೆನು.
Verse 114
अभिलाषाष्टकं पुण्यं स्तोत्रमेतत्त्वयेरितम् । वर्षं त्रिकालं पठनात्कामदं शम्भुसद्मनि
ಈ ‘ಅಭಿಲಾಷಾಷ್ಟಕ’ ಪುಣ್ಯಕರ ಸ್ತೋತ್ರ; ಇದು ನಿನ್ನಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು. ಒಂದು ವರ್ಷ ತ್ರಿಕಾಲ ಪಠಿಸಿದರೆ, ಶಂಭುವಿನ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 115
एतत्स्तोत्रस्य पठनं विद्याबुद्धिविवर्द्धनम् । सर्वसंपत्करं प्रोक्तं धर्मदं मोक्षदं नृणाम्
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಪಠಣವು ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರ್ವಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುವುದೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ।
Verse 116
प्रातरुत्थाय सुस्नातो लिंगमभ्यर्च्य शांकरम् । वर्षं पठन्निदं स्तोत्रं मूर्खोऽपि स्याद्बृहस्पतिः
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶಂಕರನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ—ಮೂಢನೂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಂತೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 117
स्त्रिया वा पुरुषेणापि नियमाल्लिंगसन्निधौ । वर्षं जप्तमिदं स्तोत्रं बुद्धिं विद्याञ्च वर्द्धयेत्
ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಪುರುಷನಾಗಲಿ—ನಿಯಮದಿಂದ ಶಿವಲಿಂಗದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ—ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷ ಜಪಿಸಿದರೆ ಬುದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ವಿದ್ಯೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 118
इत्युक्त्वा स महादेवो बालो लिंगे न्यलीयत । व्यासोऽपि मुंचन्नश्रूणि शिवप्रेमाकुलोऽभवत्
ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಮಹಾದೇವನು ಬಾಲರೂಪದಿಂದ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು. ವ್ಯಾಸನೂ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿ ಶಿವಪ್ರೇಮದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು.
Verse 119
एवं लब्धवरो व्यासो महेशान्मध्यमेश्वरात । अष्टादश पुराणानि प्रणिनाय स्वलीलया
ಹೀಗೆ ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರನಾದ ಮಹೇಶನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ವ್ಯಾಸನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಅಷ್ಟಾದಶ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
Verse 120
ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवञ्च शैवं भागवतं तथा । भविष्यं नारदीयं च मार्कंडेयमतः परम्
ಬ್ರಾಹ್ಮ, ಪಾದ್ಮ, ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ; ಹಾಗೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯ, ನಾರದೀಯ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ—(ಇವು ಪುರಾಣಗಳು).
Verse 121
आग्नेयं ब्रह्मवैवर्त लिंगं वाराहमेव च । वामनाख्यं ततः कौर्मं मात्स्यं गारुडमेव च
(ಇವು) ಆಗ್ನೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ, ಲಿಂಗ, ವಾರಾಹ, ವಾಮನಾಖ್ಯ; ನಂತರ ಕೌರ್ಮ, ಮಾತ್ಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾರುಡ—ಈ ಪುರಾಣಗಳು.
Verse 122
स्कान्दं तथैव ब्रह्माण्डाख्यं पुराणं च कीर्तितम् । यशस्यं पुण्यदं नॄणां श्रोतॄणां शांकरं यश
ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಕಾಂದ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ‘ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ’ ಎಂಬ ಪುರಾಣವೂ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ಇವು ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಶಂಕರನ ಶೈವ ಮಹಿಮೆ ಶ್ರೋತೃಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 123
सूत उवाच । अष्टादशपुराणानाम्पूर्वं नामोदितन्त्वया । कुरु निर्वचनं तेषामिदानीं वेदवित्तम
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವೇದವಿತ್ತಮ! ನೀವು ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಾದಶ ಪುರಾಣಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ; ಈಗ ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಚನ ಹಾಗೂ ಯಥಾರ್ಥ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.
Verse 124
व्यास उवाच । अयमेव कृतः प्रश्नस्तण्डिना ब्रह्मयोनिना । नन्दिकेश्वरमुद्दिश्य स यदाह ब्रवीमि तत्
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿ ಮುನಿ ತಂಡಿನನು ನಂದಿಕೇಶ್ವರನಿಗೆ ಕೇಳಿದ್ದನು. ನಂದಿಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅವನು ಹೇಳಿದುದನ್ನೇ ನಾನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
Verse 125
नन्दिकेश्वर उवाच । यत्र वक्ता स्वयन्तण्डे ब्रह्मा साक्षाच्चतुर्मुखः । तस्माद्ब्रह्मं समाख्यातं पुराणं प्रथमं मुने
ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಸ್ವಯಂತಾಂಡವದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ವಕ್ತನಾಗಿರುವ ಪುರಾಣವು ಯಾವುದು, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಅದೇ ‘ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣ’ವೆಂದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ (ಶ್ರೇಷ್ಠ) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 126
पद्मकल्पस्य माहात्म्यन्तत्र यस्यामुदाहृतम् । तस्मात्पाद्मं समाख्यातं पुराणं च द्वितीयकम्
ಆ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಕಲ್ಪದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ‘ಪಾದ್ಮಪುರಾಣ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅದು ದ್ವಿತೀಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 127
पराशरकृतं यत्तु पुराणं विष्णुबोधकम् । तदेव व्यासकथितं पुत्रपित्रोरभेदतः
ಪರಾಶರನು ರಚಿಸಿದ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣು-ತತ್ತ್ವಬೋಧವನ್ನು ನೀಡುವ ಆ ಪುರಾಣವೇ ವ್ಯಾಸನು ಕಥಿಸಿದುದೂ ಹೌದು; ಏಕೆಂದರೆ ತತ್ತ್ವತಃ ತಂದೆ-ಮಗನ ನಡುವೆ ಭೇದವಿಲ್ಲ।
Verse 128
यत्र पूर्वोत्तरे खण्डे शिवस्य चरितं बहु । शैवमेतत्पुराणं हि पुराणज्ञा वदन्ति च
ಯಾವ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಖಂಡಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವನ ಚರಿತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಲೀಲೆಗಳು ಬಹಳವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ, ಪುರಾಣಜ್ಞರು ಆ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ‘ಶೈವ’ವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 129
भगवत्याश्च दुर्गायाश्चरितं यत्र विद्यते । तत्तु भागवतं प्रोक्तं ननु देवीपुराणकम्
ಯಾವ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನೇ ‘ಭಾಗವತ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದು ದೇವೀ-ಪುರಾಣವೇ.
Verse 130
नारदोक्तं पुराणन्तु नारदीयं प्रचक्षते । यत्र वक्ताऽभवत्तण्डे मार्कण्डेयो महामुनिः
ನಾರದನು ಹೇಳಿದ ಪುರಾಣವನ್ನು ‘ನಾರದೀಯ ಪುರಾಣ’ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆ ಪವಿತ್ರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ವಕ್ತಾರನಾದನು.
Verse 131
मार्कण्डेयपुराणं हि तदाख्यातं च सप्तमम् । अग्नियोगात्तदाग्नेयं भविष्योक्तेर्भविष्यकम्
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಏಳನೆಯದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅದು ‘ಆಗ್ನೇಯ’ ಎಂದು, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ‘ಭವಿಷ್ಯ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 132
विवर्तनाद्ब्रह्मणस्तु ब्रह्मवैवर्तमुच्यते । लिंगस्य चरितोक्तत्वात्पुराणं लिंगमुच्यते
ಬ್ರಹ್ಮನ ‘ವೈವರ್ತ’ ಅಂದರೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಲಿಂಗದ ಚರಿತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಲಿಂಗ ಪುರಾಣ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 133
वराहस्य च वाराहं पुराणं द्वादशं मुने । यत्र स्कन्दः स्वयं श्रोता वक्ता साक्षान्महेश्वरः
ಓ ಮುನೇ! ವರಾಹನಿಗಾಗಿ ದ್ವಾದಶವಾದ ‘ವಾರಾಹ ಪುರಾಣ’ವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಸ್ಕಂದನು ಶ್ರೋತ, ಸాక్షಾತ್ ಮಹೇಶ್ವರ (ಮಹಾದೇವ) ವಕ್ತಾ.
Verse 134
तत्तु स्कान्दं समाख्यातं वामनस्य तु वामनम् । कौर्मं कूर्मस्य चरितं मात्स्यं मत्स्येन कीर्तितम्
ಅದು ‘ಸ್ಕಾಂದ ಪುರಾಣ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತ; ವಾಮನನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದು ‘ವಾಮನ ಪುರಾಣ’. ‘ಕೂರ್ಮ ಪುರಾಣ’ ಕೂರ್ಮಾವತಾರದ ಚರಿತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ‘ಮಾತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣ’ ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರದಿಂದ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 135
गरुडस्तु स्वयं वक्ता यत्तद्गारुडसंज्ञकम् । ब्रह्माण्डचरितोक्तत्वाद्ब्रह्माण्डं परिकीर्तितम्
ಗರುಡನೇ ಸ್ವತಃ ವಕ್ತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ‘ಗಾರುಡ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಅದು ‘ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ’ವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 136
सूत उवाच । अयमेव मयाऽकारि प्रश्नो व्यासाय धीमते । ततः सर्वपुराणानां मया निर्वचनं श्रुतम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು— ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾನು ಒಮ್ಮೆ ಧೀಮಂತನಾದ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಆಗ ಅವರಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಪುರಾಣಗಳ ಅಧಿಕೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು.
Verse 137
एवं व्याससमुत्पन्नः सत्यवत्यां पराशरात् । पुराणसंहिताश्चक्रे महाभारतमुत्तमम्
ಈ ರೀತಿ ಸತ್ಯವತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಶರರಿಂದ ವ್ಯಾಸನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಪುರಾಣಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಪರಮೋತ್ತಮ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದನು.
Verse 138
पराशरेण संयोगः पुनः शन्तनुना यथा । सत्यवत्या इव ब्रह्मन्नः संशयितुमर्हसि
ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಸತ್ಯವತಿಗೆ ಮೊದಲು ಪರಾಶರನೊಂದಿಗೆ, ನಂತರ ಶಂತನುವೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗವಾದಂತೆ, ನಿನಗೆ ಸಂಶಯವಾಗುವುದು ಯುಕ್ತವೇ.
Verse 139
सकारणेयमुत्पत्तिः कथिताश्चर्य्यकारिणी । महतां चरिते चैव गुणा ग्राह्या विचक्षणैः
ಹೀಗೆ ಕಾರಣಗಳೊಡನೆ ಈ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಕಥೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಹಾತ್ಮರ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವೇಕಿಗಳು ಗ್ರಹಿಸಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.
Verse 140
इदं रहस्यं परमं यः शृणोति पठत्यपि । स सर्वपापनिर्मुक्त ऋषिलोके महीयते
ಈ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ಕೇಳುತ್ತಾರೋ—ಅಥವಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಋಷಿಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
Frequently Asked Questions
It narrates the account of Vyāsa’s origin: the sages ask Sūta to resolve how Vyāsa is born to Satyavatī via Parāśara, leading into the Yamunā river-crossing episode involving Matsyagandhā and the niṣāda community.
The river-crossing functions as a liminal symbol for transition into a destined event, while kāla-yoga signals that extraordinary births occur through time-conditioned cosmic necessity—aligning ascetic potency with dharmic causality to generate a bearer of revelation (Vyāsa).
This chapter’s sampled passage is primarily genealogical and sage-centered rather than iconographic; it does not foreground a distinct Śiva/Umā form, instead emphasizing providential order and the emergence of a major ṛṣi within a Śaiva Purāṇic framework.