Rig Veda 8.19.21: Mandala 8, Sukta 19, Mantra 21

Sukta 8.19

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

ईळे गिरा मनुर्हितं यं देवा दूतमरतिं न्येरिरे । यजिष्ठं हव्यवाहनम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 8.19.21

Transliteration

ī́ḷe girā́ manúr-hitaṃ yáṃ devā́ dūtám aratíṃ nyèrire | yájiṣṭhaṃ havya-vā́hanam ||

Translation

我は言葉の讃歌をもって、マヌ（Manu）により据えられた火を礼拝する。神々が使者として動かし立てた、倦むことなき行者を。祭儀において最も力ある者、供物を運ぶ者を。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ईळे: I praise / I invoke
• ईळे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: ईळ् (√īḷ / √īḍ ‘स्तुतौ/प्रशंसायाम्’)

• गिरा: with a hymn / by speech
• गिरा: करण
• Type: Noun
• Root: गिर् (स्त्री) ‘वाक्/स्तोत्रम्’

• मनुः: Manu
• मनुः: (सम्बन्धः—हितं) कर्तृ-सम्बन्ध/निर्देशक
• Type: Noun (proper) / Agent noun
• Root: मनु (पुं) ‘मनु/मानव-प्रजापति’

• हितम्: placed/appointed; established
• हितम्: कर्म
• Type: Adjective / Past participle
• Root: √धा → हित (कृदन्त-प्रातिपदिक) ‘स्थापित/निहित/विहित’

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (पुं)

• दूतम्: as messenger
• दूतम्: कर्म (न्येरिरे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दूत (पुं) ‘messenger’

• अरतिम्: the goer/runner; the envoy-function
• अरतिम्: कर्म (दूतम् इत्यस्य विशेषणार्थ/समन्वयः)
• Type: Noun
• Root: अरति (स्त्री) ‘गमन/प्रवृत्ति; (अत्र) गमनशीलता/दूतत्व-प्रवृत्ति’

• नि: down; forth/into (as prefix)
• नि: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)

• एरिरे: they have set (him) in motion / they have sent
• एरिरे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √ईर्/√इर् (प्रेरणे/गत्यर्थे) ‘to set in motion, to send’

• यजिष्ठम्: most worthy of worship
• यजिष्ठम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective (superlative)
• Root: यजिष्ठ (प्रातिपदिक; यज्-तमप् ‘most worshipful’)

• हव्यवाहनम्: the carrier of oblations
• हव्यवाहनम्: कर्म (विशेषण/सम्बोधनार्थक-विशेष्यः)
• Type: Noun / Epithet
• Root: हव्य-वाहन (समास; हव्य ‘oblation’ + वाहन ‘carrier’, from √वह्)