Sarga 7

Verse 1

ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास्तु सहोषिता।प्रासादं चन्द्रसङ्काशमारुरोह यदृच्छया।।।।

マンタラーは、カイケーイーの一族に仕える侍女で、生まれた時から彼女と共に暮らしていた。そのマンタラーが、月のように輝く宮殿へと偶然登っていった。

Verse 2

सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम्।अयोध्यां मन्थरा तस्मात्प्रासादादन्ववैक्षत।।।।

その宮殿からマンタラーは外を眺め、アヨーディヤーの全てを見渡した。王の大路は新たに水を撒かれ、花がうず高く散り敷かれ、祝祭の荘厳に整えられていた。

Verse 3

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।।।

マンタラーはアヨーディヤーを目にした――高価な旗幡と旌旗により荘厳され、曲がりくねる大路は、沐浴を終えた人々で埋め尽くされていた。花鬘と菓子を手にした高徳のバラモンたちのヴェーダ誦唱が響き、あらゆる楽器の音が鳴り渡る。歓喜の群衆が街路を満たし、優れた象と馬は意気盛んで、牛と牡牛は鳴き声を轟かせる。市民は喜びに満ち、旗の花環を高く掲げて都を飾っていた――この光景を見て、マンタラーはひときわ深い驚嘆に打たれた。

Verse 4

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

マンタラーはアヨーディヤーを目にした――高価な旗幡と旌旗により荘厳され、曲がりくねる大路は、沐浴を終えた人々で埋め尽くされていた。花鬘と菓子を手にした高徳のバラモンたちのヴェーダ誦唱が響き、あらゆる楽器の音が鳴り渡る。歓喜の群衆が街路を満たし、優れた象と馬は意気盛んで、牛と牡牛は鳴き声を轟かせる。市民は喜びに満ち、旗の花環を高く掲げて都を飾っていた――この光景を見て、マンタラーはひときわ深い驚嘆に打たれた。

Verse 5

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

マンタラーはアヨーディヤーを目にした――高価な旗幡と旌旗により荘厳され、曲がりくねる大路は、沐浴を終えた人々で埋め尽くされていた。花鬘と菓子を手にした高徳のバラモンたちのヴェーダ誦唱が響き、あらゆる楽器の音が鳴り渡る。歓喜の群衆が街路を満たし、優れた象と馬は意気盛んで、牛と牡牛は鳴き声を轟かせる。市民は喜びに満ち、旗の花環を高く掲げて都を飾っていた――この光景を見て、マンタラーはひときわ深い驚嘆に打たれた。

Verse 6

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

マンタラーはアヨーディヤーを目にした――高価な旗幡と旌旗により荘厳され、曲がりくねる大路は、沐浴を終えた人々で埋め尽くされていた。花鬘と菓子を手にした高徳のバラモンたちのヴェーダ誦唱が響き、あらゆる楽器の音が鳴り渡る。歓喜の群衆が街路を満たし、優れた象と馬は意気盛んで、牛と牡牛は鳴き声を轟かせる。市民は喜びに満ち、旗の花環を高く掲げて都を飾っていた――この光景を見て、マンタラーはひときわ深い驚嘆に打たれた。

Verse 7

प्रहर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम्।अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा।।।।

マンタラーは近くに立つ乳母（侍女）を見た。淡い白絹をまとい、歓びに目を輝かせているのを見て、マンタラーは彼女に問いかけた。

Verse 8

उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती।राममाता धनं किन्नु जनेभ्यस्सम्प्रयच्छति।।।।

財を重んじると知られるラーマの母は、いま比類なき歓喜に満ちて、なぜ人々に財宝を施しているのか。

Verse 9

अतिमात्रप्रहर्षोऽयं किं जनस्य च शंस मे।कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः।।।।

なぜ人々の歓喜はこれほどまでに大きいのか。告げよ—喜びに満ちた王は何をなさしめようとしているのか。

Verse 10

विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री तु परया मुदा।आचचक्षेऽथ कुब्जायै भूयसीं राघव श्रियम्।।।।

喜びに胸を裂かれんばかりの乳母は、深い歓喜に満たされて、ラグ族の裔ラーマに訪れる豊かな吉祥を、あのせむしの女に語り告げた。

Verse 11

श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम्।राजा दशरथो राममभिषेचयिताऽनघम्।।।।

「明日、プシャ星宿の吉時に、ダシャラタ王は、咎なきラグ族のラーマ—怒りを制した御方—に王の灌頂（アビシェーカ）を授け、ユヴァラージャとして立てられる。」

Verse 12

धात्र्यास्तु वचनं शृत्वा कुब्जा क्षिप्रममर्षिता।कैलासशिखराकारा त्प्रासादादवरोहत।।।।

侍女の言葉を聞くや、せむしの女はたちまち憤りに燃え、カイラーサ山の峰のごとくそびえる宮殿から急ぎ降りていった。

Verse 13

सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी।शयानामेत्य कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

悪しき心を抱き、怒りに燃えるマンタラーは、横たわって休むカイケーイーのもとへ行き、こう言い放った。

Verse 14

उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वामभिवर्तते।उपप्लुतामौघेन किमात्मानं न बुध्यसे।।।।

「起きなさい、愚かな者よ。なぜ眠っているのだ。恐れが汝に迫っている。災いの洪水に浮かび、流されていることを、なぜ悟らぬのか。」

Verse 15

अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे।चलं हि तव सौभाग्यं नद्यास्स्रोत इवोष्णगे।।।।

真には愛されぬのに、寵妃のごとき姿をまとい、幸運を誇るのか。だがその「幸い」は移ろいやすく、夏の炎暑における川の流れのように定まらぬ。

Verse 16

एवमुक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः।कुब्जया पापदर्शिन्या विषादमगमत्परम्।।।।

怒れる邪心のせむし女の荒い言葉を浴びて、カイケーイーは深い憂いへと沈んだ。

Verse 17

कैकेयी त्वब्रवीत्कुब्जां कच्चित्क्षेमं नु मन्थरे।विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम्।।।।

カイケーイーはせむし女に言った。「マンタラー、何事も無事か。そなたの顔は沈み、ひどく苦しんでいるように見える。」

Verse 18

मन्थरा तु वच श्श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम्।उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा।।।।

カイケーイーの甘やかな言葉を聞くと、言葉巧みでありながら怒りに満ちたマンタラーは、答え始めた。

Verse 19

सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्या हितैषिणी।विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम्।।।।

いよいよ沈み込んだせむし女は、カイケーイーの益を願うと称しつつ、彼女の憂いを深め、ラाघヴァ（ラーマ）から心を離れさせるように語った。

Verse 20

अक्षय्यं सुमहद्देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम्।रामं दशरथो राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

王妃よ、そなたを滅ぼす巨大で尽きぬ破滅がいま動き出した。ダシャラタ王はラーマを皇太子として灌頂しようとしている。

Verse 21

साऽस्म्यगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता।दह्यमानाऽनलेनेव त्वद्धितार्थमिहागता।।।।

私は底知れぬ恐れに沈み、悲しみと嘆きに満たされている。火に焼かれるように身を焦がしつつ、あなたの益のためにここへ来た。

Verse 22

तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद्भवेत्।त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश्च भवेदत्र न संशयः।।।।

カイケーイよ、あなたの悲しみは私の大いなる悲しみとなる。あなたが栄えれば私も栄える—それに疑いはない。

Verse 23

नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः।उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे।।।।

王妃よ、そなたは王族に生まれ、王の正妃である。王権の務めと政（まつりごと）に伴う苛烈さを、どうして悟らぬのか。

Verse 24

धर्मावादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः।शुद्धभावे न जानीषे तेनैव मतिसन्धिता।।।।

あなたの夫はダルマを語りながらも狡猾で、言葉は柔らかいのに残酷だ。あなたは心が清らかなゆえにそれを見抜けず、思慮は彼によって絡め取られている。

Verse 25

उपस्थितः प्रयुञ्जानस्त्वयि सान्त्वमनर्थकम्।अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति।।।।

たとえ彼が汝のもとに来て、むなしい慰めの言葉を尽くそうとも、今日、汝の夫は真の利益をただカウサリヤーにのみ与えようとしている。

Verse 26

उपवाह्य स दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु।काल्ये स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके।।।।

その邪なる心の者は、バラタを汝の親族のもとへ遣わしたのち、夜明けに、障りを取り除いた国にラーマを王として据えるであろう。

Verse 27

शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया।आशीविष इवाङ्केन बाले परिधृतस्त्वया।।।।

幼子よ、母のように彼の幸いを願い、真の夫と誤って、汝は敵を膝に抱いたのだ――まるで毒蛇を抱くがごとく。

Verse 28

यथा हि कुर्यात्सर्पो वा शत्रुर्वा प्रत्युपेक्षितः।राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता।।।।

顧みられぬ蛇、あるいは侮られた敵が振る舞うように、ダシャラタ王は今日、汝と汝の子をそのように扱った。

Verse 29

पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यसुखोचिते।रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्यसि।।।।

常に安楽に慣れた幼子よ――あの罪深き者の偽りの慰めによって、彼が国にラーマを据えるとき、汝はまことに滅びたのだ。汝と、汝に連なる者すべて（汝の子をも含めて）。

Verse 30

सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव।त्रायस्व पुत्रमात्मानं मां च विस्मयदर्शने।।।।

カイケーイよ、時はすでに熟した――自らの益のため、ただちに行いなさい。あなたの子を、あなた自身を、そしてこの私をも救ってください、目の曇った女よ。

Verse 31

मन्थाराया वचश्श्रुत्वा शयाना सा शुभानना।उत्तस्थौ हर्षसम्पूर्णा चन्द्रलेखेव शारदी।।।।

マンタラーの言葉を聞くと、安らかに横たわり美しい顔立ちのカイケーイは、喜びに満ちて起き上がった。澄みわたる秋の夜の、明るい月の三日月のように。

Verse 32

अतीव सा तु संहृष्टा कैकेयी विस्मयान्विता।एकमाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम्।।।।

カイケーイはこの上なく喜び、驚きに満ちて、そのせむしの女に、見事な飾りをひとつ授けた。

Verse 33

दत्वा त्वाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा।कैकेयी मन्थरां दृष्ट्वा पुनरेवाब्रवीदिदम्।।।।

そのせむしの女に飾りを与えると、女たちの中でも最もすぐれたカイケーイはマンタラーを見つめ、再び次のように語った。

Verse 34

इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यासि परमं प्रियम्।एतन्मे प्रियमाख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते।।।।

マンタラーよ、そなたは私にこの上なく喜ばしいことを告げてくれた。そのような吉報をもたらした者に、私はさらに何をしてやれようか。

Verse 35

रामे वा भरते वाऽहं विशेषं नोपलक्षये।तस्मात्तुष्टाऽस्मि यद्राजा रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

ラーマであれバラタであれ、私には何の違いも見えぬ。ゆえに王がラーマを王位に灌頂しようとしていることに、私は満ち足りている。

Verse 36

न मे परं किञ्चिदितस्त्वया पुनःप्रियं प्रियार्हे सुवचं वचःपरम्।तथा ह्यवोचस्त्वमतः प्रियोत्तरंवरं परं ते प्रददामि तं वृणु।।।।

愛すべき女よ、これ以上に私にとって愛しいものが、そなたから再びあるだろうか。その言葉はたやすい称賛を超えている。ゆえに、さらに勝れた褒美を授けよう—それを選ぶがよい。