Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

मन्थराप्रवेशः

Manthara Observes Ayodhya and Incites Kaikeyi

श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम्।राजा दशरथो राममभिषेचयिताऽनघम्।।।।

śvaḥ puṣyeṇa jitakrodhaṃ yauvarājyeṇa rāghavam | rājā daśaratho rāmam abhiṣecayitā ’nagham ||

「明日、プシャ星宿の吉時に、ダシャラタ王は、咎なきラグ族のラーマ—怒りを制した御方—に王の灌頂(アビシェーカ)を授け、ユヴァラージャとして立てられる。」

श्वःtomorrow
श्वः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootश्वः (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb of time): 'tomorrow'
पुष्येणunder Puṣya (asterism)
पुष्येण:
Kāla (काल)
TypeNoun
Rootपुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; नक्षत्र-निर्देशः: 'under (the star) Puṣya'
जित-क्रोधम्who has conquered anger
जित-क्रोधम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त, √जि) + क्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्; विशेषणम् राघवम् प्रति; समासार्थः: जितः क्रोधः येन सः
यौवराज्येनwith the heir-apparent status
यौवराज्येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयौवराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; 'with the office of heir-apparent'
राघवम्Raghava (Rama)
राघवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (कर्ता) एकवचनम्
दशरथःDaśaratha
दशरथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (कर्ता) एकवचनम्
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्
अभिषेचयिताwill consecrate
अभिषेचयिता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअभि-√सिच् (धातु)
Formतृन्-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक-नामधातु (agent noun) पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; भविष्यदर्थे: 'one who will consecrate'
अनघम्blameless
अनघम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्; विशेषणम् रामम् प्रति

Having heard these words of the royal maid, the hunchback became furious and speedily descended from that palace resembling the peak of mount Kailasa.

P
Puṣya (nakṣatra)
D
Daśaratha
R
Rāma
R
Raghu lineage (Rāghava)
Y
yauvarājya (heir-apparent office)

FAQs

Dharma is linked to fitness for rule: Rāma is described as jitakrodha (self-controlled), a key royal virtue—governing oneself before governing others.

A palace attendant informs Mantharā that Daśaratha plans to install Rāma as heir-apparent the next day under the Puṣya star.

Rāma’s restraint and moral blamelessness (jitakrodha, anagha), marking him as an ideal prince in the dharmic model of kingship.