Sarga 112

Verse 1

तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम्। विस्मिता: स‌ङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः।।2.112.1।।

そこに集った大聖仙たちは、比類なき光輝を放つ二人の兄弟の、身の毛もよだつ邂逅を目にして驚嘆した。

Verse 2

अन्तर्हिता मुनिगणास्सिद्धाश्च परमर्षयः। तौ भ्रातरौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे।।2.112.2।।

目には見えぬまま、ムニの群れとシッダたち、そして大聖仙らは、カークッツタの血統に連なる二人の大いなる兄弟を称賛した。

Verse 3

स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ।श्रुत्वा वयं हि सम्भाषामुभयोस्स्पृहयामहे।।2.112.3।।

まことに幸いなるかな、二人の子がともにダルマを知り、その武勇もまたダルマに根ざす者は。われらは二人の語らいを聞き、双方に深い敬慕を抱く。

Verse 4

ततस्त्वृषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः। भरतं राजशार्दूलमित्यूचु: स‌ङ्गता वचः।।2.112.4।।

そのとき、ダシャグリーヴァの速やかな滅びを願うリシたちの群れは、王の中の虎たるバラタに、よく練られた言葉をもって語りかけた。

Verse 5

कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः।ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्यवेक्षसे।।2.112.5।।

高貴なる家に生まれ、大いなる知恵と徳行と名声を備えた者よ。父を敬うなら、ラーマの言葉を受け入れよ。

Verse 6

सदाऽनृणमिमं रामं वयमिच्छामहे पितुः। आनृणत्वाच्च कैकेय्या: स्वर्गम् दशरथो गतः।।2.112.6।।

われらは常に、このラーマが父に対して負い目なき者であることを願う。ダシャラタはカイケーイーへの義務を果たして負いを離れ、天界へ赴いた。

Verse 7

एतावदुक्त्वा वचनं गन्धर्वा: स‌महर्षयः। राजर्षयश्चैव तदा सर्वे स्वां स्वां गतिं गताः।।2.112.7।।

それだけを語り終えると、ガンダルヴァたちは大リシたちとともに、また王仙たちも皆、それぞれの住処へと帰っていった。

Verse 8

ह्लादितस्तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः।राम स्संहृष्टवदनस्तानृषीनभ्यपूजयत्।।2.112.8।।

吉祥なる御姿のラーマは、その吉き言葉に心を喜ばせ、輝き満ちた歓びの面持ちで聖仙たちを敬い礼拝した。

Verse 9

त्रस्तगात्रस्तु भरतस्स वाचा सज्जमानया।कृताञ्जलिरिदं वाक्यं राघवं पुनरब्रवीत्।।2.112.9।।

しかしバラタは、身は震え声は詰まり、合掌して恭しく、再びラグハヴァ（ラーマ）にこの言葉を述べた。

Verse 10

राजधर्ममनुप्रेक्ष्य कुलधर्मानुसन्ततिम्।कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ मम मातुश्च याचनाम्।।2.112.10।।

おおカークッツタよ、王のダルマと我らの家系に連なるダルマの伝統を顧みて、わたしの願い—そして母の願いも—叶えるのがふさわしい。

Verse 11

रक्षितुं सुमहद्राज्यमहमेकस्तु नोत्सहे।पौरजानपदांश्चापि रक्तान्रञ्जयितुं तथा।।2.112.11।।

わたし一人では、この広大な王国を守り抜く勇気がない。都と国土の忠実な民を、ただ一人で喜ばせ続けることもできない。

Verse 12

ज्ञातयश्च हि योधाश्च मित्राणि सुहृदश्च नः।त्वामेव प्रतिवीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः।।2.112.12।।

我らの親族も武人も友も善き人々も、ただあなたを仰ぎ見る——それは農夫が雨雲を待ち望むように。

Verse 13

इदं राज्यं महाप्राज्ञ स्थापय प्रतिपद्य हि।शक्तिमानसि काकुत्स्थ लोकस्य परिपालने।।2.112.13।।

至高の賢者よ、この王国をお受けになり、堅く治め整えてください。カクッツタよ、あなたは世を統べ、守護する力を具えておられます。

Verse 14

इत्युक्त्वा न्यपतद्भ्रातुः पादयोर्भरतस्तदा।भृशं सम्प्रार्थयामास राममेव प्रियंवदः।।2.112.14।।

そう言い終えると、バラタは兄の御足にひれ伏し、やさしい言葉で、ただラーマお一人に切に願い求めた。

Verse 15

तमङ्के भरतं कृत्वा रामो वचनमब्रवीत्।श्यामं नलिनपत्राक्षं मत्तहंसस्वरं स्वयम्।।2.112.15।।

ラーマはバラタを膝に抱き寄せ、自ら語りかけた——バラタは黒みを帯びた肌、蓮の花弁のような眼、そして酔える白鳥の声にも似た甘い声をもっていた。

Verse 16

आगता त्वामियं बुद्धिस्स्वजा वैनयिकी च या।भृशमुत्सहसे तात रक्षितुं पृथिवीमपि।।2.112.16।।

愛しい子よ、この知恵は汝に備わった——生まれつきのものにして、修養によって磨かれたものだ。それゆえ汝は、大地をさえ守護し得るほどに十分な力を持つ。

Verse 17

अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च बुद्धिमद्भिश्च मन्त्रिभिः।सर्वकार्याणि सम्मन्त्र्य सुमहन्त्यपि कारय।।2.112.17।।

大臣や友、そして賢明な顧問たちと共にすべての事をよく議し、いかに大いなる難事であっても、ことごとく成し遂げさせよ。

Verse 18

लक्ष्मीश्चन्द्रादपेयाद्वा हिमवान्वा हिमं त्यजेत्।अतीयात्सागरो वेलां न प्रतिज्ञामहं पितुः।।2.112.18।।

たとえ月が光を失い、ヒマラヤが雪を捨て、海がその境を越えることがあっても――私は父の誓いを決して捨てない。

Verse 19

कामाद्वा तात लोभाद्वा मात्रातुभ्यमिदं कृतम्।न तन्मनसि कर्तव्यं वर्तितव्यं च मातृवत्।।2.112.19।।

わが子よ、愛ゆえであれ欲ゆえであれ、母はおまえのためにそれをしたのだ。心に苦みとして留めず、母として敬い仕えなさい。

Verse 20

एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतमब्रवीत्।तेजसाऽऽदित्यसङ्काशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम्।।2.112.20।।

ラーマがそのように語ると、バラタはカウサリヤーの御子に答えた――威光は太陽のごとく、姿は新月のように柔らかであった。

Verse 21

आधिरोहाऽर्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते।एतेहि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः।।2.112.21।।

高貴なるお方よ、黄金で飾られたこの履物に御足をお乗せください。これこそが、すべての民の安寧と守護を必ずやもたらします。

Verse 22

सोऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्यवरुह्य च।प्रायच्छत्सुमहातेजा भरताय महात्मने।।2.112.22।।

人中の虎にして大いなる威光を放つラーマは、その履物に足を乗せ、そして降りた。のちにそれを大いなる心のバラタに授けた。

Verse 23

स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत्चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम्।।2.112.23।।फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन।तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः।।2.112.24।।तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप।

バラタは御履（みくつ）に深く礼拝してラーマに申し上げた。「十四年のあいだ、勇者よ、ラグ族の歓喜よ、私は結髪を乱れさせ樹皮の衣をまとい、果実と根を食として生きましょう。敵を焼き尽くす御方よ、国の政（まつりごと）はこの御履に託し、私は都の外に住んで、あなたの御帰還を待ち続けます。」

Verse 24

स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत्चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम्।।2.112.23।।फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन।तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः।।2.112.24।।तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप।

しかし、ラグ族の最勝者よ、十四年が満ちるその日にあなたを拝見できぬなら、私は焼き尽くす火の中へ身を投じましょう。

Verse 25

चतुर्दशे तु संपूर्णे वर्षेऽहनि रघूत्तम।।2.112.25।।न द्रक्ष्यामि यदि त्वां तु प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्।

しかし、ラグ族の最勝者よ、十四年が満ちるその日にあなたを拝見できぬなら、私は焼き尽くす火の中へ身を投じましょう。

Verse 26

तथेति च प्रतिज्ञाय तं परिष्वज्य सादरम्।।2.112.26।।शत्रुघ्नं च परिष्वज्य भरतं चेदमब्रवीत्।

「そのとおりに」とラーマは誓い、バラタを慈しみをもって抱きしめ、さらにシャトルグナも抱擁してから、バラタに次の言葉を告げた。

Verse 27

मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति।।2.112.27।।मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम।इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह।।2.112.28।।

「母カイケーイーを守り、彼女に怒りを向けてはならぬ。ラグ族の最勝者よ、おまえは誓いによって縛られている――私とシーターによっても。」そう言い終えると、ラーマは涙に満ちた眼で弟に別れを告げた。

Verse 28

मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति।।2.112.27।।मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम।इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह।।2.112.28।।

「母カイケーイーを守り、彼女に怒りを向けてはならぬ。汝は誓いに縛られている――我とシーターによって。」そう言い終えると、ラーマは涙に潤む眼で弟に別れを告げた。

Verse 29

स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित्।प्रदक्षिणं चैव चकार राघवम् चकार ते चोत्तमनागमूर्धनि।।2.112.29।।

そこで、武威に満ちダルマをわきまえるバラタは、麗しく飾られたその御履を恭しく供養し、ラ―ガヴァを右繞（うにょう）して礼拝し、さらに最上の象の頭上に御履を戴かせた。

Verse 30

अथाऽनुपूर्व्यात्प्रतिनन्द्य तं जनं गुरूंश्च मन्त्रिप्रकृतीस्तथाऽनुजौ।व्यसर्जयद्राघववंशवर्धनस्थिरः स्वधर्मे हिमवानिवाचलः।।2.112.30।।

それから彼は、順を追って人々に挨拶し、師たち、重臣と民にも同様に礼を尽くし、弟たちを祝福した。ラグ族を栄えさせるラーマは、動かぬヒマヴァーンのごとく自らのダルマに堅く立ち、彼らを送り出した。

Verse 31

तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः।स त्वेव मात्रृ़रभिवाद्य सर्वारुदन्कुटीं स्वां प्रविवेश राघवः।।2.112.31।।

母たちは涙に喉を詰まらせ、悲しみのあまり別れの言葉さえ告げられなかった。だがラグハヴァはすべての母に礼拝し、泣きながら自らの庵へと入った。