Adhyaya 281

Verse 1

मार्कण्डेयजी कहते हैं--युधिष्ठिर! तदनन्तर सीताहरणके दुःखसे पीड़ित हो श्रीरामचन्द्रजी पम्पासरोवर-पर गये, जो वहाँसे थोड़ी ही दूरपर था। उसमें बहुत-से कमल और उत्पल लिखे हुए थे

マールカンデーヤは語った。「ユディシュティラよ。そののち、シーター略奪の悲しみに責められたシュリー・ラーマチャンドラは、そこから程近いパンパー湖（Pampā）へ赴いた。その湖には蓮華と青蓮（ウトパラ）が数多く咲き満ちていた。」

Verse 2

मारुतेन सुशीतेन सुखेनामृतगन्धिना । सेव्यमानो वने तस्मिन्‌ जगाम मनसा प्रियाम्‌

その森で、甘露のごとき香りを帯びた、心地よく冷ややかな微風がゆるやかに流れて身を包むと、ラーマの心は内へと沈み、愛しきシーターを思い続けた。

Verse 3

विललाप स राजेन्द्रस्तत्र कान्तामनुस्मरन्‌ | कामबाणाभिसंतप्त: सौमित्रिस्तमथाब्रवीत्‌

そこにて王ラーマは、愛しき人を幾度も思い返し、欲の矢に灼かれたかのように嘆き悲しみ始めた。そのとき、スミトラーの子サウミトリー（ラクシュマナ）が彼に語りかけた——離別の苦に沈む心を鎮め、正しき行いの要請を思い起こさせるための諫言が、ここから始まるのである。

Verse 4

न त्वामेवंविधो भाव: स्प्रष्टमहति मानद । आत्मवन्तमिव व्याधि: पुरुष वृद्धशीलिनम्‌

マールカンデーヤは言った。「誉れを授ける御方よ、このような落胆があなたに触れるのはふさわしくない。長老の規律に従い、自らを制する人には病が及ばぬように、同じくこのような絶望があなたに降りかかるべきではない。」

Verse 5

प्रवृत्तिर्पलब्धा ते वैदेह्दा रावणस्य च । तां त्वं पुरुषकारेण बुद्धया चैवोपपादय

マールカンデーヤは言った。「いまやあなたはヴァイデーヒー（シーター）の一切と、ラーヴァナについても知った。ゆえに、自らの人の力と澄んだ知恵とによって、彼女を取り戻すべく努めよ。」

Verse 6

अभिगच्छाव सुग्रीवं शैलस्थं हरिपुड्रवम्‌ । मयि शिष्ये च भृत्ये च सहाये च समाश्वस

マールカンデーヤは言った。「さあ、山の頂に住む猿族の王スグリーヴァのもとへ、われら二人で赴こう。心を強く持て。わたしはあなたの弟子であり、奉仕者であり、助け手でもある。わたしが共にいるかぎり、あなたは揺るがず堅くあれ。」

Verse 7

एवं बहुविधैर्वाक्यैर्लक्ष्मणेन स राघव: । उक्त: प्रकृतिमापेदे कार्ये चानन्तरो5भवत्‌

このように、ラクシュマナがさまざまな言葉で励まし支えたので、ラグ族の裔ラーマは本来の平静を取り戻し、ただちに必要な務めに取りかかった。

Verse 8

निषेव्य वारि पम्पायास्तर्पयित्वा पितृनपि । प्रतस्थतुरुभौ वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ

勇士なる兄弟ラーマとラクシュマナは、パンパー湖の水に身を清め、さらに祖霊へタルパナ（奠水の供養）を捧げたのち、その地を発って旅立った。

Verse 9

तावृष्यमूकमभ्येत्य बहुमूलफलद्रुमम्‌ । गिर्यग्रे वानरान्‌ पजच वीरौ ददृशतुस्तदा,प्रचुर फल, मूल और वृक्षोंसे भरे हुए ऋष्यमूक पर्वतपर पहुँचकर उन दोनों वीरोंने देखा, पर्वतके शिखरपर पाँच वानर बैठे हुए हैं

マールカンデーヤは語った。根や果実をたわわに宿す木々が多く茂るリシャムーカ山に至ったとき、二人の勇士はその山頂に座す五匹の猿を見た。

Verse 10

सुग्रीव: प्रेषयामास सचिवं वानरं तयो: । बुद्धिमन्तं हनूमन्तं हिमवनतमिव स्थितम्‌,सुग्रीवने हिमालयके समान गम्भीर भावसे बैठे हुए अपने बुद्धिमान्‌ सचिव हनुमान्‌को उन दोनोंके पास भेजा

マールカンデーヤは語った。スグリーヴァは家臣の猿—ヴァーナラの中でも賢明なるハヌマーン—を二人のもとへ遣わした。ヒマーラヤそのもののように揺るがず威容を備えたハヌマーンは、見識ある使者として派遣されたのである。

Verse 11

तेन सम्भाष्य पूर्व तौ सुग्रीवमभिजग्मतु: । सख्यं वानरराजेन चक्रे रामस्तदा नूप

まず彼と語り合ったのち、二人の兄弟はスグリーヴァのもとへ赴いた。王よ、その時ラーマは猿王スグリーヴァと友誼の契りを結んだ。

Verse 12

तद्‌ वासो दर्शयामासुस्तस्य कार्य निवेदिते । वानराणां तु यत्‌ सीता द्वियमाणा व्यपासृजत्‌

ラーマがスグリーヴァの前で己の用向きを告げると、彼らは一枚の衣を示した。—それはシーターが攫われ運ばれる折、猿たちの間へ落とした布であった。

Verse 13

तत्‌ प्रत्ययकरं लब्ध्वा सुग्रीवं प्लवगाधिपम्‌ । पृथिव्यां वानरैश्वर्ये स्वयं रामो5भ्यषेचयत्‌

その確かな証を得るや、ラーマは自ら猿の主スグリーヴァに灌頂の儀を施し、地上の猿軍を統べる王として据えた。

Verse 14

प्रतिजज्ञे च काकुत्स्थ: समरे वालिनो वधम्‌ । सुग्रीवश्चापि वैदेह्ठा: पुनरानयनं नृप

マールカンデーヤは語った。「カクットゥスタ家の裔なるラーマは、戦場においてヴァーリンを討つと誓った。さらにスグリーヴァも、王よ、ヴァイデーヒー（シーター）を再び連れ戻すと誓約した。」

Verse 15

इत्युक्त्वा समयं कृत्वा विश्वास्य च परस्परम्‌ | अभ्येत्य सर्वे किष्किन्धां तस्थुर्युद्धाभिकाड्क्षिण:

かく語り終えると、彼らは相互に盟約を結び、信を確かめ合った。やがて一同はキシュキンダーに赴き、戦を望んで揺るがず立ち並んだ。

Verse 16

सुग्रीव: प्राप्प किष्किन्धां ननादौघधनिभस्वन: । नास्य तन्ममृषे वाली तारा त॑ प्रत्यषेधयत्‌

マールカンデーヤは語った。キシュキンダーに至るや、スグリーヴァは獅子の咆哮のごとき大音声を放ち、その響きは大群衆のどよめきのようであった。ヴァーリンはそれに耐えられず、戦に出ようとしたとき、妻ターラーがこれを制しようとした。

Verse 17

यथा नदति सुग्रीवो बलवानेष वानर: । मन्ये चाश्रयवान्‌ प्राप्तो न त्वं निष्क्रान्तुमहीसि

マールカンデーヤは語った。「我が君よ！あの剛なる猿スグリーヴァの咆哮の様子からして、今日は力が大いに増しているように見えます。きっと強大な助力者を頼みとして来たのでしょう。さもなくば、ここまで来られるはずがありません。ゆえに、我が君、屋敷の外へ出てはなりません。」

Verse 18

हेममाली ततो वाली तारां ताराधिपाननाम्‌ | प्रोवाच वचन॑ वाग्मी तां वानरपति: पति:,तब सुवर्णमालासे विभूषित तारापति वानरराज वाली, जो बातचीत करनेमें कुशल था, अपनी चन्द्रमुखी पत्नी तारासे इस प्रकार बोला--

そのとき、黄金の花輪を身に飾り、言葉に長けた猿王ヴァーリンは、女たちの中で月のごとく名高い妻ターラーに向かい、節度ある言葉で語りかけた。

Verse 19

सर्वभूतरुतज्ञा त्वं पश्य बुद्धया समन्विता । केन चाश्रयवान्‌ प्राप्तो ममैष भ्रातृगन्धिक:

マールカンデーヤは言った。「愛しき者よ、汝はあらゆる生きものの叫びとことばを解し、しかも分別の智を備えている。ゆえに深く思案せよ――この者、名ばかりの我が兄弟は、いかなる者の庇護にすがってここへ辿り着いたのか。」

Verse 20

चिन्तयित्वा मुहूर्त तु तारा ताराधिपप्रभा । पतिमित्यब्रवीत्‌ प्राज्ञा शृणु सर्व कपीश्चर

月光のごとく輝くターラーはしばし思案し、賢き女は夫に告げた。「猿たちの王よ、すべてを語ろう。聞け。」

Verse 21

ह्ृतदारो महासत्त्वो रामो दशरथात्मज: । तुल्यारिमित्रतां प्राप्त: सुग्रीवेण धनुर्धर:

マールカンデーヤは言った。「ダシャラタの子ラーマは、大いなる魂と強き力を備えし者。その妃は何者かに奪い去られた。彼女を求めて、この弓の達人はスグリーヴァと盟を結び、互いの友を友とし、互いの敵を敵として、同じ陣営に立つに至った。」

Verse 22

भ्राता चास्य महाबाहु: सौमित्रिरपराजित: । लक्ष्मणो नाम मेधावी स्थित: कार्यार्थसिद्धये

マールカンデーヤは言った。「またその弟もいる――強き腕を持つスミトラーの子、征服されぬ者。名をラクシュマナといい、智は鋭く、あらゆる目的と事業が成就するよう、兄の傍らに立ち続けている。」

Verse 23

मैन्दश्न द्विविदश्चापि हनूमांश्वानिलात्मज: । जाम्बवानृक्षराजश्च सुग्रीवसचिवा: स्थिता:,“इनके सिवा, मैन्द, द्विविद, वायुपुत्र हनुमान्‌ तथा ऋक्षराज जाम्बवानू--ये सुग्रीवके चार मन्त्री हैं

マールカンデーヤは言った。「マインダとドヴィヴィダ、風神の子ハヌマーン、そして熊族の王ジャーンバヴァーン――これらがスグリーヴァの信任厚き臣たちである。」

Verse 24

सर्व एते महात्मानो बुद्धिमन्तो महाबला: । अलं तव विनाशाय रामवीर्यबलाश्रयात्‌

マールカンデーヤは言った。「ここにいる者たちは皆、大いなる魂を備え、賢く、そして強大である。ラーマの武勇と力を後ろ盾とするなら、彼らはお前の滅びをもたらすに十分なのだ。」

Verse 25

तस्यास्तदाक्षिप्य वचो हितमुक्त कपी श्वर: । पर्यशड्कत तामीर्षु: सुग्रीवगतमानसाम्‌

マールカンデーヤは言った。ターラーが彼のためを思って益ある言葉を述べたにもかかわらず、猿たちの王ヴァーリーはその諫言に腹を立てた。嫉妬に駆られ、彼は彼女を疑い、心はスグリーヴァに向いているのだと思い込んだ。

Verse 26

तारां परुषमुक्त्वा तु निर्जगाम गुहामुखात्‌ । स्थितं माल्यवतो<भ्याशे सुग्रीव॑ सो5भ्यभाषत

ターラーに辛辣な言葉を浴びせたのち、ヴァーリーは洞窟の口から बाहरへ出た。ついでマールヤヴァト山の近くに立つスグリーヴァに近づき、次のように語りかけた——。

Verse 27

असकृत्‌ त्वं मया पूर्व निर्जितो जीवितप्रिय: । मुक्तो ज्ञातिरिति ज्ञात्वा का त्वरा मरणे पुन:

マールカンデーヤは言った。「以前にも幾度となく、命を惜しむお前を私は打ち負かした。だが同族と知って放してやったのだ。なのに、なぜ今また死を急ぐのか。」

Verse 28

“अरे! तू तो पहले अनेक बार युद्धमें मेरेद्वारा परास्त हो चुका है और जीवनका अधिक लोभ होनेके कारण भागकर जान बचाता फिरा है। मैंने भी अपना भाई समझकर तुझे जीवित छोड़ दिया है। फिर आज तुझे मरनेके लिये इतनी उतावली क्‍यों हो गयी है?” ।।

「おい！ 以前にも幾度となく戦でお前は私に敗れ、命欲しさに逃げ回って身を守った。私もまた、お前を兄弟と思って命を助けてやったのだ。なのに今日は、なぜそれほど死に急ぐ？」 そう言われると、スグリーヴァは理にかなった言葉で兄に答えた——まるで決定の時に、敵を討つラーマを奮い立たせる者のように。

Verse 29

वालीके ऐसा कहनेपर शत्रुहन्ता सुग्रीव श्रीरामचन्द्रजीको परिस्थितिका ज्ञान कराते हुए-से अपने उस भाईसे अवसरके अनुरूप युक्तियुक्त वचन बोले-- ।।

王よ、あなたは我が国を奪い、さらに我が妻までも己の支配下に置いた。このような境遇で、なお生き永らえる力が私にどこに残ろうか。知ってほしい――私は死を胸に抱いてここへ来た。これこそが、私の来訪の目的である。

Verse 30

एवमुक्‍्त्वा बहुविध॑ ततस्तौ संनिपेततु: । समरे वालिसुग्रीवी शालतालशिलायुथौ

マールカンデーヤは語った。かくして様々に言い交わしたのち、二人はついに互いへと迫り合った。その戦いでヴァーリとスグリーヴァは組みつくように肉薄して戦い、武器としたのはサーラ樹とターラ樹の群れ、そして岩塊のみ—鍛えられた武具に代わって力と憤怒が振るわれ、兄弟の縁は戦の苛烈な掟の前に退いた。

Verse 31

उभौ जघ्नतुरन्योन्यमुभौ भूमौ निपेततु: । उभौ ववल्गतुश्षित्रं मुष्टिभिश्व निजघ्नतु:

マールカンデーヤは語った。二人は互いに打ち合い、二人は地に倒れた。だがまた二人は跳ね起き、奇妙なほど敏捷に構えを変え、固く握った拳で相手を打ち据えた。

Verse 32

उभौ रुधिरसंसिक्तौ नखदन्तपरिक्षतौ । शुशुभाते तदा वीरौ पुष्पिताविव किंशुकौ

二人の勇士は、爪と牙の打撃に裂かれ、血にまみれていた。だがその時なお、彼らは輝きを失わなかった――満開のキンシュカ（パラーシャ）二樹のごとく。

Verse 33

न विशेषस्तयोर्युद्धे यदा कश्चन दृश्यते । सुग्रीवस्य तदा मालां हनुमान्‌ कण्ठ आसजत्‌,जब युद्धमें उन दोनोंमें कोई अन्तर नहीं दिखायी दिया, तब हनुमानजीने सुग्रीवकी पहचानके लिये उनके गलेमें एक माला डाल दी

マールカンデーヤは語った。戦いのさなか、二人を見分けるしるしが何ひとつ見えなくなったとき、ハヌマーンはスグリーヴァを識別するため、その首に花鬘を掛けた。

Verse 34

स मालया तदा वीर: शुशुभे कण्ठसक्तया । श्रीमानिव महाशैलो मलयो मेघमालया,कण्ठमें पड़ी हुई उस मालासे वीर सुग्रीव उस समय मेघपंक्तिसे सुशोभित महापर्वत मलयकी भाँति शोभा पा रहे थे

マールカンデーヤは語った。「その時、勇士スグリーヴァは首に掛かる花鬘によって輝いていた。雲の列が花鬘のように山を飾るとき、壮麗なる大山マラヤがいっそう美しく見えるのと同じである。」

Verse 35

कृतचिह्न तु सुग्रीवं रामो दृष्टवा महाधनु: । विचकर्ष धनु: श्रेष्ठ वालिमुद्दिश्य लक्ष्यवत्‌

マールカンデーヤは語った。「合図として定めた印を身に帯びたスグリーヴァを見て、偉大なる弓の使い手ラーマは、最上の弓を引き絞り、ヴァーリーを的として、外すことなき射手のごとく狙い定めた。」

Verse 36

विस्फारस्तस्य धनुषो यन्त्रस्येव तदा बभौ । वितत्रास तदा वाली शरेणाभिहतोरसि

マールカンデーヤは語った。「そのとき弓弦の響きは、機械の荒々しい轟きのように鳴り渡った。それを聞いてヴァーリーは恐怖に打たれ、まさにその瞬間、矢に胸を貫かれて重い一撃に身をよろめかせた。」

Verse 37

स भिन्नहृदयो वाली वक्राच्छोणितमुद्धमन्‌ । ददर्शावस्थितं रामं तत: सौमित्रिणा सह

心を貫かれたヴァーリーは口から血を吐きはじめた。やがて彼は、サウミトリ（ラクシュマナ）とともに自分の前に立つシュリー・ラーマの姿を見た。

Verse 38

गर्हयित्वा स काकुत्स्थं पपात भुवि मूर्च्छित: । तारा ददर्श त॑ भूमी तारापतिसमौजसम्‌

カークッツタ（ラーマ）を責めたのち、彼は地に倒れて気を失った。タाराはそのとき、地上に横たわる夫を見た――星々の主（月）に等しい力を備えたその人を。

Verse 39

तब वह (छिपकर आघात करनेके कारण) श्रीरामचन्द्रजीकी निनन्‍्दा करके पृथ्वीपर गिर पड़ा और मूर्च्छिंत हो गया। ताराने चन्द्रमाके समान तेजस्वी अपने वीर पति वालीको प्राणहीन होकर पृथ्वीपर पड़ा देखा ।।

そのとき彼は、隠れて放たれた一撃ゆえに聖なるラーマチャンドラを非難し、地に倒れて気を失った。月のごとく輝くターラーは、勇士なる夫ヴァーリンが大地に横たわり、すでに命を失っているのを見た。ヴァーリンが討たれるや、スグリーヴァはキシュキンダーを掌中に収め、月顔のターラーもまた主を失い、スグリーヴァの庇護と権威のもとに置かれた。

Verse 40

रामस्तु चतुरो मासान्‌ पृष्ठे माल्यवतः शुभे । निवासमकरोदू धीमान्‌ सुग्रीवेणाभ्युपस्थित:

マールカンデーヤは語った。「賢きラーマは、吉祥なるマーリヤヴァト山の美しい斜面に四か月のあいだ住まいを定めた。その間、スグリーヴァはたびたび訪れては侍し、奉仕した。」

Verse 41

रावणो<पि पुरी गत्वा लड़कां कामबलात्कृत: । सीतां निवेशयामास भवने नन्दनोपमे

マールカンデーヤは言った。「ラーヴァナもまた、欲望の力に駆られてランカーの都に至り、シーターをナンダナ（インドラの歓楽園）にも似た館に住まわせた。」

Verse 42

अशोकवनिकाशभ्याशे तापसाश्रमसंनिभे | भर्त॒स्मरणतन्वड्री तापसीवेषधारिणी

マールカンデーヤは語った。アショーカの林の近く、修行者の庵にも似た静謐な場所で、彼女は—夫を思い続けて身をやつし—尼僧のような苦行者の姿でそこに留まっていた。

Verse 43

उपवासतपः:शीला तत्रास पृथुलेक्षणा । उवास दुःखवसतिं फलमूलकृताशना,उपवास और तपस्या करनेका उनका स्वभाव-सा बन गया था। विशाल नेत्रोंवाली जानकी वहाँ फल-मूल खाकर बड़े दुःखसे दिन बिताती थीं

マールカンデーヤは語った。そこにて大きな瞳の姫は、まるで生まれつき断食と苦行に親しむかのように、悲嘆の住まいに身を置き、木の実と根のみを糧として日々を過ごしていた。

Verse 44

दिदेश राक्षसीस्तत्र रक्षणे राक्षसाधिप: । प्रासासिशूलपरशुमुद्गरालातधारिणी:

Mārkaṇḍeya said: There the lord of the Rākṣasas stationed Rākṣasī women as guards. Bearing spears, swords, tridents, axes, maces, and flaming brands, they kept watch—an image of coercive power set against the vulnerability of the captive, underscoring how adharma relies on intimidation and force rather than righteousness.

Verse 45

द्यक्षीं त्र्यक्षीं ललाटाक्षीं दीर्घजिल्वामजिद्विकाम्‌ । त्रिस्तनीमेकपादां च त्रिजटामेकलोचनाम्‌

Mārkaṇḍeya said: “Among them, some had two eyes, some three; some bore an eye upon the forehead. Some had an exceedingly long tongue, while others were tongueless. Some had three breasts, some only a single foot; some wore three matted locks upon the head, and some had but one eye.”

Verse 46

एताश्षान्याश्च दीप्ताक्ष्य: करभोत्कटमूर्द्धजा: । परिवायसिते सीतां दिवारात्रमतन्द्रिता:

Verse 47

तास्तु तामायतापाजुं पिशाच्यो दारुणस्वरा: । तर्जयन्ति सदा रौद्रा: परुषव्यज्जनस्वरा:

But those piśācī-women, dreadful to behold and harsh-voiced, continually threatened her. Fierce and cruel, the very sounds and syllables that issued from their mouths were hard and cutting—so they kept scolding and intimidating the wide-eyed lady without respite.

Verse 48

खादाम पाटयामैनां तिलश: प्रविभज्य ताम्‌ | येयं भर्तारमस्माकमवमन्येह जीवति,“अरी! यह हमारे स्वामीकी अवहेलना करके अबतक यहाँ जीवित कैसे है? हम इसे चीर डालें। इसे तिल-तिल काटकर खा जाया

Mārkaṇḍeya said: “Let us eat her. Tear her apart, divide her into tiny pieces. How is this woman still alive here after showing contempt for our lord? Come—split her open; cut her bit by bit and devour her.”

Verse 49

इत्येवं परिभर्त्सन्तीस्त्रास्यमाना पुन: पुनः । भर्तशोकसमाविष्टा नि:श्वस्येदमुवाच ता:

Thus, while they kept reproaching her and repeatedly trying to frighten her, she—overwhelmed by grief for her husband—heaved a sigh and spoke these words to them.

Verse 50

इस तरह कठोर वचनोंद्वारा डराने-धमकानेवाली उन राक्षसियोंसे बार-बार डरायी जाती हुई सीता पतिवियोगके शोकसे संतप्त हो लंबी साँसें खींचती हुई बोलीं-- ।।

Markandeya said: Thus, repeatedly terrified by those rākṣasī women who tried to cow her with harsh threats, Sītā—burning with grief at separation from her husband—drew long sighs and spoke: “Noble ladies, devour me at once; I have no desire to live. For without him, the lotus-eyed one with dark, curling hair, life holds no attraction for me.”

Verse 51

अप्येवाहं निराहारा जीवितप्रियवर्जिता । शोषयिष्यामि गात्राणि व्याली तालगता यथा

“Even so, I too—without food, and having renounced all attachment to life—will wither my limbs away, like a female serpent that has entered the hollow of a palmyra tree.”

Verse 52

न त्वन्यमभिगच्छेयं पुमांसं राघवादृते । इति जानीत सत्य मे क्रियतां यदनन्तरम्‌

“But I would not approach any other man except Rāghava. Know this to be my truth; now do whatever must be done next.”

Verse 53

“बहिनो! तुमलोग शीघ्र मुझे मारकर खा जाओ। अब इस जीवनके लिये मुझे तनिक भी लोभ नहीं है। मैं काले घुँधघराले केश-कलापसे सुशोभित अपने स्वामी कमलनयन भगवान्‌ श्रीरामके बिना जीना ही नहीं चाहती। प्राणवल्लभ रघुनाथजीके दर्शनसे वंचित होनेके कारण निराहार ही रहकर ताड़के पेड़पर रहनेवाली नागिनकी तरह मैं अपने शरीरको सुखा डालूँगी; परंतु श्रीरामके सिवा दूसरे किसी पुरुषका सेवन कदापि नहीं करूँगी। मेरी इस बातको सत्य समझो और इसके बाद जो कुछ करना हो

“Sisters! Kill me quickly and eat me. I have not the slightest desire to cling to this life anymore. Without my lord—Lord Śrī Rāma, lotus-eyed and adorned with dark, curling locks—I do not wish to live at all. Deprived of the sight of my beloved Raghunātha, I will remain without food and wither this body away, like a she-serpent dwelling on a palmyra tree; but I will never, ever yield myself to any man other than Śrī Rāma. Know my words to be true; then do whatever you must.” Hearing Sītā’s statement, those harsh-voiced rākṣasīs went respectfully to report everything to the lord of the rākṣasas, Rāvaṇa.

Verse 54

गतासु तासु सर्वासु त्रिजटा नाम राक्षसी । सान्त्वयामास वैदेहीं धर्मज्ञा प्रियवादिनी

ほかの羅刹女たちが皆去ったのち、羅刹女トリジャターだけが残った。法（ダルマ）をわきまえ、言葉やさしい彼女は、恐れと孤独のただなかにあるヴァイデーヒー（シーター）を慰め、心を安んじさせた。

Verse 55

सीते वक्ष्यामि ते किंचिद्‌ विश्वासं कुरु मे सखि । भयं त्वं त्यज वामोरु शृणु चेदं वचो मम,“सखी सीते! मैं तुमसे एक बात कहूँगी। तुम मुझपर विश्वास करो। वामोरु! तुम भय छोड़ो और मेरी यह बात सुनो

マールカンデーヤは言った。「シーターよ、そなたに一つ告げよう。友よ、わたしを信じなさい。美しき腿の者よ、恐れを捨て、わたしの言葉を聞くがよい。」

Verse 56

अविन्ध्यो नाम मेधावी वृद्धो राक्षसपुड़व: । स रामस्य हितान्वेषी त्वदर्थे हि स मावदत्‌

マールカンデーヤは言った。「アヴィンドゥヒヤ（Avindhya）という名の羅刹がいる。賢明にして老い、羅刹の中でも第一の者だ。常にラーマの安寧を求め、そなたのためにわたしに語り、この言葉を託して伝えさせたのだ。」

Verse 57

सीता मद्वचनाद्‌ वाच्या समाश्चास्य प्रसाद्य च । भर्ता ते कुशली रामो लक्ष्मणानुगतो बली

マールカンデーヤは言った。「わたしの言葉としてシーターに告げよ。慰め、心を鎮めさせるのだ。こう伝えよ――『そなたの夫ラーマ、あの大いなる勇者は、ラクシュマナと共に無事である』と。」

Verse 58

सख्यं वानरराजेन शक्रप्रतिमतेजसा । कृतवान्‌ राघव: श्रीमांस्त्वदर्थे च समुद्यत:

マールカンデーヤは言った。「栄光あるラाघヴァは、光輝インドラにも比すべき猿族の王と盟を結んだ。そしてそなたのために、固き決意をもって奮い立ち、事を起こしたのだ。」

Verse 59

मा च ते3स्तु भयं भीरु रावणाल्लोकगर्लहितात्‌ । नलकूबरशापेन रक्षिता हासि नन्दिनि

マールカンデーヤは言った。「怯える者よ、世に忌み嫌われるラーヴァナを恐れるな。ナラクーバラの呪いによって、そなたは守られている、愛しき者よ。」

Verse 60

शप्तो होष पुरा पापो वधू रम्भां परामृशन्‌ । न शव्नोत्यवशां नारीमुपैतुमजितेन्द्रिय:

マールカンデーヤは言った。「あの罪深き者は昔、己にとって嫁にも等しいランバーを汚したために呪われた。自制なき者ではあるが、意に反し、みずから望まぬ女に近づくことはできぬ。」

Verse 61

क्षिप्रमेष्यति ते भर्ता सुग्रीवेणाभिरक्षित: । सौमित्रिसहितो धीमांस्त्वां चेतो मोक्षयिष्यति

マールカンデーヤは言った。「スグリーヴァに守られ、そなたの夫はまもなく来る。賢き彼はサウミトリ（ラクシュマナ）を伴い、そなたを解き放ち、心に解脱をもたらして囚われより救い出す。」

Verse 62

स्वप्ना हि सुमहाघोरा दृष्टा मेडनिष्टदर्शना: । विनाशायास्य दुर्बुद्धे: पौलस्त्यकुलघातिन:

「まことに、私はこの上なく恐ろしい夢—凶兆の幻—を見た。プラスタヤの一族を滅ぼす、あの邪智の者の破滅を告げるものだ。」

Verse 63

दारुणो होष दुष्टात्मा क्षुद्रकर्मा निशाचर: । स्वभावाच्छीलदोषेण सर्वेषां भयवर्धन:,“यह दारुण दुष्टात्मा तथा क्षुद्रकर्म करनेवाला निशाचर अपने स्वभाव और शीलदोषसे सब लोगोंका भय बढ़ा रहा है

マールカンデーヤは言った。「この夜を徘徊する者は、残忍にして心は卑しく、行いは矮小だ。生まれつきの性と品性の瑕によって、あらゆる者の恐れを増し続けている。」

Verse 64

स्पर्धते सर्वदेवैर्य: कालोपहतचेतन: । मया विनाशलिड्जनि स्वप्रे दृष्टानि तस्य वै

マーラカンデーヤは言った。「時（カーラ）に心を打ち砕かれた者は、あらゆる神々にさえ敵意を抱く。彼については、滅びの徴が夢のうちに私に示された――まことに、それは疑いなく彼の破滅を予告している。」

Verse 65

तैलाभिषिक्तो विकचो मज्जन्‌ पड़के दशानन: । असकृत्‌ खययुक्ते तु रथे नृत्यन्निव स्थित:

マーラカンデーヤは言った。「夢の中で私は、ダシャーナナ（ラーヴァナ）が油を塗られ、頭を剃られ、泥濘に沈んでゆくのを見た。さらに幾度となく、驢馬に曳かれた車の上に立ち、舞うがごとくしているのを見た。」

Verse 66

कुम्भकर्णादयश्नेमे नग्ना: पतितमूर्धजा: । गच्छन्ति दक्षिणामाशां रक्तमाल्यानुलेपना:

マーラカンデーヤは言った。「これらの羅刹たち――クンバカルナをはじめ――は南方へ向かっている。裸身で、頭を剃り、赤い香膏を塗り、赤い花の鬘を掛けて。」

Verse 67

श्वेतातपत्र: सोष्णीष: शुक्लमाल्यानुलेपन: । श्वेतपर्वतमारूढ एक एव विभीषण:

マーラカンデーヤは言った。「ただヴィビーシャナ一人だけが見えた――白い天蓋（傘）を掲げ、白い頭巾をまとい、白い花鬘で飾られ、白檀の香を塗り、白き山に乗っていた。」

Verse 68

सचिवाश्नलास्य चत्वार: शुक्लमाल्यानुलेपना: । श्वेतपर्वतमारूढा मोक्ष्यन्तेडस्मान्महाभयात्‌

マーラカンデーヤは言った。「そして彼の四人の大臣もまた――白い花鬘を掛け、白檀を塗って――白き山の頂に座しており、迫り来る大いなる恐怖から救い出されるであろう。かくしてヴィビーシャナとともに、彼らもまた迫る災厄より解き放たれる。」

Verse 69

रामस्यास्त्रेण पृथिवी परिक्षिप्ता ससागरा | यशसा पृथिवीं कृत्स्नां पूरयिष्यति ते पति:

マールカンデーヤは言った。「わたしの幻視の中で、周囲をめぐる大海とともに大地のすべてが、ラーマの武器（矢の威力）に覆われているのを見た。ゆえに確かである。そなたの夫は、その名声によって全世界を満たすであろう。」

Verse 70

अस्थिसंचयमारूढो भुञ्जानो मधुपायसम्‌ | लक्ष्मणश्न मया दृष्टो दिधक्षु: सर्वतोी दिशम्‌

マールカンデーヤは言った。「同じように、わたしはラクシュマナをも見た。骨の山に座し、蜜を混ぜた乳粥を食しながら、あたかも四方の方角すべてを焼き尽くさんとするかのようであった。」

Verse 71

रुदती रुधिरार्द्राज़ी व्याप्रेण परिरक्षिता । असकृत्‌ त्वं मया दृष्टा गच्छन्ती दिशमुत्तराम्‌

マールカンデーヤは言った。「夢の中で、わたしはそなたを幾度も見た。四肢は血に濡れ、泣きながら北の方角へと進み、しかも一頭の虎がそなたを守護していた。」

Verse 72

हर्षमेष्यसि वैदेहि क्षिप्रं भरत्रां समन्विता । राघवेण सह भ्रात्रा सीते त्वमचिरादिव

マールカンデーヤは言った。「おお、ヴァイデーヒー（ヴィデーハの姫）よ、そなたはまもなく夫と再会して歓喜を得るであろう。おお、シーターよ、ほどなくして必ずラाघヴァ（ラーマ）に、そしてその弟にも会うのだ。」

Verse 73

इत्येतन्मृगशावाक्षी तच्छुत्वा त्रिजटावच: । बभूवाशावती बाला पुनर्भतृसमागमे,त्रिजटाकी यह बात सुनकर मृगशावक-से नेत्रोंवाली सीताको पुनः पतिदेवसे मिलनेकी आशा बँध गयी

トリジャターのこの言葉を聞くと、子鹿のような眼をもつ若きシーターは、再び夫にまみえる希望に満たされた。

Verse 74

यावदशभ्यागता रौद्रा: पिशाच्यस्ता: सुदारुणा: । ददृशुस्तां त्रिजटया सहासीनां यथा पुरा

そのとき、ラーヴァナの宮廷から、恐るべくこの上なく残忍な羅刹女たちが戻って来た。到着すると、彼女らは見た――シーターは以前と同じく自らの座に坐し、傍らにはトリジャターがいる。脅しにも揺るがず、憐れみ深い伴侶の庇護に支えられて、なお堅固であった。

Verse 280

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि रामोपाख्यानपर्वणि त्रिजटाकृतसीतासान्त्वने अशीत्यधिकद्वधिशततमो<ध्याय:

かくして『シュリー・マハーバーラタ』の「森の巻（ヴァナ・パルヴァ）」、ラーマ物語（ラーモーパークヒヤーナ）のうち、「トリジャターがシーターを慰める」章において、第二百八十章は終わる。これは一段の物語の閉じを示す結語（コロフォン）であり、逆境における不動の堅忍と、正しき忠告が与える支えの力を際立たせる。