Sukta 6

Mantra 1

महाँ इन्द्रो य ओजसा पर्जन्यो वृष्टिमाँ इव । स्तोमैर्वत्सस्य वावृधे ॥

Indra bahut bada hai, uski power mein. Jaise baarish wala badal bhari hota hai, waise hi. Hamari stuti se woh bada hota hai. Jaise baccha paida hoke badhta hai, waise hi andar ki power bhi badhti hai.

Mantra 2

प्रजामृतस्य पिप्रतः प्र यद्भरन्त वह्नयः । विप्रा ऋतस्य वाहसा ॥

Jab rishi log satya ko aage badhate hain, woh dharam ke saath chalte hain. Woh jeevan ke naye roop ko palete hain. Sahi rasta pakad ke woh use aage le jate hain. Andar ka ban-na sahi niyam se hi hota hai.

Mantra 3

कण्वा इन्द्रं यदक्रत स्तोमैर्यज्ञस्य साधनम् । जामि ब्रुवत आयुधम् ॥

Kanva rishi logon ne Indra ko stuti se banaya, jaise yagya ka kaam saaf hota hai. Woh apne jaise bolne lage, aur unki bani se ek aisa banaya jo andhera tod sake.

Mantra 4

समस्य मन्यवे विशो विश्वा नमन्त कृष्टयः । समुद्रायेव सिन्धवः ॥

Indra ki taakat ke saamne sab jhuk jaate hain. Jaise nadiyan samundar ki taraf jaati hain, waise hi sab log uski taraf jaate hain jab woh chamakta hai.

Mantra 5

ओजस्तदस्य तित्विष उभे यत्समवर्तयत् । इन्द्रश्चर्मेव रोदसी ॥

Indra ki taakat itni badi hai ki woh dharti aur aasmaan ko pakad ke ek kar deta hai. Jaise chamda ko kas ke pakad lo, waise woh dono duniya ko ek kar ke rakhta hai.

Mantra 6

वि चिद्वृत्रस्य दोधतो वज्रेण शतपर्वणा । शिरो बिभेद वृष्णिना ॥

Vrtra rokne ki koshish kar raha tha, magar Indra ne uske sir pher diya. Apne vajra se usne dushman ko tod diya taaki rasta saaf ho jaye.

Mantra 7

इमा अभि प्र णोनुमो विपामग्रेषु धीतयः । अग्नेः शोचिर्न दिद्युतः ॥

Yeh sab baatein hum aage badha rahe hain, jaise rishi log kehte hain. Yeh chamak rahe hain jaise Agni ki aag chamakti hai, aur andhera door karti hai.

Mantra 8

गुहा सतीरुप त्मना प्र यच्छोचन्त धीतयः । कण्वा ऋतस्य धारया ॥

Soch aur bhavna ek chupi jagah mein chhupi hoti hain. Par apne aap se woh aage badhne lagti hain aur jalne lagti hain. Kanva naam ke rishi log sachai ki dhaar se unhe bahar laate hain.

Mantra 9

प्र तमिन्द्र नशीमहि रयिं गोमन्तमश्विनम् । प्र ब्रह्म पूर्वचित्तये ॥

Hum us Indra ke paas jaana chahte hain. Woh dhan aur shakti se bhara hua hai. Uske paas gau aur ghode bhi hain. Hum apna mantra bolte hain taaki purani soch jaag uthhe.

Mantra 10

अहमिद्धि पितुष्परि मेधामृतस्य जग्रभ । अहं सूर्य इवाजनि ॥

Maine pitah ke paas se jaankari pakad li hai. Yeh sachai ki buddhi hai. Main aise paida hua hoon jaise sooraj ugta hai. Sab kuch saaf aur chamakdar ho gaya hai.

Mantra 12

ये त्वामिन्द्र न तुष्टुवुॠषयो ये च तुष्टुवुः । ममेद्वर्धस्व सुष्टुतः ॥

Kuch rishiyon ne Indra ki tarif ki hai, kuch nahi ki. Par jab log sahi se uski stuti karte hain, tab woh mere liye badhta hai. Meri taraf se uski shakti aur badh jaati hai.

Mantra 13

यदस्य मन्युरध्वनीद्वि वृत्रं पर्वशो रुजन् । अपः समुद्रमैरयत् ॥

Jab Indra ka gussa chala, usne Vritra ko tod dala. Uske tukde-tukde kar diye. Tab paani mein hulchul hui. Samundar ki tarah sab bahne laga.

Mantra 14

नि शुष्ण इन्द्र धर्णसिं वज्रं जघन्थ दस्यवि । वृषा ह्युग्र शृण्विषे ॥

Indra ne Shushna par apna vajr maar diya. Usne dasyu ko maara. Indra bail hai, bahut taqatwala hai. Jab woh aata hai to sab sunte hain. Koi usse nahi rok sakta.

Mantra 15

न द्याव इन्द्रमोजसा नान्तरिक्षाणि वज्रिणम् । न विव्यचन्त भूमयः ॥

Aasman ki taakat Indra ko nahi pakad sakti. Antariksh bhi nahi. Dharti bhi nahi. Indra vajr wala hai, uski taqat itni badi hai ki duniya ki bhi seema se bahar hai.

Mantra 17

य इमे रोदसी मही समीची समजग्रभीत् । तमोभिरिन्द्र तं गुहः ॥

Woh dono badi duniya ko pakad ke ek kar sakta hai, aasman aur dharti ko. Indra ne use andhere mein chupa diya. Woh taqat chhupi hui hai, jab waqt aayega tab chamkegi.

Mantra 18

य इन्द्र यतयस्त्वा भृगवो ये च तुष्टुवुः । ममेदुग्र श्रुधी हवम् ॥

Indra, jo log tujhe puja karte hain, Bhrigu rishi aur jo tere gun gaate hain, unki sun. Main bula raha hoon, tu sun. Jo purani aas hai woh ab mere andar jaag uthi.

Mantra 20

या इन्द्र प्रस्वस्त्वासा गर्भमचक्रिरन् । परि धर्मेव सूर्यम् ॥

Indra, woh taqatein tujhe garbh mein banane lagi thi. Jaise surya ko dharam mein bandh ke rakha ho. Taaki roshni safe rahe, aur jab zaroorat ho to chamak sake.

Mantra 22

तवेदिन्द्र प्रणीतिषूत प्रशस्तिरद्रिवः । यज्ञो वितन्तसाय्यः ॥

Indra, jab tum aage chalte ho, log tumhari tareef karte hain aur sahi raasta milta hai. Yagya poora faila hua hai, jaise ek bada khel ka maidan. Isse bhagwan tak pahunchne wali puja safe rehti hai.

Mantra 23

आ न इन्द्र महीमिषं पुरं न दर्षि गोमतीम् । उत प्रजां सुवीर्यम् ॥

Indra, hamare paas aa. Tumhari taakat itni badi honi chahiye jaise koi mazboot kila ho. Hamein aisi santaan do jo himmat wali ho, aur aisa tejas de jo sabse bada ho.

Mantra 24

उत त्यदाश्वश्व्यं यदिन्द्र नाहुषीष्वा । अग्रे विक्षु प्रदीदयत् ॥

Indra, tumne Nahush logon mein ek aisi taakat dikhayi thi. Woh ghode jaisi tez thi aur sabke aage chamak rahi thi. Tum logon ke beech aisa ujala laaye the jisse sab aage badhte hain.

Mantra 26

यदङ्ग तविषीयस इन्द्र प्रराजसि क्षितीः । महाँ अपार ओजसा ॥

Jab Indra tum apni taakat se zor se kaam karte ho, tum duniya par raaj karte ho. Tum itne bade ho ki tumhari koi seema nahi hai. Tumhari taakat itni hai ki tum sab kuch apne control mein le aate ho.

Mantra 27

तं त्वा हविष्मतीर्विश उप ब्रुवत ऊतये । उरुज्रयसमिन्दुभिः ॥

Log jo puja ke saath aate hain, woh Indra tumhe bulaate hain. Tumhari taakat itni badi hai ki raasta bada aur saaf ho jata hai. Woh Soma le kar aate hain aur tumse madad maangte hain.

Mantra 28

उपह्वरे गिरीणां संगथे च नदीनाम् । धिया विप्रो अजायत ॥

Pahad ke paas, jahan nadiyan milti hain, wahan rishi paida hote hain. Unki soch unhe yahan le aati hai. Jahan oonchai aur paani milte hain, wahan nayi samajh aati hai.

Mantra 29

अतः समुद्रमुद्वतश्चिकित्वाँ अव पश्यति । यतो विपान एजति ॥

Phir woh samundar ko dekhta hai, oopar uthne wali cheezein bhi dekhta hai. Woh samajhta hai ki khushi kahan se aati hai. Jo mann mein hilta hai, uska seedha pata lagta hai.

Mantra 30

आदित्प्रत्नस्य रेतसो ज्योतिष्पश्यन्ति वासरम् । परो यदिध्यते दिवा ॥

Phir woh purani shakti se roshni dekhta hai. Aasman mein jab yeh roshni chamakti hai, toh din saaf dikhne lagta hai. Mann ko naya ujala milta hai.

Mantra 31

कण्वास इन्द्र ते मतिं विश्वे वर्धन्ति पौंस्यम् । उतो शविष्ठ वृष्ण्यम् ॥

Kanva rishi Indra ki soch ko majboot karte hain. Woh uski taakat badhate hain. Indra ki shakti bhi badhti hai jab log uske liye prayas karte hain.

Mantra 32

इमां म इन्द्र सुष्टुतिं जुषस्व प्र सु मामव । उत प्र वर्धया मतिम् ॥

Indra, meri yeh ardas sun le. Mujhe aage badha. Meri soch ko aur tez kar de taaki main sahi baat samajh sakun.

Mantra 33

उत ब्रह्मण्या वयं तुभ्यं प्रवृद्ध वज्रिवः । विप्रा अतक्ष्म जीवसे ॥

Hum brahman ke pyaare hain, jo shabd se bana hai. Hey Vajrin, tum bade ho rahe ho. Humne tumhare liye ek chamakdaar baat banayi hai. Yeh hamare jeevan ke liye hai, andar ki taakat badhaane ke liye.

Mantra 34

अभि कण्वा अनूषतापो न प्रवता यतीः । इन्द्रं वनन्वती मतिः ॥

Kanva rishiyon ne uski taraf awaaz uthayi hai. Jaise paani niche ki taraf behta hai, waise hi unki soch seedhi hai. Woh Indra ko paana chahte hain, isliye unka mann usi ki taraf jaata hai.

Mantra 35

इन्द्रमुक्थानि वावृधुः समुद्रमिव सिन्धवः । अनुत्तमन्युमजरम् ॥

Jab log Indra ki mahima gaate hain, woh bada ho jaata hai. Jaise nadiya samundar ko bada karti hain, waise hi yeh baatein Indra ko bada karti hain. Koi uski taakat se bada nahi, woh kabhi buddha nahi hota.

Mantra 36

आ नो याहि परावतो हरिभ्यां हर्यताभ्याम् । इममिन्द्र सुतं पिब ॥

Hey Indra, door se hamare paas aa. Tumhare paas do chamakdaar taakatein hain. Yeh Som ras taiyaar hai, isko piyo. Isse hamare andar bhi taakat aayegi aur hum jeetenge.

Mantra 37

त्वामिद्वृत्रहन्तम जनासो वृक्तबर्हिषः । हवन्ते वाजसातये ॥

Log tumhe bula rahe hain, hey Vritra hansta. Tum dushman ko harane wala sabse bada ho. Log aasana bichha ke tumhe bula rahe hain. Unhe jeet ki taakat chahiye, woh tumse umeed rakhte hain.

Mantra 38

अनु त्वा रोदसी उभे चक्रं न वर्त्येतशम् । अनु सुवानास इन्दवः ॥

Dharti aur aasmaan dono tumhare peeche chalte hain. Jaise gaadi ka chakkar ghoomta hai, waise hi yeh dono tumhare saath hain. Soma ke drops bhi tumhare saath aate hain. Yeh sab tumhari taakat badhate hain.

Mantra 39

मन्दस्वा सु स्वर्णर उतेन्द्र शर्यणावति । मत्स्वा विवस्वतो मती ॥

Hey Indra, khush ho jao. Tu aasmaan ka hero hai. Soma ki poori line mil gayi hai, iska maza le. Roshni wale rishi ki soch se bhar jao. Yeh roshni tumhe andar se jagaye.

Mantra 40

वावृधान उप द्यवि वृषा वज्र्यरोरवीत् । वृत्रहा सोमपातमः ॥

Tu bada ho raha hai, aasmaan ki taraf ja raha hai. Tere haath mein vajra hai, tu zor se cheekha. Tu Vritra ko maarta hai, dushman ko khatam karta hai. Tu Soma peeta hai aur sabse bada ban jata hai.

Mantra 41

ऋषिर्हि पूर्वजा अस्येक ईशान ओजसा । इन्द्र चोष्कूयसे वसु ॥

Tu pehle se hai, sabse purana rishi hai. Ek hi baat hai, tu apni taakat ka maalik hai. Hey Indra, tu Vasu devtaon ko bulata hai. Yeh sab aate hain aur dharam ko sahi karte hain.

Mantra 42

अस्माकं त्वा सुताँ उप वीतपृष्ठा अभि प्रयः । शतं वहन्तु हरयः ॥

Humne Soma nikala hai, tumhe bula rahe hain. Tumhare ghode aate hain, chamakte huye. Sau ghode aate hain tumhe lene. Yeh sab humare liye khushi laate hain.

Mantra 43

इमां सु पूर्व्यां धियं मधोर्घृतस्य पिप्युषीम् । कण्वा उक्थेन वावृधुः ॥

Kanva rishiyon ne ek purani soch ko badhaya. Yeh soch meethi hai aur chamakdar hai. Woh logon ko sahi baat suna ke yeh soch aage badhaye. Isse soch aur bhi acchi ho jaati hai.

Mantra 44

इन्द्रमिद्विमहीनां मेधे वृणीत मर्त्यः । इन्द्रं सनिष्युरूतये ॥

Insaan bade kaam mein Indra ko chunta hai. Kyunki Indra se hi madad milti hai. Jab insaan kuch bada karna chahta hai, woh Indra ko bulata hai. Indra use mushkil se nikaalta hai.

Mantra 45

अर्वाञ्चं त्वा पुरुष्टुत प्रियमेधस्तुता हरी । सोमपेयाय वक्षतः ॥

Log Indra ki bahut tareef karte hain. Indra, hamare paas aao. Tumhari taakat hamare kaam aaye. Log tumhe Soma peena ke liye bula rahe hain. Yeh peya hai jo khushi deta hai.

Mantra 46

शतमहं तिरिन्दिरे सहस्रं पर्शावा ददे । राधांसि याद्वानाम् ॥

Maine Tirindira mein sau gift diye. Parsava mein hazaar diye. Yadav logon ko yeh sab diya. Yeh woh log hain jeet ke baad khush hote hain. Insaan andar se jeeta hai to bahar bhi deta hai.

Mantra 47

त्रीणि शतान्यर्वतां सहस्रा दश गोनाम् । ददुष्पज्राय साम्ने ॥

Logon ne Pajra ke liye teen sau ghode diye. Das hazaar gaay diye. Yeh sab gaane ke badle mein diya. Gaana woh hai jo andar ki taakat ko bahar laata hai. Isse roshni aati hai aur taakat milti hai.

Mantra 48

उदानट् ककुहो दिवमुष्ट्राञ्चतुर्युजो ददत् । श्रवसा याद्वं जनम् ॥

Kakuha naam ka koi aadmi aasmaan tak gaya. Usne chaar ont pakad ke upar ki taraf le gaya. Apni badai ki wajah se usne Yadav logon ko utha liya. Yeh dikha raha hai ki bada banne ke liye taakat aur dena dono chahiye.