Sukta 6

Mantra 1

महाँ इन्द्रो य ओजसा पर्जन्यो वृष्टिमाँ इव । स्तोमैर्वत्सस्य वावृधे ॥

महानिन्द्र ओजसा; पर्जन्यो वृष्टिमानिव। स्तोमैर्वत्सस्येव वावृधे।

Mantra 2

प्रजामृतस्य पिप्रतः प्र यद्भरन्त वह्नयः । विप्रा ऋतस्य वाहसा ॥

यदा विप्रा ऋतस्य वह्नयः प्रजामृतस्य पिप्रतः प्र भरन्ति, तदा ऋतस्य वाहसा तामग्रे नयन्ति।

Mantra 3

कण्वा इन्द्रं यदक्रत स्तोमैर्यज्ञस्य साधनम् । जामि ब्रुवत आयुधम् ॥

यदा कण्वा इन्द्रं स्तोमैः यज्ञस्य साधनं चक्रुः, तदा जामय इव ब्रुवन्तो वाचमायुधं तीक्ष्णमकुर्वन्।

Mantra 4

समस्य मन्यवे विशो विश्वा नमन्त कृष्टयः । समुद्रायेव सिन्धवः ॥

तस्य दिव्याय मन्यवे सर्वा विशो विश्वाः कृष्टयो नमन्त; समुद्रायैव सिन्धवः।

Mantra 5

ओजस्तदस्य तित्विष उभे यत्समवर्तयत् । इन्द्रश्चर्मेव रोदसी ॥

एतदस्य तित्विष ओजः—यदुभे रोदसी समावर्तयत्; इन्द्रश्चर्मेव रोदसी।

Mantra 6

वि चिद्वृत्रस्य दोधतो वज्रेण शतपर्वणा । शिरो बिभेद वृष्णिना ॥

वृत्रस्य दोधतः अपि शतपर्वणा वज्रेण इन्द्रः वृष्णिना शिरो बिभेद।

Mantra 7

इमा अभि प्र णोनुमो विपामग्रेषु धीतयः । अग्नेः शोचिर्न दिद्युतः ॥

इमाः धीतयः वयं प्र नो नुनुमः, विपाम् अग्रेषु अभि प्रचोदयामः; अग्नेः शोचिरिव दीप्ताः, अन्तर्ज्योतेः विद्युत इव दिद्युतन्ति।

Mantra 8

गुहा सतीरुप त्मना प्र यच्छोचन्त धीतयः । कण्वा ऋतस्य धारया ॥

गुहायां सतीरपि धीतयः स्वेन त्मना प्र यच्छन्ति, शोचन्ति च; कण्वाः ऋतस्य धारया—सत्यऋतस्य प्रवाहेन—ताः (आनयन्ति)।

Mantra 9

प्र तमिन्द्र नशीमहि रयिं गोमन्तमश्विनम् । प्र ब्रह्म पूर्वचित्तये ॥

तं इन्द्रं वयं प्र नशीमहि—गोमन्तं रयिम्, अश्विनं (वेगशक्तियुक्तम्) पूर्तिम्; तथा पूर्वचित्तये—प्राचीनचेतनाप्रबोधाय—ब्रह्मापि प्र गच्छतु।

Mantra 10

अहमिद्धि पितुष्परि मेधामृतस्य जग्रभ । अहं सूर्य इवाजनि ॥

अहमेव पितुः परितोऽवस्थितः ऋतस्य मेधां जग्रभ; अहं सूर्य इवाजनि—उदितः शुद्धे स्वराज्यप्रकाशे।

Mantra 12

ये त्वामिन्द्र न तुष्टुवुॠषयो ये च तुष्टुवुः । ममेद्वर्धस्व सुष्टुतः ॥

ये त्वामिन्द्र न तुष्टुवुः, ये च तुष्टुवुः—ममेद् वर्धस्व सुष्टुतः; मयि ते बलं वर्धतां सम्यगुक्तेः प्रत्युत्तररूपम्।

Mantra 13

यदस्य मन्युरध्वनीद्वि वृत्रं पर्वशो रुजन् । अपः समुद्रमैरयत् ॥

यदस्य मन्युरध्वनि द्वि वृत्रं पर्वशो रुजन्, अपः समुद्रमैरयत्—समुद्रीयां पूर्णतामुद्वेजयामास।

Mantra 14

नि शुष्ण इन्द्र धर्णसिं वज्रं जघन्थ दस्यवि । वृषा ह्युग्र शृण्विषे ॥

हे इन्द्र, शुष्णे त्वं वज्रं निन्यथ दस्युं जघन्थ। त्वं हि वृषा उग्रः, श्रूयसे प्रत्युत्तर्यसे च, अजेयवीर्यः।

Mantra 15

न द्याव इन्द्रमोजसा नान्तरिक्षाणि वज्रिणम् । न विव्यचन्त भूमयः ॥

न द्यावः स्वेन ओजसा, नान्तरिक्षाणि, न भूमयः—वज्रिणम् इन्द्रं परिमातुं शक्नुवन्ति; तस्य तेजो लोकमानात् अतिवर्तते।

Mantra 17

य इमे रोदसी मही समीची समजग्रभीत् । तमोभिरिन्द्र तं गुहः ॥

यः इमे महती रोदसी—द्यावापृथिव्यौ—समीची समजग्रभीत्, तं हे इन्द्र तमोभिः गुहासु न्यगूहः; स निहितः शक्तिः प्रकाशाय प्रतीक्षते।

Mantra 18

य इन्द्र यतयस्त्वा भृगवो ये च तुष्टुवुः । ममेदुग्र श्रुधी हवम् ॥

हे इन्द्र, ये यतयस्त्वां भृगवो ये च तुष्टुवुः—हे उग्र, मम हवं नूनं शृणु। तेषां पुरातनी तपस्या-प्रेरणा मय्यधुना प्रबोधताम्।

Mantra 20

या इन्द्र प्रस्वस्त्वासा गर्भमचक्रिरन् । परि धर्मेव सूर्यम् ॥

हे इन्द्र, या अग्रगामिन्यः शक्तयस्त्वां गर्भवन्तं रूपमचक्रिरन्—यथा धर्मेण सूर्यं परितो वेष्टयन्ति। यथा ज्योतिः धार्यते रक्ष्यते च, अस्मासु प्रकाशाय सज्जीभवति।

Mantra 22

तवेदिन्द्र प्रणीतिषूत प्रशस्तिरद्रिवः । यज्ञो वितन्तसाय्यः ॥

हे इन्द्र, तव प्रणीतीषु एव प्रशस्तिर् नयश्च, हे अद्रिवः। यज्ञश्च स्वपूर्ण-विताने विततः—येनान्तर्हविः क्षेमेण स्वलक्ष्यं गच्छेत्।

Mantra 23

आ न इन्द्र महीमिषं पुरं न दर्षि गोमतीम् । उत प्रजां सुवीर्यम् ॥

आ न इन्द्र महीमिषं पुरं न दर्शि गोमतीम् । उत प्रजां सुवीर्यम् ॥

Mantra 24

उत त्यदाश्वश्व्यं यदिन्द्र नाहुषीष्वा । अग्रे विक्षु प्रदीदयत् ॥

उत त्यदाश्वश्व्यं यदिन्द्र नाहुषीष्वा । अग्रे विख्षु प्रदीदयत् ॥

Mantra 26

यदङ्ग तविषीयस इन्द्र प्रराजसि क्षितीः । महाँ अपार ओजसा ॥

यदङ्ग तविषीयस इन्द्र प्रराजसि क्षितीः । महाँ अपार ओजसा ॥

Mantra 27

तं त्वा हविष्मतीर्विश उप ब्रुवत ऊतये । उरुज्रयसमिन्दुभिः ॥

तं त्वाम् उरुज्रयस-बलवाहिनं हविष्मतीर्विशः ऊतये उप ब्रुवते, इन्दुभिः सोमबिन्दुभिः समानीताḥ।

Mantra 28

उपह्वरे गिरीणां संगथे च नदीनाम् । धिया विप्रो अजायत ॥

उपह्वरे गिरीणां संगथे च नदीनाम्, धिया विप्रो अजायत।

Mantra 29

अतः समुद्रमुद्वतश्चिकित्वाँ अव पश्यति । यतो विपान एजति ॥

अतः समुद्रम् उद्वतश्च चिकित्वान् अव पश्यति, यतो विपान एजति।

Mantra 30

आदित्प्रत्नस्य रेतसो ज्योतिष्पश्यन्ति वासरम् । परो यदिध्यते दिवा ॥

अथैव प्रत्नस्य रेतसो ज्योतिषा वासरं पश्यन्ति, यदा तत् दिवि परे प्रज्वलते। तदा आद्या शक्तिः परां दीप्तिम् उद्भासयति, आत्मा च चेतनायाः सत्यामुषसम् अवगच्छति।

Mantra 31

कण्वास इन्द्र ते मतिं विश्वे वर्धन्ति पौंस्यम् । उतो शविष्ठ वृष्ण्यम् ॥

हे इन्द्र, कण्वासः सर्वे तव मतिं वर्धयन्ति, तव पौंस्यं च; उतो हे शविष्ठ, तव वृष्ण्यं अपि वर्धयन्ति। अस्माकं दैवीं धियं वर्धयतः, अस्मासु जयिनी शक्तिः प्रवर्धते।

Mantra 32

इमां म इन्द्र सुष्टुतिं जुषस्व प्र सु मामव । उत प्र वर्धया मतिम् ॥

हे इन्द्र, इमां मम सुष्टुतिं जुषस्व; दृढं मां पालय। उतो मम मतिं (धीं) प्रवर्धय, यया सा सत्यबलं धारयित्वा प्रकाशयितुं शक्नोति।

Mantra 33

उत ब्रह्मण्या वयं तुभ्यं प्रवृद्ध वज्रिवः । विप्रा अतक्ष्म जीवसे ॥

उत ब्रह्मण्या वयं तुभ्यं प्रवृद्ध वज्रिवः । विप्रा अतक्ष्म जीवसे ॥ अपि च वयं ब्रह्मण्याः, हे वज्रिवः, हे प्रवृद्ध, तुभ्यं जीवसे विप्राः स्तुतिं (वाचं) अतक्ष्म।

Mantra 34

अभि कण्वा अनूषतापो न प्रवता यतीः । इन्द्रं वनन्वती मतिः ॥

अभि कण्वा अनूषतापो न प्रवता यतीः । इन्द्रं वनन्वती मतिः ॥ कण्वाः तमभ्यनूषत, आप इव प्रवता यतीः; इन्द्रं वनन्वती मतिः तस्य तेजः प्रति सरति।

Mantra 35

इन्द्रमुक्थानि वावृधुः समुद्रमिव सिन्धवः । अनुत्तमन्युमजरम् ॥

इन्द्रमुक्थानि वावृधुः समुद्रमिव सिन्धवः । अनुत्तमन्युमजरम् ॥ उक्थानि इन्द्रं वावृधुः, सिन्धवः समुद्रमिव; स अनुत्तममन्युः अजरः।

Mantra 36

आ नो याहि परावतो हरिभ्यां हर्यताभ्याम् । इममिन्द्र सुतं पिब ॥

हे इन्द्र, परावतः अस्मान् प्रति हरिभ्यां हर्यताभ्यां च आ नो याहि। इमं सुतं सोमं पिब।

Mantra 37

त्वामिद्वृत्रहन्तम जनासो वृक्तबर्हिषः । हवन्ते वाजसातये ॥

त्वाम् एव वृत्रहन्तमावृण्वन्ति जनासो वृक्तबर्हिषः; वाजसातये त्वां हवन्ते।

Mantra 38

अनु त्वा रोदसी उभे चक्रं न वर्त्येतशम् । अनु सुवानास इन्दवः ॥

अनु त्वा रोदसी उभे द्यावापृथिव्यौ चक्रं न वर्त्येतशम्; अनु च सुवानास इन्दवः।

Mantra 39

मन्दस्वा सु स्वर्णर उतेन्द्र शर्यणावति । मत्स्वा विवस्वतो मती ॥

हे इन्द्र स्वर्णरः, सु मन्दस्व; उते शर्यणावति समृद्धौ मत्स्व। विवस्वतः धिया मत्तो भव; सा ज्योतिष्मती धीरस्मान् प्रति त्वां प्रवर्तयतु।

Mantra 40

वावृधान उप द्यवि वृषा वज्र्यरोरवीत् । वृत्रहा सोमपातमः ॥

वावृधानो वज्र्यः वृषा द्यवि उप अरोरवीत्। स वृत्रहा सोमपातमः, बलम् आरोह्य अन्तर्बाधां भेत्तुं प्रववृते।

Mantra 41

ऋषिर्हि पूर्वजा अस्येक ईशान ओजसा । इन्द्र चोष्कूयसे वसु ॥

त्वं हि ऋषिः पूर्वजः, एक ईशानः स्वेन ओजसा। हे इन्द्र, वसून् चोष्कूयसे—द्रव्यसमृद्धि-ऋत्प्राचुर्यरूपान्—समृद्धतरस्य भावस्य प्रतिष्ठापनाय।

Mantra 42

अस्माकं त्वा सुताँ उप वीतपृष्ठा अभि प्रयः । शतं वहन्तु हरयः ॥

अस्माकं सुतान् सोम-आनन्दान् प्रति त्वाम् उपाह्वयामः, हे वीतपृष्ठ! तव हरयः—अरुणवर्णा बलाश्वाः—यज्ञोपहारं प्रति त्वां शतगुणं वहन्तु; यथा अस्मासु आनन्दः परिपूर्यते।

Mantra 43

इमां सु पूर्व्यां धियं मधोर्घृतस्य पिप्युषीम् । कण्वा उक्थेन वावृधुः ॥

इमां पूर्व्यां धियं मधोर्घृतस्य माधुर्य-दीप्त्या परिपूर्णाम्, कण्वाः उक्थेन वाचा वावृधुः; यथा सा मतिḥ परमानन्दं प्रति विवर्धते।

Mantra 44

इन्द्रमिद्विमहीनां मेधे वृणीत मर्त्यः । इन्द्रं सनिष्युरूतये ॥

महति मेधासंघर्षे मर्त्यः इन्द्रमेव वृणीते; मोक्षदायिन्यै ऊतये स इन्द्रं सनीष्यति।

Mantra 45

अर्वाञ्चं त्वा पुरुष्टुत प्रियमेधस्तुता हरी । सोमपेयाय वक्षतः ॥

हे पुरुष्टुत, प्रियमेधस्तुत! तव हरी अर्वाञ्चौ वक्षताम्, यथा त्वं मानुषे पात्रेऽत्र सोमपेयं सोमं पिबेः।

Mantra 46

शतमहं तिरिन्दिरे सहस्रं पर्शावा ददे । राधांसि याद्वानाम् ॥

तिरिन्दिरे शतमहं ददे, पर्शावे सहस्रं ददे; याद्वानां राधांसि ददे।

Mantra 47

त्रीणि शतान्यर्वतां सहस्रा दश गोनाम् । ददुष्पज्राय साम्ने ॥

अर्वतां त्रीणि शतानि, गोनां दश सहस्राणि; ददुष्पज्राय साम्ने ददुः।

Mantra 48

उदानट् ककुहो दिवमुष्ट्राञ्चतुर्युजो ददत् । श्रवसा याद्वं जनम् ॥

ककुहः दिवम् उदानट्, चतुर्युगान् उष्ट्रान् ददाति; श्रवसा (कीर्तिबलेन) याद्वं जनम् उदस्थापयत्।