Sukta 53

Mantra 1

इन्द्रापर्वता बृहता रथेन वामीरिष आ वहतं सुवीराः । वीतं हव्यान्यध्वरेषु देवा वर्धेथां गीर्भिरिळया मदन्ता ॥

Indra aur Parvat, bade rath par aao. Tumhare saath khana aur taakat lao. Yeh taakat se bahadur log bante hain. Yagya mein jo cheezein chadhai hain, unka maza lo. Hamari baaton se tum badho aur khush ho jao.

Mantra 2

तिष्ठा सु कं मघवन्मा परा गाः सोमस्य नु त्वा सुषुतस्य यक्षि । पितुर्न पुत्रः सिचमा रभे त इन्द्र स्वादिष्ठया गिरा शचीवः ॥

Yahin ruko, tum jo bahut dete ho, mat jao. Abhi Soma taiyaar hai, tumhe bulata hoon. Jaise beta baap ke paas jaata hai, main tumhare paas aaya hoon. Meri baat meethi hai, tum taakat ke malik ho.

Mantra 3

शंसावाध्वर्यो प्रति मे गृणीहीन्द्राय वाहः कृणवाव जुष्टम् । एदं बर्हिर्यजमानस्य सीदाथा च भूदुक्थमिन्द्राय शस्तम् ॥

Adhvaryu, meri baat suno aur jawab do. Hum Indra ke liye yeh raasta acha bana rahe hain. Yeh aasan hai, yahan baitho. Jo yagya kar raha hai, uske liye yeh hai. Phir Indra ki taareef karo, woh sahi hai.

Mantra 4

जायेदस्तं मघवन्त्सेदु योनिस्तदित्त्वा युक्ता हरयो वहन्तु । यदा कदा च सुनवाम सोममग्निष्ट्वा दूतो धन्वात्यच्छ ॥

Hey daan karne wale, jab tum ghar jao toh woh jagah tumhare liye aaram ki jagah ban jaye. Tumhari taakat wali bayi tumhe hamare paas laayein. Jab bhi hum Som ras nikalte hain, Agni tumhara paigam ban ke tumhare paas bhaagta hai.

Mantra 5

परा याहि मघवन्ना च याहीन्द्र भ्रातरुभयत्रा ते अर्थम् । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो रासभस्य ॥

Hey daan karne wale Indra, tum aage badho aur wapas bhi aao. Tumhara kaam dono taraf hai. Jahan bada rath khada hota hai, wahan us taakat wale ghode ko chhoda jata hai.

Mantra 6

अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥

Indra, Som ras pee ke tum apne ghar jao. Wahan tumhari acchi patni khushi se bhari hui hai. Wahan bada rath rakha jata hai aur taakat wale ko chhoda jata hai, daan ke saath.

Mantra 7

इमे भोजा अङ्गिरसो विरूपा दिवस्पुत्रासो असुरस्य वीराः । विश्वामित्राय ददतो मघानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥

Yeh Angiras rishi log bahut roop mein hain. Yeh aasmaan ke bete hain aur Asur ke veer hain. Yeh Vishwamitra ko bahut daan dete hain aur hazaron baar umar badha dete hain.

Mantra 8

रूपंरूपं मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस्तन्वं परि स्वाम् । त्रिर्यद्दिवः परि मुहूर्तमागात्स्वैर्मन्त्रैरनृतुपा ऋतावा ॥

Woh daan karne wala ek se badh kar ek roop dikhata hai. Apni taakat se apna badan banata hai. Woh teen baar aasmaan ke chakkar lagata hai ek pal mein. Apne mantra se sachai ko thik rakhta hai.

Mantra 9

महाँ ऋषिर्देवजा देवजूतोऽस्तभ्नात्सिन्धुमर्णवं नृचक्षाः । विश्वामित्रो यदवहत्सुदासमप्रियायत कुशिकेभिरिन्द्रः ॥

Vishwamitra ek bade rishi the, devtaon se paida hue aur devtaon ki shakti se chale the. Unhone woh bada nadi jaise samundar ko pakad liya tha. Jab Vishwamitra ne Sudas ko us paar le jaaya, Indra ne Kushik ke logon ke saath milke dushmanon ko haraya.

Mantra 10

हंसा इव कृणुथ श्लोकमद्रिभिर्मदन्तो गीर्भिरध्वरे सुते सचा । देवेभिर्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो वि पिबध्वं कुशिकाः सोम्यं मधु ॥

Jaise hans saaf-seedha gaate hain, waise hi tum bhi apna mantra saaf banao. Yeh rishi log patharon se Soma nikal ke pi rahe hain aur bhajan ga rahe hain. Devtaon ke saath milkar, Kushik ke log, is meetha Som ras ko poora pi jao.

Mantra 11

उप प्रेत कुशिकाश्चेतयध्वमश्वं राये प्र मुञ्चता सुदासः । राजा वृत्रं जङ्घनत्प्रागपागुदगथा यजाते वर आ पृथिव्याः ॥

Aage badho Kushik ke log, hosh mein aao. Sudas ke liye ghoda chhod do taaki use jeet mile. Raja ne Vritra ko aage, peeche aur upar se maara. Phir usne dharti se jo vard maanga, uske liye yagya kiya.

Mantra 12

य इमे रोदसी उभे अहमिन्द्रमतुष्टवम् । विश्वामित्रस्य रक्षति ब्रह्मेदं भारतं जनम् ॥

Joh dono duniya ko sambhalta hai, maine Indra ki taarif karke use mazboot kiya. Yeh mantra ki shakti Vishwamitra ke Bharat vansh ko bacha rahi hai.

Mantra 13

विश्वामित्रा अरासत ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । करदिन्नः सुराधसः ॥

Vishwamitra ke logon ne Indra ke liye vajra wala mantra banaya. Yeh hamare liye dhan aur sukh laye, aur humein sahi tarah dena aaye.

Mantra 14

किं ते कृण्वन्ति कीकटेषु गावो नाशिरं दुह्रे न तपन्ति घर्मम् । आ नो भर प्रमगन्दस्य वेदो नैचाशाखं मघवन्रन्धया नः ॥

Yeh roshni ke kirne Kikaat logon ke beech kya kar rahi hain? Wahan se koi achha ras nahi milta, ghee jaisi garmi nahi hoti. Hamein sahi gyaan laao us se jo bigri hui khushbu mein chalta hai. Hey Indra, hamare liye us cheez ko jeet lo jo sahi lineage se nahi hai.

Mantra 15

ससर्परीरमतिं बाधमाना बृहन्मिमाय जमदग्निदत्ता । आ सूर्यस्य दुहिता ततान श्रवो देवेष्वमृतमजुर्यम् ॥

Sasarpari ne galat dimaag ko peeche dhakela. Jamadagni ne yeh di thi, Surya ki beti ne deviyon ke beech aisi kirti failayi jo kabhi na mare, kabhi na buddhi ho. Woh amar hai, kabhi purana nahi hota.

Mantra 16

ससर्परीरभरत्तूयमेभ्योऽधि श्रवः पाञ्चजन्यासु कृष्टिषु । सा पक्ष्या नव्यमायुर्दधाना यां मे पलस्तिजमदग्नयो ददुः ॥

Sasarpari ne jaldi se kirti laayi aur paanch jaatiyon ke logon par rakh di. Woh pankh wali thi, nayi jaan daal rahi thi. Palasti aur Jamadagni ne yeh mujhe di thi.

Mantra 17

स्थिरौ गावौ भवतां वीळुरक्षो मेषा वि वर्हि मा युगं वि शारि । इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोररिष्टनेमे अभि नः सचस्व ॥

Dono taqatein mazboot rahen, axel toota nahi. Nali nahi phisalni chahiye, joor nahi tootna chahiye. Indra uneven raaste par stability de. Hey jiska chakda nahi toota, hamare saath chal.

Mantra 18

बलं धेहि तनूषु नो बलमिन्द्रानळुत्सु नः । बलं तोकाय तनयाय जीवसे त्वं हि बलदा असि ॥

Indra, hamare shareer mein taqat daal. Hamari taqatein tooti nahi, aise mein bhi taqat de. Bacche ke liye taqat, aage badhne ke liye taqat, jeene ke liye. Kyunki tu hi taqat dene wala hai.

Mantra 19

अभि व्ययस्व खदिरस्य सारमोजो धेहि स्पन्दने शिंशपायाम् । अक्ष वीळो वीळित वीळयस्व मा यामादस्मादव जीहिपो नः ॥

Yeh mantra lakdi se kaam karne ke liye hai. Khadira lakdi ka beej le lo aur usme taakat bhar do. Shishapa lakdi bhi hil rahi hai, usme bhi jaan daal do. He axle, tu pakka rehna. Tu jo pakka hai, usme aur pakka ho ja. Apni jagah se mat hilna. Hamein mat chhodna, tu hi sab sambhal raha hai.

Mantra 20

अयमस्मान्वनस्पतिर्मा च हा मा च रीरिषत् । स्वस्त्या गृहेभ्य आवसा आ विमोचनात् ॥

Vanaspati ka matlab hai jungle ka swami, jo pedhon ka malik hai. Woh hamein bachaye. Na humein chhode, na humein koi takleef de. Apne ghar le aaye, saath mein suraksha ho. Har bandhan se azaad kar de. Sab theek ho jaye.

Mantra 21

इन्द्रोतिभिर्बहुलाभिर्नो अद्य याच्छ्रेष्ठाभिर्मघवञ्छूर जिन्व । यो नो द्वेष्ट्यधरः सस्पदीष्ट यमु द्विष्मस्तमु प्राणो जहातु ॥

Indra aaj hamare paas aaye, bahut saari madad le kar. Sabse acchi madad ho. Maghavan, tu bahadur hai, hamein aage badha. Jo humein dushmaan hai, jo neeche hai, woh gir jaye. Jisko hum pasand nahi karte, uski jaan hi chhod de.

Mantra 22

परशुं चिद्वि तपति शिम्बलं चिद्वि वृश्चति । उखा चिदिन्द्र येषन्ती प्रयस्ता फेनमस्यति ॥

Yeh taakat itni hai ki kulhadi bhi jalne lagti hai. Jo bada ped hai, use bhi kaat deti hai. Chulha ka barta bhi jab chalta hai, toh usme se jhaag nikalta hai. Indra ki taakat aisi hi hai, sab kuchh chalu kar deti hai.

Mantra 23

न सायकस्य चिकिते जनासो लोधं नयन्ति पशु मन्यमानाः । नावाजिनं वाजिना हासयन्ति न गर्दभं पुरो अश्वान्नयन्ति ॥

Jo log samajhdar hote hain, woh bewakoof ke peeche nahi chalte. Use apna leader nahi maante. Jo taakat wala hai, use koi mazaak nahi udata. Gadhe ko ghodon ke aage nahi lagate. Samajhdar log aisa nahi karte.

Mantra 24

इम इन्द्र भरतस्य पुत्रा अपपित्वं चिकितुर्न प्रपित्वम् । हिन्वन्त्यश्वमरणं न नित्यं ज्यावाजं परि णयन्त्याजौ ॥

Bharat ke bete Indra se keh rahe hain. Inhone sikh liya hai ki haar nahi maanni. Yeh log aisa ghoda chalate hain jo thakta nahi. Jaise ladai mein teer chalake jeete hain, waise hi yeh log bhi jeet ke aate hain.