Sukta 53

Mantra 1

इन्द्रापर्वता बृहता रथेन वामीरिष आ वहतं सुवीराः । वीतं हव्यान्यध्वरेषु देवा वर्धेथां गीर्भिरिळया मदन्ता ॥

হে ইন্দ্ৰ আৰু পৰ্বত, বৃহৎ ৰথেৰে আহা—ইচ্ছিত পুষ্টিৰ ধাৰা আৰু বীৰ্য-উৎপাদক শক্তিসমূহ বহন কৰি। হে দেৱগণ, অধ্বৰে (যজ্ঞকাৰ্যত) হব্যসমূহ আস্বাদন কৰা; আমাৰ গীৰ্ভিঃ (প্ৰেৰিত স্তোত্ৰবাণী) দ্বাৰা বৃদ্ধি লাভ কৰা, আৰু সেই বৃদ্ধিত ইळা-আনন্দে মদমত্ত হৈ কৰ্মলৈ প্ৰবৃত্ত হোৱা।

Mantra 2

तिष्ठा सु कं मघवन्मा परा गाः सोमस्य नु त्वा सुषुतस्य यक्षि । पितुर्न पुत्रः सिचमा रभे त इन्द्र स्वादिष्ठया गिरा शचीवः ॥

হে মঘৱন, শান্তিতে ইয়াতে থিয় হোৱা; দূৰলৈ নাযাবা। এতিয়া সু-সুত (ভালদৰে পিষা) সোমৰ বাবে তোমাক আহ্বান কৰোঁ। পিতাৰ ভাগলৈ হাত বঢ়োৱা পুত্ৰৰ দৰে, তোমাৰ সিঞ্চমান (উদ্গীৰণ/প্ৰবাহ) ধাৰালৈ মই হাত বঢ়াওঁ—হে ইন্দ্ৰ, শচীৱঃ, অতি-মধুৰ গীৰাৰে।

Mantra 3

शंसावाध्वर्यो प्रति मे गृणीहीन्द्राय वाहः कृणवाव जुष्टम् । एदं बर्हिर्यजमानस्य सीदाथा च भूदुक्थमिन्द्राय शस्तम् ॥

হে অধ্বৰ্যু, মোৰ আহ্বানলৈ প্ৰতি-উত্তৰ দিয়া আৰু স্বীকৃতিৰ বাক্য উচ্চাৰণ কৰা: ইন্দ্ৰাৰ্থে ‘ৱাহঃ’ (অৰ্পণ-পথ) আমি জুষ্ট (প্ৰিয়, গ্ৰাহ্য) কৰিম। যজমানৰ এই বৰ্হিস্ (পবিত্ৰ আসন) ত বহা; তেতিয়া উক্থ (প্ৰেৰিত স্তোত্ৰ) ইন্দ্ৰাৰ্থে শস্ত (যথাযথ প্ৰশংসা) হৈ উঠক।

Mantra 4

जायेदस्तं मघवन्त्सेदु योनिस्तदित्त्वा युक्ता हरयो वहन्तु । यदा कदा च सुनवाम सोममग्निष्ट्वा दूतो धन्वात्यच्छ ॥

হে মঘৱন্ (উদাৰ দাতা), অস্তম্—গৃহাভিমুখ গমন—সত্য বিশ্ৰামস্থান হওক, পুনৰ-জন্মৰ যোনি হওক; তেতিয়া তোমাৰ যুক্ত হৰয়ঃ (তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বসমূহ) তোমাক আমাৰ ওচৰলৈ বহি আনক। যেতিয়াই-তেতিয়াই আমি সোম পিষোঁ, তেতিয়া অগ্নি তোমাৰ দূত হৈ বিস্তৃত পথ অতিক্ৰম কৰি তোমাৰ ওচৰলৈ ধাৱিত হয়।

Mantra 5

परा याहि मघवन्ना च याहीन्द्र भ्रातरुभयत्रा ते अर्थम् । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो रासभस्य ॥

হে মঘৱন্ ইন্দ্ৰ, আগবাঢ়া—আৰু পুনৰো আহা; হে ভ্ৰাতা, তোমাৰ অৰ্থ দুয়ো গতিৰ মাজতেই আছে—য’ত বৃহৎ ৰথৰ নিধান (স্থাপন) আছে, আৰু য’ত বেগৱান বাহকৰ (বাজিনঃ) মুক্তি—ৰাসভৰ—পোৱা যায়।

Mantra 6

अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥

সোম পান কৰি, হে ইন্দ্ৰ, অস্তম্—নিজ গৃহলৈ—আগবাঢ়া; তোমাৰ গৃহত কল্যাণী জায়া বাস কৰে, আনন্দে সমৃদ্ধ। তাতেই বৃহৎ ৰথৰ নিধান (স্থাপন) আছে, আৰু দক্ষিণাৱৎ—দক্ষিণা-সহ—বেগৱানজনৰ (বাজিনঃ) মুক্তি আছে।

Mantra 7

इमे भोजा अङ्गिरसो विरूपा दिवस्पुत्रासो असुरस्य वीराः । विश्वामित्राय ददतो मघानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥

ইমে ভোজা অঙ্গিৰসসকল—বহুৰূপী—দ্যৌসৰ পুত্ৰ, অসুৰ (প্ৰভু)-ৰ বীৰ। বিশ্বামিত্ৰক মঘা (ঐশ্বৰ্য-দান) দান কৰি, সহস্ৰ সাৱত (সহস্ৰধাৰা স্ৰাৱ)ৰে আগলৈ আয়ুঃ (জীৱনশক্তি) বিস্তাৰ কৰে।

Mantra 8

रूपंरूपं मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस्तन्वं परि स्वाम् । त्रिर्यद्दिवः परि मुहूर्तमागात्स्वैर्मन्त्रैरनृतुपा ऋतावा ॥

ৰূপে ৰূপে মঘৱান (দানবীৰ) হৈ উঠে; মায়া (সৃজন-শক্তি) ৰচি নিজৰ দেহক চাৰিওফালে গঢ়ে। এক মুহূর্ততে ত্ৰিবাৰ দ্যৌসৰ পৰিক্ৰমা কৰিলে; নিজৰ মন্ত্ৰেৰে—অনৃত (অব্যৱস্থা)-বিৰোধী ৰক্ষক, ঋত (সত্য-ঋত)-ৰ স্থাপক।

Mantra 9

महाँ ऋषिर्देवजा देवजूतोऽस्तभ्नात्सिन्धुमर्णवं नृचक्षाः । विश्वामित्रो यदवहत्सुदासमप्रियायत कुशिकेभिरिन्द्रः ॥

মহান ঋষি—দেৱজাত, দেৱে প্ৰেৰিত—নৃচক্ষাঃ (মানৱদৰ্শী) জনে সাগৰসম সিন্ধুক স্থিৰ কৰি থামাই দিলে। বিশ্বামিত্ৰে যেতিয়া সুদাসক পাৰ কৰালে, কুশিকসকলৰ সৈতে ইন্দ্ৰ অপ্রিয় (বৈৰী)-ৰ বিপক্ষে গ’ল।

Mantra 10

हंसा इव कृणुथ श्लोकमद्रिभिर्मदन्तो गीर्भिरध्वरे सुते सचा । देवेभिर्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो वि पिबध्वं कुशिकाः सोम्यं मधु ॥

হংসৰ দৰে স্পষ্ট স্তোত্ৰ গঢ়া; অদ্ৰিভিঃ (পেষণ-শিলাৰে) মত্ত হৈ, গীৰ্ভিঃ (স্তোত্ৰবাণীৰে) সহ, সোম-সুতে অধ্বৰে একেলগে। দেৱসকলৰ সৈতে, হে বিপ্ৰ ঋষিসকল—নৃচক্ষসঃ (মানৱ-দৰ্শী)—হে কুশিকাসকল, সোম্য মধু (মধুৰ সোম-আনন্দ) সম্পূৰ্ণকৈ পান কৰা।

Mantra 11

उप प्रेत कुशिकाश्चेतयध्वमश्वं राये प्र मुञ्चता सुदासः । राजा वृत्रं जङ्घनत्प्रागपागुदगथा यजाते वर आ पृथिव्याः ॥

আগবাঢ়া, হে কুশিকাসকল; সচেতনতা জাগ্ৰত কৰা; ৰায়ৰ বাবে অশ্ব মুকলি কৰা—হে সুদাস। ৰাজাই বৃত্ৰ (আৱৰক) ক আগলৈ, পাছলৈ, ওপৰলৈ চূর্ণ কৰিলে; তেতিয়া পৃথিৱীৰ বিস্তাৰ পৰা বাছনি কৰা বৰ (বৰদান) লাভৰ বাবে যজ্ঞ কৰে।

Mantra 12

य इमे रोदसी उभे अहमिन्द्रमतुष्टवम् । विश्वामित्रस्य रक्षति ब्रह्मेदं भारतं जनम् ॥

যি এই দুই ৰোদসী (দুই জগত) ধাৰণ কৰে—মই স্তুতিয়ে ইন্দ্ৰক দৃঢ় কৰিলোঁ। এই ব্ৰহ্ম (মন্ত্ৰ-শক্তি) বিশ্বামিত্ৰৰ ভাৰত জনক ৰক্ষা কৰে।

Mantra 13

विश्वामित्रा अरासत ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । करदिन्नः सुराधसः ॥

বিশ্বামিত্ৰসকলে বজ্ৰধাৰী ইন্দ্ৰৰ বাবে ব্ৰহ্ম (বাণী) গঢ়িলে; সেই সু-ৰাধস (সু-দান, শুভ দানশক্তি) কৰ্মই নিশ্চয় আমাৰ বাবে ধন-সমৃদ্ধি আৰু সুন্দৰ মঙ্গল আনক।

Mantra 14

किं ते कृण्वन्ति कीकटेषु गावो नाशिरं दुह्रे न तपन्ति घर्मम् । आ नो भर प्रमगन्दस्य वेदो नैचाशाखं मघवन्रन्धया नः ॥

কীকটসকলৰ মাজত তোমাৰ গাভো (আলোক-ৰশ্মি) কি কৰে? তাত সিহঁতে ন আশিৰ (সমৃদ্ধ ৰস) দুহে, ন ঘর্ম (ঘৃত-উষ্ণতা) তপায়। বিকৃত সুগন্ধে গমন কৰা জনাৰ পৰা সত্য বেদ (জ্ঞান) আমাৰ ওচৰলৈ আন; হে মঘৱন, সঠিক বংশধাৰাৰ নহোৱা শাখাহীন/বিদেশী অঙ্কুৰক আমাৰ বাবে বশ কৰ।

Mantra 15

ससर्परीरमतिं बाधमाना बृहन्मिमाय जमदग्निदत्ता । आ सूर्यस्य दुहिता ततान श्रवो देवेष्वमृतमजुर्यम् ॥

সসৰ্পৰী অমতি (অসৎ মন)ক বাধা দি, বৃহৎ (বিস্তাৰ) মাপিলে; জামদগ্নিৰ দত্তা, সূৰ্যৰ দুহিতা দেৱসকলৰ মাজত অমৃত, অজুৰ্য শ্রৱঃ (শ্ৰৱণ-খ্যাতি) বিস্তাৰ কৰিলে।

Mantra 16

ससर्परीरभरत्तूयमेभ्योऽधि श्रवः पाञ्चजन्यासु कृष्टिषु । सा पक्ष्या नव्यमायुर्दधाना यां मे पलस्तिजमदग्नयो ददुः ॥

সসৰ্পৰী দ্ৰুতগতিয়ে এইসকলৰ ওপৰত পঞ্চজন্য কৃষ্টিসকলৰ মাজত শ্ৰৱঃ—প্ৰেৰিত শ্ৰৱণ-গৌৰৱ—আনি স্থাপন কৰিলে। সা পক্ষিণী, নৱ আয়ুঃ (নতুন জীৱনীশক্তি) স্থাপন কৰি—যাক পালস্তি-জমদগ্নিসকলে মোক দান কৰিছে।

Mantra 17

स्थिरौ गावौ भवतां वीळुरक्षो मेषा वि वर्हि मा युगं वि शारि । इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोररिष्टनेमे अभि नः सचस्व ॥

যুগল শক্তি দুটা স্থিৰ হওক; অক্ষ (চক্ৰদণ্ড) দৃঢ় হওক; ৰশ্মি সৰি নাযাওক, যুগ ভাঙি নাযাওক। অসম পথত ইন্দ্ৰে স্থিতি দিওক; হে অখণ্ড-নাভিযুক্ত (অৰিষ্টনেমে), আমাৰ সৈতে সংযুক্ত হওক, আমাৰ সৈতে গতি কৰক।

Mantra 18

बलं धेहि तनूषु नो बलमिन्द्रानळुत्सु नः । बलं तोकाय तनयाय जीवसे त्वं हि बलदा असि ॥

আমাৰ তনূসমূহত বল স্থাপন কৰা, হে ইন্দ্ৰ; আমাৰ অনভঙ্গ শক্তিসমূহত বল। টোকা আৰু তনয়ৰ বাবে, জীৱনৰ নিমিত্তে বল দিয়া—কাৰণ তুমি নিশ্চয় বলদা (বল দাতা)।

Mantra 19

अभि व्ययस्व खदिरस्य सारमोजो धेहि स्पन्दने शिंशपायाम् । अक्ष वीळो वीळित वीळयस्व मा यामादस्मादव जीहिपो नः ॥

খদিৰ-লকুৰ সাৰখিনি বিস্তাৰ কৰি গ্ৰহণ কৰা; শিংশপা-কাঠৰ কম্পমান গতিৰ ভিতৰত বল স্থাপন কৰা। হে অক্ষ, দৃঢ় হওঁ—দৃঢ়ভাৱে স্থিত হৈ নিজৰ দৃঢ়তা অধিক দৃঢ় কৰা; এই পথৰ পৰা সৰি নাযাবা; হে গতি-ধাৰক, আমাক ত্যাগ নকৰিবা।

Mantra 20

अयमस्मान्वनस्पतिर्मा च हा मा च रीरिषत् । स्वस्त्या गृहेभ्य आवसा आ विमोचनात् ॥

এই বনস্পতিদেৱতাই আমাক ৰক্ষা কৰক—তেওঁ যেন আমাক নত্যাগে, যেন আমাক ক্ষতি নকৰে। কল্যাণসহ তেওঁ আমাক অন্তৰ-গৃহসমূহলৈ লৈ আহক, আশ্ৰয়-ৰক্ষাসহ, সকলো বন্ধনৰ পৰা মুক্তিসহ।

Mantra 21

इन्द्रोतिभिर्बहुलाभिर्नो अद्य याच्छ्रेष्ठाभिर्मघवञ्छूर जिन्व । यो नो द्वेष्ट्यधरः सस्पदीष्ट यमु द्विष्मस्तमु प्राणो जहातु ॥

ইন্দ্ৰই আজি বহু সহায়েৰে, শ্ৰেষ্ঠ সহায়েৰে আমাৰ ওচৰলৈ আহক; হে মঘৱন, হে শূৰ, আমাক অগ্ৰগামী উদ্যমত উদ্দীপিত কৰা। যি আমাক ঘৃণা কৰে, অধম চেতনাৰ—সেইজন পতিত হওক; যাক আমি দ্বেষ কৰোঁ, তাৰ প্ৰাণেই তাক ত্যাগ কৰক।

Mantra 22

परशुं चिद्वि तपति शिम्बलं चिद्वि वृश्चति । उखा चिदिन्द्र येषन्ती प्रयस्ता फेनमस्यति ॥

পৰশু-ধাৰোকো সি তাই জ্বলাই তোলে; শিম্বলাও সি কাটি ফালে। উখা-পাত্ৰো, হে ইন্দ্ৰ, আগবঢ়াই কৰ্মত নিয়োজিত হ’লে ফেন উছলায়—তেনেই তোমাৰ বীৰ্য্যই আমাৰ ভিতৰত জড় উপকৰণসমূহকো সজীৱ কৰি জয়মুখী কৰোক।

Mantra 23

न सायकस्य चिकिते जनासो लोधं नयन्ति पशु मन्यमानाः । नावाजिनं वाजिना हासयन्ति न गर्दभं पुरो अश्वान्नयन्ति ॥

বিবেচক জনে মূঢ়জনক নেতা বুলি ভাবি পথপ্ৰদৰ্শক নকৰে। বলৱানক বলৱানে উপহাস কৰিবলৈ নিদিয়ে; ঘোঁৰাৰ আগত গাধাকো আগবঢ়াই নিদিয়ে। (অন্তৰ্যাত্ৰাতো অজ্ঞানতাই অগ্ৰগতিৰ শক্তিসমূহক আগুৱাই ননিয়ক।)

Mantra 24

इम इन्द्र भरतस्य पुत्रा अपपित्वं चिकितुर्न प्रपित्वम् । हिन्वन्त्यश्वमरणं न नित्यं ज्यावाजं परि णयन्त्याजौ ॥

হে ইন্দ্ৰ, ভৰতৰ এই পুত্ৰসকলে অপপতন—অর্থাৎ নপিছলাই থকাৰ বিদ্যা জানে, পতন-প্ৰবৃত্তি নহয়। সিহঁতে ক্লান্তিহীন অশ্বকেই চালায়, সদা ব্যৰ্থ হোৱা অশ্বক নহয়; যুঁজত ধনুৰ-দৃঢ় পূৰ্ণতাৰ বলক জয়ৰ দিশে ঘূৰাই আগবঢ়ায়।