Sukta 53

Mantra 1

इन्द्रापर्वता बृहता रथेन वामीरिष आ वहतं सुवीराः । वीतं हव्यान्यध्वरेषु देवा वर्धेथां गीर्भिरिळया मदन्ता ॥

इन्द्रापर्वतौ बृहता रथेन आगच्छतम्—वामीरिषः सुवीराः वहन्तौ। अध्वरेषु देवौ हव्यानि वीतम्; गीर्भिरिळया वर्धेथाम्, मदन्तौ कर्मणि प्रवर्तेथाम्।

Mantra 2

तिष्ठा सु कं मघवन्मा परा गाः सोमस्य नु त्वा सुषुतस्य यक्षि । पितुर्न पुत्रः सिचमा रभे त इन्द्र स्वादिष्ठया गिरा शचीवः ॥

तिष्ठ सु कं मघवन्, मा परा गाः; सोमस्य नु त्वा सुषुतस्य यक्षि। पितुर्न पुत्रः सिचमा रभे त इन्द्र, स्वादिष्ठया गिरा शचीवः।

Mantra 3

शंसावाध्वर्यो प्रति मे गृणीहीन्द्राय वाहः कृणवाव जुष्टम् । एदं बर्हिर्यजमानस्य सीदाथा च भूदुक्थमिन्द्राय शस्तम् ॥

शंसावाध्वर्यो प्रति मे गृणीहि; इन्द्राय वाहः कृणवाव जुष्टम्। एदं बर्हिर्यजमानस्य सीद; अथ च भूदुक्थमिन्द्राय शस्तम्।

Mantra 4

जायेदस्तं मघवन्त्सेदु योनिस्तदित्त्वा युक्ता हरयो वहन्तु । यदा कदा च सुनवाम सोममग्निष्ट्वा दूतो धन्वात्यच्छ ॥

हे मघवन्, अस्तं गमनं सत्यमेव शयनीयस्थानं भूयात्, पुनरुत्पत्तेः योनिरिव; ततस्त्वां युक्ता हरयः अस्मान् प्रति वहन्तु। यदा कदा च वयं सोमं सुनुमः, तदा अग्निः तव दूतः सन् विस्तीर्णान् पथः अतिक्रम्य त्वाम् अभि धावति।

Mantra 5

परा याहि मघवन्ना च याहीन्द्र भ्रातरुभयत्रा ते अर्थम् । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो रासभस्य ॥

हे मघवन् इन्द्र, परा याहि, पुनश्च आगच्छ; हे भ्रातः, तव अर्थः उभयत्र गत्योः। यत्र बृहतो रथस्य निधानं, यत्र च वाजिनो रासभस्य विमोचनं विद्यते।

Mantra 6

अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥

सोमं पीत्वा, हे इन्द्र, अस्तं प्र याहि—स्वगृहं प्रति; तव गृहे कल्याणी जाया सुरणं (हर्षसमृद्धा) वसति। तत्र बृहतो रथस्य निधानं, तत्र च वाजिनो विमोचनं दक्षिणावत् (दक्षिणासहितम्) विद्यते।

Mantra 7

इमे भोजा अङ्गिरसो विरूपा दिवस्पुत्रासो असुरस्य वीराः । विश्वामित्राय ददतो मघानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥

इमे भॊजा अङ्गिरसः विरूपा दिवः पुत्रासोऽसुरस्य वीराः। विश्वामित्राय मघानि ददतः सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः॥

Mantra 8

रूपंरूपं मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस्तन्वं परि स्वाम् । त्रिर्यद्दिवः परि मुहूर्तमागात्स्वैर्मन्त्रैरनृतुपा ऋतावा ॥

रूपं रूपं मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस्तन्वं परि स्वाम्। त्रिर्यद्दिवः परि मुहूर्तमागात्स्वैर्मन्त्रैरनृतुपा ऋतावा॥

Mantra 9

महाँ ऋषिर्देवजा देवजूतोऽस्तभ्नात्सिन्धुमर्णवं नृचक्षाः । विश्वामित्रो यदवहत्सुदासमप्रियायत कुशिकेभिरिन्द्रः ॥

महानृषिर्देवजा देवजूतोऽस्तभ्नात्सिन्धुमर्णवं नृचक्षाः। विश्वामित्रो यदवहत्सुदासमप्रियायत कुशिकेभिरिन्द्रः॥

Mantra 10

हंसा इव कृणुथ श्लोकमद्रिभिर्मदन्तो गीर्भिरध्वरे सुते सचा । देवेभिर्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो वि पिबध्वं कुशिकाः सोम्यं मधु ॥

हंसा इव श्लोकं कृणुत; अद्रिभिर्मदन्तो गीर्भिः सह अध्वरे सुते सचा। देवेभिर्विप्रा ऋषयो नृचक्षसः—वि पिबध्वं, कुशिकाः, सोम्यं मधु।

Mantra 11

उप प्रेत कुशिकाश्चेतयध्वमश्वं राये प्र मुञ्चता सुदासः । राजा वृत्रं जङ्घनत्प्रागपागुदगथा यजाते वर आ पृथिव्याः ॥

उप प्रेत, कुशिकाः; चेतयध्वम्; राये अश्वं प्र मुञ्चत, सुदासः। राजा वृत्रं जङ्घनत् प्राक् अपाक् उदक्; अथ पृथिव्याः वरम् आ यजते।

Mantra 12

य इमे रोदसी उभे अहमिन्द्रमतुष्टवम् । विश्वामित्रस्य रक्षति ब्रह्मेदं भारतं जनम् ॥

य इमे उभे रोदसी धारयति—अहं स्तुत्या इन्द्रम् अतुष्टवम्। इदं ब्रह्म विश्वामित्रस्य भारतं जनं रक्षति।

Mantra 13

विश्वामित्रा अरासत ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । करदिन्नः सुराधसः ॥

विश्वामित्रा अरासत ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे; करदिन्नः सुराधसः।

Mantra 14

किं ते कृण्वन्ति कीकटेषु गावो नाशिरं दुह्रे न तपन्ति घर्मम् । आ नो भर प्रमगन्दस्य वेदो नैचाशाखं मघवन्रन्धया नः ॥

किं ते कृण्वन्ति कीकटेषु गावो नाशिरं दुह्रे न तपन्ति घर्मम्। आ नो भर प्रमगन्दस्य वेदो नैचाशाखं मघवन्रन्धया नः॥

Mantra 15

ससर्परीरमतिं बाधमाना बृहन्मिमाय जमदग्निदत्ता । आ सूर्यस्य दुहिता ततान श्रवो देवेष्वमृतमजुर्यम् ॥

ससर्परीरमतिं बाधमाना बृहन्मिमाय जमदग्निदत्ता। आ सूर्यस्य दुहिता ततान श्रवो देवेष्वमृतमजुर्यम्॥

Mantra 16

ससर्परीरभरत्तूयमेभ्योऽधि श्रवः पाञ्चजन्यासु कृष्टिषु । सा पक्ष्या नव्यमायुर्दधाना यां मे पलस्तिजमदग्नयो ददुः ॥

ससर्परीर् अभरत् तूयम् एभ्यः, अधि श्रवः पाञ्चजन्यासु कृष्टिषु। सा पक्ष्या नव्यम् आयुर् दधाना, यां मे पलस्ति-जमदग्नयो ददुः॥

Mantra 17

स्थिरौ गावौ भवतां वीळुरक्षो मेषा वि वर्हि मा युगं वि शारि । इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोररिष्टनेमे अभि नः सचस्व ॥

स्थिरौ गावौ भवतां, वीळुर् अक्षो; मेषा वि वर्हि, मा युगं वि शारि। इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोः; अरिष्टनेमे अभि नः सचस्व॥

Mantra 18

बलं धेहि तनूषु नो बलमिन्द्रानळुत्सु नः । बलं तोकाय तनयाय जीवसे त्वं हि बलदा असि ॥

बलं धेहि तनूषु नो, बलम् इन्द्र अनळुत्सु नः। बलं तोकाय तनयाय जीवसे; त्वं हि बलदा असि॥

Mantra 19

अभि व्ययस्व खदिरस्य सारमोजो धेहि स्पन्दने शिंशपायाम् । अक्ष वीळो वीळित वीळयस्व मा यामादस्मादव जीहिपो नः ॥

अभि व्ययस्व खदिरस्य सारम्; शिंशपायां स्पन्दने ओजो धेहि। अक्ष दृढो भव—दृढतया निबद्धः स्वां दृढतां वर्धय; अस्माद् यामाद् मा स्खलः; हे स्पन्दनधारक, नः मा जहि।

Mantra 20

अयमस्मान्वनस्पतिर्मा च हा मा च रीरिषत् । स्वस्त्या गृहेभ्य आवसा आ विमोचनात् ॥

अयं वनस्पतिः अस्मान् रक्षतु—मा च नः जहातु, मा च नः रीरिषत्। स्वस्त्या सः नः गृहेभ्यः अन्तः आवसः नयतु, सर्वबन्धनात् विमोचनसहितः।

Mantra 21

इन्द्रोतिभिर्बहुलाभिर्नो अद्य याच्छ्रेष्ठाभिर्मघवञ्छूर जिन्व । यो नो द्वेष्ट्यधरः सस्पदीष्ट यमु द्विष्मस्तमु प्राणो जहातु ॥

इन्द्रः अद्य बहुलाभिः उतिभिः, श्रेष्ठाभिः सहायैः, नः उपयातु; हे मघवन् हे शूर, अस्मान् अग्रवेगे जिन्व। यो नः द्वेष्टि अधरः, सः सस्पदीष्ट; यं वयं द्विष्मः, तं प्राणो जहातु।

Mantra 22

परशुं चिद्वि तपति शिम्बलं चिद्वि वृश्चति । उखा चिदिन्द्र येषन्ती प्रयस्ता फेनमस्यति ॥

परशुमपि सा वितपति, शिम्बलमपि विवृश्चति। उखामपि, हे इन्द्र, येषन्ती प्रयस्ता फेनमस्यति—एवं तव वीर्यं अस्मासु जडोपकरणान्यपि प्रेरयित्वा जयाय प्रवर्तयतु।

Mantra 23

न सायकस्य चिकिते जनासो लोधं नयन्ति पशु मन्यमानाः । नावाजिनं वाजिना हासयन्ति न गर्दभं पुरो अश्वान्नयन्ति ॥

विवेकिनो जनाः मन्दबुद्धिं नायकमिति मन्यमानाः पथप्रदर्शकं न कुर्वन्ति। न बलवन्तं बलवन्तो हासयन्ति; न गर्दभं पुरोऽश्वान् नयन्ति। (अन्तर्यात्रायामपि अज्ञानं प्रगतिशक्तीनां नेतृ न भवतु।)

Mantra 24

इम इन्द्र भरतस्य पुत्रा अपपित्वं चिकितुर्न प्रपित्वम् । हिन्वन्त्यश्वमरणं न नित्यं ज्यावाजं परि णयन्त्याजौ ॥

हे इन्द्र, इमे भरतस्य पुत्रा अपपित्वं—अपतने विद्याम्—चिकितुः, न प्रपित्वम्। तेऽरणं अश्वं हिन्वन्ति, न नित्यं क्षीयमाणम्; आजौ ज्या-वाजं पूर्णताबलं परि नयन्ति जयाय।