Sukta 53

Mantra 1

इन्द्रापर्वता बृहता रथेन वामीरिष आ वहतं सुवीराः । वीतं हव्यान्यध्वरेषु देवा वर्धेथां गीर्भिरिळया मदन्ता ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਪਰਵਤ! ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਵਾਮੀਰਿ ਇਸ਼ਃ (ਇੱਛਿਤ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ) ਅਤੇ ਸੁਵੀਰਾਃ (ਵੀਰ-ਬਲ ਜਨਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਲਿਆਓ। ਹੇ ਦੇਵੋ, ਅਧਵਰੇਸ਼ੁ (ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮਾਂ) ਵਿੱਚ ਹਵ੍ਯਾਂ ਦਾ ਆਸਵਾਦ ਕਰੋ; ਸਾਡੀਆਂ ਗੀਰ੍ਭਿਃ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਤੁਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਵਧੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਇਲ਼ਾ (ਪੋਸ਼ਕ ਆਨੰਦ) ਨਾਲ ਮਦੰਤਾਃ (ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ) ਕਰਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹੋਵੋ।

Mantra 2

तिष्ठा सु कं मघवन्मा परा गाः सोमस्य नु त्वा सुषुतस्य यक्षि । पितुर्न पुत्रः सिचमा रभे त इन्द्र स्वादिष्ठया गिरा शचीवः ॥

ਹੇ ਮਘਵਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੁ; ਦੂਰ ਨਾ ਜਾ। ਹੁਣ ਸੁਸ਼ੁਤ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਿਆ) ਸੋਮ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਜਦਾ/ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਉਂਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ੍ਰਵਦੀ ਦਾਨ-ਧਾਰ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸ਼ਚੀਵਃ (ਕਾਰਜ-ਸਾਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ), ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠੀ ਗਿਰਾ (ਬਾਣੀ) ਨਾਲ।

Mantra 3

शंसावाध्वर्यो प्रति मे गृणीहीन्द्राय वाहः कृणवाव जुष्टम् । एदं बर्हिर्यजमानस्य सीदाथा च भूदुक्थमिन्द्राय शस्तम् ॥

ਹੇ ਅਧਵਰ੍ਯੂ, ਮੇਰੀ ਪੁਕਾਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਦਾ ਬਚਨ ਉਚਾਰ: ਇੰਦਰ ਲਈ ਅਸੀਂ ਵਾਹਃ (ਅਰਪਣ-ਮਾਰਗ/ਯਜ੍ਞ-ਪਥ) ਨੂੰ ਜੁਸ਼ਟ (ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ) ਬਣਾਵਾਂਗੇ। ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਇਸ ਬਰ੍ਹਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਬੈਠ; ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸ਼ਸਤ (ਯਥਾਰਥ ਸਤੁਤੀ-ਰੂਪ) ਉਕਥ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ।

Mantra 4

जायेदस्तं मघवन्त्सेदु योनिस्तदित्त्वा युक्ता हरयो वहन्तु । यदा कदा च सुनवाम सोममग्निष्ट्वा दूतो धन्वात्यच्छ ॥

ਹੇ ਮਘਵਨ (ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ), ਅਸਤੰ—ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਣਾ—ਸੱਚਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਸਥਾਨ ਬਣੇ, ਨਵੀਂ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਰਗਾ ਆਸਰਾ ਬਣੇ; ਤਦ ਤੇਰੇ ਯੁਕਤ ਹਰਯੋ (ਕਪਿਲ ਅਸ਼ਵ) ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਣ। ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀੜਦੇ ਹਾਂ, ਤਦ ਅਗਨੀ ਤੇਰਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

परा याहि मघवन्ना च याहीन्द्र भ्रातरुभयत्रा ते अर्थम् । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो रासभस्य ॥

ਹੇ ਮਘਵਨ ਇੰਦਰ, ਅੱਗੇ ਜਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵੀ ਆ—ਹੇ ਭਰਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੇਰਾ ਅਰਥ/ਉਦੇਸ਼ ਹੈ: ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਥ ਦਾ ਨਿਧਾਨ (ਟਿਕਾਣਾ/ਸਥਾਪਨਾ) ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵਾਜਿਨ (ਬਲਵਾਨ ਵਾਹਕ) ਰਾਸਭ (ਗਰਧਭ) ਦੀ ਵਿਮੋਚਨ—ਛੁਟਕਾਰਾ—ਹੈ।

Mantra 6

अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥

ਸੋਮ ਪੀ ਕੇ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸਤੰ—ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ—ਅੱਗੇ ਜਾ; ਉੱਥੇ ਤੇਰੀ ਕਲਿਆਣੀ ਜਾਇਆ, ਖੁਸ਼ੀ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਤੇਰੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਥ ਦਾ ਨਿਧਾਨ (ਸਥਾਪਨਾ) ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਜਿਨ (ਬਲਵਾਨ) ਦੀ ਵਿਮੋਚਨ—ਮੁਕਤੀ—ਹੈ, ਦਕਸ਼ਿਣਾਵਤ्—ਯੋਗ ਦਾਨ (ਦਕਸ਼ਿਣਾ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Mantra 7

इमे भोजा अङ्गिरसो विरूपा दिवस्पुत्रासो असुरस्य वीराः । विश्वामित्राय ददतो मघानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥

ਇਹ ਉਪਕਾਰੀ ਅੰਗਿਰਸ—ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦ੍ਯੌ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸੁਰ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦੇ ਵੀਰ—ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਸਹਸ੍ਰ ਸਾਵਾਂ (ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਵਾਂ) ਰਾਹੀਂ ਆਯੁ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 8

रूपंरूपं मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस्तन्वं परि स्वाम् । त्रिर्यद्दिवः परि मुहूर्तमागात्स्वैर्मन्त्रैरनृतुपा ऋतावा ॥

ਰੂਪ ਤੋਂ ਰੂਪ ਮਘਵਾਨ (ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ) ਆਪ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਮਾਇਆਵਾਂ ਰਚਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਨੂ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੜਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦ੍ਯੌ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ; ਅਨ੍ਰਿਤ (ਅਵਿਵਸਥਾ) ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਋ਤ (ਸੱਤ-ਕ੍ਰਮ) ਦਾ ਸਥਾਪਕ।

Mantra 9

महाँ ऋषिर्देवजा देवजूतोऽस्तभ्नात्सिन्धुमर्णवं नृचक्षाः । विश्वामित्रो यदवहत्सुदासमप्रियायत कुशिकेभिरिन्द्रः ॥

ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—ਦੇਵਜਾਤ, ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ—ਨ੍ਰਿਚਕਸ਼ਾਃ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ) ਨੇ ਅਰਣਵ-ਸਮ ਸਿੰਧੂ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸੁਦਾਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ, ਤਦ ਕੁਸ਼ਿਕਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਅਪ੍ਰਿਯ (ਵੈਰਭਾਵ) ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ।

Mantra 10

हंसा इव कृणुथ श्लोकमद्रिभिर्मदन्तो गीर्भिरध्वरे सुते सचा । देवेभिर्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो वि पिबध्वं कुशिकाः सोम्यं मधु ॥

ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਤੁਸੀਂ ਸੁੱਚਾ ਸ਼ਲੋਕ (ਸਤੁਤੀ-ਗਾਨ) ਘੜੋ; ਅਦ੍ਰਿ (ਸੋਮ ਪੀਸਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰਾਂ) ਅਤੇ ਗੀਰਭਿਃ (ਸਤੁਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਮਦਮੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ ਸੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਅਧਵਰ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਰਹੋ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਰਿਸ਼ਿਓ, ਨ੍ਰਿਚਕ੍ਸ਼ਸੋ—ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਕੁਸ਼ਿਕੋ, ਮਿੱਠੇ ਸੋਮ੍ਯ ਮਧੁ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਪੀਓ।

Mantra 11

उप प्रेत कुशिकाश्चेतयध्वमश्वं राये प्र मुञ्चता सुदासः । राजा वृत्रं जङ्घनत्प्रागपागुदगथा यजाते वर आ पृथिव्याः ॥

ਅੱਗੇ ਵਧੋ, ਹੇ ਕੁਸ਼ਿਕੋ; ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਜਗਾਓ; ਰਾਯ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਈ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਛੱਡੋ—ਹੇ ਸੁਦਾਸ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ (ਆਵਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ, ਪਿੱਛੇ, ਉੱਪਰ—ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ—ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਰ (ਵਰਦਾਨ) ਲਈ ਉਹ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 12

य इमे रोदसी उभे अहमिन्द्रमतुष्टवम् । विश्वामित्रस्य रक्षति ब्रह्मेदं भारतं जनम् ॥

ਜੋ ਇਹ ਦੋ ਰੋਦਸੀ (ਦ੍ਯੌ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ) ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਭਾਰਤ ਜਨ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 13

विश्वामित्रा अरासत ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । करदिन्नः सुराधसः ॥

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ (ਵਾਣੀ/ਮੰਤ੍ਰ) ਘੜਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਮ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਸੁ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਲਿਆਣ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Mantra 14

किं ते कृण्वन्ति कीकटेषु गावो नाशिरं दुह्रे न तपन्ति घर्मम् । आ नो भर प्रमगन्दस्य वेदो नैचाशाखं मघवन्रन्धया नः ॥

ਕੀਕਟਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਣਾਂ ਕੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਉੱਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸਾਰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਘ੍ਰਿਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਕਰੀ ਸੁਗੰਧ ਵਿਚ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਸੱਚਾ ਵੇਦ (ਗਿਆਨ) ਸਾਨੂੰ ਲਿਆ ਦੇ; ਅਤੇ ਹੇ ਮਘਵਨ, ਠੀਕ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜੀ ਸ਼ਾਖਾ-ਰਹਿਤ/ਪਰਾਈ ਵਾਧ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਸ਼ ਕਰ।

Mantra 15

ससर्परीरमतिं बाधमाना बृहन्मिमाय जमदग्निदत्ता । आ सूर्यस्य दुहिता ततान श्रवो देवेष्वमृतमजुर्यम् ॥

ਸਸਰਪਰੀ ਨੇ ਅਨੁਚਿਤ ਮਨ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਤ (ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ) ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ; ਜਮਦਗਨੀ-ਦੱਤਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਅਜਰ ਸ਼੍ਰਵਣ-ਯਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਗਈ।

Mantra 16

ससर्परीरभरत्तूयमेभ्योऽधि श्रवः पाञ्चजन्यासु कृष्टिषु । सा पक्ष्या नव्यमायुर्दधाना यां मे पलस्तिजमदग्नयो ददुः ॥

ਸਸਰਪਰੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪੰਜਜਨ੍ਯ ਕ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰਵਃ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ੍ਰਵਣ-ਯਸ਼—ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਵਾਂ ਆਯੁਃ (ਜੀਵਨ-ਬਲ) ਧਾਰਨ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਲਸਤੀ-ਜਮਦਗਨੀ ਅਗਨੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Mantra 17

स्थिरौ गावौ भवतां वीळुरक्षो मेषा वि वर्हि मा युगं वि शारि । इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोररिष्टनेमे अभि नः सचस्व ॥

ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ; ਅਕਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇ; ਰੱਸੇ ਨਾ ਸਰਕਣ, ਜੂਆ ਨਾ ਟੁੱਟੇ। ਔਖੇ-ਅਸਮ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਸਥਿਰਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ; ਹੇ ਅਖੰਡ-ਨਾਭੀ ਵਾਲੇ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲ।

Mantra 18

बलं धेहि तनूषु नो बलमिन्द्रानळुत्सु नः । बलं तोकाय तनयाय जीवसे त्वं हि बलदा असि ॥

ਸਾਡੀਆਂ ਤਨੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲ ਧਾਰ, ਹੇ ਇੰਦਰ; ਸਾਡੇ ਅਖੰਡ ਉਤਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲ। ਜੀਊਣ ਲਈ ਤੋਕ ਨੂੰ, ਤਨਯ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਲਦਾਤਾ ਹੈਂ।

Mantra 19

अभि व्ययस्व खदिरस्य सारमोजो धेहि स्पन्दने शिंशपायाम् । अक्ष वीळो वीळित वीळयस्व मा यामादस्मादव जीहिपो नः ॥

ਖਦਿਰ ਦਾ ਸਾਰ ਫੈਲਾ ਕੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ; ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ-ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨ ਵਾਲੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਓਜ (ਬਲ) ਧਾਰ। ਹੇ ਅੱਖ (ਧੁਰੀ), ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਵਧਾ; ਇਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਨਾਂ ਫਿਸਲ; ਹੇ ਗਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਨਾਂ ਛੱਡੀਂ।

Mantra 20

अयमस्मान्वनस्पतिर्मा च हा मा च रीरिषत् । स्वस्त्या गृहेभ्य आवसा आ विमोचनात् ॥

ਇਹ ਵਨਸਪਤੀ-ਪਤੀ (ਜੰਗਲ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ) ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਉਹ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡੇ, ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਸਵਸਤੀ ਨਾਲ, ਆਸਰਾ-ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਹਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਵਿਮੋਚਨ ਨਾਲ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਵੇ।

Mantra 21

इन्द्रोतिभिर्बहुलाभिर्नो अद्य याच्छ्रेष्ठाभिर्मघवञ्छूर जिन्व । यो नो द्वेष्ट्यधरः सस्पदीष्ट यमु द्विष्मस्तमु प्राणो जहातु ॥

ਇੰਦਰ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਪਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਵੇ; ਹੇ ਮਘਵਨ, ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਉਰਜਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰ। ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਧਰ (ਨੀਚ) ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਵੇ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ।

Mantra 22

परशुं चिद्वि तपति शिम्बलं चिद्वि वृश्चति । उखा चिदिन्द्र येषन्ती प्रयस्ता फेनमस्यति ॥

ਪਰਸ਼ੁ (ਕੁਹਾੜੀ) ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਦਹਕਾ ਕੇ ਚਮਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਿੰਬਲ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਕੇ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦਰ! ਉਖਾ (ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਾਤਰ) ਵੀ, ਜਦੋਂ ਅੱਗੇ ਧੱਕ ਕੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫੇਨ (ਝੱਗ) ਉਛਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਬਲ ਜੜ੍ਹ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੇਤਨ ਕਰ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜੇਤੂ ਬਣਾਵੇ।

Mantra 23

न सायकस्य चिकिते जनासो लोधं नयन्ति पशु मन्यमानाः । नावाजिनं वाजिना हासयन्ति न गर्दभं पुरो अश्वान्नयन्ति ॥

ਵਿਵੇਕ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਾਯਕ (ਤੀਖੀ ਬੁੱਧੀ) ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ; ਪਸ਼ੂ ਸਮਝ ਕੇ ਲੋਧ (ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ) ਨੂੰ ਰਾਹਬਰ ਬਣਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ। ਬਲਵਾਨ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਿੰਦੇ; ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਰਦਭ (ਗਧੇ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।

Mantra 24

इम इन्द्र भरतस्य पुत्रा अपपित्वं चिकितुर्न प्रपित्वम् । हिन्वन्त्यश्वमरणं न नित्यं ज्यावाजं परि णयन्त्याजौ ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਭਰਤ ਦੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਅਪਪਿਤ੍ਵ (ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ) ਦੀ ਕਲਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਪਿਤ੍ਵ (ਅਵਨਤੀ) ਦੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਅਰਣ ਅਸ਼ਵ (ਨਾ ਥੱਕਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ) ਨੂੰ ਹੰਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿੱਤ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ; ਆਜੌ (ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ) ਉਹ ਜ੍ਯਾਵਾਜ (ਧਨੁਸ਼-ਬਲਵਾਨ) ਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਵਿਜੈ ਵੱਲ ਪਰਿ-ਨਯੰਤਿ—ਘੇਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।