Sukta 43
Sukta 4.43
Vāmadeva Gautama (Mandala 4 core attribution)
Aśvinau (hymn 4.43 is to the Aśvins); this opening verse seeks the right divine hearer/acceptor
Triṣṭubh (probable for RV 4.43; confirmation requires scan)
વામદેવનું આ સ્તોત્ર અશ્વિનૌ—દિવ્ય યુગલ વૈદ્ય અને ઝડપી રક્ષકો—ને આહ્વાન કરે છે કે તેઓ કવિના “દિવ્ય વચન”ને સાંભળે અને સ્વીકારે, અને બોલાવવામાં આવે ત્યારે પોતાના સૌથી નજીકના માર્ગે આવી પહોંચે. તેમના આગમનના અદ્ભુત વૈભવ અને અતુલ તેજનું વર્ણન કરતાં, સ્તોત્ર વારંવાર ગાયક અને તેના લોકો માટે તેમની વિશાળ રક્ષા, મધુર સહાય અને જીવનદાયી કૃપા માગે છે.
Mantras
Mantra 1
क उ श्रवत्कतमो यज्ञियानां वन्दारु देवः कतमो जुषाते । कस्येमां देवीममृतेषु प्रेष्ठां हृदि श्रेषाम सुष्टुतिं सुहव्याम् ॥
કોણ ખરેખર સાંભળશે? યજ્ઞયોગ્ય દેવોમાંથી કોણ અમારી વંદના સ્વીકારશે? અમૃતોમાં સર્વાધિક પ્રિય એવી આ દેવી વાક્ (વાણી)ને—સુઘડ સ્તુતિ, સુહવ્ય (સારા અર્પણ)થી સમૃદ્ધ—અમે કોના હૃદયમાં સ્થાપીએ?
Mantra 2
को मृळाति कतम आगमिष्ठो देवानामु कतमः शम्भविष्ठः । रथं कमाहुर्द्रवदश्वमाशुं यं सूर्यस्य दुहितावृणीत ॥
કોણ મુક્તિની શાંતિ આપે? દેવોમાંથી કોણ સર્વાધિક નજીકથી આવે, કોણ સર્વાધિક કલ્યાણકારી? કયો એ ઝડપી રથ છે—દોડતા અશ્વોવાળો, અતિશીઘ્ર—જેને સૂર્યની દુહિતા (ઉષા)એ પસંદ કર્યો; જેના દ્વારા તમે આહ્વાન પર આવો?
Mantra 3
मक्षू हि ष्मा गच्छथ ईवतो द्यूनिन्द्रो न शक्तिं परितक्म्यायाम् । दिव आजाता दिव्या सुपर्णा कया शचीनां भवथः शचिष्ठा ॥
હા, તમે તો ક્ષણમાં જ દિવસોના પ્રવાહમાં આગળ વધો છો—ઇન્દ્ર જેમ સર્વત્ર વ્યાપેલી પ્રતિરોધક શક્તિમાં પણ પરાક્રમથી માર્ગ કાપે તેમ. દિવ્યમાંથી જન્મેલા, સ્વર્ગીય, સુપર્ણ (સુંદર પાંખવાળા) હે અશ્વિનો, તમારી શચી (કાર્યકુશળ શક્તિ) કયા ઉપાયથી સર્વોત્કૃષ્ટ બની ‘શચિષ્ઠા’ થાય છે?
Mantra 4
का वां भूदुपमातिः कया न आश्विना गमथो हूयमाना । को वां महश्चित्त्यजसो अभीक उरुष्यतं माध्वी दस्रा न ऊती ॥
હે અશ્વિનો, તમારો સૌથી નજીકનો માપદંડ (ઉપમાતિ) કયો હતો? અને કયા માર્ગે તમે અમારે ત્યાં આવો છો, જ્યારે તમને આહ્વાન કરવામાં આવે છે? મહાન તેજસ્વિતામાં પણ કોણ એવો છે જે તમારી નજીક પહોંચી શકે? હે દસ્રા (અદ્ભુત કર્મકર્તા), મધુમય સહાયથી અમને વિશાળ રીતે રક્ષો, અમારી ઊતિ બનો.
Mantra 5
उरु वां रथः परि नक्षति द्यामा यत्समुद्रादभि वर्तते वाम् । मध्वा माध्वी मधु वां प्रुषायन्यत्सीं वां पृक्षो भुरजन्त पक्वाः ॥
વિશાળ છે તમારો રથ; તે સ્વર્ગને ચારે તરફ ફરતો જાય છે, જ્યારે અસ્તિત્વના સમુદ્રમાંથી વળી તમારે તરફ પ્રવર્તે છે. મધુથી—માધ્વી મધુરતાથી—તમારો આનંદ વરસે છે, જ્યારે પક્વ પોષણો (પૃક્ષઃ) તમારે માટે પ્રચુરતાથી ઢોળવામાં આવે છે.
Mantra 6
सिन्धुर्ह वां रसया सिञ्चदश्वान्घृणा वयोऽरुषासः परि ग्मन् । तदू षु वामजिरं चेति यानं येन पती भवथः सूर्यायाः ॥
સિંધુ (નદી-સમુદ્ર) રસથી તમને અશ્વિનોના ઘોડાઓને રસ-માધુર્યથી સિંચે છે; ઘૃણા—પ્રકાશમય ઉષ્માથી—રુધિરવર્ણ પક્ષીઓ ચારે તરફ ગતિ કરે છે. એ જ તો તમારો અતિશય ઝડપી યાન-માર્ગ છે, જેના દ્વારા તમે સૂર્યા—પ્રકાશમય વધૂ—ના પતિ અને સહચર બનો છો.
Mantra 7
इहेह यद्वां समना पपृक्षे सेयमस्मे सुमतिर्वाजरत्ना । उरुष्यतं जरितारं युवं ह श्रितः कामो नासत्या युवद्रिक् ॥
અહીં અહીં, જ્યાં જ્યાં તમારું એકત્વ જોડાય છે, તે જ અમારે માટે વાજરત્ના—બળ-સમૃદ્ધ—સુમતિ બને. હે અશ્વિનો, જરિતાર (સ્તુતિકાર)ને વિશાળ રીતે રક્ષો; કારણ કે હે નાસત્યાઓ, અમારો કામ (આકાંક્ષા) તમામાં આશ્રય પામ્યો છે, તમારાં તરફ જ દૃષ્ટિ રાખીને.
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin divine helpers known for swift arrival, healing, and rescue. This hymn calls them to hear the praise and protect the worshipper with timely, “honeyed” support.
It is a ritual way of focusing the invocation: the poet seeks the deity who truly receives the offering of speech. In this hymn, that search resolves toward the Aśvins as the responsive hearers and helpers.
The main request is that the Aśvins come quickly when called, accept the hymn, and grant broad protection, good guidance (sumati), and strengthening prosperity (vāja/ratna) to the singer and his people.
Ask anything about Sukta 43 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.