Sukta 43
Sukta 4.43
Vāmadeva Gautama (Mandala 4 core attribution)
Aśvinau (hymn 4.43 is to the Aśvins); this opening verse seeks the right divine hearer/acceptor
Triṣṭubh (probable for RV 4.43; confirmation requires scan)
ਵਾਮਦੇਵ ਦਾ ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਸ਼ਵਿਨੌਂ—ਦਿਵ੍ਯ ਜੁੜਵੇਂ ਵੈਦ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਵੀ ਦੀ “ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਣੀ” ਸੁਣ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਅਤੇ ਅਤੁਲ ਤੇਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੱਖਿਆ, ਮਧੁਰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਦਾਤਾ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
क उ श्रवत्कतमो यज्ञियानां वन्दारु देवः कतमो जुषाते । कस्येमां देवीममृतेषु प्रेष्ठां हृदि श्रेषाम सुष्टुतिं सुहव्याम् ॥
ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣੇਗਾ? ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗ੍ਯ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਸਾਡੀ ਵੰਦਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰੇਗਾ? ਅਮ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਇਸ ਦੇਵੀ ਵਾਕ੍ (ਵਾਣੀ) ਨੂੰ—ਸੁਘੜ ਸਤੁਤੀ, ਸੁਹਵ੍ਯ (ਉੱਤਮ ਅਰਪਣ) ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਈਏ?
Mantra 2
को मृळाति कतम आगमिष्ठो देवानामु कतमः शम्भविष्ठः । रथं कमाहुर्द्रवदश्वमाशुं यं सूर्यस्य दुहितावृणीत ॥
ਕੌਣ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਠੰਢਕ/ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ? ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਕਾਰਕ? ਦੌੜਦੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਅਤਿ-ਤੇਜ਼ ਰਥ ਕਿਹੜਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦੁਹਿਤਾ (ਉਸ਼ਸ) ਨੇ ਚੁਣਿਆ—ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋ?
Mantra 3
मक्षू हि ष्मा गच्छथ ईवतो द्यूनिन्द्रो न शक्तिं परितक्म्यायाम् । दिव आजाता दिव्या सुपर्णा कया शचीनां भवथः शचिष्ठा ॥
ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋ—ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਘੇਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰਾਹ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਵ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਦਿਵ੍ਯ, ਸੁਪਰਨ (ਸੁੰਦਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ) ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਚੀ (ਕਾਰਜ-ਕੁਸ਼ਲ ਸ਼ਕਤੀ) ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੋ ਕੇ ‘ਸ਼ਚਿਸ਼ਠਾ’ ਬਣਦੀ ਹੈ?
Mantra 4
का वां भूदुपमातिः कया न आश्विना गमथो हूयमाना । को वां महश्चित्त्यजसो अभीक उरुष्यतं माध्वी दस्रा न ऊती ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਮਾਪ (ਉਪਮਾਤਿ) ਕਿਹੜਾ ਸੀ? ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹੋ? ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਿਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨੇੜੇ ਕੌਣ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦਸ੍ਰਾ (ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ), ਮਧੁਰ-ਮਧੁਮਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਸਾਡੀ ਊਤੀ ਬਣੋ।
Mantra 5
उरु वां रथः परि नक्षति द्यामा यत्समुद्रादभि वर्तते वाम् । मध्वा माध्वी मधु वां प्रुषायन्यत्सीं वां पृक्षो भुरजन्त पक्वाः ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ; ਉਹ ਦਿਆਮ (ਆਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਮਧੁ ਨਾਲ—ਮਾਧਵੀ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ—ਤੁਹਾਡਾ ਆਨੰਦ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪੱਕੀਆਂ ਪੋਸ਼ਣਾਂ (ਪ੍ਰਿਕ੍ਸ਼ਃ) ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਉਡੇਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 6
सिन्धुर्ह वां रसया सिञ्चदश्वान्घृणा वयोऽरुषासः परि ग्मन् । तदू षु वामजिरं चेति यानं येन पती भवथः सूर्यायाः ॥
ਸਿੰਧੁ (ਨਦੀ-ਸਮੁੰਦਰ) ਰਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਸ-ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਸਿੰਚਦਾ ਹੈ; ਘ੍ਰਣਾ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ—ਅਰੁਸ਼ (ਲਾਲੀਮਾਯ) ਪੰਛੀ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਅਤਿ ਤੇਜ਼ ਯਾਨ-ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਿਆ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਵਧੂ—ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਬਣਦੇ ਹੋ।
Mantra 7
इहेह यद्वां समना पपृक्षे सेयमस्मे सुमतिर्वाजरत्ना । उरुष्यतं जरितारं युवं ह श्रितः कामो नासत्या युवद्रिक् ॥
ਇੱਥੇ ਇੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਏਕਤਾ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਾਜਰਤਨਾ—ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ—ਸੁਮਤਿ ਬਣੇ। ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਜਰਿਤਾਰ (ਸਤੋਤ੍ਰੀ) ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਨਾਸਤਿਆਓ, ਸਾਡਾ ਕਾਮ (ਆਕਾਂਖਾ) ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਹੀ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ।
Inside Sukta 43
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with a searching question: which divine power will truly hear and accept the well-shaped hymn—framing praise as a deliberate offering of inspired speech placed ‘in the heart’.
- Development
The poet turns the inquiry toward the Aśvins, asking by what nearest measure and path they come when called, and marveling at their vast splendor and closeness to devotees.
- Climax
A direct plea intensifies: the Wonder-Workers are asked to ‘protect widely’ with honeyed help, making their saving function immediate and personal to the worshipper.
- Where it settles
It ends with repeated ‘here and here’ immediacy—wherever their united presence is joined—asking that their favor become the community’s good mind and that the singer remain under their shelter, taking refuge in the Nāsatyas.
The deity: Aśvinau
- In the VedaThe Rig Veda portrays the Aśvins as youthful twin horsemen who travel swiftly in a bright chariot, hearing calls at dawn and bringing rescue, healing, safe passage, and boons to devotees. They are praised as dasrā (“wonder-workers”), near at hand when invoked, and associated with sweetness (mādhvī), light, and timely help.
- Cosmic functionThey mediate the transition from darkness to light—guardians of liminal moments (especially dawn), restoring wholeness, health, and right movement; they ensure safe journeys and the renewal of vitality in the world-order (ṛta).
- Inner significanceThey symbolize the quick, responsive powers of restoration in consciousness—clarity arriving at the threshold of awakening, the healing of divided forces into harmony, and the ‘timely help’ that turns aspiration into effective action.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama gotra · A principal seer of Mandala 4, celebrated for powerful, introspective praise-poetry that joins luminous imagery with direct ritual address; traditionally remembered among the foremost ṛṣis whose hymns are central to Soma-era worship.
Famous verses
क उ श्रवत्कतमो यज्ञियानां वन्दारु देवः कतमो जुषाते । कस्येमां देवीममृतेषु प्रेष्ठां हृदि श्रेषाम सुष्टुतिं सुहव्याम् ॥mādhvī … ūtī
iheha
Attributes of the deity
- Twin deities
- Swift chariot-goers
- Healers and rescuers
- Dawn-associated
- Dasrā (wonder-working)
- Nāsatyā (true/helpful)
- Bring mādhvī (honeyed sweetness)
- Protectors of the singer and community
Also by this seer
- Rig Veda Mandala 4 (core family collection attributed to Vāmadeva and the Gautamas)
- Hymns to Indra, Agni, Soma, and allied deities within RV 4 that emphasize inspired speech (vāc) and effective invocation
The rite, step by step
- Prepare the altar and kindle Agni; establish a calm, attentive space for the recitation.
- At the early morning turning (uṣas), recite the hymn as an invitation (āhvāna) to the Aśvins, emphasizing ‘hearing’ and ‘acceptance’ of the praise.
- Offer ghee and/or Soma (where applicable), synchronizing offerings with key refrains asking for broad protection (uruṣy-) and honeyed aid (mādhvī ūtī).
- Conclude with a protective petition for the jaritṛ (singer) and the household/community, affirming refuge in the Nāsatyas’ favor.
Offerings
- Ghee (ājya)
- Soma libation (in Soma rites)
- Sweet offerings (madhu/mādhvī symbolism; where ritually appropriate)
- Recited praise (stuti) as the central ‘offering of speech’
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin divine helpers known for swift arrival, healing, and rescue. This hymn calls them to hear the praise and protect the worshipper with timely, “honeyed” support.
It is a ritual way of focusing the invocation: the poet seeks the deity who truly receives the offering of speech. In this hymn, that search resolves toward the Aśvins as the responsive hearers and helpers.
The main request is that the Aśvins come quickly when called, accept the hymn, and grant broad protection, good guidance (sumati), and strengthening prosperity (vāja/ratna) to the singer and his people.
Ask anything about Sukta 43 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
