Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

Verse 1

अथ प्रभासमाहात्म्यं प्रारभ्यते । मोहिन्युवाच । प्रभासस्य तु माहात्म्यं वद मे द्विजसत्तम । यच्छ्रुत्वाहं प्रसन्नात्मा धन्या स्यां त्वत्प्रसादतः ॥ १ ॥

Ahora comienza la glorificación de Prabhāsa. Dijo Mohinī: «Oh el mejor entre los nacidos dos veces, háblame de la grandeza de Prabhāsa; al oírla, que mi corazón quede sereno y yo sea bendecida por tu gracia».

Verse 2

वसुरुवाच । श्रृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रभासाख्यं सुपुण्यदम् । तीर्थं पापहरं नॄणां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ २ ॥

Dijo Vasu: «Escucha, oh Diosa: describiré el tīrtha llamado Prabhāsa, de mérito excelso; es un vado sagrado que borra los pecados de los hombres y otorga tanto el goce mundano como la liberación».

Verse 3

यस्मिन्नसंख्यतीर्थानि विद्यंते विधिनंदिनि । सोमेशो यत्र विश्वेशो भगवान् गिरिजापतिः ॥ ३ ॥

Oh Vidhinandinī, amada hija del Ordenador, en ese lugar existen incontables tīrthas; allí también está Someśa, y allí está Viśveśa—Bhagavān, el Señor de Girijā (Śiva).

Verse 4

स्नात्वा प्रभासके तीर्थे सोमनाथं प्रपूज्य च । नरो मुक्तिमवाप्नोति सत्यमेतन्मयोदितम् ॥ ४ ॥

Tras bañarse en el tīrtha de Prabhāsa y adorar debidamente a Somanātha, el hombre alcanza la liberación; ésta es la verdad que yo proclamo.

Verse 5

योजनानां दश द्वे च प्रभासपरिमंडलम् । मध्येऽस्य पीठिका प्रोक्ता पंचयोजनविस्तृता ॥ ५ ॥

La extensión circular de Prabhāsa se extiende por doce yojanas; y en su mismo centro se describe una plataforma sagrada (pīṭhikā) de cinco yojanas de ancho.

Verse 6

गोचर्ममात्रं तन्मध्ये तीर्थं कैलासतोऽधिकम् । अर्कस्थलं तत्र पुण्यं तीर्थमन्यत्सुशोभनम् ॥ ६ ॥

En su centro hay un tīrtha del tamaño de una piel de vaca, y aun así se dice superior incluso a Kailāsa. Allí, en Arkasthala, se halla un tīrtha de mérito supremo y de esplendor extraordinario, sin igual entre los demás lugares santos.

Verse 7

सिद्धेश्वरादिलिंगानि यत्र संति सहस्रशः । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या संतर्प्य पितृदेवताः ॥ ७ ॥

Allí donde existen por millares los liṅgas, comenzando por Siddheśvara—habiéndose bañado en ese lugar, el hombre debe, con bhakti, ofrecer lo que satisface a los Pitṛs y a las deidades.

Verse 8

लिंगानि पूजयित्वा च याति रुद्रसलोकताम् । अग्नितीर्थं तथान्यच्च सागरस्य तटे स्थितम् ॥ ८ ॥

Habiendo venerado los (Śiva-)liṅgas, se alcanza el mundo de Rudra. Hay también otro tīrtha llamado Agni-tīrtha, situado en la orilla del océano.

Verse 9

तत्र स्नात्वा नरो देवि वह्निलोकमवाप्नुयात् । तत्र देवं कपर्द्दीशं सोपवासः प्रपूज्य च ॥ ९ ॥

Oh Diosa, quien se baña allí alcanza el mundo de Agni. Y allí, observando ayuno (upavāsa), debe también adorar debidamente al Señor Kaparddīśa.

Verse 10

शिवलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । केदारेशं ततो गत्वा समभ्यर्च्य विधानतः ॥ १० ॥

Habiendo gozado en este mundo los placeres deseados, uno alcanza la morada de Śiva. Luego, yendo al Señor Kedāreśa y adorándolo conforme a los ritos prescritos, obtiene ese fruto supremo.

Verse 11

स्वर्गतिं समवाप्नोति विमानेन सुरार्चितः । भीमेशं भैरवेशं च चंडीशं भास्करेश्वरम् ॥ ११ ॥

Alcanza la senda del cielo, subiendo a un vimāna celestial y siendo honrado por los dioses; y llega (o contempla) a Bhīmeśa, Bhairaveśa, Caṇḍīśa y Bhāskareśvara.

Verse 12

अंगारेशं गुर्वीशं सोमेशं भृगुजेश्वरम् । शनिराहुशिखीशांश्च क्रमाद्गच्छेच्चतुर्दश ॥ १२ ॥

Luego, en el debido orden, debe ir a los santuarios de los Señores de Marte (Aṅgāreśa), Júpiter (Gurvīśa), la Luna (Someśa) y Venus (Bhṛgujeśvara); y después a los de Saturno (Śani), Rāhu y Śikhī (Ketu), completando así los catorce del circuito prescrito.

Verse 13

भक्त्या पृथक् पृथक् तेषां पूजां कृत्वा विधानवित् । शिवसालोक्यमाप्नोति निग्रहानुग्रहे क्षमः ॥ १३ ॥

Quien conoce el rito, habiendo realizado con devoción la adoración prescrita a cada uno por separado, alcanza el sālokya en el mundo de Śiva, volviéndose apto tanto para la disciplina (nigraha) como para la gracia (anugraha).

Verse 14

सिद्धेश्वरादिपंचान्यलिंगानि विधिनंदिनि । समर्च्य लभते सिद्धिमैहिकामुष्मिकीं नरः ॥ १४ ॥

Oh Vidhinandini, el hombre que, conforme al rito, adora los cinco liṅgas anicónicos comenzando por Siddheśvara, obtiene siddhi: éxito tanto en este mundo como en el venidero.

Verse 15

वरारोहामजापालां मंगलां ललितेश्वरीम् । संपूज्य क्रमतेश्चैता विपापो जायते नरः ॥ १५ ॥

Quien, siguiendo el rito debido, adora a Varārohā, Ajāpālā, Maṅgalā y Laliteśvarī, y luego prosigue según el orden prescrito, queda libre de pecado.

Verse 16

लक्ष्मीश्वरं बाडवेशमर्ध्येशं कामकेश्वरम् । समभ्यर्च्य नरो भक्त्या साक्षाल्लोकेशतां व्रजेत् ॥ १६ ॥

Habiendo adorado con devoción a Lakṣmīśvara, Bāḍaveśa, Ardhyeśa y Kāmakeśvara, el hombre alcanza, como si fuera directamente, la dignidad de señor de los mundos.

Verse 17

गौरीतपोवनं प्राप्य गौरीशवरुणेश्वरौ । उषेश्वरं च संपूज्य नरः स्वर्गतिमाप्नुयात् ॥ १७ ॥

Al llegar al bosque sagrado de austeridades de Gaurī y adorar debidamente a Gaurīśa, Varuṇeśvara y también a Uṣeśvara, el hombre alcanza el camino hacia el cielo.

Verse 18

गणेशं च कुमारेशं स्वाककेशकुलेश्वरौ । उत्तंकेशं च वह्नीशं गौतमं दैत्यसूदनम् ॥ १८ ॥

Y (debe adorarse/recordarse) a Gaṇeśa y a Kumāreśa; a Svākakeśa y a Kuleśvara; a Uttaṅkeśa y a Vahnīśa; y a Gautama, el destructor de los Daityas.

Verse 19

समभ्यर्च्य विधानेन न नरो दुर्गतिं व्रजेत् । चक्रतीर्थं ततः प्राप्य तत्र स्नात्वा विधानतः ॥ १९ ॥

Habiendo adorado conforme al rito prescrito, el hombre no cae en un destino funesto. Luego, al llegar a Cakratīrtha y bañarse allí según la norma, queda purificado.

Verse 20

गौरीदेवीं समभ्यर्च्य नरोऽभिलषितं लभेत् । संनिहत्याह्वयं तीर्थं प्राप्य तत्र वरानने ॥ २० ॥

Quien adora debidamente a la Diosa Gaurī obtiene el don que anhela. Oh de bello rostro, al llegar al sagrado vado llamado Saṃnihatyāhvaya, allí alcanza los frutos deseados.

Verse 21

स्नात्वा संतर्प्य देवादीन्सन्निहत्याफलं लभेत् । अथैकादश लिंगानि भूतेशादीनि योऽर्चयेत् ॥ २१ ॥

Tras bañarse y satisfacer debidamente con ofrendas a los dioses y a otros seres divinos, se obtiene el fruto de un sacrificio solemne. Luego, quien venere los once liṅgas—comenzando por Bhūteśa—alcanza ese mérito.

Verse 22

स लब्ध्वेह वरान्भोगानंते रुद्रपदं व्रजेत् । आदिनारायणं देवं समभ्यर्च्य नरोत्तमः ॥ २२ ॥

Habiendo obtenido aquí excelentes deleites, ese mejor de los hombres—tras venerar debidamente al dios Ādi-Nārāyaṇa—al final va al estado (morada) de Rudra.

Verse 23

मोक्षभागी भवेद्देवि नात्र कार्या विचारणा । ततश्चक्रधरं प्राप्य पूजयेद्यो विधानतः ॥ २३ ॥

Oh Diosa, tal persona se vuelve partícipe de la liberación (mokṣa); no hay duda alguna. Luego, tras acercarse al Portador del Disco (Cakradhara), el Señor Viṣṇu, quien lo adore conforme al rito prescrito alcanza ese fruto.

Verse 24

स तु शत्रुं विनिर्जित्य भोगानुच्चाव चाँल्लभेत् । सांबादित्यं ततः प्राप्य स्नात्वा नियमपूर्वकम् ॥ २४ ॥

Habiendo vencido a su enemigo, en verdad obtiene disfrutes, tanto comunes como excelsos. Luego, al llegar a Sāmbāditya, debe bañarse allí observando las restricciones y disciplinas prescritas.

Verse 25

नीरोगो धनधान्याढ्यो जायते मानवो भुवि । ततस्तु मनुजः प्राप्य देवीं कंटकशोधिनीम् ॥ २५ ॥

En la tierra, el hombre nace sin enfermedad, colmado de riquezas y de abundante grano. Luego, al acercarse a la Diosa «Kantaka-Śodhinī», la que arranca las espinas—esto es, los obstáculos y aflicciones—, alcanza purificación y alivio de las penalidades.

Verse 26

महिषघ्नीं च संपूज्य निर्भयो जायते नरः । कपालीशं च कोटीशं समभ्यर्च्य नरोत्तमः ॥ २६ ॥

Quien venera debidamente a Mahiṣaghnī se vuelve un hombre sin temor. Y quien adora con reverencia a Kapālīśa y a Koṭīśa, el mejor de los hombres, obtiene mérito espiritual auspicioso.

Verse 27

सुसौभाग्यो भवेदेवं मध्य यात्रां समापयेत् । बालब्रह्माभिधं पश्चात्प्राप्य मर्त्यो नरेश्वरि ॥ २७ ॥

Así, el devoto se vuelve sumamente afortunado; y debe concluir la etapa intermedia de la peregrinación. Después, oh reina de reyes, el mortal—al llegar al lugar sagrado llamado Bāla-brahmā—alcanza la recompensa espiritual prometida.

Verse 28

जायते भुक्तिमुक्तीशः सर्वदेवप्रपूजितः । नरकेशं ततः प्राप्य संवतेंशं निधीश्वरम् ॥ २८ ॥

Nace como señor del goce mundano y de la liberación, venerado por todos los dioses. Luego, al llegar a Narakeśa, alcanza también el señorío del año (del Tiempo) y el dominio de los tesoros.

Verse 29

बलभद्रेश्वरं प्रार्च्य जायते भुक्तिमुक्तिमान् । गंगागणपतिं प्राप्य समभ्यर्च्य विधानतः ॥ २९ ॥

Al adorar a Balabhadreśvara, uno queda dotado de goce mundano y de liberación. Del mismo modo, al llegar a Gaṅgā-Gaṇapati y rendirle culto según el rito prescrito, se obtiene el mismo fruto bendito.

Verse 30

लभते वांछितान्कामानिह लोके परत्र च । ततो जांबवतीं प्राप्य नदीं भक्त्या समाहितः ॥ ३० ॥

Alcanza los deseos anhelados en este mundo y también en el venidero. Por ello, al llegar al río Jāmbavatī, con bhakti y la mente recogida, debe entregarse al culto.

Verse 31

स्नात्वा सुरादीनभ्यर्च्य कृतकृत्यो भवेन्नरः । पांडुकूपे ततः स्नात्वा पांडवेश्वरमर्चयेत् ॥ ३१ ॥

Tras bañarse y adorar debidamente a los dioses y a otras divinidades, el hombre queda como quien ha cumplido su deber. Luego, después de bañarse en Pāṇḍukūpa, debe venerar a Pāṇḍaveśvara.

Verse 32

स नरः स्वर्गमायाति क्रीडते नंदनादिषु । शतमेधं लक्षमेधं कोटिमेधमनुक्रमात् ॥ ३२ ॥

Ese hombre alcanza el cielo y se recrea en Nandana y en los demás bosques de deleite celestiales, obteniendo sucesivamente un mérito igual al de cien Aśvamedhas, cien mil Aśvamedhas y aun un crore de Aśvamedhas.

Verse 33

लिंगत्रयं समभ्यर्च्य मोदते दिवि देववत् । दुर्वासादित्यकं दृष्ट्वा संपूज्य च विधानतः ॥ ३३ ॥

Habiendo adorado debidamente los tres liṅgas, se regocija en el cielo como un dios. Y al contemplar Durvāsāditīrtha, debe también rendirle culto conforme a los ritos prescritos.

Verse 34

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । यादवस्थलमासाद्य वर्षेशं प्रार्च्य मानवः ॥ ३४ ॥

Sin duda, quien llega a Yādava-sthala y adora debidamente a Varṣeśa obtiene el fruto espiritual equivalente al sacrificio Aśvamedha.

Verse 35

लभते वांछितां सिद्धिं देवराजेन सत्कृतः । हिरण्यासंगमे स्नात्वा दद्याद्धेमरथं द्विजे ॥ ३५ ॥

Tras bañarse en Hiraṇyāsaṅgama, debe ofrecer a un brāhmaṇa un carro de oro; así honrado por Indra, rey de los dioses, alcanza la siddhi deseada.

Verse 36

शिवमुद्दिश्य यो भक्त्या स लोकानक्षयाँल्लभेत् । नगरार्कं ततः प्रार्च्य सूर्यलोकमवाप्नुयात् ॥ ३६ ॥

Quien, con devoción, rinde culto teniendo a Śiva por deidad intencionada, obtiene mundos imperecederos. Luego, tras adorar debidamente a Nagarārka, alcanza Sūryaloka, el mundo del Sol.

Verse 37

नगरादित्यपार्श्वे तु बलकृष्णौ सुभद्रिकाम् । दृष्ट्वा संपूज्य विधिना कृष्णसायुज्यमाप्नुयात् ॥ ३७ ॥

Pero cerca de Nagarāditya, quien contempla a Balarāma y a Kṛṣṇa junto con Subhadrā, y los adora según el rito debido, alcanza Kṛṣṇa-sāyujya, la unión con Kṛṣṇa.

Verse 38

कुमारिकां ततः प्राप्य समभ्यर्च्य विधानतः । लभते वांछितान्कामाञ्जयेच्छक्रं न संशयः ॥ ३८ ॥

Luego, tras acercarse a una doncella (Kumārī) y venerarla según la prescripción, se obtienen los deseos anhelados; incluso se vence a Indra, sin duda alguna.

Verse 39

क्षेत्रपालं ततोऽभ्यर्च्य सर्वान्कामानवाप्नुयात् । ब्रह्मेश्वरं च संपूज्य सरस्वत्यास्तटे स्थितम् ॥ ३९ ॥

Después, al adorar a Kṣetrapāla, guardián del lugar sagrado, se obtienen todos los anhelos. Y al venerar debidamente a Brahmeśvara, situado en la ribera del Sarasvatī, se completa el mérito.

Verse 40

सर्वपापविनिमुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । पिंगलाख्यां नदीं प्राप्य स्नात्वा तत्र सुरादिकान् ॥ ४० ॥

Liberado de todos los pecados, uno es honrado en el mundo de Brahmā. Al llegar al río llamado Piṅgalā y bañarse allí, alcanza el estado de los devas y de otros seres excelsos.

Verse 41

संतर्प्य श्राद्धकृन्मर्त्यो नेह भूयोऽभिजायते । संगमेशं समभ्यर्च्य न नरो दुर्गतिं व्रजेत् ॥ ४१ ॥

El mortal que, cumpliendo el Śrāddha, satisface debidamente a los antepasados, no vuelve a nacer aquí. Y el hombre que adora correctamente a Sangameśa no va a un destino funesto.

Verse 42

संप्रार्च्य शंकरादित्यं घटेशं च महेश्वरम् । मानवः सकलान्कामान्प्राप्नुयान्नात्र संशयः ॥ ४२ ॥

Habiendo venerado debidamente a Śaṅkarāditya, a Ghaṭeśa y a Maheśvara, el ser humano alcanza todos los deseos; de ello no hay duda.

Verse 43

ऋषितीर्थं ततः प्राप्य स्नात्वा नियतमानसः । ऋषींस्तत्र समभ्यर्च्य सर्वतीर्थफलं लभेत् ॥ ४३ ॥

Luego, al llegar al Ṛṣi-tīrtha, debe bañarse allí con la mente disciplinada y recogida. Y al venerar debidamente a los ṛṣis en ese lugar, obtiene el fruto de todos los tīrthas.

Verse 44

नंदादित्यं ततः प्रार्च्य मुच्यते सर्वरोगतः । त्रितकूपं ततः प्राप्य स्नात्वा याति दिवं नरः ॥ ४४ ॥

Luego, tras venerar debidamente a Nandāditya, uno queda libre de todas las enfermedades. Después, al llegar a Tritakūpa y bañarse allí, el hombre alcanza el cielo.

Verse 45

शशोपाने नरः स्नात्वा देवान्पश्यति मोहिनि । वांछितांश्च लभेत्कामान्सत्यं सत्यं मयोदितम् ॥ ४५ ॥

Oh hechicera: el hombre que se baña en Śaśopāna contempla a los devas y alcanza los objetos deseados de sus anhelos. En verdad, en verdad—esto es lo que he declarado.

Verse 46

पर्णादित्यं नरो दृष्ट्वा नीरोगो भोगवान्भवेत् । ततो न्यंकुमतीं प्राप्य स्नात्वा तत्र विधानतः ॥ ४६ ॥

Al contemplar a Parṇāditya, el hombre queda libre de enfermedad y goza de prosperidad. Luego, al llegar a Nyaṃkumatī y bañarse allí conforme a los ritos prescritos, obtiene el mérito declarado.

Verse 47

सिद्धेश्वरं समर्च्यात्र अणिमादिकसिद्धिभाक् । वाराहस्वामिनं दृष्ट्वा मुच्यते भवसागरात् ॥ ४७ ॥

Aquí, quien rinde culto debidamente a Siddheśvara queda dotado de siddhis, comenzando por aṇimā; y al contemplar a Vārāha-svāmin, se libera del océano del samsāra.

Verse 48

छायालिंगं समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः । गुल्फं दृष्ट्वा नरोऽभ्यर्च्य चांद्रायणफलं लभेत् ॥ ४८ ॥

Al venerar debidamente el Chāyā-liṅga (Liṅga de la Sombra), uno queda libre de todos los pecados. Y el hombre que, tras contemplar el lugar sagrado llamado Gulpha, rinde culto, obtiene un mérito igual al voto de Cāndrāyaṇa.

Verse 49

देवीं कनकनंदां च समभ्यर्च्य नरः सति । सर्वान्कामानवाप्नोति देहांते स्वर्गतिं लभेत् ॥ ४९ ॥

Oh virtuosa: el hombre que venera debidamente a la Diosa Kanakanandā alcanza todos sus deseos, y al final de su vida obtiene el camino hacia el cielo.

Verse 50

कुंतीश्वरं समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः । गंगेश्वरं समभ्यर्च्य गंगायां मनुजः प्लुतः ॥ ५० ॥

Quien adora debidamente a Kuntīśvara queda liberado de todos los pecados. Quien adora a Gaṅgeśvara y se sumerge en el Gaṅgā, el hombre se purifica y queda libre de la mancha del pecado.

Verse 51

त्रिविधेभ्योऽपि पापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । चमसोद्भेदके स्नात्वा पिंडदानं करोति यः ॥ ५१ ॥

No hay duda: quien, tras bañarse en Camasodbhedaka, ofrece piṇḍas (bolas de arroz rituales) a los antepasados, queda libre incluso de los tres tipos de pecado.

Verse 52

गयाकोटि गुणं पुण्यं स लभेन्नात्र संशयः । ततस्तु विधइजे गत्वा विदुराश्रममुत्तमम् ॥ ५२ ॥

Ciertamente obtiene un mérito mil veces multiplicado, como si fuera un crore de veces el de Gayā; de ello no hay duda. Después, yendo a Vidhaije, debe proseguir hacia el excelente eremitorio de Vidura.

Verse 53

त्रिगं त्रिभुवनेशं च संपूज्यात्र सुखी भवेत् । मंकणेश्वरमभ्यर्च्य लभते सद्गतिं नरः ॥ ५३ ॥

Aquí, quien venera debidamente a Triga y también a Tribhuvaneśa se vuelve dichoso. Y quien adora a Maṅkaṇeśvara alcanza la sadgati, el destino bienaventurado.

Verse 54

त्रैपुरं च त्रिलिंगं तु प्रार्च्य पापैः प्रमुच्यते । षंडतीर्थं ततः प्राप्य स्नात्वा स्वर्णप्रदो नरः ॥ ५४ ॥

Al venerar con reverencia a Traipura y a Triliṅga, uno queda libre de pecados. Luego, al llegar a Ṣaṇḍatīrtha y bañarse allí, el hombre obtiene el mérito que le concede prosperidad y la virtud de donar oro.

Verse 55

सर्वपापविशुद्धात्मा शैवं पदमवाप्नुयात् । सूर्यप्राच्यां नरः स्नात्वा विपाप्मा भोगवान्भवेत् ॥ ५५ ॥

Con el ser interior purificado de todo pecado, alcanza el estado de Śiva. Tras bañarse mirando al Sol hacia el oriente, el hombre queda sin mancha y se ve colmado de gozos y prosperidad.

Verse 56

त्रिलोचने नरः स्नात्वा रुद्रलोकमवाप्नुयात् । देविकायानुमानाथं समर्च्य मनुजोत्तमः ॥ ५६ ॥

Quien se baña en Trilocana alcanza el mundo de Rudra. Y el mejor de los hombres, tras rendir culto debidamente en Devikā para confirmar el mérito, obtiene el fruto deseado.

Verse 57

लभते वांछितान्कामान्देहांते स्वर्गमाप्नुयात् । भूद्वारं तु समभ्यर्च्य लभते वांछितं फलम् ॥ ५७ ॥

Se obtienen los deseos anhelados y, al final de la vida, se alcanza el cielo. Al venerar debidamente a Bhūdvara, se recibe el fruto deseado.

Verse 58

शूलस्थाने तु वाल्मीकं नमस्कृत्य कविर्भवेत् । च्यवनार्कं ततः प्रार्च्य सर्वकामसमृद्धिमान् ॥ ५८ ॥

En el lugar llamado Śūlasthāna, quien se inclina ante el vālmīka (hormiguero) se vuelve poeta. Luego, al venerar debidamente a Cyavanārka, queda dotado de una prosperidad que colma todos los anhelos.

Verse 59

च्यवनेशार्चनान्मर्त्यः शिवस्यानुचरो भवेत् । प्रजापालेशमभ्यर्च्य धनधान्यान्वितो भवेत् ॥ ५९ ॥

Por adorar a Cyavaneśa, el mortal se vuelve servidor y acompañante de Śiva. Por adorar a Prajāpāleśa, queda provisto de riqueza y abundancia de granos.

Verse 60

बालार्कंपूजको मर्त्यो विद्यावान्धनवान् भवेत् । कुबेरस्थानके स्नात्वा निधिं प्राप्नोति निश्चितम् ॥ ६० ॥

El mortal que venera al Sol naciente (Bālārka) se vuelve sabio y próspero. Y al bañarse en el lugar sagrado de Kubera, ciertamente obtiene un tesoro (nidhi).

Verse 61

ऋषितोयनदीं प्राप्य स्नात्वा तत्र नरः शुचिः । दत्वा सुवर्णं विप्राय मुच्यते सर्वपातकैः ॥ ६१ ॥

Al llegar al río Ṛṣitoyā y bañarse allí, el hombre queda purificado. Y al dar oro a un brāhmaṇa, se libera de todos los pecados.

Verse 62

संगालेश्वरमभ्यर्च्य रुद्रलोके महीयते । नारदादित्यमभ्यर्च्य त्रिकालज्ञानवान्भवेत् ॥ ६२ ॥

Al adorar a Saṅgāleśvara, uno es honrado en el mundo de Rudra. Al adorar a Nārādāditya, uno queda dotado del conocimiento de los tres tiempos: pasado, presente y futuro.

Verse 63

ततो नारायणं प्रार्च्य मुक्तिभागी नरो भवेत् । तप्तकुंडोदके स्नात्वा मूलचंडीशमर्चयेत् ॥ ६३ ॥

Luego, habiendo adorado debidamente a Nārāyaṇa, el hombre se vuelve partícipe de la liberación (mukti). Tras bañarse en las aguas del estanque sagrado caliente, Taptakuṇḍa, debe venerar al primordial Caṇḍīśa (Śiva).

Verse 64

सर्वपावविनिर्मुक्तो वांछितार्थं लभेन्नरः । विनायकं चतुर्वक्त्रमभ्यर्च्याप्नोति कामितम् ॥ ६४ ॥

Libre de toda falta, el hombre alcanza el fin deseado. Al adorar debidamente a Vināyaka, el de cuatro rostros, obtiene lo que anhela.

Verse 65

कलंबेश्वरमभ्यर्च्य धनधान्यसमृद्धिमान् । गोपालस्वामिपूजातो गोमान्वै धनवान्कविः ॥ ६५ ॥

Quien adora a Kalaṃbeśvara llega a la prosperidad en riquezas y granos. Y quien rinde culto a Gopālasvāmin, en verdad obtiene vacas, se hace opulento y deviene poeta.

Verse 66

बकुलस्वामिनोऽभ्यर्चा नृणां स्वर्गतिदायिनी । संपूज्य मारुतां देवीं सर्वकामफलं लभेत् ॥ ६६ ॥

La adoración de Bakula-svāmin concede a los hombres el paso al cielo. Y al venerar debidamente a la diosa Mārutā, se obtienen los frutos de todos los deseos.

Verse 67

क्षेमादित्यार्चनान्मर्त्यः क्षेमीसिद्धार्थसत्यभाक् । उन्नताख्यं विघ्नराजं प्रार्च्य विघ्नैर्न हन्यते ॥ ६७ ॥

Por la adoración de Kṣemāditya, el mortal queda seguro, logra fines cumplidos y se asienta en la veracidad. Y tras venerar debidamente al Señor de los Obstáculos llamado Unnata, no es abatido por impedimentos.

Verse 68

जलस्वामी कालमेघः पूजितौ सर्वसिद्धिदौ । रुक्मिणी पूजिता देवी वांछितार्थप्रदा नृणाम् ॥ ६८ ॥

Cuando son adorados, Jalasvāmī y Kālamegha otorgan toda realización. Y la diosa Rukmiṇī, al ser venerada, concede a los hombres los fines anhelados.

Verse 69

दुर्वासेशं च पिंगेशं प्रार्च्य पापैर्विमुच्यते । भद्रायाः संगमे स्नात्वा नरो भद्राणि पश्यति ॥ ६९ ॥

Al venerar debidamente a Durvāseśa y a Piṅgeśa, uno queda libre de pecados. Y al bañarse en la confluencia del río Bhadrā, el hombre llega a contemplar auspiciosidad y buena fortuna en la vida.

Verse 70

शंखावर्ते नरः स्नात्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । मोक्षतीर्थे नरः स्नात्वा भवेन्मुक्तो भवार्णवात् ॥ ७० ॥

Al bañarse en Śaṅkhāvarta, el hombre llega a ser señor de todas las siddhis, los logros espirituales. Al bañarse en Mokṣatīrtha, queda liberado del océano del saṃsāra, la existencia mundana.

Verse 71

गोष्पदस्नानमात्रेण सर्वसौख्यमवाप्नुयात् । नारायण गृहे गत्वा नरो भूयो न शोचति ॥ ७१ ॥

Con sólo bañarse en un goṣpada, un pequeño estanque sagrado, se alcanza toda dicha. Habiendo llegado a la morada de Nārāyaṇa, el hombre ya no vuelve a afligirse.

Verse 72

जालेश्वरार्चनात्पुंसां सिद्धयः स्युरभीप्सिताः । स्रातो हुंकारकूपे तु गर्भवासं न चाप्नुयात् ॥ ७२ ॥

Al adorar a Jāleśvara, los hombres obtienen las siddhis deseadas. Y quien se baña en el pozo de Huṃkāra no vuelve a caer en la morada del vientre, es decir, en el renacer repetido.

Verse 73

तथा चंडीशमभ्यर्च्य सर्वतीर्थफलं लभेत् । विघ्नेशमाशापुरगं प्रार्च्य विघ्नं न चाप्नुयात् ॥ ७३ ॥

Asimismo, al venerar debidamente a Caṇḍīśa se obtiene el fruto de todos los tīrthas, de todas las peregrinaciones sagradas. Y al adorar primero a Vighneśa, el cumplidor de deseos, no se padecen obstáculos.

Verse 74

कलाकुंडाप्लुतो मर्त्यो मुक्तिभागी न संशयः । कपिलेशं समभ्यर्च्य कपिलायूथमाप्नुयात् ॥ ७४ ॥

Cualquier mortal que se sumerja en Kalākuṇḍa es, sin duda, digno de la liberación (mokṣa). Y al venerar debidamente a Kapileśa, alcanza la compañía, la hueste de los Kapilas.

Verse 75

जरद्गवेश्वरं प्रार्च्य जरसा नाभिभूयते । नलेश्वरार्चको भोगी कर्क्कोटेशार्चको धनी ॥ ७५ ॥

Quien adora debidamente a Jaradgaveśvara no es vencido por la vejez. El devoto de Naleśvara goza de deleites y comodidades, y el adorador de Karkkoṭeśa alcanza riqueza.

Verse 76

हाटकेश्वरपूजातः पूर्यंते सर्वकामनाः । नारदेशार्चको भक्तिं लभेद्विष्णौ च शंकरे ॥ ७६ ॥

Por la adoración de Hāṭakeśvara se colman todos los deseos. Y quien rinde culto en la tierra de Nārada alcanza devoción tanto a Viṣṇu como a Śaṅkara.

Verse 77

स्वर्गार्हो जायतेऽभ्यर्च्य देवीं मंत्रविभूषणाम् । दुर्गकूटं गणपतिं पूजयित्वा सुखी भवेत् ॥ ७७ ॥

Al adorar a la Diosa, engalanada con mantras sagrados, uno se vuelve digno del cielo. Y al venerar a Gaṇapati en Durgakūṭa, uno llega a ser feliz.

Verse 78

धनधान्ययुतो भूयात्पूजयन्कौरवेश्वरीम् । सुपर्णेलां भैरवीं च पूजयित्वा सुखी भवेत् ॥ ७८ ॥

Al adorar a Kauraveśvarī, uno queda dotado de riqueza y abundancia de granos. Y tras venerar también a Suparṇelā y a Bhairavī, uno se vuelve verdaderamente feliz y próspero.

Verse 79

भल्लतीर्थे नरः स्नात्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । कर्दमाले नरः स्नात्वा पातकैर्विप्रयुज्यते ॥ ७९ ॥

Quien se baña en Bhalla-tīrtha queda liberado de todos los pecados. Quien se baña en Kardamāla se separa de las faltas, quedando libre del yugo de los actos pecaminosos.

Verse 80

गुप्तसोमेश्वरं दृष्ट्वा न भूयोऽर्हति शोचितुम् । बहुस्वर्णेश्वरं दृष्ट्वा स्वर्गतिं समवाप्नुयात् ॥ ८० ॥

Al contemplar el santuario de Guptasomeśvara, ya no es digno volver a afligirse. Al contemplar el santuario de Bahusvarṇeśvara, se alcanza el sendero hacia el cielo.

Verse 81

श्रृङ्गेश्वरार्चको मर्त्यो न दुःखैरभिभूयते । तीर्थे नारायणे स्नात्वा मुक्तिमाप्नोति मानवः ॥ ८१ ॥

El mortal que adora a Śr̥ṅgeśvara no es vencido por las penas. Y al bañarse en el tīrtha de Nārāyaṇa, el ser humano alcanza la liberación.

Verse 82

मार्कंडेश्वरमभ्यर्च्य दीर्घायुर्जायते नरः । तथा कोटीह्रदे स्नात्वाभ्यर्च्य कोटीश्वरं सुखीं ॥ ८२ ॥

Al adorar a Mārkaṇḍeśvara, el hombre obtiene larga vida. Asimismo, tras bañarse en Koṭīhrada y venerar a Koṭīśvara, se vuelve dichoso y próspero.

Verse 83

सिद्धस्थाने पुनः स्नात्वा तत्र लिंगानि पूजयेत् । असंख्यातानि यो मर्त्यः स सिद्धो जायते भुवि ॥ ८३ ॥

Tras bañarse de nuevo en Siddhasthāna, debe venerar los liṅgas que allí se hallan. El mortal que los adora en número incontable se vuelve un siddha (realizado espiritualmente) en la tierra.

Verse 84

दामोदरगृहं दृष्ट्वा सुखमाप्रोत्यमनुत्तमम् । वस्त्रापथं प्रभासस्य नाभिस्थाने स्थितं शुभे ॥ ८४ ॥

Al contemplar la morada de Dāmodara, se alcanza una dicha insuperable. En el auspicioso Prabhāsa existe también el lugar sagrado llamado Vastrāpatha, situado en el “ombligo”, el punto central de la región santa.

Verse 85

तत्राभ्यर्च्यं भवं साक्षाद्भवेद्भवसमः स्वयम् । दामोदरं स्वर्णरेखा ब्रह्मकुंडं च रैवते ॥ ८५ ॥

Allí, al adorar directamente a Bhava (Śiva), uno llega por sí mismo a ser igual a Bhava. En Raivata se hallan también los lugares sagrados Dāmodara, Svarṇarekhā y Brahmakūṇḍa.

Verse 86

कुंतीश उज्जयंते तु भीमेशश्च महाप्रभः । मृगीकुंडं च सर्वस्वं क्षेत्रे वस्त्रापथे स्मृतम् ॥ ८६ ॥

En la región sagrada llamada Vastrāpatha-kṣetra se recuerdan Kuṃtīśa, Ujjayanta y el grandioso y poderoso Bhīmeśa; y también Mṛgīkuṇḍa, tenido allí por el “todo en todo”, un lugar santísimo de supremo mérito.

Verse 87

एतेषु क्रमशः स्नात्वा देवानभ्यर्च्य यत्नतः । पितॄन्संतर्प्य तोयेन सर्वतीर्थफलं लभेत् ॥ ८७ ॥

Habiéndose bañado en estos lugares sagrados en el debido orden, y habiendo adorado con esmero a los dioses, y habiendo satisfecho a los antepasados con ofrendas de agua, se obtiene el mérito equivalente al fruto de todos los tīrthas de peregrinación.

Verse 88

दुन्नाबिले नरः स्नात्वा भुक्तिभोगो दिवं व्रजेत् । गंगेश्वरं ततोऽभ्यर्च्य गंगास्नानफलं लभेत् ॥ ८८ ॥

Quien se baña en Dunnābila alcanza goce y prosperidad mundana y luego asciende al cielo. Después, al venerar a Gaṅgeśvara, obtiene el mérito equivalente a bañarse en el río Gaṅgā.

Verse 89

गिरौ रैवतके देवि संति तीर्थान्यनेकशः । तेषु स्नात्वा नरो भक्त्या ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् ॥ ८९ ॥

Oh Diosa, en el monte Raivataka hay numerosos tīrthas sagrados. Tras bañarse en ellos con devoción, la persona venera a Brahmā, a Viṣṇu y a Maheśvara (Śiva).

Verse 90

इंद्रादिलोकपान्प्रार्च्य भुक्तिं मुक्तिं च विंदति । एतान्युद्देशतस्तीर्थान्युक्तानि तव सुंदरी ॥ ९० ॥

Habiendo adorado debidamente a Indra y a los demás guardianes de los mundos, uno alcanza tanto los goces terrenales como la liberación. Así, oh hermosa dama, estos tīrthas sagrados te han sido descritos en resumen.

Verse 91

अवांतराण्यनंतानि तानि वक्तुं न शक्यते । एकैकस्यापि तीर्थस्य संति विस्तरतः कथाः ॥ ९१ ॥

Los relatos subsidiarios son infinitos; no es posible narrarlos todos. Pues de cada tīrtha, incluso de uno solo, existen historias extensas y detalladas.

Verse 92

अतः संक्षिप्य गदितं मया पुण्यं प्रभासजम् । न प्रभाससमं तीर्थं त्रिषु लोकेषु मोहिनि ॥ ९२ ॥

Por ello, oh hechicera, he expuesto en breve el mérito sagrado nacido de Prabhāsa. En los tres mundos no hay tīrtha igual a Prabhāsa.

Verse 93

यत्र स्नातोऽपि मनुजः स्वर्गिंणा स्पर्द्धते शुभे । माहात्म्यं च प्रभासस्य लिखितं वर्तते गृहे ॥ ९३ ॥

Oh bienaventurada, en ese lugar incluso un simple mortal—tras bañarse—rivaliza con un habitante del cielo; y dichosa es la casa donde se conserva por escrito el relato de la sagrada grandeza de Prabhāsa.

Verse 94

यत्र तत्र न भीतिः स्याद्भूतचौराहिशत्रुजा । यः श्रृणोति नरो भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः ॥ ९४३ ॥

Dondequiera que se halle, no quedará temor alguno nacido de espíritus, ladrones, serpientes o enemigos para quien lo escucha con devoción, o para quien, con mente recogida, hace que se recite a otros.

Verse 95

प्रभासतीर्थमाहात्म्यं सोऽपि सद्गतिमाप्नुयात् ॥ ९५ ॥

Aun quien, con reverencia, escucha o recita la gloria del tīrtha sagrado de Prabhāsa alcanza un destino bienaventurado.

Verse 96

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे प्रभासतीर्थमाहात्म्यं नाम सप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७० ॥

Así concluye el capítulo septuagésimo, llamado “La Grandeza del Tīrtha de Prabhāsa”, en el Uttara-bhāga del Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa, dentro del Gran Relato (Bṛhad-upākhyāna), en el diálogo entre Vasu y Mohinī.