Pūjādi-kathana — Gaṅgā Vratas, Tenfold Worship, Stotra, and Mokṣa on the Riverbank

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । वसोर्वचनमाकर्ण्य गङ्गामाहात्म्यसूचकम् । पुनः पप्रच्छ राजेन्द्रं तं विप्रं स्वपुरोहितम् ॥ १ ॥

Dijo Vasiṣṭha: Al oír las palabras de Vasu, que señalaban la grandeza del Gaṅgā, el rey volvió a preguntar a aquel brāhmaṇa, su propio sacerdote familiar.

Verse 2

मोहिन्युवाच । श्रुतं विप्र मया सर्वं गोदानादि शुभावहम् । अधुना श्रोतुमिच्छामि गङ्गाव्रतमनुत्तमम् ॥ २ ॥

Mohinī dijo: «Oh brāhmaṇa, he escuchado todo acerca de los ritos auspiciosos, comenzando con el don de vacas. Ahora deseo oír sobre el voto insuperable consagrado a la Gaṅgā».

Verse 3

गङ्गादीनां पूजनं च स्थापनं तत्र वा द्विज । किं फलं वद सर्वज्ञ त्वामहं शरणं गता ॥ ३ ॥

«Oh dos-veces-nacido, ¿cuál es el fruto de adorar y también de establecer (imágenes o representaciones de) la Gaṅgā y de los demás ríos sagrados allí? Oh omnisciente, dímelo, pues en ti he tomado refugio.»

Verse 4

अधुना गतिदाता त्वं वर्जितायाश्च बंधुभिः । पत्या विरहिता चाहं पुत्रहीना विदांवर ॥ ४ ॥

Ahora tú solo eres quien me concede amparo, pues he sido rechazada por mis parientes. También estoy separada de mi esposo y carezco de hijo—oh el mejor entre los sabios.

Verse 5

त्वामेव शरणं प्राप्ता पितुर्वचनगौरवात् । तद्भवान्प्रणताया मे गंगामाहात्म्यंसंयुतम् । देवताराधनं ब्रूहि यच्छ्रुत्वा मुच्यते ह्यघात् ॥ ५ ॥

Sólo a ti he acudido en busca de refugio, honrando el mandato de mi padre. Por ello, oh venerable, instrúyeme—que me postro ante ti—acerca del culto a las deidades, junto con la grandeza del Gaṅgā; al oírlo, uno queda en verdad liberado del pecado.

Verse 6

वसिष्ठ उवाच । तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं वसुर्विप्रः प्रतापवान् । सभाज्य मोहिनीं भूप प्राह वेदविदां वरः ॥ ६ ॥

Vasiṣṭha dijo: Al oír las palabras de Mohinī, Vasu, el resplandeciente brāhmaṇa—el más excelso entre los conocedores de los Vedas—honró a Mohinī y luego habló, oh Rey.

Verse 7

वसुरुवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि लोकानां हितकाम्यया ॥ ७ ॥

Vasu dijo: «Oh Diosa, has preguntado bien, movida por el deseo del bien de los mundos».

Verse 8

गंगामाहात्म्यमखिलं महापापप्रणाशनम् । वृषध्वजेन कथितं शिवेन दयया पुरा ॥ ८ ॥

Toda esta gloria del Gaṅgā—destructora incluso de los mayores pecados—fue antaño proclamada con compasión por Śiva, el Señor del estandarte del toro.

Verse 9

प्रीत्या देव्याभि पृष्टेन गंगातीरनिवासिना । देवैस्तु भुक्तं पूर्वाह्णे मध्याह्ने ऋषिभिस्तथा ॥ ९ ॥

Cuando el morador de la ribera del Gaṅgā fue preguntado con afecto por la Diosa, dijo: «Los Devas comen en la mañana, y del mismo modo los Ṛṣis comen al mediodía».

Verse 10

अपराह्णे च पितृभिः शर्वंर्यां गुह्यकादिभिः । सर्वा वेला अतिक्रम्य नक्तभोजनमुत्तमम् ॥ १० ॥

Por la tarde se debe ofrecer a los Pitṛs (espíritus ancestrales), y por la noche a los Guhyakas y seres afines. Habiendo dejado pasar todas las horas del día, comer sólo de noche (naktabhojana) se proclama como la disciplina más excelsa.

Verse 11

उपवासाद्वारं भैक्ष्यं भैक्ष्याद्वरमयाचितम् । अयाचिताद्वारं नक्तं तस्मान्नक्तं समाचरेत् ॥ ११ ॥

Mejor que el ayuno es vivir de limosna; mejor que la limosna es aceptar sólo lo que no se ha pedido. Mejor aún que el don no solicitado es la observancia de comer sólo de noche; por eso debe practicarse el voto nakta.

Verse 12

हविष्यभोजनं स्नानं सत्यमाहारलाघवम् । अग्निकार्य्यमधःशय्यां नक्ताशी षट् समाचरेत् ॥ १२ ॥

Quien observa el nakta debe cumplir debidamente estas seis disciplinas: comer alimento haviṣya, bañarse, decir la verdad, moderar la comida, realizar el rito del fuego (agni-kārya), dormir en el suelo y comer sólo de noche.

Verse 13

गंगातीरे माघमासे यः कुर्यान्नक्तभोजनम् । शिवायतनपार्श्वे तु कृशरं घृतसंयुतम् ॥ १३ ॥

Quien, en el mes de Māgha, a la orilla del Gaṅgā, emprenda el voto de comer sólo de noche, y luego, junto a un santuario de Śiva, tome kṛśara (arroz con legumbres) mezclado con ghee, tal es la observancia prescrita.

Verse 14

नैवेद्यं च निवेद्यैव कृशरान्नं शिवस्य तु । काष्ठमौनेन भुंजानो जिह्वालौल्यं विवर्जयेत् ॥ १४ ॥

Habiendo ofrecido primero el naivedya—en especial el kṛśarā—al Señor Śiva, debe uno comer guardando ‘kāṣṭha-mauna’ (silencio total), y así abandonar la inconstante avidez de la lengua por los sabores.

Verse 15

पलाशपत्रे भुञ्जानः शिवं स्मृत्वा जितेंद्रियः । धर्मराजस्य देव्याश्च पृथक्पिंडं प्रकल्पयेत् ॥ १५ ॥

Mientras come sobre una hoja de palāśa, con los sentidos dominados y recordando a Śiva, debe preparar ofrendas de piṇḍa por separado para Dharma-rāja (Yama) y para la Diosa (Devī).

Verse 16

सोपवासश्चतुर्द्दश्यां भवेदुभयपक्षयोः । पौर्णमास्यां तु गंधैश्च गंगायाः सलिलैस्तथा ॥ १६ ॥

Debe observarse ayuno (upavāsa) en Caturdaśī, el día catorce, en ambas quincenas (clara y oscura). Y en Paurṇamāsī, la luna llena, debe rendirse culto con fragancias y también con las aguas del Gaṅgā.

Verse 17

शिवं संस्नाप्य पयसा मध्वाज्यदधिभिः पृथक् । तथैव हेमपुष्पं च लिंगमूर्ध्नि विनिक्षिपेत् ॥ १७ ॥

Habiendo bañado el Śiva-liṅga con leche, y luego por separado con miel, ghee y cuajada, debe asimismo colocar una flor de oro sobre la cima del liṅga.

Verse 18

ततो दद्यात्तु शक्त्यैवापूपञ्च घृतपाचितम् । तिलाढकं प्रगृह्याथ शिवलिंगोपरि क्षिपेत् ॥ १८ ॥

Luego, según la propia capacidad, debe ofrecerse un pastel āpūpa cocido en ghee; y tomando una medida (āḍhaka) de sésamo, debe esparcirse sobre el Śiva-liṅga.

Verse 19

नीलोत्पलैश्च सर्वेशं पूजयेत्पंकजैरपि । तदलाभे तु सौवर्णैः पंकजैः पूजयेद्धरम् ॥ १९ ॥

Debe adorarse al Señor de todo (Sarveśa) con lotos azules (nīlotpala) y también con flores de loto. Si no se consiguen, entonces debe adorarse al Señor Hari con lotos de oro (hechos de oro).

Verse 20

पायसं चात्र मध्वक्तं घृतयुक्तं च गुग्गुलम् । घृतदीपं तथा चैव चंदनाद्यैर्विलेपनम् ॥ २० ॥

Aquí también debe ofrecerse pāyasa (arroz dulce) mezclado con miel, guggulu unido con ghee, una lámpara de ghee, y la unción con sándalo y otras sustancias fragantes.

Verse 21

दद्याद्भक्त्या महेशाय तथा पत्रफलानि च । कृष्णगोमिथुनं चैव सरूपं च निवेदयेत् ॥ २१ ॥

Con devoción debe ofrecerse a Mahesha, junto con hojas y frutos; y también se ha de presentar como ofrenda un par de vacas negras, bien pareadas en forma y apariencia.

Verse 22

भोजयेद्ब्राह्मणानष्टौ मासांते तु सदक्षिणान् । वर्जयेन्मधु मांसं च तं मासं ब्रह्मचर्यवान् ॥ २२ ॥

Al final del mes, debe alimentar a ocho brāhmaṇas y darles la dakṣiṇā apropiada. Durante todo ese mes, observando el brahmacarya, debe abstenerse de la miel y de la carne.

Verse 23

एवं कृत्वा यथोद्दिष्टमेकवारमिदं व्रतम् । यमैश्च नियमैर्युक्तः श्रद्धाभक्तिपरायणः ॥ २३ ॥

Habiendo así realizado este voto una sola vez, exactamente como se prescribe, debe estar dotado de yamas y niyamas, y entregarse por completo a la fe (śraddhā) y a la devoción (bhakti).

Verse 24

इह भोगानवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमां गतिम् । इंद्रनीलप्रतीकाशैर्विमानैः शिखिसंयुक्तैः ॥ २४ ॥

Aquí mismo obtiene gozos, y tras la muerte alcanza el estado insuperable: es llevado en vimānas celestiales, resplandecientes como el indranīla (zafiro), acompañados de pavos reales.

Verse 25

दिव्यरत्नमयैश्चैव दिव्यभोगसमन्वितैः । गत्वा शिवपुरं रम्यं सर्वस्वकुलसंयुतः ॥ २५ ॥

Dotado de esplendores celestiales como joyas y provisto de goces divinos, él va a la hermosa ciudad de Śiva, acompañado por todo su pueblo y su linaje.

Verse 26

सुहृद्भिर्विविधैश्चैव विविधानप्यभीप्सितान् । भुक्त्वा भोगानशेषांश्च यावदाभूतसंप्लवम् ॥ २६ ॥

Junto con diversos amigos bienintencionados, habiendo gozado de todos los placeres deseables de muchas clases—sin que falte ninguno—permanece así hasta la disolución cósmica de todos los seres.

Verse 27

ततो भवति धर्मात्मा जंबूद्वीपपतिस्तथा । तत्र भुंक्ते समस्ताँश्च भोगान्विगतकल्मषः ॥ २७ ॥

Luego se vuelve de alma justa y, asimismo, señor de Jambūdvīpa. Allí disfruta de todos los goces, habiéndose disipado sus culpas y manchas.

Verse 28

सुरूपः सुभगश्चैव तथा विहितशासनः । सर्वरोगविनिर्मुक्तः सोऽप्येतत्फलभाग्भवेत् ॥ २८ ॥

Se vuelve de hermosa figura y afortunado, y vive bajo la debida disciplina y el recto gobierno; libre de toda enfermedad, él también participa de este mismo fruto.

Verse 29

वैशाखे शुक्लपक्षे वा चतुर्दश्यां समाहितः । शाल्यन्नं क्षीरसंयुक्तं यः कुर्यान्नक्तभोजनम् ॥ २९ ॥

En el mes de Vaiśākha, o en el día caturdaśī de la quincena clara, quien esté recogido y atento debe observar el voto de comer por la noche, tomando arroz śāli cocido mezclado con leche.

Verse 30

शिवं संपूज्य पुष्पाद्यैर्भोज्यं तु संनिवेद्य च । काष्ठमौनेन भुंजानो वटकाष्टेन वै तथा ॥ ३० ॥

Habiendo adorado debidamente a Śiva con flores y otros dones, y habiendo ofrecido el alimento como naivedya, debe luego comer guardando el “silencio de madera” (sin hablar), usando también un trozo de madera de banyán (vaṭa).

Verse 31

मौनेन प्रयतो भूत्वा कुर्याद्वै दंतधावनम् । शिवलिंगसमीपे तु गंगातीरे निशि स्वपेत् ॥ ३१ ॥

Guardando el silencio y con disciplina, debe realizar la limpieza de los dientes; y por la noche debe dormir en la ribera del Gaṅgā, cerca de un Śiva-liṅga.

Verse 32

पौर्णमास्यां प्रभाते तु गंगायां विधिना तथा । स्नात्वोपवासं संकल्प्य कुर्य्याज्जागरणं निशि ॥ ३२ ॥

En el día de luna llena, al amanecer, debe bañarse en el Gaṅgā según el rito prescrito; habiendo hecho el voto de ayuno, debe mantener la vigilia durante toda la noche.

Verse 33

लिंगं घृतेन संस्नाप्य पुष्पगंधादिभिस्तथा । नैवेद्यधूपदीपैश्च संपूज्य वृषभं शुभम् ॥ ३३ ॥

Después de bañar el Śiva-liṅga con ghee, y de adorarlo asimismo con flores, fragancias y demás—junto con naivedya, incienso y lámparas—debe también venerarse debidamente al toro auspicioso (Nandin).

Verse 34

सुश्वेतपुष्पवस्त्राद्यैर्हारिद्रैश्चंदनैस्तथा । अलंकृत्य विधानेन शिवाय विनिवेदयेत् ॥ ३४ ॥

Adornando según el rito con flores puras y blancas, vestiduras y demás, junto con cúrcuma y sándalo, debe presentarse debidamente a Śiva.

Verse 35

ब्राह्मणांश्च यथाशक्ति पायसेन तु भोजयेत् । एवं सकृच्च यो भक्त्या करोति श्रद्धयान्वितः ॥ ३५ ॥

Según la propia capacidad, debe alimentarse a los brāhmaṇas con pāyasa, dulce arroz con leche. Quien lo haga siquiera una vez, con bhakti y colmado de śraddhā, obtiene el mérito indicado.

Verse 36

लभते दैवपादोनयुगानां द्विसहस्रकम् । तपः कृत्वा तु नियमाद्यत्पुण्यं तदसंशयम् ॥ ३६ ॥

Se obtiene un mérito equivalente a dos mil yugas divinos. El fruto de la austeridad realizada conforme a los niyamas prescritos es, sin duda alguna, exactamente ese.

Verse 37

हंसकुंदप्रभायुक्तैर्विमानैश्चन्द्रसन्निभैः । सुश्वेतवृषयुक्तैश्च मुक्ताजालविभूषितैः ॥ ३७ ॥

Los bienaventurados son llevados en vimānas celestiales, radiantes como cisnes y flores de jazmín, resplandecientes como la luna; tirados por toros perfectamente blancos y adornados con redes de guirnaldas de perlas.

Verse 38

स्वकीयपितृभिः सार्द्धं प्रयातीश्वरमंदिरम् । नीलोत्पलसुंगंधाभिः सुरूपाभिः समंततः ॥ ३८ ॥

Junto con sus propios antepasados (pitṛs), ella se dirige al templo del Señor, rodeada por todas partes de doncellas hermosas y fragantes, perfumadas como el loto azul.

Verse 39

कांताभिर्दिव्यरूपाभिर्भुक्त्वा भोगाननेकशः । अनंतकालमैश्वर्ययुक्तो भूत्वा ततो भुवि ॥ ३९ ॥

Tras gozar muchas veces de diversos deleites con amadas de belleza divina, queda investido de soberanía por un tiempo sin fin; y después, más tarde, renace en la tierra.

Verse 40

जायते स महीपालः कीर्त्यैश्वर्यसमन्वितः । एकच्छत्रेण स महीं पालयत्याज्ञया सह ॥ ४० ॥

Tal persona nace como soberano de la tierra, colmada de fama y prosperidad; bajo un solo dosel de realeza gobierna el país con su autoridad y mandato.

Verse 41

अन्ते वैराग्यसंपन्नो गंगां स लभते पुनः । स तया श्रद्धया युक्तो गंगायां मरणं लभेत् ॥ ४१ ॥

Al final, colmado de desapego (vairāgya), vuelve a alcanzar el Gaṅgā. Unido a esa fe, obtiene la muerte en las riberas del Gaṅgā.

Verse 42

तथा तत्र स्मृतिं लब्ध्वा मोक्षमाप्नोति स ध्रुवम् । ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे दशम्यां हस्तसंयुते ॥ ४२ ॥

Asimismo, al recobrar allí la sagrada memoria (smṛti), alcanza con certeza la liberación (mokṣa). (Ha de observarse) en el mes de Jyeṣṭha, en la quincena luminosa, en el décimo día lunar, cuando coincide con la nakṣatra Hastā.

Verse 43

गंगातीरे तु पुरुषो नारी वा भक्तिभावतः । निशायां जागरं कृत्वा गंगां दशविधैस्ततः ॥ ४३ ॥

Un hombre o una mujer, en la ribera del Gaṅgā con disposición devocional (bhakti-bhāva), debe velar durante la noche; después, ha de adorar al Gaṅgā de diez maneras prescritas.

Verse 44

पुष्पैर्गंधैश्च नैवेद्यैः फलैश्च दशसंख्याया । तथैव दीपैस्तांबूलैः पूजयेच्छ्रद्धयान्वितः ॥ ४४ ॥

Con flores y fragancias, con naivedya (ofrendas de alimento) y con frutos—cada uno en número de diez—y asimismo con lámparas y hojas de betel, adórese con fe.

Verse 45

स्नात्वा भक्त्या तु जाह्नव्यां दशकृत्वो विधानतः । दशप्रसृति कृष्णंश्च तिलान्सर्पिश्च वै जले ॥ ४५ ॥

Tras bañarse con bhakti en el río Jāhnavī (Gaṅgā), según el rito prescrito, ofrézcase diez veces en el agua diez medidas prasṛti de sésamo negro junto con ghee.

Verse 46

सक्तुपिंडान्गुडपिंडान्दद्याच्च दशसंख्यया । ततो गंगातटे रम्ये हेम्ना रूप्येण वा तथा ॥ ४६ ॥

Dése, en número de diez, piṇḍas hechos de harina de cebada tostada (saktu) y piṇḍas hechos de panela/jaggery (guḍa). Luego, en la hermosa ribera del Gaṅgā, cúmplase la ofrenda prescrita con oro o también con plata.

Verse 47

गंगायाः प्रतिमां कृत्वा वक्ष्यमाणस्वरूपिणीम् । पद्मस्वस्तिकचिह्नस्य संस्थितस्य तथोपरि ॥ ४७ ॥

Habiendo modelado una imagen de la Diosa Gaṅgā según la forma que será descrita, colóquese sobre el emblema de loto y svastika que allí ha sido dispuesto.

Verse 48

वस्त्रस्रग्दामकंठस्य पूर्णकुंभस्य चोपरि । संस्थाप्य पूजयेद्देवीं तदलाभे मृदादि वा ॥ ४८ ॥

Colocando (la imagen/representación) de la Diosa sobre una vasija llena de agua, adornada con telas, guirnaldas y ornamento al cuello, adórese a la Diosa; y si tal vasija no se obtiene, puede usarse arcilla y similares en su lugar.

Verse 49

अथ तत्राप्यशक्तश्चेल्लिखेत्पिष्टेन वै भुवि । चतुर्भुजां सुनेत्रां च चन्द्रायुतसमप्रभाम् ॥ ४९ ॥

Ahora bien, si aun allí no se tiene capacidad, dibújese en el suelo con harina: una forma divina de cuatro brazos, de hermosos ojos, y resplandeciente con un fulgor igual al de diez millones de lunas.

Verse 50

चामरैर्वीज्यमानां च श्वेतच्छत्रोपशिभिताम् । सुप्रसन्नां च वरदां करुणार्द्रनिजांतराम् ॥ ५० ॥

Ella es aban icada con cāmaras de cola de yak y engalanada con un blanco parasol real—serena y resplandeciente, dadora de dones, con el corazón enternecido por la compasión.

Verse 51

सुधाप्लावितभूपृष्ठां देवादिभिरभिष्टुताम् । दिव्यरत्नपरीतां च दिंव्यमाल्यानुलेपनाम् ॥ ५१ ॥

(Ese ámbito sagrado) tiene la superficie de la tierra inundada de amṛta; es alabado por los devas y otros seres celestiales; está rodeado de joyas divinas; y se adorna con guirnaldas celestiales y ungüentos fragantes.

Verse 52

ध्यात्वा जले यथाप्रोक्तां तत्रार्चायां तु पूजयेत् । वक्ष्यमाणेन मंत्रेण कुर्यात्पूजां विशेषतः ॥ ५२ ॥

Habiendo meditado en el agua según se indicó antes, debe entonces adorar allí la imagen sagrada (arcā); y, con el mantra que se enunciará a continuación, ha de realizar la pūjā con especial esmero y distinción.

Verse 53

पंचामृतेन च स्नानमर्चायां तु विशिष्यते । प्रतिमाग्रे स्थंडिले तु गोमयेनोपलेपयेत् ॥ ५३ ॥

Bañar (abhiṣeka) la arcā con pañcāmṛta se considera de mérito especial; y en el suelo, delante de la imagen, debe untarse estiércol de vaca para purificarlo.

Verse 54

नारायणं महेशं च ब्रह्माणं भास्करं तथा । भगीरथं च नृपतिं हिमवंतं नगेश्वरम् ॥ ५४ ॥

Debe recordarse y venerarse a Nārāyaṇa, a Maheśa y a Brahmā, y también a Bhāskara (el Sol); asimismo al rey Bhagīratha y a Himavān, soberano de las montañas.

Verse 55

गंधपुष्पादिभिश्चैव यथाशक्ति प्रपूजयेत् । दशप्रस्थांस्तिलान्दद्याद्दश विप्रेभ्य एव च ॥ ५५ ॥

Con fragancias, flores y demás, debe adorarse según la propia capacidad; y debe ofrecerse sésamo—diez prasthas de medida—ciertamente a diez brāhmaṇas.

Verse 56

दशप्रस्थान्यवान्दद्याद्दश गव्यैर्यथाहितान् । मत्स्यकच्छपमंडूकमकरादिजलेचरान् ॥ ५६ ॥

Debe donarse diez prasthas de cebada, junto con diez vacas debidamente provistas según la prescripción; y también (ofrendas que representen) criaturas acuáticas—pez, tortuga, rana, cocodrilo y otros moradores del agua.

Verse 57

कारितान्वै यथाशक्ति स्वर्णेन रजतेन वा । तदलाभे पिष्टमयानभ्यर्च्य कुसुमादिभिः । गंगायां प्रक्षिपेत्पूर्व्वं मंत्रेणैव तु मंत्रवित् ॥ ५७ ॥

Que se manden hacer, según la propia capacidad, de oro o de plata; y si no se dispone de ello, que se modelen de masa. Tras adorarlos con flores y ofrendas semejantes, el conocedor de mantras debe arrojarlos primero al Gaṅgā, recitando el mantra prescrito.

Verse 58

रथयात्रादिने तस्मिन्विभवे सति कारयेत् । रथारूढप्रतिकृतिं गंगायास्तूत्तरामुखाम् ॥ ५८ ॥

En ese día de la Ratha-yātrā, si se tienen medios, debe mandarse hacer una imagen de la Diosa Gaṅgā montada en un carro, modelada mirando hacia el norte.

Verse 59

भ्रमंत्या दर्शनं लोके दुर्लभं पापकर्मणाम् । दुर्गाया रथयात्रास्ति तथैवात्रापि कारयेत् ॥ ५९ ॥

En este mundo, incluso el darśana de la Diosa mientras recorre y se mueve es difícil de obtener para quienes obran con pecado. Existe la ratha-yātrā de Durgā; por ello, también aquí debe organizarse.

Verse 60

एवं कृत्वा विधानेन वित्तशाठ्यविवर्जितः । दशपापैर्वक्ष्यमाणैः सद्य एव विमुच्यते ॥ ६० ॥

Así, habiéndolo realizado conforme al rito prescrito, libre de engaño respecto a la riqueza, uno queda de inmediato liberado de los diez pecados que se describirán a continuación.

Verse 61

अदत्तानामुपादानं हिंसा चैवाविधानतः । परदारोपसेवा च कायिकं त्रिविधं स्मृतम् ॥ ६१ ॥

Tomar lo que no ha sido dado, causar daño de manera contraria al dharma y unirse carnalmente con el cónyuge ajeno: estos tres se recuerdan como los tres pecados del cuerpo.

Verse 62

पांरुष्यमनृतं वापि पैशुन्यं चापि सर्वशः । असंबद्धप्रलापश्च वाचिकं स्याच्चतुर्विधम् ॥ ६२ ॥

Palabras ásperas, mentira, calumnia o murmuración, y charla vana e incoherente: se dice que la falta verbal es de cuatro clases.

Verse 63

परद्रव्येष्वभिध्यानं मनसानिष्टचिंतनम् । वितथाभिनिवेशश्च मानसं त्रिविधं स्मृतम् ॥ ६३ ॥

Codiciar los bienes ajenos, rumiar en la mente lo indeseable, y aferrarse a lo falso: estos tres se recuerdan como el triple pecado de la mente.

Verse 64

एतैर्दशविधैः पापैः कोटिजन्मसमुद्भवैः । मुच्यते नात्र संदेहो ब्रह्मणो वचनं यथा ॥ ६४ ॥

Por estos diez tipos de pecados—nacidos de millones de existencias—uno queda liberado; no hay duda, pues así es conforme a la palabra de Brahmā.

Verse 65

दश त्रिंशच्च तान्पूर्वान्पितॄनेव तथापरान् । उद्धरत्येव संसारान्मंत्रेणानेन पूजिता ॥ ६५ ॥

Cuando Ella es adorada con este mantra, en verdad eleva a los antepasados anteriores—diez y treinta generaciones—y también a otros, librándolos de las ataduras del samsāra mundano.

Verse 66

ॐ नमो दशहरायै नारायण्यै गंगायै नमः । इति मंत्रेण यो मर्त्यो दिने तस्मिन्दिवानिशम् ॥ ६६ ॥

«Om: reverencia a Daśaharā; reverencia a la Gaṅgā Nārāyaṇī». Quienquiera que, entre los mortales, en ese día, (lo recite) con este mantra, lo hace de día y de noche.

Verse 67

जपेत्पचसहस्राणि दशधर्मफलं लभेत् । उद्दरेद्दश पूर्वाणि पराणि च भवार्णवात् ॥ ६७ ॥

Si alguien realiza cinco mil repeticiones, obtiene el fruto de diez actos meritorios de dharma; y rescata a diez generaciones anteriores y a diez posteriores del océano del devenir, el saṃsāra.

Verse 68

वक्ष्यमाणमिदं स्तोत्रं विधिना प्रतिगृह्य च । गंगाग्रे तद्दिने जप्यं विष्णुपूजां प्रवर्तयेत् ॥ ६८ ॥

Habiendo recibido debidamente este himno que va a enseñarse, en ese mismo día debe recitarse a la orilla del Gaṅgā y luego comenzar la adoración de Viṣṇu.

Verse 69

ॐ नमः शिवायै गंगायै शिवदायै नमोऽस्तु ते । नमोऽस्तु विष्णुरूपिण्यै गंगायै ते नमो नमः ॥ ६९ ॥

Om: salutaciones a Gaṅgā, la auspiciosa (Śivā) y dadora de auspiciosidad (śiva); a Ti, salutación. Salutación a Gaṅgā, que tiene la forma de Viṣṇu; oh Gaṅgā, a Ti, una y otra vez, salutaciones.

Verse 70

सर्वदेवस्वरूपिण्यै नमो भेषजमूर्तये । सर्वस्य सर्वव्याधीनां भिषक्श्रेष्ठे नमोऽस्तु ते ॥ ७० ॥

Saludo reverente a Ti, que encarnas las formas de todos los dioses; saludo reverente a Ti, cuya propia forma es medicina. Oh Médico supremo de todos los seres, sanador de toda enfermedad: sea para Ti mi homenaje.

Verse 71

स्थाणुजंगमसंभूतविषहंत्रि नमोऽस्तु ते । संसारविषनाशिन्यै जीवनायै नमोनमः ॥ ७१ ॥

Saludo reverente a Ti, destructora del veneno nacido de lo inmóvil y de lo móvil. Una y otra vez, homenaje a Ti, Dadora de vida, que aniquilas el veneno del saṃsāra.

Verse 72

तापत्रितयहंत्र्यै च प्राणेश्वर्यै नमोनमः । शांत्यै संतापहारिण्यै नमस्ते सर्वमूर्तये ॥ ७२ ॥

Saludo una y otra vez a Ti, destructora de las tres aflicciones, Soberana del aliento vital. Oh Paz en Sí misma, que apartas todo ardor de sufrimiento: salutación a Ti, manifestada en todas las formas.

Verse 73

सर्वसंशुद्धिकारिण्यै नमः पापविमुक्तये । भुक्तिमुक्तिप्रदायिन्यै भोगवत्यै नमोनमः ॥ ७३ ॥

Homenaje a Ella, que otorga la purificación total y la liberación del pecado. Homenaje una y otra vez a Ella, que concede tanto el goce mundano como la liberación (mokṣa), a la Bienaventurada, colmada de prosperidad.

Verse 74

मंदाकिन्यै नमस्तेऽस्तु स्वर्गदायै नमोनमः । नमस्त्रैलोक्यमूर्तायै त्रिदशायै नमोनमः ॥ ७४ ॥

Saludo reverente a Mandākinī; una y otra vez, homenaje a quien concede el cielo. Saludo a quien encarna los tres mundos; una y otra vez, homenaje a la Divina, honrada por los dioses.

Verse 75

नमस्ते शुक्लसंस्थायै क्षेमवत्यै नमोनमः । त्रिदशासनसंस्थायै तेजोवत्यै नमोऽस्तु ते ॥ ७५ ॥

Salve a Ti, que estás establecida en la pureza (śukla); salve, una y otra vez, a Ti que otorgas kṣema, bienestar y amparo. Salve a Ti, sentada en el trono de los dioses; salve a Ti, resplandeciente con tejas, el fulgor divino.

Verse 76

मंदायै लिंगधारिण्यै नारायण्यै नमोनमः । नमस्ते विश्वमित्रायै रेवत्यै ते नमोनमः ॥ ७६ ॥

Obeisancia, una y otra vez, a Mandā; a la Portadora del liṅga (liṅga-dhāriṇī); y a Nārāyaṇī. Salve a Ti, oh Viśvāmitrā; obeisancia, una y otra vez, a Ti, oh Revatī.

Verse 77

बृहत्यै ते नमो नित्यं लोकधात्र्यै नमोनमः । नमस्ते विश्वमुख्यायै नंदिन्यै ते नमोनमः ॥ ७७ ॥

Saludo eterno a Ti, oh Bṛhatī, la Vasta; salutación, una y otra vez, a Ti, Lokadhātrī, Sustentadora de los mundos. Salve a Ti, Viśvamukhyā, la primera en el universo; salutación, una y otra vez, a Ti, Nandinī, dadora de dicha.

Verse 78

पृथ्व्यै शिवामृतायै च विरजायै नमोनमः । परावरगताद्यैयै तारायै ते नमोनमः ॥ ७८ ॥

Salve, una y otra vez, a Ti como Pṛthvī, la Tierra; como Śivāmṛta, el néctar auspicioso de Śiva; y como Virajā, la Inmaculada. Salve, una y otra vez, a Ti, la Primordial que trasciende parā y aparā; y a Ti como Tārā.

Verse 79

नमस्ते स्वर्गसंस्थायै अभिन्नायै नमोनमः । शान्तायै ते प्रतिष्ठायै वरदायै नमोनमः ॥ ७९ ॥

Salve a Ti, que moras en svarga, el cielo; salve, una y otra vez, a Ti, la Indivisa (abhinnā). Salve a Ti, Pratiṣṭhā, fundamento apacible; salve, una y otra vez, a Ti, varadā, dadora de dones.

Verse 80

उग्रायै मुखजल्पायै संजीविन्यै नमोनमः । ब्रह्मगायै ब्रह्मदायै दुरितघ्न्यै नमोनमः ॥ ८० ॥

Reverencias una y otra vez a Ella, la formidable, cuya palabra brota de la boca como sagrada recitación, y que devuelve la vida. Reverencias una y otra vez a Ella, que canta al Brahman, que otorga el Brahman (la ciencia espiritual), y que destruye el pecado y la adversidad.

Verse 81

प्रणतार्तिप्रभंजिन्यै जगन्मात्रे नमोनमः । विलुषायै दुर्गहंत्र्यै दक्षायै ते नमोनमः ॥ ८१ ॥

Saludaciones una y otra vez a Ti—quien disipa el dolor de los que se postran, Madre del universo. Saludaciones una y otra vez a Ti—Viluṣā, vencedora de Durgā, la fortaleza de la dificultad difícil de cruzar; la Capaz y diestra.

Verse 82

सर्वापत्प्रतिपक्षायै मंगलायै नमोनमः । परापरे परे तुभ्य नमो मोक्षप्रदे सदा । गंगा ममाग्रतो भूयाद्गंगा मे पार्श्वयोस्तथा ॥ ८२ ॥

Reverencias una y otra vez a la Bienaventurada que se opone a toda calamidad. Oh Suprema, más allá de lo alto y de lo bajo, reverencia a Ti, dadora eterna de liberación. Que Gaṅgā esté ante mí; que Gaṅgā esté también a mis costados.

Verse 83

गंगा मे सर्वतो भूयात्त्वयि गंगेऽस्तु मे स्थितिः । आदौ त्वमंते मध्ये च सर्वा त्वं गांगते शिवे ॥ ८३ ॥

Que la santa Gaṅgā me rodee por todas partes; oh Gaṅgā, que mi morada sea en Ti. Tú estás al comienzo, al final y en medio—oh Auspiciosa, oh hija de Gaṅgā, en verdad Tú lo eres todo.

Verse 84

त्वमेव मूलप्रकृतिस्त्वं हि नारायणः प्रभुः । गंगे त्वं परमात्मा च शिवस्तुभ्यं नमोनमः ॥ ८४ ॥

Oh Gaṅgā, Tú sola eres la mūla-prakṛti, la Naturaleza-raíz primordial; Tú eres en verdad Nārāyaṇa, el Señor soberano. Tú eres también el Paramātmā, y Tú eres Śiva. Ante Ti me inclino una y otra vez.

Verse 85

इतीदं पठति स्तोत्रं नित्यं भक्तिपरस्तु यः । श्रृणोति श्रद्धया वापि कायवाचिकसंभवैः ॥ ८५ ॥

Así, quien con devoción recita a diario este himno, o incluso lo escucha con fe, queda liberado de los pecados nacidos del cuerpo y de la palabra.

Verse 86

दशधा संस्थितैर्दोषैः सर्वैरेव प्रमुच्यते । रोगी प्रमुच्यते रोगान्मुच्येतापन्न आपदः ॥ ८६ ॥

Queda plenamente liberado de todas las faltas dispuestas en forma de diez. El enfermo se libra de las dolencias, y quien ha caído en calamidad se libera de esa desgracia.

Verse 87

द्विषभ्द्यो बंधनाच्चापि भयेभ्यश्च विमुच्यते । सर्वान्कामानवाप्नोति प्रेत्य ब्रह्मणि लीयते ॥ ८७ ॥

Queda libre de enemigos, de ataduras y también de los temores. Alcanza todos los fines deseados y, tras la muerte, se funde en Brahman.

Verse 88

इदं स्तोत्रं गृहे यस्य लिखितं परिपूज्यते । नाग्निचौरभयं तत्र पापेभ्योऽपि भयं नहि ॥ ८८ ॥

En la casa donde este himno está escrito y es venerado debidamente, no hay temor al fuego ni a los ladrones; ni siquiera hay temor a causa de los pecados.

Verse 89

तस्यां दशम्यामेतच्च स्तोत्रं गंगाजले स्थितः । जपंस्तु दशकृत्वश्च दरिद्रो वापि चाक्षमः ॥ ८९ ॥

En ese décimo día lunar, incluso quien sea pobre o incapaz por cualquier causa debe permanecer en las aguas del Gaṅgā y recitar este himno, repitiéndolo diez veces.

Verse 90

सोऽपि तत्फलमाप्नोति गंगां संपूज्य भक्तितः । पूर्वोक्तेन विधानेन फलं यत्परिकीर्तितम् ॥ ९० ॥

Él también alcanza ese mismo mérito al adorar a la sagrada Gaṅgā con devoción; y, cumpliendo el rito según el procedimiento antes expuesto, obtiene el fruto que ha sido proclamado.

Verse 91

यथा गौरी तथा गंगा तस्माद्गौर्यास्तु पूजने । विधिर्यो विहितः सम्यक्सोऽपि गंगाप्रपूजने ॥ ९१ ॥

Así como se venera a Gaurī, así debe venerarse a Gaṅgā. Por ello, el rito correctamente prescrito para el culto de Gaurī ha de aplicarse igualmente en la plena adoración de Gaṅgā.

Verse 92

यथा शिवस्तथा विष्णुर्यथा विष्णुस्तथा ह्युमा । उमा यथा तथा गंगा चात्र भेदो न विद्यते ॥ ९२ ॥

Como es Śiva, así es Viṣṇu; y como es Viṣṇu, así en verdad es Umā. Como es Umā, así es Gaṅgā: aquí no se halla diferencia alguna.

Verse 93

विष्णुरुद्रांतरं यश्च गगागौर्यंतरं तथा । लक्ष्मीगौर्यतरं यश्च प्रब्रूते मूढधीस्तु सः ॥ ९३ ॥

Quien hable de diferencia entre Viṣṇu y Rudra, y asimismo de diferencia entre Gaṅgā y Gaurī, y quien proclame a Lakṣmī superior a Gaurī, ése es, en verdad, de entendimiento extraviado.

Verse 94

शुक्लपक्षे दिवा भूमौ गंगायामुत्तरायणे । धन्या देहं विमुंचंति हृदयस्थे जनार्दने ॥ ९४ ॥

Dichosos son quienes dejan el cuerpo en la tierra—de día, en la quincena luminosa, a orillas de la Gaṅgā, durante el curso septentrional del sol—mientras Janārdana (Viṣṇu) mora en su corazón.

Verse 95

ये मुंचंति नराप्राणान् गंगायां विधिनं दिनि । ते विष्णुलोकं गच्छंति स्तूयमाना दिविस्थितैः ॥ ९५ ॥

Quienes, en día propicio y conforme al rito prescrito, entregan el aliento vital en las riberas del Gaṅgā, alcanzan la morada de Viṣṇu, alabados por los seres celestiales del cielo.

Verse 96

अर्द्धोदकेन जाह्नव्यां म्रियतेऽनशनेन यः । स याति न पुनर्जन्म ब्रह्मसायुज्यमेति च ॥ ९६ ॥

Quien, en el Jāhnavī (Gaṅgā), permaneciendo en el agua hasta la cintura, deja el cuerpo mediante ayuno, alcanza un estado sin renacimiento y llega al sāyujya, la unión con Brahman.

Verse 97

या गतिर्योगयुक्तस्य सात्विकस्य मनीषिणः । सा गेतिस्त्यजतः प्राणान् गंगायां तु शरीरिणः ॥ ९७ ॥

La suprema meta que alcanza el sabio sāttvico establecido en el Yoga, esa misma meta la obtiene también el ser encarnado que entrega el aliento vital en las riberas del Gaṅgā.

Verse 98

अनशनं गृहीत्वा यो गंगातीरे मृतो नरः । सत्यमेव परं लोकमाप्नोति पितृभिः सह ॥ ९८ ॥

Cualquier hombre que emprenda el ayuno hasta la muerte y muera en la ribera del Gaṅgā alcanza, en verdad, el supremo mundo de Satya, junto con sus antepasados.

Verse 99

गंगायां मरणात्प्राणान्योः प्राज्ञस्त्यक्तुमिच्छति । गतानि बहुजन्मानि यत्र यत्र मृतानि च ॥ ९९ ॥

El sabio desea entregar el aliento vital al morir en el Gaṅgā; pues a través de muchos nacimientos ha vagado, muriendo una y otra vez en innumerables lugares.

Verse 100

महाँश्चापि गतः कालो यत्र तत्रापि गच्छतः । अत्रदूरे समीपे च सदृशं योजनद्वयम् ॥ १०० ॥

Aun un largo tiempo transcurre mientras uno camina, vaya adonde vaya. Aquí, ‘lejos’ y ‘cerca’ son lo mismo: incluso dos yojanas se sienten iguales.

Verse 101

गंगायां मरणेनेह नात्र कार्या विचारणा । ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि कामतोऽपि वा ॥ १०१ ॥

Aquí, respecto a morir en el Gaṅgā, no hace falta deliberación alguna: ocurra con conocimiento o sin él, incluso por mero deseo, su eficacia es la misma.

Verse 102

गंगायां तु मृतो मर्त्यः स्वर्गं मोक्षं च विंदति । प्राणेषूत्सृज्यमानेषु यो गंगां संस्मरेन्नरः ॥ १०२ ॥

El mortal que muere en las riberas del Gaṅgā alcanza el cielo y la liberación. Aun cuando los alientos vitales se están extinguiendo, quien recuerda al Gaṅgā obtiene ese bien supremo.

Verse 103

स्पृशेद्वा पापशीलोऽपि स वै याति परां गतिम् ॥ १०३ ॥

Aunque alguien sea de conducta pecaminosa, con solo tocarla, en verdad alcanza el estado supremo.

Verse 104

गंगां गत्वा यैः शरीरं विसृष्टं प्राप्ता धीरास्ते तु देवैः समत्वम् । तस्मात्सुर्वान्प्रोह्य मुक्तिप्रदान्वै सेवेद्गंगामा शरीरस्य पातम् ॥ १०४ ॥

Los firmes de corazón que, yendo al Gaṅgā, dejan allí su cuerpo, alcanzan igualdad con los dioses. Por ello, honrando a los dioses—dadores de liberación—debe uno servir al Gaṅgā y anhelar que allí acontezca la caída final del cuerpo.

Verse 105

अंतरिक्षे क्षितौ तोये पापीयानपि यो मृतः । ब्रह्मविष्णुशिवैः पूज्यं पदमक्षय्यमश्नुते ॥ १०५ ॥

Aun un hombre gravemente pecador, si muere en el cielo, en la tierra o en el agua, alcanza un estado imperecedero, digno de veneración incluso por Brahmā, Viṣṇu y Śiva.

Verse 106

यो धर्मिष्ठश्च सप्राणः प्रयतः शिष्टसंमतः । चिंतयेन्मनसा गंगां स गतिं परमां लभेत् ॥ १०६ ॥

Quien es sumamente justo, lleno de vida, disciplinado y aprobado por los sabios—si contempla a la Gaṅgā en su mente, alcanza el destino supremo.

Verse 107

यत्र तत्र मृतो वापि मरणे समुपस्थिते । भक्त्या गंगां स्मरन्याति शैवं वा वैष्णवं पुरम् ॥ १०७ ॥

Dondequiera que uno muera, cuando la muerte se presente, si recuerda a la Gaṅgā con devoción, llega a la morada divina: la ciudad de Śiva o la ciudad de Viṣṇu.

Verse 108

शंभोर्जटाकलापात्तु विनिष्क्रांतातिकर्कशात् । प्लावयित्वा दिवं निन्ये या पापान्यगरात्मजान् ॥ १०८ ॥

Pero ella—surgida de las trenzas enmarañadas (jaṭā) de Śambhu con un ímpetu feroz—se desbordó y avanzó, llevando a los hijos de Agara, junto con sus pecados, hasta el cielo.

Verse 109

यावंत्यस्थीनि गंगायां तिष्ठंति पुरुषस्य वै । तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ १०९ ॥

Tantos huesos (cenizas/restos) de un hombre como permanezcan en la Gaṅgā, por exactamente esos miles de años es honrado y exaltado en el mundo celestial.

Verse 110

गगातोये तु यस्यास्थि नीत्वा प्रक्षिप्यते नरैः । तत्कालमादितः कृत्वा स्वर्गलोके भवेत्स्थितिः ॥ ११० ॥

Si los huesos de una persona son llevados por otros y depositados en las aguas del Gaṅgā, desde ese mismo instante obtiene una morada estable en el mundo celestial.

Verse 111

गंगातोये तु यस्यास्थि प्राप्यते शुभकर्मणः । न तस्य पुनरावृत्तिर्ब्रह्मलोकात्कथंचन ॥ १११ ॥

Pero si los huesos de quien obró con mérito se hallan en las aguas del Gaṅgā, para él no hay retorno alguno (renacimiento) desde Brahmaloka, de ninguna manera.

Verse 112

दशाहाभ्यंतरे यस्य गंगातोयेऽस्थि संगतम् । गंगायां मरणे यादृक्तादृक्फलमवाप्नुयात् ॥ ११२ ॥

Si dentro de diez días (tras la muerte) los huesos de alguien entran en contacto con las aguas del Gaṅgā, obtiene el mismo fruto meritorio que se logra al morir en el Gaṅgā.

Verse 113

स्नात्वा ततः पञ्चगव्येन सिक्त्वा हिरण्यमध्वाज्यतिलैर्नियोज्य । तदस्थिपिंडं पुटके निधाय पश्यन् दिशं प्रेतगणोपगूढाम् ॥ ११३ ॥

Luego, tras bañarse, debe rociar con pañcagavya y, conforme al rito, aplicar oro, miel, ghee y sésamo. Colocando ese bulto de huesos en un pequeño cofrecillo, debe mirar hacia la dirección asociada a las huestes de los preta.

Verse 114

नमोऽस्तु धर्माय वदन्प्रविश्य जलं स मे प्रीत इति क्षिपेच्च । स्नात्वा ततस्तीर्थवटाक्षयं च दृष्ट्वा प्रदद्यादथ दक्षिणां तु ॥ ११४ ॥

Entrando en el agua mientras se dice: «¡Salve al Dharma!», debe rociar el agua como ofrenda, declarando: «Que él se complazca conmigo». Luego, tras bañarse y contemplar el banyán sagrado e imperecedero del tīrtha, debe dar la dakṣiṇā prescrita.

Verse 115

एवं कृत्वा प्रेतपुरे स्थितस्य स्वर्गे गतिः स्यात्त महेंद्रतुल्या ॥ ११५ ॥

Obrando así, aun quien mora en Pretapura, la ciudad de los difuntos, obtiene paso al cielo y alcanza una condición comparable a la del gran Indra.

Verse 116

प्रवाहमवधिं कृत्वा यावद्धस्तचतुष्टयम् । तत्र नारायणः स्वामी नान्यः स्वामी कदाचन ॥ ११६ ॥

Habiendo fijado el límite del agua que fluye en la medida de cuatro manos, dentro de ese recinto sagrado Nārāyaṇa solo es el Señor; jamás, en tiempo alguno, lo es otro.

Verse 117

न तत्र प्रतिगृह्णीयात्प्राणैः कंठगतैरपि । भाद्रशुक्लचतुर्दश्यां यावदाक्रमते जलम् ॥ ११७ ॥

Allí, aunque el aliento vital haya subido hasta la garganta (aun al borde de la muerte), no debe aceptarse don ni alimento alguno; al menos hasta que, en la decimocuarta del quincenario claro de Bhādrapada, el agua avance y cubra el lugar.

Verse 118

तावद्गभं विजानीयात्तद्दूरं तीरमुच्यते । सार्द्धहस्तशतं यावद्गर्भस्तीरं ततः परम् ॥ ११८ ॥

Debe entenderse la ‘profundidad’ solo hasta ese punto; esa distancia es lo que se llama la ‘orilla’. Hasta ciento cincuenta hastas se considera la profundidad propia de la orilla; más allá está la región más allá de la orilla, el cauce profundo.

Verse 119

इति केषां मतं देवि श्रुतिस्मृतिषु संमतम् । तीराद्गव्यूतिमात्रं तु परितः क्षेत्रमुच्यते ॥ ११९ ॥

Así, oh Diosa, es la opinión de ciertos maestros, aceptada en la Śruti y la Smṛti: se dice que el ‘kṣetra’ se extiende en torno al tīrtha hasta la distancia de un gavyūti.

Verse 120

तीरं त्यक्त्वा वसेत्क्षेत्रे तीरे वासो न चेष्यते । एकयोजनविस्तीर्णा क्षेत्रसीमा तटद्वयात् ॥ १२० ॥

Dejando la orilla inmediata del río, debe uno morar dentro del kṣetra sagrado; habitar justo en la ribera no es aprobado. El límite del kṣetra se extiende, desde ambas orillas, a lo ancho de un yojana.

Verse 121

गंगासीमां न लघंति पापान्यप्यखिलान्यपि । तां तु दृष्ट्वा पलायंते यथा सिंहं वनौकसः ॥ १२१ ॥

Ni siquiera la totalidad de los pecados cruza el límite del Gaṅgā; antes bien, con solo contemplarla, huyen—como los moradores del bosque que escapan del león.

Verse 122

यत्र गंगा महाभागे रामशंभुतपोवनम् । सिद्धक्षेत्रं तु तज्ज्ञेयं समन्तात्तु त्रियोजनम् ॥ १२२ ॥

Oh afortunado, el lugar donde está el Gaṅgā—junto con el bosque sagrado de austeridades de Rāma y Śambhu—debe conocerse como Siddha-kṣetra; su ámbito santificado se extiende tres yojanas en todas direcciones.

Verse 123

तीर्थे न प्रतिगृह्णीयात्पुण्येष्वायतनेषु च । निमित्तेषु च सर्वेषु तन्निवृत्तो भवेन्नरः ॥ १२३ ॥

En un tīrtha, y asimismo en los santuarios santos, no debe aceptarse dádiva; y en toda ocasión religiosa semejante, el hombre ha de permanecer contenido, absteniéndose de tomar.

Verse 124

तीर्थे यः प्रतिगृह्णाति पुण्येष्वायतनेषु च । निष्फलं तस्य तत्तीर्थं यावत्तद्धनमुच्यते ॥ १२४ ॥

Para quien acepta dádivas en un tīrtha y en santuarios santos, esa peregrinación se vuelve estéril—mientras se diga que esa riqueza permanece con él.

Verse 125

गंगाविक्रयाणाद्देवि विष्णोर्विक्रयणं भवेत् । जनार्दने तु विक्रीते विक्रीतं भुवनत्रयम् ॥ १२५ ॥

Oh Diosa, al vender (los derechos sobre) el Gaṅgā, en verdad se estaría vendiendo al propio Viṣṇu; y si se vende a Janārdana, entonces se venden con Él los tres mundos.

Verse 126

गंगा तीरसमुद्भूतां मृदं मूर्घ्ना बिभर्ति यः । बिभर्ति रूपं सोऽर्कस्य तमोनाशाय केवलम् ॥ १२६ ॥

Quien lleva sobre su cabeza la arcilla nacida de la ribera del Gaṅgā, lleva la misma forma del Sol, sólo para destruir la oscuridad (ignorancia e impureza).

Verse 127

गंगापुलिनजां धूलिमास्तीर्याथ निजान् पितॄन् । प्रीणयन्यो नरः पिंडान्दद्यात्तान् स्वर्नयेदपि ॥ १२७ ॥

Tras esparcir el polvo de las riberas del Gaṅgā, el hombre debe ofrecer piṇḍa a sus propios antepasados; al complacerlos así, los conduce—hasta—al cielo.

Verse 128

इदं तेऽभिहितं भद्रे गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । पठन् श्रृण्वन्नरो ह्येति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १२८ ॥

Oh bienaventurada, así te he declarado la suprema grandeza del Gaṅgā. Quien lo lea o lo escuche, en verdad alcanza la morada suprema de Viṣṇu.

Verse 129

नित्यं जप्यमिदं भक्त्या प्रयतैः श्रद्धयान्वितैः । वैष्णवीं गतिमिच्छद्भिः शैवीं वा विधिनंदिनि ॥ १२९ ॥

Oh Vidhinandinī, esta recitación (mantra) debe ser repetida cada día con devoción—por los disciplinados y llenos de fe—por quienes anhelan la meta suprema vaiṣṇava o también la śaiva.

Verse 130

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गंगामाहात्म्ये पूजादिकथं नाम त्रिचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४३ ॥

Así concluye el capítulo cuadragésimo tercero, titulado “Pūjādi-kathana (relato del culto y de las observancias afines)”, en la sección Gaṅgā-māhātmya del Uttara-bhāga del Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa, dentro del diálogo entre Mohinī y Vasu.