Mohinī-ākhyāna: The Trial of Ekādaśī and the King’s Satya-saṅkalpa

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । तद्वाक्यं ब्राह्मणाः श्रुत्वा मोहिन्या समुदीरितम् । तथ्यमित्येवमुक्त्वा तु राजानं वाक्यमब्रुवन् ॥ १ ॥

Vasiṣṭha dijo: Al oír aquellas palabras pronunciadas por Mohinī, los brāhmaṇas declararon: “Es verdad”, y luego se dirigieron al rey con su respuesta.

Verse 2

ब्राह्मणा ऊचुः । यस्त्वया नृपते पुण्यः कृतोऽयं शपथः किल । एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि ॥ २ ॥

Los brāhmaṇas dijeron: “Oh rey, es cierto que has asumido este voto meritorio: que en Ekādaśī no debe comerse—tanto en la quincena luminosa como en la oscura.”

Verse 3

न कृतः शास्त्रदृष्ट्या तु स्वबुद्ध्यैव प्रकल्पितः । साग्रीनां प्राशनं प्रोक्तमुभयोः संध्ययोः किल ॥ ३ ॥

No es algo establecido con la autoridad de los śāstras, sino concebido sólo por la propia imaginación. Sin embargo, se dice que el comer sāgrī se realiza en ambos sandhyās, en los dos crepúsculos: mañana y tarde.

Verse 4

होमोच्छिष्टप्रभोक्तारस्त्रयो वर्णाः प्रकीर्तिताः । विशेषाद्भूमिपालानां कथं युक्तमुपोषणम् ॥ ४ ॥

Se enseña que los tres órdenes de los dos veces nacidos (dvija) participan de lo que queda de la oblación del homa. Y, especialmente en el caso de los reyes, protectores de la tierra, ¿cómo podría considerarse apropiado el ayuno?

Verse 5

सर्वदोद्यतशस्त्राणां दुष्टसंयमिनां विभो । शास्त्रतोऽशास्त्रतो वापि यस्त्वया शपथः कृतः ॥ ५ ॥

Oh Señor, entre esos malvados que someten a otros por la fuerza, siempre con las armas dispuestas—sea conforme al śāstra o contra él—cualquier juramento que tú hayas hecho, que permanezca como vínculo obligatorio.

Verse 6

परिपूर्णो भवत्यद्य वाक्येन हि द्विजन्मनाम् । व्रतभंगो न तेऽस्तीह भुक्ष्वं विप्रसमन्वितः ॥ ६ ॥

Hoy quedas plenamente realizado por la sola palabra de los dos veces nacidos (brāhmaṇas). Aquí no hay en absoluto quebranto de tu voto: come, acompañado de brāhmaṇas.

Verse 7

परितापो न ते कार्यो विप्रवाक्यं महत्तरम् । योऽन्यथा मन्यते वाक्यं विप्राणां नृपसत्तम ॥ ७ ॥

No te aflijas; la palabra de los brāhmaṇas es la autoridad suprema. Oh excelso rey, quien juzga de otro modo el consejo de los brāhmaṇas—despreciándolo o contradiciéndolo—se extravía.

Verse 8

स याति राक्षसीं योनिं जन्मानि दश पञ्च च । तच्छ्रुत्वा वचनं रोद्रं राजा कोपसमन्वितः ॥ ८ ॥

«Ella irá a un vientre de rākṣasī (demoníaco) durante quince nacimientos». Al oír aquellas palabras feroces, el rey se llenó de ira.

Verse 9

उवाच स्फुरमाणौष्टस्तान्विप्रान्श्लक्ष्णया गिरा । सर्वेषामेव भूतानां भवंतो मार्गदर्शिनः ॥ ९ ॥

Con los labios temblorosos, se dirigió a aquellos brāhmaṇas con palabras suaves: «Vosotros sois, en verdad, los guías que muestran el sendero a todos los seres».

Verse 10

यतीनां विधवानां च श्लोकोऽयं पठ्यते द्विजाः । विमार्गगामिनां चैतन्मतं न सात्वतां क्वचित् ॥ १० ॥

Oh nacidos dos veces, este verso se recita para los ascetas y para las viudas; pero tal opinión pertenece a quienes han tomado el camino errado: jamás es doctrina de los Sāttvatas, los devotos del Señor.

Verse 11

यद्भवद्भिः समुद्दिष्टं राज्ञां नोपोषणं स्मृतम् । तत्र वाक्यानि श्रृणुत वैष्णवा चारलक्षणे ॥ ११ ॥

«Lo que habéis expuesto—que para los reyes no se prescribe el ayuno—escuchad ahora mis palabras acerca de la conducta y de los rasgos distintivos de un vaiṣṇava.»

Verse 12

न शंखेन पिबेत्तोयं न हन्यात्कूर्मसूकरौ । एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि ॥ १२ ॥

No debe beberse agua de una caracola, ni debe matarse a la tortuga ni al jabalí. En Ekādaśī no se ha de comer, sea en la quincena luminosa o en la quincena oscura.

Verse 13

न पातव्यं हि मद्य तु न हन्तव्यो द्विजः क्वचित् । क्रीडेन्नाक्षैस्तु धर्मज्ञो नाश्नीयाद्धरिवासरे ॥ १३ ॥

En verdad, no debe beberse licor embriagante, ni debe dañarse jamás a un brāhmaṇa. Quien conoce el dharma no ha de jugar a los dados, y en el día sagrado de Hari tampoco debe comer.

Verse 14

अभक्ष्य भक्षणं पापं परदाराभिमर्शनम् । एकादश्यां भोजनं च पतनस्यैव कारणम् ॥ १४ ॥

Comer lo que está prohibido es pecado; y también lo es acercarse a la esposa de otro. Del mismo modo, comer en Ekādaśī es, por sí mismo, causa de caída espiritual.

Verse 15

अकार्यकरणं कृत्वा किं जीवेच्छरदां शतम् । को हि संचेष्टमानस्तु भुनक्ति हरिवासरे ॥ १५ ॥

Habiendo hecho lo que no debe hacerse, ¿de qué sirve vivir siquiera cien otoños? Pues ¿quién, estando verdaderamente atento y esforzado, comería en el día sagrado de Hari?

Verse 16

चतुष्पदेभ्योऽपि जनैर्नान्नं देयं हरेर्दिने । उत्तराशास्थितैर्विप्रैर्विष्णुधर्मपरायणैः ॥ १६ ॥

En el día sagrado de Hari, no debe darse alimento ni siquiera a los seres de cuatro patas. Más bien, ese alimento ha de ofrecerse a brāhmaṇas sentados mirando al norte, consagrados al dharma de Viṣṇu.

Verse 17

सोऽहं कथं करोम्यद्य अभक्ष्यस्य तु भक्षणम् । नोपक्षीणशरीरोऽहं नामयावी द्विजोत्तमाः ॥ १७ ॥

«¿Cómo podría yo hoy cometer el acto de comer lo prohibido? Mi cuerpo no está debilitado, ni padezco enfermedad alguna, oh los mejores entre los nacidos dos veces.»

Verse 18

स कथं हि व्रतं त्यक्षे विमार्गस्थद्विजोक्तितः । धर्मभूषणसंज्ञेन रक्ष्यमाणे धरातले ॥ १८ ॥

¿Cómo podría yo abandonar mi voto sólo por las palabras de un brāhmaṇa que se ha desviado del sendero verdadero, cuando la tierra misma es protegida por quien es célebre como el “Ornamento del Dharma”?

Verse 19

न च रक्षाविहीनोऽहं शत्रुः कोऽपिन मेऽस्ति च । एवं ज्ञात्वा द्विजश्रेष्ठा वैष्णवव्रतशालिनः ॥ १९ ॥

No estoy desprovisto de amparo, y no tengo enemigo alguno. Sabiendo esto, oh el mejor de los dos veces nacidos, quienes permanecen firmes en los votos vaiṣṇavas se mantienen seguros.

Verse 20

भवद्भिर्नोचितं वक्तुं प्रतिकूलं व्रतापहम् । असंपरीक्ष्य ये दद्युः प्रायश्चित्तं द्विजातयः ॥ २० ॥

No es propio de vosotros decir lo que es contrario al dharma y destructor de los votos sagrados. Los dos veces nacidos que prescriben expiación sin antes examinar el caso obran erradamente.

Verse 21

तेषामेव हि तत्पापं स्मृतिवैकल्यसम्भवम् । देवो वा दानवो वापि गन्धर्वो राक्षसोऽपि वा ॥ २१ ॥

En verdad, ese pecado—nacido de una falla de la memoria—pertenece sólo a ellos (a quienes olvidan su deber). Sea dios, demonio, gandharva o incluso rākṣasa, el principio es el mismo.

Verse 22

सिद्धो वा ब्राह्मणो वापि पितास्माकं स्वयं वदेत् । हरिर्वापि हरो वापि मोहिनीजनकोऽपि वा ॥ २२ ॥

Sea un siddha perfecto o un brāhmaṇa, que nuestro propio padre lo declare. O que lo declare Hari, o Hara, o incluso el engendrador de Mohinī.

Verse 23

दिनकृल्लोकपालो वा नो भोक्ष्ये हरिवासरे । यो हि रुक्मांगदो राजा विख्यातो भूतले द्विजाः ॥ २३ ॥

Aun si el propio Sol, guardián de los mundos, me lo ordenara, no comeré en el día de Hari (Ekādaśī). Pues el rey Rukmāṅgada es célebre sobre la tierra, oh dos veces nacidos.

Verse 24

सत्यप्रतिज्ञां विफलां न कदाचित्करोति हि । द्युपतेः क्षीयते तेजो हिमवान्परिवर्त्तते ॥ २४ ॥

En verdad, Él jamás permite que un voto veraz resulte vano. Podría apagarse el esplendor del Señor del cielo, y aun Himavān (el Himalaya) podría mudarse; pero Su promesa verdadera no falla.

Verse 25

जलधिः शोषमायाति पावकश्चोष्णतां त्यजेत् । तथापि न त्यजे विप्रा व्रतमेकादशीदिने ॥ २५ ॥

Aunque el océano llegara a secarse y el fuego abandonara su calor, aun así, oh brāhmaṇas, jamás abandonaré el voto de Ekādaśī en el día de Ekādaśī.

Verse 26

प्रसिद्धिरेषा भुवनत्रयेऽपि आरट्यते मे पटहेन विप्राः । ग्रामेषु देशेषु परेषु वापि ये भुञ्जते रुक्मविभूषणस्य ॥ २६ ॥

Oh brāhmaṇas, esta fama mía es proclamada con el redoble del tambor aun por los tres mundos: en aldeas, en regiones y hasta en tierras lejanas—(que yo soy) quien participa del alimento de aquel que está adornado con ornamentos de oro.

Verse 27

दण्ड्याश्च वध्याश्च सपुत्रकास्ते न चापि वासो विषये हि तेषाम् । हरेर्दिने सर्वमखप्रधाने पापापहे धर्मविवर्द्धने च ॥ २७ ॥

En el día sagrado de Hari—el principal entre todos los sacrificios, destructor del pecado y acrecentador del dharma—ni siquiera a quienes merecen castigo o muerte, junto con sus hijos, se les debe permitir residencia dentro del reino.

Verse 28

मोक्षप्रदे जन्मनिकृंतनाख्ये तेजो निधौ सर्वजनप्ररूढे । एंवविधे प्रोद्गत एव शब्दे यद्यस्मि भोक्ता वृजिनस्य कर्त्ता ॥ २८ ॥

En el tīrtha que otorga la liberación, llamado “Janma-nikṛntana”, tesoro de fulgor divino célebre entre todos—si, aun después de que tal palabra haya sido proclamada con claridad, yo sigo siendo hacedor del pecado y quien padece sus frutos (¿qué esperanza me queda?)

Verse 29

अमेध्यलिप्तः पटहो भवेत्तदा संछादितो नीलमयेन वाससा । उत्पाद्य कीर्तिं स्वयमेव जतुर्निकृंतति प्राणभयाच्च पापात् ॥ २९ ॥

Entonces se vuelve como un tambor untado de inmundicia, cubierto con un paño azul; habiendo levantado su propia fama, él mismo la cercena—por temor a la vida y a causa del pecado.

Verse 30

यस्तस्य वासो निरये युगानां षष्टिर्भवेद्वा क्रिमिदंशसंज्ञे । वृथा हि सूता मम सा जनित्री भवेन्निराशा द्विजपितृदेवाः ॥ ३० ॥

Quienquiera que haga eso—su morada será el infierno durante sesenta yugas, en la región llamada Krimidaṃśa (“tormento de gusanos y criaturas mordedoras”). En verdad, mi madre me dio a luz en vano; y los dos veces nacidos, los Pitṛs y los dioses quedarían sin esperanza.

Verse 31

वैवस्वतो हर्षमुपाश्रयेच्च सलेखको मे व्रतभंग एव । किं तेन जातेन दुरात्मना हि ददाति हर्षं रिपुसुंदरीणाम् ॥ ३१ ॥

¿He de buscar gozo en Vaivasvata (Yama)? Para mí, sólo se registra la ruptura de mi voto y la quiebra del vrata. ¿De qué sirve tal nacimiento para ese de mente perversa, que da deleite a las hermosas mujeres de los enemigos?

Verse 32

कुकर्मणा पापरतिः कुजातिः सर्वस्य नाशी त्वशुचिस्स मूढः । न मन्यते वेदपुराणशास्त्रानंते पुरीं याति दिनेशसूनोः ॥ ३२ ॥

Por malas acciones se entrega al pecado, cae en condición degradada y se vuelve destructor de todo bien; impuro y extraviado, no tiene respeto por los Vedas, los Purāṇas y los śāstras. Al final va a la ciudad (reino) del hijo del dios Sol: Yama.

Verse 33

कृत्वैव वांतिं पुनरत्ति तां यस्तद्वत्प्रतिज्ञाव्रतभङ्गकारी । वेदा न शास्त्रं न च तत्पुराणं न चापि सन्तः स्मृतयो न च स्युः ॥ ३३ ॥

Quien, tras vomitar, vuelve a comer ese mismo vómito—tal es el quebrantador de votos que viola su promesa y su observancia. Para tal persona, es como si no existieran los Vedas, ni los śāstras, ni los Purāṇas; como si no existieran los justos, ni siquiera las Smṛtis como guía.

Verse 34

ये माधवस्य प्रियकृत्ययोग्ये वदंति शुद्धेऽह्नि भुजिक्रियां तु । श्राद्धेन तेनापि न चास्ति तृप्तिः पितुश्च चीर्णेन हरेर्दिने तु ॥ ३४ ॥

Quienes aconsejan comer en un “día puro”, aun siendo ese día apto para realizar una obra grata a Mādhava—por tal śrāddha no hay satisfacción para el padre, cuando se observa en el sagrado día de Hari.

Verse 35

व्रतेन यद्विष्णुपदप्रदेन साकं क्षयाहेन वदंतु मूढाः ॥ ३५ ॥

Que los necios lo llamen “junto con un día de mengua”; pero ese voto (vrata) que otorga la morada suprema de Viṣṇu no se ve disminuido por tales palabras.

Verse 36

एतच्छ्रुत्वा तु तद्वाक्यं मोहिनी ज्वलितांतरा । कोपसंरक्तनयना भर्तारं पर्यभाषत् ॥ ३६ ॥

Al oír aquellas palabras, Mohinī—ardiendo por dentro—habló a su esposo, con los ojos enrojecidos por la ira.

Verse 37

करोषि चेन्न मे वाक्यं धर्मबाह्यो भविष्यसि । धर्मबाह्यो हि पुरुषः पांशुना तुल्यतां व्रजेत् ॥ ३७ ॥

Si no actúas conforme a mi palabra, quedarás fuera del dharma. Pues el hombre que está fuera del dharma, en verdad, llega a ser igual al polvo.

Verse 38

पांशुना पूर्यते गर्तः स गर्तखनको भवेत् । त्वया ममार्पितः पाणिर्वराय पृथिवीपते ॥ ३८ ॥

Un hoyo se colma de polvo, y quien lo cavó queda como deshecho. Oh señor de la tierra, tú entregaste mi mano en matrimonio a un pretendiente digno.

Verse 39

तामुल्लंघ्य प्रतिज्ञां स्वां पालयिष्यासि नो यदि । कृतकृत्या तदा यास्ये प्राप्तो धर्मो मया तव ॥ ३९ ॥

Si, tras transgredir eso, no mantienes tu propia promesa, entonces me marcharé, con mi propósito ya cumplido; pues de ti he obtenido el dharma que justamente me correspondía.

Verse 40

न चाहं ते प्रिया भार्या न च त्वं मे पतिर्नृप । उपधानं करिष्यामि स्वकं बाहुं न ते युधि ॥ ४० ॥

«Oh rey, yo no soy tu esposa amada, ni tú eres mi esposo. No haré de mi propio brazo una almohada para ti—y menos aún para ti en la batalla.»

Verse 41

धिक् त्वां धर्मक्षयकरं स्ववचोलोपकारकम् । म्लेच्छेष्वपि न दृश्येत त्वादृशो धर्मलोपकः ॥ ४१ ॥

¡Vergüenza sobre ti, destructor del dharma, que haces desaparecer tus propias palabras! Ni siquiera entre los mlecchas se vería un arruinador del dharma como tú.

Verse 42

सत्याच्चलितमद्यत्वां परित्यक्ष्ये सुपापिनम् । एवमुक्त्वा वरारोहा ह्युदतिष्ठत्त्वरान्विता ॥ ४२ ॥

«Abandonaré a este gran pecador, cuya embriaguez lo ha hecho apartarse de la verdad.» Dicho esto, la noble dama se levantó al instante, impulsada por la prisa.

Verse 43

यथा सती हरं त्यक्त्वा दिव्याभरणभूषिता । प्रस्थिता सा तदा तन्वी भूसुरैश्च समन्विता ॥ ४३ ॥

Como Satī, que dejó a Hara (Śiva) y, adornada con joyas celestiales, partió entonces, así aquella esbelta dama se puso en camino, acompañada por santos brāhmaṇas.

Verse 44

वरं मद्यस्य संस्पर्शो नास्य संगो नृपस्य वै । वरं नीलांबरस्पर्शो नास्य धर्मच्युतस्य हि ॥ ४४ ॥

Mejor es el mero roce del vino que la compañía de un rey; mejor es el roce de un manto azul que la compañía de quien ha caído del dharma.

Verse 45

एवं हि मोहिनी रुष्टा प्रलपंती तदा भृशम् । गौतमादिसमायुक्ता निर्जगाम गृहाद्ब्रहिः ॥ ४५ ॥

Así, Mohinī, airada y luego lamentándose amargamente, salió de la casa hacia afuera, acompañada por Gautama y los demás.

Verse 46

हा तात हा जगन्नाथ सृष्टिस्थित्त्यंतकारक । इत्येव शब्दं क्रोशंती ब्रह्मणोमानसोद्भवा ॥ ४६ ॥

«¡Ay, padre! ¡Ay, Jagannātha, Señor del universo, artífice de la creación, el sostén y la disolución!»—clamando sólo estas palabras, los hijos nacidos de la mente de Brahmā gemían en alta voz.

Verse 47

एतस्मिन्नेव काले तु वाजिराजं समास्थितः । अटित्वा सकलामुर्वीं संप्राप्तो धर्मभूषणः ॥ ४७ ॥

En aquel mismo momento, Dharmabhūṣaṇa montó al rey de los caballos; y, tras recorrer toda la tierra, llegó al lugar que le estaba destinado.

Verse 48

संमुखोऽभूज्जनन्यास्तु त्वरायुक्तो विमत्सरः । कर्णाभ्यां तस्य शब्दोऽसौ विश्रुतः पितृवत्सलः ॥ ४८ ॥

Rápidamente se presentó ante su madre, libre de envidia; y con sus oídos oyó aquella voz bien conocida, colmada de afecto hacia su padre.

Verse 49

मोहिनीवक्त्रसंभूतो विप्रवाक्योपबृंहितः । धर्मांगदो धर्ममूर्तिः रुक्मागदसुतस्तदा ॥ ४९ ॥

Entonces nació Dharmāṅgada—Dharma hecho forma—surgido de la boca de Mohinī y fortalecido por la palabra de los brāhmaṇas; en aquel tiempo era hijo de Rukmāgada.

Verse 50

अवरुह्य हयात्तूर्णं ययौ तातपदांतिके । पुनरुत्थाय विप्रेन्द्रान्ननाम विहितांजलिः ॥ ५० ॥

Bajando con presteza de su caballo, fue al instante a los pies de su padre. Luego, al incorporarse, se inclinó ante los brāhmaṇas más eminentes, con las palmas unidas en reverencia.

Verse 51

ततः शीघ्रगतिं दृष्ट्वा मोहिनीं रुष्टमानसाम् । आलक्ष्य तरसा मातः प्राह राजन् कृतांजलिः ॥ ५१ ॥

Luego, al ver a Mohinī avanzar con rapidez, con el ánimo encendido de ira, la reconoció al instante y, con las manos juntas, le dijo: «Oh Madre…»—así habló el rey.

Verse 52

केनावमानिता देवि कथं रुष्टा पितुः प्रिये । एतैर्द्विजेंद्रैः सहिता क्व त्वं संप्रस्थिताधुना ॥ ५२ ॥

«Oh Diosa, ¿quién te ha ultrajado? ¿Cómo has llegado a airarte, amada de tu padre? Y acompañada por estos brāhmaṇas eminentes, ¿adónde te encaminas ahora?»

Verse 53

धर्मांगदवचः श्रुत्वा मोहिनी वाक्यमब्रवीत् । पिता तवानृती पुत्र करो येन वृथा कृतः ॥ ५३ ॥

Al oír las palabras de Dharmāṅgada, Mohinī dijo: «Hijo mío, haz que tu padre pronuncie falsedad, para que su voto quede en vano y su propósito se deshaga».

Verse 54

यः कर्त्ता सुकृतं भूरि रक्ताशोकाकृतिः स्थितः । ध्वजांकुशांकितः श्रीमान्दक्षिणः कनकांगदः ॥ ५४ ॥

Aquel que realiza abundantes méritos permanece allí, semejante a un aśoka rojo; marcado con los emblemas del estandarte y del aṅkuśa, auspicioso y resplandeciente: es Dakṣiṇa, adornado con brazaletes de oro.

Verse 55

रुक्मांगदेन ते पित्रा न चाहं वस्तुमुत्सहे ॥ ५५ ॥

Tu padre, Rukmāṅgada, lo ha ordenado/dispuesto; pero yo no tengo corazón para quedarme aquí.

Verse 56

धर्मांगद उवाच । यद्ववीषि वचो देवि तत्कर्त्ताहं न संशयः । मा कोपं कुरु मातस्त्वं निवर्त्ततस्व पितुः प्रिये ॥ ५६ ॥

Dharmāṅgada dijo: «Oh Diosa, cualesquiera palabras que has pronunciado, yo las cumpliré sin duda. Madre, no te enojes; amada, por favor vuelve junto a tu padre».

Verse 57

मोहिन्युवाच । अनेन समयेनाहं त्वत्पित्रा मंदराचले । कृता भार्या शिवः साक्ष्ये स्थितो यत्र सुराधिपः ॥ ५७ ॥

Mohinī dijo: «En este mismo momento, en el monte Mandara, tu padre me tomó por esposa; allí Śiva permanecía como testigo, y estaba presente el Señor de los dioses».

Verse 58

समयात्स च्युतः सम्यक्पिता ते रुक्मभूपणः । न प्रयच्छति मे देयं तस्य वृद्धिं विचिंतये ॥ ५८ ॥

Oh Rukmabhūpaṇa, tu padre se ha apartado debidamente del tiempo convenido; no me entrega lo que me es debido. Por eso estoy considerando acrecentar y fortalecer mi reclamación y mi presión sobre él.

Verse 59

न याचे कांचनं धान्यं हस्त्यश्वं ग्रामवाससी । येन तस्य भवेद्धानिर्न याचे तन्नृपात्मज ॥ ५९ ॥

Oh príncipe, no pido oro, grano, elefantes, caballos, aldeas ni vestiduras. No pido nada que le ocasione pérdida alguna.

Verse 60

येनासौ प्रीणयेद्देहं स्वकीयं देहिनां वर । तन्मया प्रार्थितं पुत्र स मोहान्न प्रयच्छति ॥ ६० ॥

Oh el mejor de los seres encarnados: aquello con lo que él podría alegrar y sostener su propio cuerpo, eso le pedí, hijo mío; pero, cegado por la ilusión, no lo concede.

Verse 61

तस्यैव चोपकाराय शरीरस्य नृपात्मज । याचितः सुखहेतोस्तु मया नृपतिसत्तमः ॥ ६१ ॥

Oh príncipe, por el bien de este mismo cuerpo y por causa de la dicha, yo mismo supliqué a aquel rey excelso.

Verse 62

स्थितः सोऽद्यानृते घोरे सुरापानसमे विभुः ॥ ६२ ॥

Aquel poderoso ahora permanece en una terrible falsedad, un acto considerado equivalente a beber licor.

Verse 63

सत्यच्युतं निष्ठुरवाक्यभाषिणं विमुक्तधर्मं त्वनृतं शठं च । परित्यजेयं जनकं तवाधमं नैव स्थितिर्मे भविता हि तेन ॥ ६३ ॥

Quien ha caído de la verdad, habla con dureza y ha abandonado el dharma—falso y taimado: a un hombre tan vil, aunque fuese tu padre, yo lo repudiaría. Pues con él no puede haber para mí estabilidad alguna.

Verse 64

तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं पुत्रो धर्मांगदोऽब्रवीत् । मयि जीवति तातो मे न भवेदनृती क्वचित् ॥ ६४ ॥

Al oír las palabras de Mohinī, el hijo Dharmāṅgada respondió: «Mientras yo viva, mi padre no será jamás, en ningún tiempo, quien pronuncie falsedad».

Verse 65

निवर्तस्व वरारोहे करिष्येऽहं तवेप्सितम् । पित्रा मे नानृतं देवि पूर्वमुक्तं कदाचन ॥ ६५ ॥

Regresa, oh dama de hermosas caderas; haré lo que deseas. Oh diosa, mi padre jamás ha dicho mentira: nunca, en ningún tiempo, su palabra dada antes resultó falsa.

Verse 66

स कथं मयि जाते तु वदिष्यति महीपतिः । यस्य सत्ये स्थिता लोकाः सदेवासुरमानुषाः ॥ ६६ ॥

¿Cómo, entonces, cuando yo haya nacido, hablará o actuará el rey de la tierra?—aquel en cuya veracidad se sostienen firmes todos los mundos, con dioses, asuras y humanos.

Verse 67

वैवस्वतगृहं येन कृतं शून्यं हि पापिभिः । विजृंभते यस्य कीर्तिर्व्याप्तं ब्रह्मांडमंडलम् ॥ ६७ ॥

Aquel por quien la morada de Vaivasvata (Yama) ha quedado en verdad vacía de pecadores: su gloria se despliega y lo impregna todo, abarcando la esfera entera del brahmāṇḍa, el universo.

Verse 68

स कथं जायते भूपो मिथ्यावचनसंस्थितः । अश्रुतं भूपतेर्वाक्यं परोक्षे श्रद्दधे कथम् ॥ ६८ ॥

¿Cómo, entonces, puede llegar a ser rey quien se asienta en la palabra falsa? Y ¿cómo podría yo, cuando él está ausente, depositar fe en una afirmación real que ni siquiera he oído?

Verse 69

ममोपरि दयां कृत्वा निवर्तस्व शुभानने । एतद्धर्मांगदेनोक्तं वाक्यमाकर्ण्य मोहिनी ॥ ६९ ॥

«Ten compasión de mí y vuelve atrás, oh de rostro hermoso». Al oír estas palabras dichas por Dharmāṅgada, Mohinī, la encantadora, respondió en consecuencia.

Verse 70

न्यवर्तत महीपालपुत्रस्कंधावलंबिनी । यत्र रुक्मांगदः शेते मृतकल्पो रविप्रभः ॥ ७० ॥

Entonces (la corriente) se volvió atrás, aferrada al hombro del hijo del rey; y allí yacía Rukmāṅgada, resplandeciente como el sol, pero inmóvil como si estuviera muerto.

Verse 71

तस्मिन्निवेशयामास शयने कांचनान्विते । दीपरत्नैः सुप्रकाशे विद्रुमैश्चित्रिते वरे ॥ ७१ ॥

Allí lo/la hizo sentar en un lecho espléndido adornado con oro, resplandeciente por gemas como lámparas, y primorosamente incrustado con coral.

Verse 72

आखंडलास्त्रमणिभिः कृतपादे सुकोमले । दीर्घविस्तारसंयुक्ते ह्यनौपम्ये मनोहरे ॥ ७२ ॥

Sus peldaños, hechos con piedras preciosas radiantes como el arma de Indra, eran exquisitamente suaves; y el lecho, de gran largo y ancho, era incomparable y cautivador para la mente.

Verse 73

ततः कृतांजलिः प्राहपितरं श्लक्ष्णया गिरा । तातैषा जननी मेऽद्य त्वां वदत्यनृती त्विति ॥ ७३ ॥

Entonces, con las manos juntas en reverencia, habló a su padre con voz suave: «Padre, hoy mi madre te llama “el que habla falsedad”».

Verse 74

कस्मात्त्वमनृती भूप भविष्यसि महीतले । सकोषरत्ननिचये गजाश्वरथसंयुते ॥ ७४ ॥

Oh rey, ¿por qué habrás de convertirte en hablador de falsedad sobre la tierra, aun estando provisto de tesoros y montones de joyas, y equipado con elefantes, caballos y carros?

Verse 75

राज्ये प्रशास्यमाने तु सप्तोदधिसमन्विते । प्रदेहि सकलं ह्यस्यै यत्त्या श्रावितं विभो ॥ ७५ ॥

Oh Señor, cuando el reino que abarca los siete océanos era gobernado conforme al dharma, concédele a ella por completo todo cuanto tú has proclamado.

Verse 76

मयि चापधरे तात को व्यलीकं चरेत्तव । देहि शक्रपदं देव्यै जितं विद्धि पुरंदरम् ॥ ७६ ॥

«Oh amado, cuando yo mismo cargo con el peso, ¿quién podría obrar con engaño contra ti? Concede a la Diosa el rango de Indra; sabe que Purandara (Indra) ha sido vencido.»

Verse 77

वैरिंच्यं दुर्ल्लभं यच्च योगिगम्यं निरंजनम् । तच्चाप्यहं प्रदास्यामि तपसा तोष्य पद्मजम् ॥ ७७ ॥

Aun ese estado rarísimo llamado «Vairiñcya», inmaculado y accesible sólo a los yoguis, también lo otorgaré, tras complacer a Padmajā (Brahmā) mediante austeridad.

Verse 78

समीहते यज्जननी मदीया रसातले वापि धरातले वा । त्रिविष्टपे वापि परे पदे वा दास्यामि जित्वा नरदेवदानवान् ॥ ७८ ॥

Cualquier cosa que desee mi madre—sea en Rasātala (el mundo inferior), o en la tierra, o en Triviṣṭapa (el cielo), o incluso en la morada suprema—la concederé, tras vencer a los hombres, a los dioses y a los Dānavas.

Verse 79

अहं हि दासस्तव भूप यस्माद्विक्रीयतां मामथवा तृणाय । हस्ते हि पापस्य दिवाप्रकीर्तेर्वत्स्यामि तत्कर्मकरः सुभुक्तः ॥ ७९ ॥

Oh rey, puesto que en verdad soy tu siervo, véndeme—aunque sea por una sola brizna de hierba. Viviré en la mano de ese pecador de mala fama, sirviendo como criado humilde, y lo soportaré, aun si me alimentan bien.

Verse 80

यद्दुष्करं भूमिपते त्रिलोक्यां नादेयमस्तीह तदिष्टंभावात् । तच्चापि राजेंद्र ददस्व देव्यै मज्जीवितं मज्जननीभवं वा ॥ ८० ॥

Oh señor de la tierra, en los tres mundos nada es en verdad difícil de obtener, pues cuando nace la buena voluntad, todo puede ser otorgado. Por eso, oh rey excelso, concede a esa diosa incluso esto: mi propia vida, o bien que yo renazca como su hijo.

Verse 81

तेनैव सद्यो नृपनाथ लोके सत्कीर्तियुक्तो भव सर्वदैव । विराजयित्वा स्वगुणैर्नृपौघान्करैरिवात्मप्रभवैः खशोभैः ॥ ८१ ॥

Por ese mismo acto meritorio, oh señor de los reyes, al instante quedarás en este mundo siempre adornado con noble fama. Brillarás sobre las huestes de monarcas por tus propias virtudes, como el cielo se embellece con rayos nacidos de su propia luz.

Verse 82

कीर्तिप्रभंगे वृजिनं भविष्यति प्रजावधे यन्मनुराह सत्यम् । संमार्जयित्वा विमलं यशः स्वं कथं सुखी स्यां नृपते ततः क्षमः ॥ ८२ ॥

Cuando la fama se quiebra, la desgracia sin duda sobreviene; y Manu ha dicho con verdad que matar a los súbditos es un grave pecado. Aunque yo limpiara y restaurara mi reputación inmaculada, ¿cómo podría ser feliz después de eso, oh rey? Por tanto, perdóname (y abstente de ese proceder).

Verse 83

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते पञ्चविंशोऽध्यायः ॥ २५ ॥

Así concluye el capítulo vigésimo quinto, «El relato de Mohinī», en el Uttara-bhāga (sección final) del venerable Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.