Sukta 90
Sukta 7.90
Vasiṣṭha (traditional for RV 7.90)
Vāyu (often paired with Indra in soma setting; dual vām suggests a dyad)
Jagatī (likely; long pādas typical of Jagatī in soma invitations)
এই সূক্তটি সোম-আহ্বান; মুখ্যতঃ বায়ুক—প্ৰায়ে ইন্দ্ৰ–বায়ু যুগল ৰূপে—সম্বোধন কৰি, যোজিত ৰথ-দলসহ শীঘ্ৰ আহি অধ্বৰ্যুসকলে প্ৰস্তুত কৰা মধু-সমৃদ্ধ পিষ্ট সোম পান কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। আচারগত আহ্বানৰ লগতে কবিয়ে উষা আৰু বিস্তাৰিত পোহৰ স্মৰণ কৰি, দেৱতাসকলৰ আগমনক দীপ্তিময় আকাশ-স্থান মুকলি হোৱা আৰু জলধাৰাৰ প্ৰবাহৰ সৈতে সংযোগ কৰে। শেষত বসিষ্ঠসকলে স্বস্তিৰ জৰিয়তে বল, বৃদ্ধি, যশ আৰু দীৰ্ঘস্থায়ী ৰক্ষা কামনা কৰে।
Mantras
Mantra 1
प्र वीरया शुचयो दद्रिरे वामध्वर्युभिर्मधुमन्तः सुतासः । वह वायो नियुतो याह्यच्छा पिबा सुतस्यान्धसो मदाय ॥
বীৰ্যসহ আগবাঢ়ি, পবিত্ৰ মধুমন্ত সুত অর্ঘ্যসমূহ অধ্বৰ্যুসকলে সাজি তোমালোক দুজনৰ ফালে দৌৰিছে। হে বায়ু, নিয়ুতসমূহ বহন কৰি আহা; ইয়ালৈ আহা—মদাৰ্থে সুত সোমৰ অন্ধস পান কৰা।
Mantra 2
ईशानाय प्रहुतिं यस्त आनट् छुचिं सोमं शुचिपास्तुभ्यं वायो । कृणोषि तं मर्त्येषु प्रशस्तं जातोजातो जायते वाज्यस्य ॥
হে বায়ু, ঈশানত্বৰ বাবে যিজনে তোমালৈ আগবঢ়োৱা প্ৰহুতি আনে—শুচিপা (পবিত্ৰ-পানকাৰী) তোমাৰ বাবে পবিত্ৰ সোম—তুমি সেই প্ৰহুতিকে মৰ্ত্যলোকত প্ৰশংসিত কৰো; আৰু তাৰ ভিতৰত বাৰে বাৰে বীৰ্য্য-সমৃদ্ধি (ৱাজ্য) জন্ম লয়।
Mantra 3
राये नु यं जज्ञतू रोदसीमे राये देवी धिषणा धाति देवम् । अध वायुं नियुतः सश्चत स्वा उत श्वेतं वसुधितिं निरेके ॥
ৰায় (অন্তৰ-সমৃদ্ধি)ৰ বৃদ্ধিৰ বাবে এই দুয়ো—দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—দেৱীয় শক্তিক জন্ম দিছে; সেই একে বৃদ্ধিৰ বাবে দেৱী ধিষণা অন্তৰত দেৱক স্থাপন কৰে। তেতিয়া বায়ুৰ নিজস্ব নিয়ুত (যোক্ত শক্তিসমূহ) আহি তেওঁৰ সৈতে সংলগ্ন হয়; আৰু নি-একে স্থাপিত শ্বেত বসুধিতি—সমৃদ্ধিৰ শুভ্ৰ আধাৰ—উজ্জ্বল হৈ উঠে।
Mantra 4
उच्छन्नुषसः सुदिना अरिप्रा उरु ज्योतिर्विविदुर्दीध्यानाः । गव्यं चिदूर्वमुशिजो वि वव्रुस्तेषामनु प्रदिवः सस्रुरापः ॥
উচ্ছন্ন উষসসমূহ—সুদিনা আনয়নকাৰী, অরিপ্ৰা (অদোষ)—উদিত হয়; দীধ্যান (দীপ্ত অন্বেষণ) কৰি তেওঁলোকে বিস্তৃত জ্যোতি আৱিষ্কাৰ কৰে। গব্য (ৰশ্মিসমূহ)ৰ গোপন উৰ্ব (গো-খোঁট)কো উশিজসকলে মুকলি কৰি দিয়ে; আৰু তেওঁলোকৰ পথ অনুসৰি প্ৰদিব (স্বৰ্গীয় উচ্চতা)ৰ পৰা আপস (জলসমূহ) প্ৰবাহিত হয়।
Mantra 5
ते सत्येन मनसा दीध्यानाः स्वेन युक्तासः क्रतुना वहन्ति । इन्द्रवायू वीरवाहं रथं वामीशानयोरभि पृक्षः सचन्ते ॥
সত্যময় মনৰে দীপ্ত হ’ই, নিজৰ নিয়ম-ধৰ্মেৰে যোজিত হৈ, ইচ্ছাশক্তিৰ বলত তেওঁলোকে আগলৈ বহন কৰে। হে ইন্দ্ৰ–বায়ু, তোমালোকৰ বীৰ-বাহন ৰথৰ চাৰিওফালে পোষক পূৰ্ণতা-সমূহ গোট খায়, উভয়ৰ ঈশান্য (অধিপত্য)লৈ আঁকোৱালি ধৰে।
Mantra 6
ईशानासो ये दधते स्वर्णो गोभिरश्वेभिर्वसुभिर्हिरण्यैः । इन्द्रवायू सूरयो विश्वमायुरर्वद्भिर्वीरैः पृतनासु सह्युः ॥
যিসকল ঈশান (অধিপতি) স্বৰ্ণলোক (স্বৰ্) স্থাপন কৰে—গোৰশ্মি, অশ্ব-গতিবেগ, বসু-ধন আৰু হিৰণ্য-সুবৰ্ণেৰে—হে ইন্দ্ৰ–বায়ু, তেনে সূৰ্যসম (সূৰয়ঃ) বীৰসকল সমগ্ৰ আয়ুৰ জুৰি স্থিৰ থাকক, আৰু অৰ্বদ্ভিৰ্ (ধাৱমান শক্তিসমূহেৰে) পৃতনা-সমূহত জয়ী হওক।
Mantra 7
अर्वन्तो न श्रवसो भिक्षमाणा इन्द्रवायू सुष्टुतिभिर्वसिष्ठाः । वाजयन्तः स्ववसे हुवेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
শ্ৰৱস (খ্যাতি) বিচাৰি ধাৱমান অৰ্বন্তৰ দৰে, আমি বসিষ্ঠসকল সু-স্তুতিসমূহেৰে হে ইন্দ্ৰ–বায়ু, তোমালোকক ভিক্ষা-ভাৱে প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ। নিজৰ স্ববস (আত্মবৃদ্ধি)ৰ বাবে বল-সম্পদ বৃদ্ধি কৰোঁতে, আমি তোমালোকক আহ্বান কৰোঁ—তোমালোক সদায় স্বস্তি-শক্তিসমূহেৰে আমাক ৰক্ষা কৰা।
Frequently Asked Questions
Vāyu is central, and the hymn often addresses the paired form Indra–Vāyu, especially in the Soma-pressing setting.
It invites them to come quickly to the sacrifice, drink the pressed Soma, and grant strength, increase, fame, and protection to the worshippers.
These images show that the ritual is aligned with cosmic order: dawn reveals the wide light, hidden radiance is opened, and the waters flow—signs of renewal and right unfolding (ṛta).
Ask anything about Sukta 90 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.