
Chapter Arc: वायुदेव (भीष्म-वचन के रूप में) राजन् युधिष्ठिर को द्विजों की तत्त्व-गुण-महिमा सुनाने को कहते हैं और श्रीकृष्ण द्वारा प्रद्युम्न को सुनाया गया एक पुरातन प्रसंग आरम्भ होता है—जहाँ ब्राह्मण-कोप स्वयं देव-शक्ति की तरह प्रकट होता है। → द्वारका में ब्राह्मणों से परिकोपित प्रद्युम्न का प्रश्न उठता है—ब्राह्मणों का तेज इतना प्रचण्ड क्यों है कि वे लोक-लोकान्तर और लोकपालों तक की सृष्टि-समर्थता रखते प्रतीत होते हैं, और फिर भी उनके प्रति असावधानी कैसे विनाश बन जाती है। कथा में दुर्वासा का आगमन/चरित्र-प्रसंग जुड़ता है; गृहस्थ-जीवन की छोटी-सी चूक भी ऋषि-कोप को आमंत्रित कर सकती है। → दुर्वासा के निकट प्रसंग में ‘पायस’ और माता के मुस्कराते हुए निकट खड़े होने का दृश्य निर्णायक बनता है—क्षण-भर की स्थिति से ऋषि की परीक्षा, गृहस्थ का संकोच/भय, और ब्राह्मण-तेज का दाहक-रूप एक साथ उभरता है; फिर वही तेज क्षण में ‘भंग/दग्ध’ वस्तुओं को पुनः ‘नूतन और सुदृढ़’ कर देने वाली अद्भुत सिद्धि के रूप में भी प्रकट होता है। → कथावाचक (श्रीकृष्ण) अनुभव से निष्कर्ष देता है—ब्राह्मणों का अपमान मन से भी न हो; उनकी वाणी/आज्ञा को ‘सर्वं करिष्यामि’ भाव से ग्रहण करना चाहिए। अदृश्य हो जाने के बाद भी उनकी अस्पष्ट वाणी का आदेश-भाव बना रहता है; गृह में प्रवेश कर सब वस्तुओं का पुनर्निर्माण देख कर श्रद्धा दृढ़ होती है।
Verse 1
अपना बछ। अफड-ण क्र एकोनषष्टर्याधेकशततमो< ध्याय: श्रीकृष्णका प्रद्मुम्नको ब्राह्मणोंकी महिमा बताते हुए दुर्वासाके चरित्रका वर्णन करना और यह सारा प्रसंग युधिष्ठिरको सुनाना युधिछिर उवाच ब्रृहि ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं त्वं मधुसूदन । वेत्ता त्वमस्य चार्थस्य वेद त्वां हि पितामह:
由提施提罗说道:“噢,摩度苏陀那,请告诉我:敬奉与礼拜婆罗门,究竟会得到怎样真实的果报与利益?此事之义你洞然明了;而我的祖父亦认定你是通晓此道之人。”
Verse 2
वायुदेव उवाच शृणुष्वावहितो राजन् द्विजानां भरतर्षभ | यथा तत्त्वेन वदतो गुणान् वै कुरुसत्तम
风神说道:“大王,婆罗多族之雄牛啊,请专心聆听。我将依真实之理,叙说二次生者(婆罗门)的德行;库鲁中最卓越者啊,我将如实道来。”
Verse 3
द्वारवत्यां समासीन पुरा मां कुरुनन्दन । प्रद्युम्न: परिपप्रच्छ ब्राह्म॒णैः परिकोपित:
伐由说道:“库鲁之欢悦者啊,久远以前,当我居于堕罗伐底之时,我的儿子普拉丢摩那——因某些婆罗门挑衅而怒起——前来问我。”
Verse 4
कि फल ब्राह्मुणेष्वस्ति पूजायां मधुसूदन । ईश्वरत्वं कुतस्तेषामिहैव च परत्र च
风神说道:“摩度苏陀那啊,礼敬婆罗门能得何等果报?又因何缘故,他们在此世与彼世都被视为如神一般?”
Verse 5
सदा द्विजातीन् सम्पूज्य कि फलं तत्र मानद । एतद् ब्रूहि स्फुटं सर्व सुमहान् संशयोत्र मे
风神说道:“赐荣者啊,恒常恭敬礼奉二次生者(婆罗门等)能得何等果报?请为我明白、详尽地说出,因为对此我心中生起了极大的疑惑。”
Verse 6
इत्युक्ते वचने तस्मिन् प्रद्युम्नेन तथा त्वहम् । प्रत्यत्रुवं महाराज यत् तच्छुणु समाहित:
普拉丢摩那说完这些话后,我便回答他,伟大的王啊:请收摄其心,听我所言。鲁克米妮之子啊,我的孩子,且听。我将说明礼敬婆罗门所得之果。婆罗门中的王者是苏摩——月神;因此,他们在此世与彼世皆有能力赐予安乐与苦痛。
Verse 7
व्युष्टि ब्राह्मणपूजायां रौक्मिणेय निबोध मे । एते हि सोमराजान ईश्वरा: सुखदुःखयो:
风神说道:“鲁克米妮之子啊,当从我这里明白礼敬婆罗门时应守的次第与法度。因为这些婆罗门——圣智之主——确如苏摩之下的王者,执掌安乐与苦痛之生起。”
Verse 8
ब्राह्मणप्रमुखं सौम्यं न मे5त्रास्ति विचारणा
风神说道:“温和者啊,婆罗门居于首位;对此我心中毫无疑虑。婆罗门之中,以寂静安和之性为最显著。故此事无需再议。礼敬婆罗门,便得长寿、声誉、名望与力量。实则诸世界——乃至诸世界之主——皆为婆罗门的礼拜者。”
Verse 9
ब्राह्मणप्रतिपूजायामायु: कीर्तिययशो बलम् । लोका लोकेश्चराश्वैव सर्वे ब्राह्मणपूजका:
风神伐由说道:“恭敬并如法供养婆罗门者,得长寿、名声、善誉与力量。诚然,一切世界,乃至诸世界之主,皆为供奉婆罗门者。”
Verse 10
त्रिवर्गे चापवर्गे च यश:श्रीरोगशान्तिषु । देवतापितृपूजासु संतोष्याश्चैव नो द्विजा:
风神伐由说道:“为成就人生三义——法、利、欲——亦为求解脱;为得名望、福富、健康与息病;并在祭祀诸天与祖灵之时——凡此种种之际,当使婆罗门悉皆满足。”
Verse 11
तत्कथं वै नाद्रियेयमी श्वरोडस्मीति पुत्रक । मा ते मन्युर्महाबाहो भवत्वत्र द्विजान् प्रति
“既如此,吾子,我又怎能不敬婆罗门?莫以为‘我乃主宰,万事皆能成就’,便在此对二生者生起嗔怒。臂力雄伟者啊,切莫凭恃自身之力而舍弃对婆罗门的敬礼。”
Verse 12
ब्राह्मणा हि महद्भूतमस्मिललोके परत्र च । भस्म कुर्युर्जगदिदं क्रुद्धा: प्रत्यक्षदर्शिन:
风神伐由说道:“婆罗门在此世与彼世皆被视为大威力。他们是直观真见的先见者;若怒火炽然,能使此整个世界化为灰烬。”
Verse 13
अन्यानपि सूृजेयुश्न लोकॉल्लोकेश्वरांस्तथा । कथं तेषु न वर्तेरन् सम्यग् ज्ञानातू सुतेजस:
风神伐由说道:“他们亦能生起别的世界,并同样生出那些世界的统御者。是故,具炽盛威光之人——以正知正见明了婆罗门之伟大——又怎会不以正当之礼行事于他们之前?”
Verse 14
अवसन्मदगहे तात ब्राह्मणो हरिपिड्रल: । चीरवासा बिल्वदण्डी दीर्घश्मश्रु: कृशो महान्
风神伐由说道:“孩子啊,久远以前,有一位婆罗门,肤色带着青绿而微呈黄褐,曾住在我的居所。他身披破旧褴褛之衣,手执以毕尔瓦木制成的杖。髭须与长髯垂落;形体虽瘦,却气度森严,令人不敢轻慢。”
Verse 15
दीर्घेभ्यश्व मनुष्येभ्य: प्रमाणादधिको भुवि । स स्वैरं चरते लोकान् ये दिव्या ये च मानुषा:
风神伐由说道:“在这大地之上,他的身量甚至超过世间最高之人。凭自身意志,他能自在往来诸界——天界与人界——毫无拘碍。”
Verse 16
इमां गाथां गायमानश्चत्वरेषु सभासु च । दुर्वाससं वासयेत् को ब्राह्मुणं सत्कृतं गृहे
他在旅舍与街衢十字路口吟唱此偈,四处行走:“谁愿以恭敬礼遇,使我——婆罗门杜尔瓦萨——在其家中安住?”
Verse 17
रोषण: सर्वभूतानां सूक्ष्मेडप्यपकृते कृते । परिभाषां च मे श्रुत्वा को नु दद्यात् प्रतिश्रयम्
风神伐由说道:“即便只是极细微的冒犯,怒火也会对一切众生升起。既已听过我的告诫,又有谁还会给予(这样的人)栖身之所呢?”
Verse 18
यस्माजन्नाद्रियते कश्नचित् ततो5हं समवासयम्
风神伐由说道:“孩子啊,因世人无人能敬奉于他,我便让他住进我自己的家。有时他一顿所食之多,足以使数千人饱足;有时却只吃少许便离家而去——而在那样的日子里,他便不再归来。”
Verse 19
स सम्भुड्क्ते सहस्राणां बहूनामन्नमेकदा । एकदा सोअल्पकं भुड्धक्ते न चैवैति पुनर्गहान्
风神(Vāyu-deva)说道:“有时他一顿之中所食之多,足以令成千上万人饱足;有时却只吃少许便起身离去,而在那样的日子里,他便不再回家。”
Verse 20
अकस्माच्च प्रहसति तथाकस्मात् प्ररोदिति । न चास्य वयसा तुल्य: पृथिव्यामभवत् तदा,वे अकस्मात् जोर-जोरसे हँसने लगते और अचानक फूट-फूटकर रो पड़ते थे। उस समय इस पृथ्वीपर उनका समवयस्क कोई नहीं था
风神说道:“他无缘无故忽而大笑,又忽而痛哭。那时在大地之上,与他同龄而可与之比肩者,竟无一人。”
Verse 21
अथ स्वावसथं गत्वा स शय्यास्तरणानि च । कन्याश्वालंकृता दग्ध्वा ततो व्यपगत: पुन:
随后他回到自己的住处,将那里的床榻、铺盖尽皆焚为灰烬,连同那些身披华服、佩戴珠饰的少女也一并烧尽;而后他又从那地方退去。
Verse 22
अथ मामब्रवीद् भूय: स मुनि: संशितव्रत: । कृष्ण पायसमिच्छामि भोक्तुमित्येव सत्वर:
随后,那位持戒严峻的牟尼又匆匆来到我前,说道:“噢,克里希纳!我此刻就要吃帕耶娑(甜乳饭)。”
Verse 23
तदैव तु मया तस्य चित्तज्ञेन गृहे जनः । सर्वाण्यन्नानि पानानि भक्ष्याश्नोच्चावचास्तथा
风神说道:“就在那时,因为我能洞悉他的心意,便早已吩咐家中之人恭敬预备各色饮食与诸般菜肴,既有上品亦有中品。一切皆依我所命而备妥;因此我便将热腾腾、刚煮好的帕耶娑献给那位仙人。”
Verse 24
भवन्तु सत्कृतानीह पूर्वमेव प्रचोदित: । ततोऊहं ज्वलमानं वै पायसं प्रत्यवेदयम्
风神伐由说道:“我预先洞悉他们的心意,便早已吩咐家中之人以恭敬之礼备办各色上好而充足的饮食与点心。既然一切皆依我所命准备妥当,我便将热气蒸腾的乳米甜粥(pāyasa)奉献给那位圣贤。”
Verse 25
त॑ भूक्त्वैव स तु क्षिप्रं ततो वचनमत्रवीत् । क्षिप्रमड्गानि लिम्पस्व पायसेनेति स सम ह,उसको थोड़ा-सा ही खाकर वे तुरंत मुझसे बोले--“कृष्ण! इस खीरको शीघ्र ही अपने सारे अंगोंमें पोत लो"
他只吃了一点,便立刻对我说道:“克里希纳,快!把这乳米甜粥(pāyasa)涂抹在你全身诸肢体上!”
Verse 26
अविमृश्यैव च ततः कृतवानस्मि तत् तथा । तेनोच्छिष्टेन गात्राणि शिरश्वैवा भ्यमृक्षयम्,मैंने बिना विचारे ही उनकी इस आज्ञाका पालन किया। वही जूठी खीर मैंने अपने सिरपर तथा अन्य सारे अंगोंमें पोत ली
我毫不思量,便照他所命而行。用那剩下的甜粥(pāyasa),我涂抹了头顶,并遍抹全身诸肢体。
Verse 27
स ददर्श तदाभ्याशे मातरं ते शुभाननाम् | तामपि स्मयमानां स पायसेनाभ्यलेपयम्
这时他看见你那容颜端美的母亲就在近旁。她也含笑而立;我遵从圣者之命,也将乳米甜粥(pāyasa)涂抹在你那含笑的母亲四肢身上。
Verse 28
मुनि: पायसदिग्धाज़ीं रथे तूर्णमयोजयत् । तमारुहाय रथं चैव निर्ययौ स गृहान्मम
风神伐由说道:“那位仙人迅速将那全身涂满乳米甜粥(pāyasa)的王后系于战车之上;他随即登上那辆车,从我家中驶离而去。”
Verse 29
अग्निवर्णो ज्वलन् धीमान् स द्विजो रथधुर्यवत् । प्रतोदेनातुदद् बालां रुक्मिणीं मम पश्यत:
风神伐由说道:“那位婆罗门——色如烈火,炽然燃烧,心智敏锐——竟在我眼前,开始以鞭抽打无辜的鲁克米妮,如同鞭策套在战车上的马一般。”
Verse 30
न च मे स्तोकमप्यासीद् दुःखमीकष्याकृतं तदा । तथा स राजमार्गेण महता निर्ययौ बहि:,उस समय मेरे मनमें थोड़ा-सा भी ईर्ष्याजनित दुःख नहीं हुआ। इसी अवस्थामें वे महलसे बाहर आकर विशाल राजमार्गसे चलने लगे
风神伐由说道:“那时,我心中连一丝由嫉妒而生的忧苦都没有。随后他走出宫殿,沿着宽阔的王道前行。”
Verse 31
तद् दृष्टवा महदाश्चर्य दाशार्हा जातमन्यव: । तत्राजल्पन् मिथ: केचित् समाभाष्य परस्परम्
见到这般大奇事,达沙尔诃族的夜陀婆众怒火中烧。其间有人彼此交谈,议论所发生的一切,惊叹唯有婆罗门方能承受如此险厄,仍能在那战车上保全性命。
Verse 32
ब्राह्मणा एव जायेरन् नान्यो वर्ण: कथंचन । को होन॑ रथमास्थाय जीवेदन्य: पुमानिह
风神伐由说道:“愿世间唯有婆罗门得生,莫使他种姓别类以任何方式出现。因为在这世上,除这位圣者之外,还有谁能登上那战车而仍得活命?”
Verse 33
आशीविषदिषं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णतरो द्विज: । ब्रह्माशीविषदग्धस्य नास्ति कश्चिच्चिकित्सक:
风神伐由说道:“毒蛇之毒固然锋利致命;然而婆罗门若因忿怒而燃起,并凭苦行的灵威加持,其锋锐更甚。凡被婆罗门如蛇之力所‘灼伤’者——或中其诅咒,或受其灵性之创——此世间便无医者能施以解救。”
Verse 34
तस्मिन् व्रजति दुर्धर्षे प्रास्खलद् रुक्मिणी पथि । तन्नामर्षयत श्रीमांस्ततस्तूर्णमचोदयत्
当那位难以抗拒的可畏圣者继续前行时,鲁克米妮在路上失足跌倒。光辉显赫的杜尔瓦萨将此视作冒犯或失礼,怒不可遏,立刻严厉催逼她前进,毫无怜悯。
Verse 35
ततः परमसंक्रुद्धो रथात् प्रस्कन्द्य स द्विज: । पदातिरुत्पथेनैव प्राद्रवद् दक्षिणामुख:
随即,那位婆罗门怒极,纵身从车上跳下。改以步行,他立刻沿着偏离正道的荒径奔走,面向南方疾驰——躁怒使他舍弃正途,仓皇而去。
Verse 36
तमुत्पथेन धावन्तमन्वधावं द्विजोत्तमम् तथैव पायसादिग्ध: प्रसीद भगवज्निति
风神伐由说道:“那位最尊贵的两生圣者沿着荒径奔走时,我也同样追随其后——我全身还沾满了乳粥——并高声呼喊:‘噢,蒙福的尊主啊,愿你垂怜,愿你息怒!’”
Verse 37
ततो विलोक्य तेजस्वी ब्राह्मणो मामुवाच ह । जित: क्रोधस्त्वया कृष्ण प्रकृत्यैव महाभुज
随后,那光辉炽盛的婆罗门望向我,说道:“噢,克里希纳,伟臂者!你凭本性便已战胜嗔怒。此处我未见你有任何过失;因此我心甚悦。你可向我求取任何你所愿的恩赐。”
Verse 38
न ते5पराधमिह वै दृष्टवानस्मि सुव्रत । प्रीतो5स्मि तव गोविन्द वृणु कामान् यथेप्सितान्
风神伐由说道:“噢,坚守善誓者,我确实未在此见你有任何过失。我对你甚为欢喜,戈文达。故而,你可随心所欲向我求取所愿。”
Verse 39
प्रसन्नस्य च मे तात पश्य व्युष्टिं यथाविधि । यावदेव मनुष्याणामन्ने भावो भविष्यति
风神伐由说道:“吾爱子啊,今我既已欢悦,你当依正法之次第,观其应得之果。只要世人仍怀对食粮的敬重——此所命定之结果便将长存。”
Verse 40
यावच्च पुण्या लोकेषु त्वयि कीर्तिर्भविष्यति,“तीनों लोकोंमें जबतक तुम्हारी पुण्यकीर्ति रहेगी, तबतक त्रिभुवनमें तुम प्रधान बने रहोगे। जनार्दन! तुम सब लोगोंके परम प्रिय होओगे
风神伐由说道:“只要你的清净善名在诸世界间长存——你便将久居三界之首。噢,阇那尔达那,你将为一切众生所至爱。”
Verse 41
त्रिषु लोकेषु तावच्च वैशिष्ट्यं प्रतिपत्स्यसे । सुप्रिय: सर्वलोकस्य भविष्यसि जनार्दन
风神伐由说道:“只要你的功德之名在三界长存,你便将在其中得享卓绝之尊位。噢,阇那尔达那,你将为一切众生所深深爱戴。”
Verse 42
यत्ते भिन्नं च दग्धं च यच्च किंचिद् विनाशितम् । सर्व तथैव द्रष्टासि विशिष्ट वा जनार्दन
风神伐由说道:“阇那尔达那啊,凡属你之物,若我曾折毁、焚烧,或以任何方式使之损坏——你都将见其尽皆复原如故,甚至更胜从前。”
Verse 43
यावदेतत् प्रलिप्तं ते गात्रेषु मधुसूदन । अतो मृत्युभयं नास्ति यावदिच्छसि चाच्युत
风神伐由说道:“噢,摩杜苏达那,只要此涂覆之物仍遍布于你的肢体——在所涂之处,你便不必畏惧因创伤而致死。噢,阿周陀,你愿意多久,便可在此久住不死。”
Verse 44
न तु पादतले लिप्ते कस्मात्ते पुत्रकाद्य वै । नैतन्मे प्रियमित्येवं स मां प्रीतो5ब्रवीत् तदा
风神伐由说道:“可是当你的脚底被涂抹沾染之时,你为何称我为‘我的儿子’之类?他说:‘这并非我所喜’,随即便在那时以慈爱之情对我说道。”
Verse 45
रुक्मिणीं चाब्रवीत् प्रीत: सर्वस्त्रीणां वरं यश:
风神伐由说道:圣者心怀欢悦,对鲁克米妮说道:“吉祥的女子啊,你将在众女之中获得最上等的美名,并在世间享有至高的声誉。衰老、疾病、容色减退等诸般缺憾,都不能触及你。你将具足清净神圣的芬芳,终身以虔敬之心奉事圣克里希纳(Śrī Kṛṣṇa)。”
Verse 46
कीर्ति चानुत्तमां लोके समवाप्स्यसि शोभने । न त्वां जरा वा रोगो वा वैवर्ण्य चापि भाविनि
风神伐由说道:“光辉的女子啊,你将在世间获得无与伦比的声名。衰老、疾病,乃至肤色的减退,都永不会临到你。”
Verse 47
षोडशानां सहस््राणां वधूनां केशवस्य ह
风神伐由说道:“确实,克沙瓦(Keśava)有一万六千位妻子。”
Verse 48
तव मातरमित्युक्त्वा ततो मां पुनरब्रवीत्
他说了“(她是)你的母亲”之后,又再次对我开口。噢,普拉丢姆那,在如此谈及你的母亲之后,那位伟大而光耀的圣者杜尔瓦萨——炽烈如火——便从此处启程离去;临行之际,他对我说道:“克沙瓦啊,愿你对婆罗门的心意永远保持如此。”
Verse 49
प्रस्थित: सुमहातेजा दुर्वासाग्निरिव ज्वलन् | एषैव ते बुद्धिरस्तु ब्राह्मणान्प्रति केशव
极其光耀的杜尔瓦萨离去之时,炽然如火,又回首说道:“凯沙瓦啊,愿你对婆罗门的这般心念,恒常不变。”
Verse 50
इत्युक्त्वा स तदा पुत्र तत्रैवान्तरधीयत । तस्मिन्नन्तर्हिते चाहमुपांशुव्रतमाचरम्
说罢,孩子啊,他就在原地隐没不见。待他消失之后,我便修持默誓,于内心低诵真言,暗中行持克制与自律。
Verse 51
एतद् व्रतमहं कृत्वा मात्रा ते सह पुत्रक
“此誓我既已受持,也与汝母及那孩子一同遵行。”
Verse 52
प्रविष्टमात्रश्न गृहे सर्व पश्यामि तन्नवम्
风神伐由说道:“我一踏入屋内,便见其中万物尽皆焕然一新。”
Verse 53
यद् भिजन्नं यच्च वै दग्धं तेन विप्रेण पुत्रक । पुत्र! घरमें प्रवेश करके मैं देखता हूँ तो उन ब्राह्मणने जो कुछ तोड़-फोड़ या जला दिया था, वह सब नूतनरूपसे प्रस्तुत दिखायी दिया ।।
风神伐由说道:“孩子啊,那婆罗门所毁坏的、所焚烧的——我入屋一看——竟都以崭新之貌复现。见万物复归新净而坚固,我不禁大为惊异。”
Verse 54
अपूजयं च मनसा रौक्मिणेय सदा द्विजान् | रुक्मिणीनन्दन! वे सारी वस्तुएँ नूतन और सुदृढ़ रूपमें उपलब्ध हैं, यह देखकर मुझे बड़ा आश्चर्य हुआ और मैंने मन-ही-मन द्विजोंकी सदा ही पूजा की ।।
风神婆由说道:“噢,鲁克米妮之子(劳克弥涅耶),我在心中恒常敬奉婆罗门。见一切器物皆如新制,坚固完好,便大为惊异,于内心不断向诸‘二生者’致以礼敬。婆罗多族中的雄牛啊,当劳克弥涅耶问我之时,我便如此作答。”
Verse 55
माहात्म्यं द्विजमुख्यस्य सर्वमाख्यातवांस्तदा । भरतभूषण! रुक्मिणीकुमार प्रद्युम्नके पूछनेपर इस तरह मैंने उनसे विप्रवर दुर्वासाका सारा माहात्म्य कहा था ।।
风神婆由说道:“当时我将那位最上婆罗门的伟大功德尽皆陈述。噢,婆罗多族的荣饰!当鲁克米妮之子普拉丢姆那问我时,我便如此向他讲述了贤圣杜尔婆娑的全部光辉。同样地,噢,昆蒂之子,噢,主君,你也应当恒常敬奉并侍奉婆罗门。”
Verse 56
एवं व्युष्टिमहं प्राप्तो ब्राह्मणस्य प्रसादजाम् । यच्च मामाह भीष्मो<यं तत्सत्यं भरतर्षभ
“就这样,凭借一位婆罗门的慈恩,我得到了辉煌的报偿。婆罗多族中的雄牛啊,这位毗湿摩关于我所说的一切,尽皆真实无妄。”
Verse 76
अस्मिल्लोके रौक्मिणेय तथामुष्षिंश्व पुत्रक महाराज! प्रद्युम्नके ऐसा कहनेपर मैंने उसको उत्तर दिया। रुक्मिणीनन्दन! ब्राह्मणोंकी पूजा करनेसे क्या फल मिलता है
风神婆由说道:“噢,鲁克米妮之子,孩子啊,大王啊——普拉丢姆那如此说时,我便回答他。噢,鲁克米妮之子,我将说明敬奉婆罗门能得何等果报;你当专心聆听。孩子,在婆罗门之中,君王是苏摩——月神。因此,他们在此世与彼世,皆能施与快乐与痛苦。”
Verse 159
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानथधर्मपर्वणि दुर्वासोभिक्षा नाम एकोनषष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:
至此,《圣摩诃婆罗多》之《教诫篇》(Anuśāsana Parva)——论“布施之法”(dāna-dharma)一段——题为《杜尔婆娑乞食》的第一百五十九章告终。此结尾题记将该段故事界定为关于慷慨与正行的教诲:面对圣者的索求,应以恭敬之心施与,不可怀怨。
Verse 173
यो मां कश्चिद् वासयीत न स मां कोपयेदिति । “यदि मेरा थोड़ा-सा भी अपराध बन जाय तो मैं समस्त प्राणियोंपर अत्यन्त कुपित हो उठता हूँ। मेरे इस भाषणको सुनकर कौन मेरे लिये ठहरनेका स्थान देगा? जो कोई मुझे अपने घरमें ठहराये
风神婆由说道:“听了我的话,还有谁会给我一个栖身之所?只要对我有丝毫过失,我便会对一切众生燃起猛烈的怒火。因此,凡容我居于其家者,切莫触发我的忿怒;对此必须时时警醒。”
Verse 396
यथैवान्ने तथा तेषां त्वयि भावो भविष्यति । “तात! मेरे प्रसन्न होनेका जो भावी फल है
风神婆由说道:“他们对食物怀有怎样的情感与依恋,对你也将怀有同样的情感。只要天神与世人仍珍爱并依赖粮食,他们对你的敬重也将以同等的分量长存。”
Verse 443
इत्युक्तो5हं शरीरं स्वं ददर्श श्रीसमायुतम् । 'परंतु यह खीर तुमने अपने पैरोंके तलवोंमें नहीं लगायी है। बेटा! तुमने ऐसा क्यों किया? तुम्हारा यह कार्य मुझे प्रिय नहीं लगा।” इस प्रकार जब उन्होंने मुझसे प्रसन्नतापूर्वक कहा
风神婆由说道:“被如此告诫之后,我看见自己的身体具足吉祥的光辉。” 在其语境中,说话者追忆自己因未将所供的乳粥(kṣīra)涂抹于足底而受温和纠正;那带着欢悦的训诫成为道德的提示:凡所当行者须尽心尽分、不可半途而废,如此内外自得精炼——以身体骤然放光为其象征。
Verse 463
स्प्रक्ष्यन्ति पुण्यगन्धा च कृष्णमाराधयिष्यसि । फिर मुनिने रुक्मिणीसे भी प्रसन्नतापूर्वक कहा--“शोभने! तुम सम्पूर्ण स्त्रियोंमें उत्तम यश और लोकमें सर्वोत्तम कीर्ति प्राप्त करोगी। भामिनि! तुम्हें बुढ़ापा या रोग अथवा कान्तिहीनता आदि दोष नहीं छू सकेंगे। तुम पवित्र सुगन्धसे सुवासित होकर श्रीकृष्णकी आराधना करोगी
风神婆由天说道:“圣洁的芬芳将依附于你,你将以恭敬之心礼拜克里希纳(Kṛṣṇa)。” 在其语境中,这祝福象征道德与灵性的护持:清净(以吉祥香气为表征)与坚定的奉爱被视为善行之果,使一切卑劣败坏之境不能“触及”虔信者。
Verse 473
वरिष्ठा च सलोक्या च केशवस्य भविष्यसि । “श्रीकृष्णकी जो सोलह हजार रानियाँ हैं, उन सबमें तुम श्रेष्ठ और पतिके सालोक्यकी अधिकारिणी होओगी”
风神婆由说道:“在凯沙瓦(Keśava)的十六千王后之中,你将为最尊最胜;并将得证萨洛迦(sālokya)——与他同住一界的福分。”
Verse 503
यक्किंचिद् ब्राह्मुणो ब्रूयात् सर्व कुर्यामिति प्रभो । प्रभावशाली पुत्र! ऐसा कहकर वे वहीं अन्तर्धान हो गये। उनके अदृश्य हो जानेपर मैंने अस्पष्ट वाणीमें धीरेसे यह व्रत लिया कि “आजसे कोई ब्राह्मण मुझसे जो कुछ कहेगा
风神伐由说道:“主宰啊,凡婆罗门所言,我皆当尽行。”言毕,他当场隐没无踪。待他不可见后,我以含混而低微的声音悄然立下此誓:“自今日起,凡任何婆罗门向我所求,我必圆满成就。”
Verse 516
ततः परमद्दृष्टात्मा प्राविशं गृहमेव च । बेटा! ऐसी प्रतिज्ञा करके परम प्रसन्नचित्त होकर मैंने तुम्हारी माताके साथ घरमें प्रवेश किया
随后,我内心澄明至极、欢悦满足——既已立下那誓愿——便与汝母一同入了家门。
Verse 553
पूजयस्व महाभागान् वाम्भिदनिश्व नित्यदा | प्रभो! कुन्तीनन्दन! इसी प्रकार आप भी सदा मीठे वचन बोलकर और नाना प्रकारके दान देकर महाभाग ब्राह्मणोंकी सर्वदा पूजा करते रहें
风神伐由说道:“当恒常礼敬高贵的婆罗门。主宰啊,昆蒂之子,你亦当常常尊崇并侍奉那些卓越的婆罗门——以甘美恭敬之言相待,并施与种种布施。”