Adhyaya 39

Verse 1

स्कंद उवाच । पुनः स नारदोऽगस्त्य देव्याः प्राक्समुपागतः । तद्वृत्तांतमशेषं च हरायावेदितुं ययौ

Skanda nói: Này Agastya, Nārada một lần nữa—sau khi trước hết đến yết kiến Nữ Thần—đã đi đến Hara (Śiva) để tâu trình trọn vẹn mọi sự việc.

Verse 2

दृष्ट्वा स नारदः शंभुं नंदिना सह संकथाम् । कांचित्तर्जनिविन्यास पूर्वं कुर्वंतमानमत्

Thấy Śambhu đang đàm đạo cùng Nandin—và trước hết khẽ đặt một cử chỉ bằng ngón trỏ—Nārada liền cúi mình đảnh lễ.

Verse 3

उपाविशच्च शैलादि विसृष्टासनमुत्तमम् । वैलक्ष्यं नाटयन्किंचित्क्षणं जोषं समास्थितः

Ngài ngồi xuống trên tòa ngự tọa thù thắng do Đấng Sơn Sinh (Śiva) ban cho; hơi lộ vẻ ngượng ngùng, ngài im lặng trong giây lát.

Verse 4

आकारेणैव सर्वज्ञस्तद्वृत्तांतं विवेद ह । अवादीच्च मुनिं शंभुः कुतो मौनावलंबनम्

Chỉ qua phong thái của vị ấy, Đấng Toàn Tri đã thấu rõ trọn vẹn sự tình. Rồi Śambhu nói với vị hiền triết: “Vì sao ngài nương vào sự im lặng?”

Verse 5

शरारिणां स्थितिरियमुत्पत्तिप्रलयात्मिका । दिव्यान्यपि शरीराणि कालाद्यांत्येवमेव हि

Đó là thân phận của mọi loài hữu thân: mang bản tính sinh khởi rồi hoại diệt. Ngay cả thân thể chư thiên cũng theo thời gian mà qua đi—quả thật là như vậy.

Verse 6

दृश्यं विनश्वरं सर्वं विशेषाद्यदनीश्वरम् । ततोऽत्र चित्रं किं ब्रह्मन्कंकालः कालयेन्न वै

Mọi điều thấy được đều vô thường, nhất là những gì không tự tại. Vậy có gì lạ, hỡi Bà-la-môn, khi một bộ xương bị thời gian hủy hoại?

Verse 7

अभाविनो हि भावस्य भावः क्वापि न संभवेत् । भाविनोपि हि नाभावस्ततो मुह्यंति नो बुधाः

Điều không có số phận thành tựu thì chẳng thể phát sinh ở bất cứ đâu; và điều đã có số phận thành tựu thì không trở về hư vô. Vì thế bậc trí không mê lầm.

Verse 8

शंभूदीरितमाकर्ण्य स इत्थं मुनिपुंगवः । प्रोक्तवान्सत्यमेवैतद्यद्देवेन प्रभाषितम्

Nghe lời Śambhu đã nói, vị hiền triết tối thượng đáp: “Quả thật điều này là chân thật—như lời Thần đã tuyên.”

Verse 9

अवश्यमेव यद्भाव्यं तद्भूतं नात्र संशयः । परं मां बाधतेत्यंतं चिंतैका चित्तमाथिनी

Điều gì đã định bởi số mệnh ắt hẳn sẽ xảy ra—không còn nghi ngờ. Nhưng chỉ một ý nghĩ này thôi lại hành hạ ta dữ dội, khuấy đảo tâm trí ta.

Verse 10

नापचीयेत ते किंचिन्नोपचीयेत तत्त्वतः । अव्ययत्वाच्च पूर्णत्वाद्धानिवृद्धी कृतस्त्वयि

Thật vậy, nơi Ngài không có gì suy giảm, cũng chẳng có gì tăng thêm một cách chân thật; vì Ngài bất hoại và viên mãn thường hằng. ‘Mất’ và ‘được’ chỉ là những ý niệm người đời gán lên Ngài.

Verse 11

अहो वराकः संसारः क्व भविष्यत्यनीश्वरः । आरभ्याद्यदिनं न त्वामर्चयिष्यंति केपि यत्

Than ôi—cõi luân hồi thật thảm! Không có Đấng Chúa Tể thì nó đứng vững nơi đâu? Từ hôm nay, nếu người đời chẳng hề thờ phụng Ngài, còn nơi nương tựa nào nữa?

Verse 12

यतः प्रजापतिर्दक्षो न त्वामाहूतवान्क्रतौ । तेनाद्यरीढि तं दृष्ट्वा देवर्षिमनुजा अपि

Vì Prajāpati Dakṣa đã không thỉnh mời Ngài đến lễ tế, nên cho đến hôm nay—nhìn vào việc ấy—cả các bậc thánh hiền cõi trời lẫn người đời đều lánh xa ông, nhận ra lỗi lầm của hành động đó.

Verse 13

तव रीढां करिष्यंति किमैश्वर्येण रीढिनाम् । प्राप्तावहेडना लोके जितकालभया अपि । अथैश्वर्येण संपन्नाः प्रतिष्ठाभाजनं किमु

Những ai nương tựa nơi Ngài thì cần gì quyền lực thế gian? Dẫu bị đời chế nhạo, họ đã thắng nỗi sợ của Thời gian (tử thần). Và nếu lại được phú quý thịnh vượng, còn cần địa vị nào nữa để làm chỗ nương danh?

Verse 14

महीयसायुषा तेषां वसुभिर्भूरिभिश्च किम् । येऽभिमानधनानेह लब्धरीढाः पदेपदे

Sống lâu hay giàu sang dư dật thì ích gì cho họ? Những kẻ ở đời chỉ lấy kiêu mạn làm ‘tài sản’, dẫu được chỗ nương tựa từng bước, vẫn rỗng không trong cốt tủy.

Verse 15

अचेतनाश्च सावज्ञा जीवंतोपि न कीर्तये । अभिमानधना धन्या वरं योषित्सुसासती

Kẻ vô tri và khinh mạn, dẫu còn sống cũng chẳng đáng ca ngợi. Thà một người nữ hiền đức, trinh chính, còn hơn những kẻ được gọi là ‘may mắn’ nhưng chỉ giàu kiêu ngạo.

Verse 16

या त्वद्विनिंदाश्रवणात्तृणीचक्रे स्वजीवितम् । इत्याकर्ण्य महाकालः सम्यग्ज्ञात्वा सतीव्ययम्

Nàng, khi nghe Người bị phỉ báng, đã xem mạng sống mình như cọng rơm. Nghe vậy, Mahākāla, thấu hiểu đúng đắn sự viên tịch của Satī, liền bị thôi thúc mà hành động.

Verse 17

सत्यं मुने सती देवी तृणीचक्रे स्वजीवितम् । जोषं स्थिते मुनौ तत्र तन्महाकालसाध्वसात्

Quả thật, hỡi bậc hiền triết: nữ thần Satī đã xem mạng sống mình như cọng rơm. Và khi vị hiền triết đứng lặng nơi ấy, ấy là vì kính sợ oai lực của Mahākāla.

Verse 18

रुद्रश्चातीवरुद्रोभूद्बहुकोपाग्निदीपितः । ततस्तत्कोपजाद्वह्निराविरासीन्महाद्युतिः

Rudra trở nên vô cùng dữ dội, bừng cháy bởi ngọn lửa phẫn nộ mãnh liệt. Từ ngọn lửa sinh ra bởi cơn giận ấy, hiện ra một hào quang lớn rực sáng.

Verse 19

प्रत्यक्षः प्रतिमाकारः कालमृत्युप्रकंपनः । उवाच च प्रणम्येशं भुशुंडीं महतीं दधत्

Ngài hiện thân rõ ràng trước mặt—đấng khiến cả Thời gian và Tử thần cũng run sợ—rồi cúi lạy Chúa Tể, tay mang cây chùy lớn uy mãnh, và cất lời.

Verse 20

आज्ञां देहि पितः किं ते करवै दास्यमुत्तमम् । ब्रह्मांडमेककवलं करवाणि त्वदाज्ञया

Xin ban mệnh lệnh, lạy Cha—con phải phụng sự Ngài bằng việc tối thượng nào? Theo thánh lệnh của Ngài, con sẵn sàng biến cả vũ trụ thành một miếng nuốt duy nhất.

Verse 21

पिबामि चार्णवान्सप्ताप्येकेन चुलुकेन वै । रसातलं वा पातालं पातालं वा रसातलम्

Chỉ với một vốc tay, con có thể uống cạn cả bảy đại dương; và con có thể lật Rasātala thành Pātāla—hoặc Pātāla thành Rasātala.

Verse 22

त्वदाज्ञया नयामीश विनिमय्य स्वहेलया । सलोकपालमिंद्रं वा धृत्वा केशैरिहानये

Theo thánh lệnh của Ngài, lạy Chúa Tể, con có thể—như trò đùa theo ý mình—kéo cả Indra cùng các Lokapāla, nắm tóc mà lôi đến đây.

Verse 23

अपि वैकुंठनाथश्चेत्तत्साहाय्यं करिष्यति । तदा तं कुंठितास्त्रं च करिष्यामि त्वदाज्ञया

Dẫu Chúa Tể Vaikuṇṭha có đến trợ giúp hắn, thì theo thánh lệnh của Ngài, con vẫn sẽ làm cùn sức mạnh vũ khí ấy và khiến nó vô hiệu.

Verse 24

दनुजा दितिजाः के वै वरा कारणदुर्बलाः । तेषु चोत्कटतां कोपि धत्ते तं प्रणिहन्म्यहम्

Bọn Dānava và Daitya kia là ai? Chỉ nhờ ân huệ mà chúng tỏ ra mạnh, còn bản tính vốn yếu hèn. Nếu trong chúng có kẻ nào phô bày ngạo mạn hung hăng, ta sẽ đánh gục kẻ ấy.

Verse 25

कालं बध्नामि वा संख्ये मृत्योर्वा मृत्युमर्थये । स्थावरेषु चरेष्वत्र मयि कुद्धे रणांगणे

Giữa chiến trận, ta có thể trói buộc cả Thời Gian; hoặc cầu cho chính Tử Thần gặp cái chết. Khi ta nổi giận nơi sa trường, nỗi kinh hoàng lan khắp muôn loài—động và tĩnh.

Verse 26

त्वद्बलेन महेशान न कोपि स्थैर्यमेष्यति । ममपादतलाघातादेतद्वै क्षोणिमंडलम्

Nhờ uy lực của Ngài, ô Maheśāna, chẳng ai còn đứng vững. Chỉ một cú giáng của lòng bàn chân ta, toàn thể địa cầu này ắt rung chuyển.

Verse 27

कदलीदलवद्वाताद्वेपते सरसातलम् । चूर्णीकरोमि दोर्दंडघाताच्चैतान्कुलाचलान्

Như lá chuối run rẩy trước gió, mặt đất—tận đến Rasātala—cũng chấn động. Với những đòn giáng từ cánh tay như trượng của ta, ta nghiền nát các dãy núi biên giới này thành bụi.

Verse 28

किं बहूक्तेन देह्याज्ञां ममासाध्यं न किंचन । त्वत्पादबलमासाद्य कृतं विद्ध्यद्यचिंतितम्

Còn nói nhiều làm gì? Xin ban mệnh lệnh—với ta chẳng có gì là không thể. Nương tựa sức mạnh nơi bàn chân Ngài, hãy biết rằng hôm nay cả điều không tưởng cũng đã thành tựu.

Verse 29

इति प्रतिज्ञां तस्येशः श्रुत्वा कृतममन्यत । कृतकृत्यमिवात्यंतं तं मुदा प्रत्युवाच च

Nghe lời thề của chàng, Đức Chúa tể xem như việc đã thành. Và, như thể đã hoàn toàn mãn nguyện, Ngài vui vẻ đáp lời chàng.

Verse 30

महावीरोसि रे भद्र मम सर्वगणेष्विह । वीरभद्राख्यया त्वं हि प्रथितिं परमां व्रज

Hỡi người mang điềm lành, ngươi quả thực là một đại anh hùng trong số các thiên binh (gaṇa) của ta tại đây. Vì thế, với danh xưng 'Vīrabhadra', hãy tiến lên và đạt được danh tiếng lẫy lừng nhất.

Verse 31

कुरु मे सत्वरं कार्यं दक्षयज्ञं क्षयं नय । ये त्वां तत्रावमन्यंते तत्साहाय्यविधायिनः

Hãy mau chóng hoàn thành nhiệm vụ của ta: phá hủy buổi tế lễ của Dakṣa. Và những kẻ ở đó dám khinh thường ngươi—những kẻ tiếp tay cho việc đó—cũng phải bị trừng trị thích đáng.

Verse 32

ते त्वयाप्यवमंतव्या व्रज पुत्र शुभोदय । इत्याज्ञां मूर्ध्नि चाधाय स ततः पारमेश्वरीम्

Họ cũng phải bị ngươi khuất phục—hãy đi đi, hỡi con trai, sự trỗi dậy của con thật tốt lành. Sau khi kính cẩn nhận lệnh trên đầu, chàng liền lên đường tuân theo ý chỉ của Đấng Tối Cao.

Verse 33

हरं प्रदक्षिणीकृत्य जग्मिवानतिरंहसा । ततस्तदनुगाञ्शंभुः स्वनिःश्वाससमुद्गतान्

Sau khi đi nhiễu quanh Đấng Hara (Śiva) để tỏ lòng tôn kính, chàng rời đi với tốc độ phi thường. Sau đó, Đấng Śambhu tạo ra các tùy tùng—những kẻ theo hầu sinh ra từ chính hơi thở của Ngài.

Verse 34

शतकोटिमितानुग्रान्गणानन्न्यानवासृजत् । ते गणा वीरभद्रं तं यांतं केचित्पुरोगताः

Ngài phóng thích những gaṇa hung mãnh khác, đông như trăm koṭi. Trong số ấy, có kẻ đi trước dẫn đường khi Vīrabhadra tiến bước.

Verse 35

केचित्तदनुगा जाताः केचित्तत्पार्श्वगा ययुः । अंबरं तैः समाक्रांतं तेजोवीजित भास्करैः

Có kẻ trở thành tùy tùng, có kẻ đi kề bên Ngài. Bầu trời bị họ phủ kín—ánh quang của họ lấn át cả mặt trời.

Verse 36

शृंगाग्राणि गिरीणां च कैश्चिदुत्पाटितानि वै । आचूडमूलाः कैश्चिच्च विधता वै शिलोच्चयाः

Có kẻ xé bật cả đỉnh và chóp núi. Có kẻ khác nhấc bổng những khối đá lớn—nâng từ gốc đến tận ngọn.

Verse 37

उत्पाट्य महतो वृक्षान्केचित्प्राप्ता मखांगणम् । कैश्चिदुत्पाटिता यूपाः केचित्कुंडान्यपूपुरन्

Có kẻ nhổ bật những cây lớn rồi kéo đến sân tế lễ. Có kẻ giật tung các cột yūpa, và có kẻ lấp đầy các hố lửa nghi lễ.

Verse 38

मंडपं ध्वंसयामासुः केचित्क्रोधोद्धुरागणाः । अचीखनन्वै वेदीश्च केचिद्वै शूलपाणयः । अभक्षयन्हवींष्यन्ये पृषदाज्यं पपुः परे

Một số gaṇa, cuồng nộ bốc cháy, đã phá sập mạn-đà-pa. Một số kẻ cầm giáo đào bới các bàn thờ. Kẻ khác nuốt chửng lễ vật, và kẻ khác nữa uống phần pṛṣadājya dâng cúng.

Verse 39

दध्वंसुरन्नराशींश्च केचित्पर्वतसन्निभान् । केचिद्वै पायसाहाराः केचिद्वै क्षीरपायिनः

Có kẻ đập tan những đống cơm chín chất cao như núi. Có kẻ ăn pāyasa (cháo sữa ngọt), và có kẻ uống sữa.

Verse 40

केचित्पक्वान्नपुष्टांगा यज्ञपात्राण्यचूर्णयन् । अमोटयन्स्रुचादंडान्केचिद्दोर्दंडशालिनः

Có kẻ thân thể cường tráng nhờ món ăn chín béo bổ, liền nghiền nát các khí cụ của lễ tế. Kẻ khác, tay lực lưỡng, trong cơn giận đã bẻ gãy muôi tế và cả cán muôi.

Verse 41

व्यभजञ्छकटान्केचित्पशून्केचिदजीगिलन् । अग्निं निर्वापयामासुः केचिदत्यग्नितेजसः

Có kẻ đập nát xe cộ; có kẻ nuốt chửng các thú vật hiến tế. Và có kẻ—rực cháy oai lực còn dữ hơn lửa—đã dập tắt ngọn lửa thiêng Agni.

Verse 42

स्वयं परिदधुश्चान्ये दुकूलानि मुदा युताः । जगृहुः केचन पुरा रत्नानां पर्वतं कृतम्

Những kẻ khác, lòng hân hoan, tự khoác lên mình y phục mịn đẹp. Và có kẻ đoạt lấy những thứ đã chất đống từ trước—một ngọn núi châu báu thực sự.

Verse 43

एकेन च भगो देवः पश्यंश्चक्रे विलोचनः । पूष्णो दंतावलीमन्यः पातयामास कोपितः

Có kẻ khiến thần Bhaga đang nhìn mà hóa mù. Kẻ khác, nổi giận, đánh rụng cả hàng răng của Pūṣan.

Verse 44

यज्ञः पलायितो दृष्टः केनचिन्मृगरूपधृक् । शिरोविरहितश्चक्रे तेन चक्रेण दूरतः

Tế lễ Yajña hiện thân được thấy đang trốn chạy, hóa làm hình nai; có kẻ chém khiến Ngài thành không đầu, và bởi nhát chém ấy bị xua đuổi đi thật xa.

Verse 45

एकः सरस्वतीं यांतीं दृष्ट्वा निर्नासिकां व्यधात् । अदितेरोष्ठपुटकौ छिन्नावन्येन कोपिना

Một kẻ thấy nữ thần Sarasvatī đang tiến đến liền làm cho Ngài mất mũi; kẻ khác vì phẫn nộ đã chém đứt đôi môi của Aditi.

Verse 46

अर्यम्णो बाहुयुगलं तथोत्पाटितवान्परः । अग्नेरुत्पाटयामास कश्चिज्जिह्वां प्रसह्य च

Kẻ khác xé toạc đôi tay của Aryaman; và có người còn cưỡng bức giật phăng lưỡi của Agni nữa.

Verse 47

चिच्छेद वायोर्वृषणं पार्षदोन्यः प्रतापवान् । पाशयित्वा यमं कश्चित्को धर्म इति पृष्टवान्

Một tùy tùng oai lực khác đã cắt bỏ tinh hoàn của Vāyu; và có kẻ trói chặt Yama rồi hỏi: “Dharma thật là gì?”

Verse 48

यत्र धर्मे महेशो न प्रथमं परिपूज्यते । नैरृतं संगृहीत्वान्यः केशेष्वातो्ल्यचासकृत्

“Nơi nào nhân danh dharma mà Maheśa không được thờ phụng trước hết, nơi ấy chẳng có dharma chân thật!” Nói vậy, kẻ khác túm lấy Nairṛta, nắm tóc lôi đi và đánh đập liên hồi.

Verse 49

अनीश्वरं हविर्भुक्तं त्वयेत्या ताडयत्पदा । कुबेरमपरो धृत्वा पादयोरधुनोद्बलात्

“Ngươi đã ăn phần tế vật (havi) mà không tôn kính Chúa Tể (Īśa)!”—nói vậy, một kẻ đá hắn bằng chân; kẻ khác nắm lấy Kubera ở hai chân rồi lắc dữ dội bằng sức mạnh.

Verse 50

वामयामास बहुशो भक्षिता ह्यध्वराहुतीः । एकादशाऽपि ये रुद्रा लोकपालैकपंक्तयः

Hắn nhiều lần gây náo loạn, vì các lễ vật hiến tế (āhuti) của đàn tế đã thật sự bị nuốt mất. Ngay cả Mười Một Rudra—đứng thành một hàng cùng các Hộ Thế (Lokapāla)—cũng bị rối loạn, hoang mang.

Verse 51

रुद्राख्या धारणवशात्प्रमथैस्तेऽवहेलिताः । वरुणोदरमापीड्य प्रमथोन्यो बलेनहि

Những kẻ mang danh “Rudra” chỉ do gượng nhận đã bị các Pramatha chế nhạo và khuất phục. Một Pramatha khác, quả thật bằng sức mạnh thuần túy, đã ép mạnh lên bụng của Varuṇa.

Verse 52

बहिरुद्गिरयामास यद्दत्तं चेशवर्ज्जितम् । मायूरीं तनुमासाद्य सहस्राक्षो महामतिः

Hắn nôn ra bên ngoài những gì đã được dâng trong đàn tế, vì lễ vật ấy được hiến mà gạt bỏ Chúa Tể (Īśa). Rồi bậc ngàn mắt, Indra đại trí, khoác lấy thân hình chim công mái.

Verse 53

उड्डीय गिरिमाश्रित्यच्छन्नः कौतुकमैक्षत । ब्राह्मणान्प्रमथा नत्वा यातयातेतिचाब्रुवन्

Bay vút đi rồi nương náu trên núi, hắn ẩn mình mà ngắm cảnh tượng kỳ thú. Các Pramatha cúi lạy các Bà-la-môn và nói: “Hãy tiếp tục, hãy tiếp tục!”

Verse 54

प्रमथाः कालयामासुरन्यानपि च याचकान् । इत्थं प्रमथिते यागे प्रमथैः प्रथमागतैः । वीरभद्रः स्वतः प्राप्तः प्रमथानीकिनी वृतः

Các Pramatha đã đánh gục cả những kẻ đến cầu xin khác nữa. Khi lễ tế bị những Pramatha đến trước phá tan như vậy, Vīrabhadra tự mình đến nơi, được đạo binh Pramatha vây quanh hộ vệ.

Verse 55

यज्ञवाटं श्मशानाभं दृष्ट्वा तैः प्रमथैः पुरा । अतिशोच्यां दशां नीतं वीरभद्रस्ततो जगौ

Thấy khu vực tế lễ bị những Pramatha biến thành cảnh tượng như bãi hỏa táng, Vīrabhadra liền cất lời, than khóc vì nó đã bị đẩy đến tình trạng đáng thương như thế.

Verse 56

गणाः पश्यत दुर्वृत्तैः प्रारब्धानां च कर्मणाम् । अनीश्वरैरवस्थेयं कुतो द्वेषो महेश्वरे

“Hỡi các Gaṇa, hãy nhìn xem: bởi kẻ ác, những nghiệp đã khởi lên đưa đến cảnh ngộ bất lực như thế. Nếu đó là số phận của kẻ không có chân chúa, thì làm sao có thể đem lòng oán ghét Maheśvara?”

Verse 57

ये द्विषंति महादेवं सर्वकर्मैकसाक्षिणम् । धर्मकार्ये प्रवृत्तास्तु ते प्राप्स्यंतीदृशं दशाम्

“Những ai oán ghét Mahādeva—Đấng Chứng Tri duy nhất của mọi nghiệp—dẫu bề ngoài có dấn thân vào việc thiện pháp, rốt cuộc cũng sẽ đạt đến cảnh ngộ như thế này.”

Verse 58

क्व स दक्षो दुराचारः क्व च यज्ञभुजः सुराः । धृत्वा सर्वानानयत यात द्रुततरं गणाः

“Tên Dakṣa gian ác ấy ở đâu, và các chư thiên hưởng phần lễ tế ở đâu? Hãy bắt hết chúng và giải đến đây—mau hơn nữa, hỡi các Gaṇa!”

Verse 59

इत्याज्ञा वीरभद्रस्य प्राप्य ते प्रमथा द्रुतम् । यावद्यांत्यग्रतस्तावदृष्टः कुद्धो गदाधरः

Nhận lệnh của Vīrabhadra, các Pramatha liền vội vã tiến đi. Nhưng khi vừa tiến lên, họ đã thấy phía trước Gadādhara, đang bừng bừng phẫn nộ.

Verse 60

तेन ते प्रमथाः सर्वे महाबलपराक्रमाः । शुष्कपर्णतृणावस्थां प्रापिता वात्ययेव हि

Bởi Ngài, tất cả các Pramatha—mạnh mẽ và anh dũng—đều bị quật ngã, hóa như lá khô cỏ héo, tựa bị cơn lốc dữ cuốn phăng.

Verse 61

अथ नष्टेषु सर्वेषु प्रमथेषु हरेर्भयात् । चुकोप वीरभद्रः स प्रलयानलसंनिभः

Bấy giờ, khi mọi Pramatha đều bị diệt vong vì khiếp sợ Hari, Vīrabhadra nổi giận, tựa ngọn lửa hủy diệt vào lúc tận kiếp.

Verse 62

ददर्श शार्ङ्गिणं चाग्रे स्वगणैश्च परिष्टुतम् । चतुर्भुजैरसंख्यातैर्जितदैत्यमहाबलैः

Ngài thấy trước mặt Śārṅgin (Viṣṇu, Đấng mang cung Śārṅga), được chính đoàn tùy chúng tán dương—vô số bậc bốn tay, sức mạnh phi thường, đã khuất phục các Daitya.

Verse 63

चक्रिभिर्गदिभिर्जुष्टं खड्गिभिश्चापि शार्ङ्गिभिः । वीरभद्रस्ततः प्राह दृष्ट्वा तं दैत्यसूदनम्

Được vây quanh bởi những vị mang luân xa, mang chùy, mang kiếm, và cả những vị mang cung, Vīrabhadra liền cất lời khi thấy Đấng diệt Daitya ấy (Viṣṇu).

Verse 64

त्वं तु यज्ञपुमानत्र महायज्ञप्रवर्तकः । रक्षिता निजवीर्येण दक्षस्य त्र्यक्षवैरिणः

Ngài quả thật ở đây chính là Nhân Thân của tế lễ, là bậc khởi xướng đại tế; bằng uy lực của chính mình, Ngài là đấng hộ trì Dakṣa, kẻ thù của Đấng Tam Nhãn (Śiva).

Verse 65

किं वा दक्षं समानीय देहि युध्यस्व वा मया । न दास्यसि च चेद्दक्षं ततस्तं रक्ष यत्नतः

Hoặc hãy đem Dakṣa đến và giao nộp cho ta, hoặc hãy giao chiến với ta. Nếu ngươi không chịu trao Dakṣa, thì từ đó hãy hết lòng canh giữ ông ta.

Verse 66

प्रायशः शंभुभक्तेषु यतस्त्वं प्रोच्यसेऽग्रणीः । एकोनेऽब्जसहस्रेप्राग्ददौ नेत्रांबुजं भवान्

Vì ngươi được xưng tụng là bậc đứng đầu trong hàng tín đồ của Śambhu (Śiva). Thuở trước, khi thiếu một đóa sen trong một ngàn đóa, chính ngươi đã dâng hiến con mắt sen của mình.

Verse 67

तुष्टेन शंभुना दत्तं तुभ्यं चक्रं सुदर्शनम् । यत्साहाय्यमवाप्याजौ त्वं जयेर्दनुजाधिपान्

Śambhu (Śiva) hoan hỷ đã ban cho ngươi đĩa Sudarśana; nhờ uy trợ của nó nơi chiến địa, ngươi chinh phục các chúa tể Danuja.

Verse 68

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य वीरभद्रस्य चोर्जितम् । जिज्ञासुस्तद्बलं विष्णुर्वीरभद्रमुवाच ह

Nghe những lời hùng mãnh của Vīrabhadra, Viṣṇu—muốn dò xét sức lực của ông—liền cất lời với Vīrabhadra.

Verse 69

त्वं शंभोः सुत देशीयो गणानां प्रवरोस्यहो । राजादेशमनुप्राप्य ततोप्यतिबलो महान्

“Ngươi là con của Śambhu, sinh từ chính cõi của Ngài; quả thật ngươi là bậc đứng đầu trong hàng Gaṇa. Đã lĩnh mệnh lệnh của nhà vua, ngươi lại càng thêm sức mạnh phi thường và vĩ đại.”

Verse 70

योसि सोस्यहमप्यत्र दक्षरक्षणदक्षधीः । पश्यामि तव सामर्थ्यं कथं दक्षं हरिष्यसि

“Dù ngươi là ai, ta cũng có mặt nơi đây—tâm trí sắc bén, giỏi việc hộ vệ Dakṣa. Nay ta sẽ chứng kiến năng lực của ngươi: ngươi sẽ mang Dakṣa đi bằng cách nào?”

Verse 71

इत्युक्तो वीरभद्रः स तेन वै शार्ङ्गधन्वना । प्रमथान्दृष्टिभंग्यैव प्रेरयामास संगरे

Được Śārṅgadhanvan (Viṣṇu) nói như vậy, Vīrabhadra trong chiến địa chỉ bằng một cái liếc mắt đã thúc giục các Pramatha xông lên giao chiến.

Verse 72

अथ तैः प्रमथैर्विष्णोरनुगा गदिता रणे । आददानास्तृणं वक्त्रे णापिताः पाशवीं दशाम्

Rồi trong trận ấy, các tùy tùng của Viṣṇu bị những Pramatha đánh gục; cỏ bị nhét vào miệng họ, khiến họ bị hạ nhục và bị biến thành cảnh trạng như loài thú, như kẻ bị cạo trọc và bêu riếu.

Verse 73

ततस्तार्क्ष्यरथः क्रुद्धस्त्वेकैकं रणमूर्धनि । सहस्रेणसहस्रेण बाणानां हृद्यताडयत्

Bấy giờ, chiến sĩ cưỡi chiến xa Tārkṣya (Garuḍa làm vật cưỡi) nổi giận; nơi mũi nhọn chiến trường, y đánh trúng từng kẻ một, trút xuống ngực họ muôn ngàn mũi tên.

Verse 74

ते भिन्नवक्षसः सर्वे गणा रुधिरवर्षिणः । वासंतीं कैंशुकीं शोभां परिप्रापूरणाजिरे

Tất cả các Gaṇa ấy, ngực bị xuyên rách, máu tuôn như mưa, đã làm đầy sân tế lễ bằng vẻ huy hoàng như mùa xuân—như ánh đỏ thắm của hoa kiṁśuka.

Verse 75

क्षरंत इव मातंगाः स्रवंत इव पर्वताः । मदेन धातुरागेण मिश्रैः शुशुभिरे गणाः

Các Gaṇa rực rỡ—như voi tiết rut, như núi rịn dòng—vì thân họ lem nhuốm những sắc hòa lẫn của men say và dòng khoáng đỏ.

Verse 76

ततः प्रहस्य गणपोऽब्रवीद्वै कुंठनायकम् । हे शार्ङ्गधन्वञ्जाने त्वां त्वं रणांगण पंडितः

Bấy giờ, một thủ lĩnh Gaṇa bật cười rồi nói với vị tướng chậm chạp: “Hỡi Śārṅgadhanvan, ta biết ngươi—ngươi quả là bậc tinh thông nơi chiến địa.”

Verse 77

परं युध्यसि दैत्येंद्रैर्दानवेंद्रैर्न पार्षदैः । इत्युक्ता वीरभद्रेण भुशुंडीकलिताकरे

“Ngươi thường giao chiến với các chúa tể Daitya và Dānava, chứ không phải với bọn tùy tùng tầm thường!” Vīrabhadra nói vậy, tay nắm chặt vũ khí bhuśuṇḍī.

Verse 78

गदिनाऽथ गदा तूर्णं दैत्येंद्रगिरिरेणुकृत् । ततः प्रहतवान्वीरो भुशुंड्या तं गदाधरम्

Rồi cây chùy của kẻ cầm chùy được vung nhanh, tung bụi mù như ngọn núi bị vua Daitya ném đi; liền đó, vị dũng sĩ dùng bhuśuṇḍī đánh trúng Gadādhara, kẻ mang chùy.

Verse 79

तदंगसंगमासाद्य विदद्रे शतधा तया । कौमोदकी प्रहारेण वीरभद्रं प्रतापिनम्

Vừa chạm đến thân thể, bởi cú nện của chùy Kaumodakī, dũng tướng Vīrabhadra oai lực bị chẻ ra thành trăm mảnh.

Verse 80

जघान वासुदेवोपि तरसाऽज्ञातवेदनम् । ततः खट्वांगमादाय गदाहस्तं गदाधरम्

Rồi Vāsudeva cũng giáng hạ Ajñātavedana với tốc lực phi thường. Sau đó, nắm lấy gậy khaṭvāṅga, Ngài xông đánh Gadādhara, kẻ đang cầm chùy.

Verse 81

आताड्य सव्यदोर्दंडे गदां भूमावपातयत् । कुपितोयं मधुद्वेषी चक्रेणाताडयच्च तम्

Ngài đánh vào cánh tay trái khiến chùy rơi xuống đất. Rồi Madhudveṣī, kẻ diệt Madhu, nổi giận mà lại giáng xuống bằng đĩa thần (cakra).

Verse 82

स च चक्रं समागच्छद्दृष्ट्वा सस्मार शंकरम् । शंकरस्मरणाच्चक्रं मनाग्वक्रत्वमाप्य च । कंठमासाद्यवीरस्य सम्यग्जातं सुदर्शनम्

Và khi thấy đĩa thần bay đến, ông liền tưởng niệm Śaṅkara. Nhờ sự tưởng niệm Śaṅkara ấy, đĩa thần hơi lệch đi; rồi chạm đến cổ vị anh hùng, Sudarśana an trú nơi đó như một món trang sức đúng nghĩa.

Verse 83

तेन चक्रेण शुशुभे नितरां स गणेश्वरः । वीरलक्ष्म्यावृत इव समरे विजयस्रजा

Với đĩa thần ấy, Ngài—chúa tể của các Gaṇa—rực rỡ khôn cùng, như một dũng sĩ được bao phủ bởi vinh quang chiến trận, mang vòng hoa chiến thắng nơi sa trường.

Verse 84

ततः सुदर्शनं दृष्ट्वा तत्कंठाभरणं हरिः । मनाक्स चकितं स्मित्वा ततो जग्राह नंदकम्

Bấy giờ Hari (Viṣṇu), thấy Sudarśana như món trang sức nơi cổ mình, hơi kinh ngạc; mỉm cười rồi liền cầm lấy kiếm Nandaka.

Verse 85

सनंदकं करं तस्य प्रोद्यतं मधुविद्विषः । पश्यतां दिविसिद्धानां स्तंभयामास हुंकृता

Khi kẻ thù của Madhu (Hari) giơ tay cầm kiếm Nandaka lên, vị chúa của các Gaṇa đã dùng tiếng “hūṃ” vang như sấm mà làm tê cứng cánh tay đang giơ ấy, trước mắt các Siddha trên trời.

Verse 86

अभ्यधावच्च वेगेन गृहीत्वा शूलमुज्ज्वलम् । यावज्जिघांसति हरिं तावदाकाशवाचया

Hắn lao tới thật nhanh, cầm lấy cây đinh ba rực sáng. Và đúng lúc sắp giáng đòn hạ sát Hari, thì có tiếng nói từ hư không vang xuống—

Verse 87

वारितो गणराजः स मा कार्षीः साहसं त्विति । ततस्तमपहायाशु वीरभद्रो गणोत्तमः

Vị vua của các Gaṇa bị ngăn lại: “Chớ làm điều liều lĩnh.” Rồi Vīrabhadra, bậc ưu tú nhất trong hàng Gaṇa, lập tức rời bỏ hắn mà tiến đi.

Verse 88

प्राप्य दक्षं विनद्योच्चैर्धिक्त्वामीश्वरनिंदकम् । यस्येदृगस्ति संपत्तिर्यत्रदेवाः सहायिनः । स कथं सेश्वरं कर्म न कुर्याद्दक्षतांदधत्

Đến nơi Dakṣa, ông gầm lớn: “Thật đáng hổ thẹn cho ngươi, kẻ phỉ báng Đấng Tối Thượng! Người có phúc lộc như thế, lại được chính chư thiên làm trợ lực—cớ sao kẻ mang danh ‘Dakṣa’ (bậc khéo giỏi) lại không làm các việc với lòng kính ngưỡng đối với Thượng Đế?”

Verse 89

येनास्येन पवित्रेण भवता निंदितः शिवः । चूर्णयामि तदास्यं ते चपेटाभिः समंततः

Với cái miệng lẽ ra phải thanh tịnh đó mà ngươi đã xúc phạm thần Shiva, ta sẽ đập nát cái miệng đó của ngươi bằng những cái tát từ mọi phía.

Verse 90

इत्युक्त्वा तस्य दक्षस्य हरपारुष्यभाषिणः । चिच्छेद वदनं वीरश्चपेटशतघातनैः

Nói xong, vị anh hùng dũng cảm giáng hàng trăm cú đánh bằng lòng bàn tay, đập nát khuôn mặt của Daksha, kẻ đã thốt ra những lời cay nghiệt chống lại Hara.

Verse 91

ततस्त्वदितिमुख्यानां मिलितानां महोत्सवे । त्रोटयामास कर्णादीन्यंगप्रत्यंगकानि च

Sau đó, tại buổi lễ hội lớn nơi Aditi và các phu nhân quan trọng khác tụ họp, hắn đã xé và bẻ gãy tai cũng như các tay chân và bộ phận cơ thể khác.

Verse 92

वेणीदंडाश्च कासांचित्तेनच्छिन्ना महारुषा । कासांचिच्च कराश्छिन्ना कासांचित्कर्तितास्तनाः

Trong cơn thịnh nộ dữ dội, hắn cắt đứt bím tóc của một số người; chặt đứt tay của những người khác; và xẻo ngực của một số người khác.

Verse 93

नासापुटांस्तथान्यासां पाटयामास पार्षदः । चिच्छेद चांगुलीश्चापि तथान्यासां शिवप्रियः

Người tùy tùng đó, kẻ được Shiva yêu mến, đã xẻ mũi của một số phụ nữ; và hắn cũng chặt đứt ngón tay của những người khác.

Verse 94

ये ये निनिंदुर्देवेशं ये ये च शुश्रुवुस्तदा । तेषां जिह्वाश्रुतीः कोपादच्छिनच्चाकरोद्द्विधा

Tất cả những kẻ phỉ báng Chúa tể các vị thần và những kẻ lắng nghe, trong cơn thịnh nộ, ngài đã cắt lưỡi và tai họ, xẻ chúng làm đôi.

Verse 95

केचिदुल्लंबिता यूपे पाशयित्वा दृढं गले । अधोमुखायै देवेशं विहायात्तं महाहविः

Một số kẻ bị treo ngược trên cột tế lễ, cổ bị thắt chặt bằng dây thòng lọng, mặt cúi xuống đất, vì đã từ bỏ Chúa tể các vị thần.

Verse 96

द्विजराजश्च धर्मश्च भृगुमारीचिमुख्यकाः । अत्यंतमपमानस्य भाजनं तेन कारिताः

Vua của các Bà-la-môn và chính thần Dharma, cùng với Bhṛgu, Mārīci và các hiền triết hàng đầu khác, đều bị ngài làm cho nhục nhã ê chề.

Verse 97

एते जामातरस्तस्य यतो दक्षस्य दुर्धियः । हित्वा महेश्वरममून्सोपश्यदधिकाञ्शिवात्

Những người này là con rể của hắn; vì Dakṣa, kẻ có trí tuệ độc ác, đã từ bỏ Maheśvara và coi những kẻ này cao trọng hơn Śiva.

Verse 98

तानि कुंडानि ते यूपास्ते स्तंभाः स च मंडपः । तावेद्यस्तानि पात्राणि तानि हव्यान्यनेकधा

Những hố lửa đó, những cột tế lễ đó, những trụ cột đó, và cái đình đó; những bàn thờ đó, những chiếc bình đó, và vô số loại lễ vật đó...

Verse 99

ते च वै यज्ञसंभारास्ते ते यज्ञप्रवर्तकाः । ते रक्षपालास्तेमंत्रा विनेशुर्हेलयाऽखिलाः

Và những vật dụng tế tự ấy, chính những kẻ khởi phát lễ tế, những vị hộ vệ và các thần chú—tất thảy đều tiêu vong, bị hủy diệt vì sự khinh mạn tột cùng.

Verse 100

स्तोकेनैव हि कालेन यथर्धिः परवंचनात् । अर्जिता नश्यति क्षिप्रं दक्षसंपद्गताऽशिवा

Quả thật, chỉ trong thời gian ngắn, của cải do lừa dối người khác mà có sẽ chóng tiêu tan—như phú quý điềm dữ từng đến với Dakṣa.

Verse 110

विधीरितमिति श्रुत्वा स्मित्वा देवो महेश्वरः । वीरमाज्ञापयामास यथापूर्वं प्रकल्पय

Nghe rằng: “Nghi lễ đã được tuyên định,” Đức Maheśvara mỉm cười và truyền cho vị dũng sĩ: “Hãy sắp đặt y như trước.”

Verse 120

काश्यां लिंगप्रतिष्ठायैः कृताऽत्र सुकृतात्मभिः । सर्वे धर्माः कृतास्तैस्तु त एव पुरुषार्थिनः

Tại Kāśī, nhờ việc thiết lập liṅga—do những linh hồn giàu công đức thực hiện nơi đây—mọi pháp dharma như đều đã được họ làm trọn; chỉ họ mới thật sự đạt các mục tiêu của đời người.

Verse 130

स्तुत्वा नानाविधैः स्तोत्रैः प्रसन्नं वीक्ष्य शंकरम् । प्रोवाच देवदेवेशं यदि देयो वरो मम

Sau khi tán dương Śaṅkara bằng nhiều loại thánh ca, thấy Ngài hoan hỷ, ông thưa với Đấng Chúa tể của chư thiên: “Nếu một ân huệ được ban cho con…”

Verse 139

श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं दक्षेश्वरसमुद्भवम् । नरो न लिप्यते पापैरपराधालयोपि हि

Nhờ lắng nghe thiên truyện công đức này, phát sinh từ Dakṣeśvara, người ấy không bị vấy nhiễm bởi tội lỗi—dẫu thật sự là kẻ chứa đầy lỗi phạm.