Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 91

Devanagari script

ततस्त्वदितिमुख्यानां मिलितानां महोत्सवे । त्रोटयामास कर्णादीन्यंगप्रत्यंगकानि च

Transliteration

tatastvaditimukhyānāṃ militānāṃ mahotsave | troṭayāmāsa karṇādīnyaṃgapratyaṃgakāni ca

Translation

Sau đó, tại buổi lễ hội lớn nơi Aditi và các phu nhân quan trọng khác tụ họp, hắn đã xé và bẻ gãy tai cũng như các tay chân và bộ phận cơ thể khác.

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तद्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle)

• अदितिमुख्यानाम्: of those headed by Aditi
• अदितिमुख्यानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन; समासः—अदितिः मुख्या यसासां (those headed by Aditi)

• मिलितानाम्: of the assembled
• मिलितानाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मिल् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त); षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन; (agreeing with अदितिमुख्यानाम्)

• महोत्सवे: at the great festival
• महोत्सवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + उत्सव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; समासः—महान् उत्सवः (great festival)

• त्रोटयामास: caused to break/tore apart
• त्रोटयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्रुट्/त्रोट् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• कर्णादीनि: ears and the like
• कर्णादीनि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन; समासः—कर्णः आदिः येषां तानि (ears and the like)

• अङ्गप्रत्यङ्गकानि: limbs and minor limbs
• अङ्गप्रत्यङ्गकानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक) + प्रत्यङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन; समासः—अङ्गानि च प्रत्यङ्गानि च (limbs and sub-limbs)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (didactic frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis / internal audience of the Kāśīkhaṇḍa narration

Visual Art Cues

Scene: A crowded celestial festival hall with Aditi and other divine ladies; the fierce attendant storms through, tearing ears and limbs; ornaments scatter, attendants flee, the yajña pavilion shakes.

Characters & Entities

• Aditi
• assembled devas/participants (implied)
• Śiva’s gaṇa/pārṣada (implied agent)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacrifice performed with ego and hostility to the Divine collapses into chaos; ritual without reverence loses its sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly Kāśī—by presenting Śiva’s uncompromising lordship, a core theme of Kāśīkhaṇḍa’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes the breakdown of an irreverent yajña.