Adhyaya 40

Verse 1

स्कंद उवाच । अविमुक्तेश माहात्म्यं वर्णितं तेग्रतो मया । अथो किमसि शुश्रूषुः कथयिष्यामि तत्पुनः

Skanda nói: Trước mặt ngươi, ta đã thuật bày sự vĩ đại của Avimukteśa rồi. Vậy ngươi còn muốn nghe điều chi nữa? Ta sẽ kể lại lần nữa.

Verse 2

अगस्त्य उवाच । अविमुक्तेश माहात्म्यं श्रावं श्रावं श्रुती मम । अतीव सुश्रुते जाते तथापि न धिनोम्यहम्

Agastya nói: Ta đã nghe đi nghe lại sự vĩ đại của Avimukteśa; tai nghe của ta đã trở nên hết sức thuần thục, vậy mà lòng ta vẫn chưa thỏa mãn.

Verse 3

अविमुक्तेश्वरं लिंगं क्षेत्रं चाप्यविमुक्तकम् । एतयोस्तु कथं प्राप्तिर्भवेत्षण्मुख तद्वद

Hỡi Ṣaṇmukha, xin hãy nói cho ta biết: làm sao để đạt được ân phúc của Liṅga Avimukteśvara và thánh địa (kṣetra) mang danh Avimukta?

Verse 4

स्कंद उवाच । शृणु कुं भज वक्ष्यामि यथा प्राप्तिर्भवेदिह । स्वश्रेयो दातुरेतस्या विमुक्तस्य महामते

Skanda nói: Hãy lắng nghe và chí thành phụng thờ; ta sẽ giảng rõ việc đạt được ở đây diễn ra thế nào. Hỡi bậc đại tâm, Avimukta này được ban cho vì lợi ích tối thượng của chính người ban tặng.

Verse 5

समीहितार्थ संसिद्धिर्लभ्यते पुण्यभारतः । तच्च पुण्यं भवेद्विप्र श्रुतिवर्त्मसभाजनात्

Sự thành tựu các điều mong cầu đạt được nhờ tích lũy phước đức (puṇya). Và phước ấy, hỡi Brāhmaṇa, phát sinh từ việc tôn kính con đường do Śruti (Veda) đã định lập.

Verse 6

श्रुतिवर्त्मजुषः पुंसः संस्पर्शान्नश्यतो मुने । कलिकालावपि सदा छिद्रं प्राप्य जिघांसतः

Hỡi bậc hiền triết, ngay trong thời Kali, những tai họa tìm kẽ hở để hủy diệt người chuyên tâm theo con đường Śruti cũng bị tiêu tan chỉ bởi sự tiếp xúc với người ấy.

Verse 7

वर्जितस्य विधानेन प्रोक्तस्याकरणेन वै । कलिकालावपि हतो ब्राह्मणं रंध्रदर्शनात्

Quả thật, ngay trong thời Kali, một Brāhmaṇa bị suy vong bởi “thấy kẽ hở”: làm điều bị cấm và không làm điều được truyền dạy phải làm.

Verse 8

निषिद्धाचरणं तस्मात्कथयिष्ये तवाग्रतः । तद्दूरतः परित्यज्य नरो न निरयी भवेत्

Vì vậy, ta sẽ nói trước mặt ngươi những điều hành trì bị cấm. Ai từ xa đã dứt bỏ hoàn toàn, người ấy không trở thành kẻ phải đọa địa ngục.

Verse 9

पलांडुं विड्वराहं च शेलुं लशुन गृंजने । गोपीयूषं तंडुलीयं वर्ज्यं च कवकं सदा

Hãy luôn tránh palāṇḍu (hành), con heo ăn đồ uế tạp, śelu, tỏi và gṛṃjana; lại nữa gopīyūṣa, taṇḍulīya và kavaka cũng phải kiêng tránh mọi lúc.

Verse 10

व्रश्चनान्वृक्षनिर्यासान्पायसापूपशष्कुलीः । अदेवपित्र्यं पललमवत्सागोपयस्त्यजेत्

Nên từ bỏ vraścana, nhựa/gôm cây, pāyasa (cơm sữa ngọt), āpūpa (bánh ngọt) và śaṣkulī (bánh chiên); cũng vậy hãy tránh các phẩm vật không thích hợp dâng lên chư thiên và tổ tiên, palala (món chế từ mè) và sữa của bò không có bê con.

Verse 11

पय ऐकशफं हेयं तथा क्रामेलकाविकम् । रात्रौ न दधि भोक्तव्यं दिवा न नवनीतकम्

Sữa của loài thú một móng phải kiêng, và sữa lạc đà cũng vậy. Ban đêm không nên ăn sữa chua, và ban ngày không nên dùng bơ tươi.

Verse 12

टिट्टिभं कलविंकं च हंसं चक्रं प्लवंबकम् । त्यजेन्मांसाशिनः सर्वान्सारसं कुक्कुटं शुकम्

Nên tránh ṭiṭṭibha, kalaviṃka, haṃsa, cakra và plavaṃbaka. Quả thật phải kiêng mọi loài chim ăn thịt—kể cả sārasa (chim hạc), gà trống và śuka (vẹt).

Verse 13

जालपादान्खंजरीटान्बुडित्वा मत्स्यभक्षकान् । मत्स्याशी सर्वमांसाशी तन्मत्स्यान्सर्वथा त्यजेत्

Nên tránh các loài chim chân có màng, chim khaṃjarīṭa, chim lặn, và mọi kẻ ăn cá. Vì người ăn cá sẽ thành kẻ ăn mọi thứ thịt; do đó, loại cá ấy phải được từ bỏ bằng mọi cách.

Verse 14

हव्यकव्यनियुक्तौ तु भक्ष्यौ पाठीनरोहितौ । मांसाशिभिस्त्वमी भक्ष्याः शश शल्लक कच्छपाः

Nhưng cá pāṭhīna và rohita có thể dùng khi được chỉ định đúng nghi thức để dâng havyakāvya lên chư thiên và tổ tiên. Với người ăn thịt, các loài được xem là có thể ăn: thỏ, nhím, và rùa.

Verse 15

श्वाविद्गोधे प्रशस्ते च ज्ञाताश्च मृगपक्षिणः । आयुष्कामैः स्वर्गकामैस्त्याज्यं मांसं प्रयत्नतः

Dẫu nhím và kỳ đà (iguana) được nói là đáng khen (trong vài trường hợp), và nhiều loài thú cùng chim được biết là có thể ăn, nhưng người cầu thọ lâu và cầu cõi trời phải cẩn trọng mà từ bỏ thịt.

Verse 16

यज्ञार्थं पशुहिंसा या सा स्वर्ग्या नेतरा क्वचित् । त्यजेत्पर्युषितं सर्वमखंडस्नेह वर्जितम्

Sự sát hại con vật vì mục đích tế lễ yajña được nói là đưa đến cõi trời; còn sự sát hại khác thì không bao giờ như vậy. Nên từ bỏ mọi thức ăn ôi cũ, và mọi thứ thiếu sự béo ngậy/đậm đà trọn vẹn, không đầy đủ.

Verse 17

प्राणात्यये क्रतौ श्राद्धे भैषजे विप्रकाम्यया । अलौल्यमित्थं पललं भक्षयन्नैव दोषभाक्

Trong lúc nguy đến mạng sống, trong tế lễ yajña, trong lễ śrāddha, dùng làm thuốc, hoặc để làm vừa lòng một vị brāhmaṇa—nếu không do tham dục—thì người ăn palala (thịt) như vậy không mắc lỗi.

Verse 18

न तादृशं भवेत्पापं मृगयावृत्तिकांक्षिणः । यादृशं भवति प्रेत्य लौल्यान्मांसोपसेविनः

Tội của kẻ mưu sinh bằng săn bắn không lớn bằng tội giáng xuống, sau khi chết, đối với người vì tham lam và dục vọng mà buông mình ăn thịt.

Verse 19

मखार्थं ब्रह्मणा सृष्टाः पशु द्रुम मृगौषधीः । निघ्नन्नहिंसको विप्रस्तासामपि शुभा गतिः

Vì mục đích makha (tế lễ), Phạm Thiên đã tạo ra loài vật, cây cối, nai và dược thảo. Vị Bà-la-môn giết trong phạm vi tế lễ ấy được gọi là không bạo hại; và đối với các hữu tình ấy cũng có một cảnh giới tốt lành.

Verse 20

पितृदेवक्रतुकृते मधुपर्कार्थमेव च । तत्र हिंसाप्यहिंसा स्याद्धिंसान्यत्र सुदुस्तरा

Vì các nghi lễ dâng lên Tổ tiên (Pitṛ), chư Thiên và các tế lễ—lại vì lễ vật madhuparka nữa—thì sự sát hại ở đó cũng được xem là bất bạo hại. Còn sát hại ở nơi khác thì vô cùng khó biện minh và vượt qua.

Verse 21

यो जंतूनात्मपुष्ट्यर्थं हिनस्ति ज्ञानदुर्बलः । दुराचारस्य तस्येह नामुत्रापि सुखं क्वचित्

Kẻ yếu kém trong trí phân biệt, chỉ vì nuôi dưỡng thân mình mà làm hại các loài hữu tình—người ác hạnh ấy chẳng bao giờ được an lạc, cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 22

भोक्तानुमंता संस्कर्ता क्रयिविक्रयि हिंसकाः । उपहर्ता घातयिता हिंसकाश्चाष्टधा स्मृताः

Những kẻ bạo hại được ghi nhớ là tám hạng: người ăn, người tán thành, người chế biến, người mua, người bán, người cung cấp, kẻ sai khiến giết, và kẻ trực tiếp giết.

Verse 23

प्रत्यब्दमश्वमेधेन शतं वर्षाणि यो यजेत् । अमांसभक्षको यश्च तयोरंत्यो विशिष्यते

Dẫu có người mỗi năm cử hành lễ tế Aśvamedha suốt một trăm năm, thì giữa hai người ấy, người không ăn thịt vẫn là bậc thù thắng hơn.

Verse 24

यथैवात्मा परस्तद्वद्द्रष्टव्यः सुखमिच्छता । सुखदुःखानि तुल्यानि यथात्मनि तथा परे

Người cầu hạnh phúc hãy nhìn người khác như nhìn chính mình; vì lạc và khổ đều đồng nhau—trong mình thế nào thì nơi người cũng thế ấy.

Verse 25

सुखं वा यदि वा चान्यद्यत्किंचित्क्रियते परे । तत्कृतं हि पुनः पश्चात्सर्वमात्मनि संभवेत्

Bất cứ điều gì—là an lạc hay trái lại—ta làm cho người khác, thì chính việc ấy về sau sẽ khiến tự thân ta phải thọ nhận đủ mọi bề.

Verse 26

न क्लेशेन विना द्रव्यमर्थहीने कुतः क्रियाः । क्रियाहीने कुतो धर्मो धर्महीने कुतः सुखम्

Không có nhọc công thì không có của cải; thiếu tư lương thì làm sao có thể hành các việc thiện? Không có hành trì thì dharma ở đâu? Và không có dharma thì hạnh phúc ở đâu?

Verse 27

सुखं हि सर्वैराकांक्ष्यं तच्च धर्मसमुद्भवम् । तस्माद्धर्मोत्र कर्तव्यश्चातुर्वर्ण्येन यत्नतः

Hạnh phúc quả thật là điều mọi người đều mong cầu, và nó phát sinh từ dharma. Vì thế, trong đời này, cả bốn varṇa hãy gắng sức thực hành dharma.

Verse 28

न्यायागतेन द्रव्येण कर्तव्यं पारलौकिकम् । दानं च विधिना देयं काले पात्रे च भावतः

Với của cải đạt được bằng con đường chính nghĩa, nên làm các hạnh nghiệp đem quả báo ở đời sau. Bố thí cũng phải theo đúng pháp—đúng thời, đúng người xứng đáng thọ nhận, và với tâm thành kính chân thật.

Verse 29

विधिहीनं तथाऽपात्रे यो ददाति प्रतिग्रहम् । न केवलं हि तद्याति शेषं तस्य च नश्यति

Ai bố thí không đúng pháp, lại trao cho kẻ không xứng thọ nhận, thì không chỉ mất chính món thí ấy; phần phước đức và tài sản còn lại của người ấy cũng bị hao mòn.

Verse 30

व्यसनार्थे कुटुंबार्थे यदृणार्थे च दीयते । तदक्षयं भवेदत्र परत्र च न संशयः

Bất cứ điều gì đem cho để cứu nạn, để nuôi dưỡng gia quyến, hay để trả nợ—sự bố thí ấy trở thành bất hoại, ở đời này và đời sau, không chút nghi ngờ.

Verse 31

मातापितृविहीनं यो मौंजीपाणिग्रहादिभिः । संस्कारयेन्निजैरर्थैस्तस्य श्रेयस्त्वनंतकम्

Ai dùng của cải của mình để cử hành các saṁskāra—như lễ thọ dây thiêng (maunji/yajñopavīta) và hôn lễ—cho người mồ côi cha mẹ, thì phước lành tâm linh của người ấy là vô tận.

Verse 32

अग्निहोत्रैर्न तच्छ्रेयो नाग्निष्टोमादिभिर्मखैः । यच्छ्रेयः प्राप्यते मर्त्यैर्द्विजे चैके प्रतिष्ठिते

Công đức ấy không đạt được chỉ nhờ lễ Agnihotra, cũng chẳng nhờ các đại tế như Agniṣṭoma; bởi phước lành mà người đời có được khi dựng lập và nâng đỡ dù chỉ một vị dvija (nhị sinh) còn thù thắng hơn.

Verse 33

यो ह्यनाथस्य विप्रस्य पाणिं ग्राहयते कृती । इह सौख्यमवाप्नोति सोक्षयं स्वर्गमाप्नुयात्

Người có năng lực, đứng ra cử hành lễ pāṇigrahaṇa (nắm tay thành hôn) cho một bà-la-môn cô thế, sẽ được an lạc ở đời này và đạt cõi trời không suy giảm.

Verse 34

पितृगेहे तु या कन्या रजः पश्येदसंस्कृता । भ्रूणहा तत्पिता ज्ञेयो वृषली सापि कन्यका

Nếu một thiếu nữ còn ở nhà cha, chưa được làm các saṁskāra thích đáng (tức chưa kết hôn) mà đã thấy kinh nguyệt, thì cha nàng bị xem như kẻ sát hại bào thai; và chính cô gái ấy cũng bị coi là vṛṣalī, sa sút phẩm vị.

Verse 35

यस्तां परिणयेन्मोहात्स भवेद्वृषलीपतिः । तेन संभाषणं त्याज्यमपाङ्क्तेयेन सर्वदा

Kẻ vì mê muội mà cưới nàng thì trở thành chồng của người bị gọi là vṛṣalī. Với người như thế—bị xem là apāṅkteya, không đáng dự nghi lễ cộng đồng—hãy luôn tránh chuyện trò.

Verse 36

विज्ञाय दोषमुभयोः कन्यायाश्च वरस्य च । संबंधं रचयेत्पश्चादन्यथा दोषभाक्पिता

Chỉ sau khi xét rõ lỗi (và sự tương xứng) của cả hai—cô dâu và chú rể—người cha mới nên kết lập hôn minh; nếu không, chính người cha cũng cùng gánh phần lỗi.

Verse 37

स्त्रियः पवित्राः सततं नैता दुष्यंति केनचित् । मासिमासि रजस्तासां दुष्कृतान्यपकर्षति

Phụ nữ vốn luôn thanh tịnh; không điều gì có thể làm họ ô nhiễm. Tháng qua tháng, kinh nguyệt của họ kéo đi và gột bỏ các nghiệp xấu.

Verse 38

पूर्वं स्त्रियः सुरैर्भुक्ताः सोमगंधर्व वह्निभिः । भुंजते मानुषाः पश्चान्नैतादुष्यं ति केनचित्

Trước hết, các Deva—Soma, các Gandharva và Agni—đã ‘thọ hưởng/ấn chứng’ người nữ theo nghĩa huyền nhiệm; về sau con người mới dự phần trong hôn phối. Vì vậy, trong việc này không ai mắc điều ô uế.

Verse 39

स्त्रीणां शौचं ददौ सोमः पावकः सर्वमेध्यताम् । कल्याणवाणीं गंधर्वास्तेन मेध्याः सदा स्त्रियः

Soma ban cho người nữ sự thanh tịnh; Pāvaka (Agni) ban trọn vẹn tính cát tường và sự tinh khiết nghi lễ; các Gandharva ban lời nói lành. Vì thế, người nữ luôn được xem là thanh tịnh về mặt nghi lễ.

Verse 40

कन्यां भुंक्ते रजःकालेऽग्निः शशी लोमदर्शने । स्तनोद्भेदेषु गंधर्वास्तत्प्रागेव प्रदीयते

Người ta nói: Agni ‘dự phần’ nơi thiếu nữ vào kỳ kinh nguyệt; Mặt Trăng (Śaśī) vào lúc lông tóc thân thể mới hiện; và các Gandharva vào khi bầu ngực bắt đầu nảy nở. Vì thế, nàng được xem như đã ‘được trao’ từ trước trong các giai đoạn tự nhiên ấy.

Verse 41

दृश्यरोमात्वपत्यघ्नी कुलघ्न्युद्गतयौवना । पितृघ्न्याविष्कतरजास्ततस्ताः परिवर्जयेत्

Vì vậy, trong việc hôn phối nên tránh những thiếu nữ đã lộ lông tóc thân thể, bị gọi là kẻ hại con cái, bị gọi là kẻ hại tông tộc, tuổi xuân đã trỗi dậy, bị gọi là kẻ hại cha, và người đã hiện kinh nguyệt.

Verse 42

कन्यादानफलप्रेप्सुस्तस्माद्द द्यादनग्निकाम् । अन्यथा न फलं दातुः प्रतिग्राही पतेदधः

Vì thế, ai mong cầu quả phúc của việc kanyādāna thì nên gả trao thiếu nữ chưa bị Agni ‘ấn chứng’. Bằng không, người cho không được công đức, còn người nhận phải sa đọa.

Verse 43

कन्यामभुक्तां सोमाद्यैर्ददद्दानफलं लभेत् । देवभुक्तां ददद्दाता न स्वर्गमधिगच्छति

Ai đem bố thí một thiếu nữ chưa từng bị Soma và các chư thiên khác ‘hưởng dụng’ thì được quả báo của bố thí; còn người đem cho thiếu nữ đã ‘được chư Thiên hưởng dụng’ thì không đạt cõi trời.

Verse 44

शयनासनयानानि कुणपं स्त्रीमुखं कुशाः । यज्ञपात्राणि सर्वाणि न दुष्यंति बुधाः क्वचित्

Giường, chỗ ngồi và xe cộ; tử thi; miệng người nữ; cỏ kuśa; cùng mọi khí cụ dùng trong tế lễ yajña—theo bậc trí, không điều nào trong số ấy bị xem là ô uế theo nghĩa pháp (dharma) vào bất cứ lúc nào.

Verse 45

अजाश्वयोर्मुखं मेध्यं गावो मेध्यास्तु पृष्ठतः । पादतो ब्राह्मणा मेध्याः स्त्रियो मेध्यास्तु सर्वतः

Với dê và ngựa, miệng là medhya (thanh tịnh theo nghi lễ); với bò, lưng là thanh tịnh; với Bà-la-môn, bàn chân là thanh tịnh; còn người nữ thì medhya trong mọi phương diện.

Verse 46

अहोरात्रोषितो भूत्वा पंचगव्येन शुध्यति

Sau khi ở trong trạng thái aśauca (ô uế) trọn một ngày một đêm, người ấy được thanh tịnh nhờ thọ dụng pañcagavya.

Verse 47

बलात्कारोपभुक्ता वा चोरहस्तगतापि वा । न त्याज्या दयिता नारी नास्यास्त्यागो विधीयते

Dẫu người nữ yêu dấu bị cưỡng bức, hay dẫu rơi vào tay kẻ trộm cướp, cũng không nên ruồng bỏ; việc ruồng bỏ nàng không hề được pháp (dharma) quy định.

Verse 48

आम्लेन ताम्रशुद्धिः स्याच्छुद्धिः कांस्यस्य भस्मना । संशुद्धी रजसा नार्यास्तटिन्या वेगतः शुचिः

Đồng được làm sạch bằng axit; đồng thau được làm sạch bằng tro. Người phụ nữ trở nên thanh tịnh sau kỳ kinh nguyệt; và dòng sông được coi là tinh khiết nhờ dòng chảy mạnh mẽ của nó.

Verse 49

मनसापि हि या नेह चिंतयेत्पुरुषांतरम् । सोमया सह सौख्यानि भुंक्ते चात्रापि कीर्तिभाक्

Quả thực, người phụ nữ thậm chí không nghĩ đến người đàn ông khác trong tâm trí sẽ hưởng hạnh phúc cùng với thần Soma, và ngay trong thế giới này cũng trở thành người mang tiếng thơm.

Verse 50

पिता पितामहो भ्राता सकुल्यो जननी तथा । कन्याप्रदः पूर्वनाशे प्रकृतिस्थः परःपरः

Cha, ông nội, anh em trai, người cùng tộc, và cả mẹ là những người có quyền gả con gái. Nếu người đứng trước không có mặt hoặc không thể thực hiện, người tiếp theo—theo đúng trật tự—sẽ trở thành người có thẩm quyền thích hợp.

Verse 51

अप्रयच्छन्समाप्नोति भूणहत्यामृतावृतौ । स्वयं त्वभावे दातॄणां कन्या कुर्यात्स्वयं वरम्

Người nào giữ lại (người thiếu nữ, tức từ chối gả cô ấy đúng lúc) sẽ mắc tội ngang với tội phá thai, lặp đi lặp lại khi mùa thích hợp trôi qua. Nhưng nếu không có người giám hộ thích hợp, người thiếu nữ có thể tự mình chọn chồng qua lễ svayaṃvara.

Verse 52

हृताधिकारां मलिनां पिंडमात्रोपजीविनीम् । परिभूतामधःशय्यां वासयेद्व्यभिचारिणीम्

Một người phụ nữ ngoại tình nên bị tước bỏ các đặc quyền, sống trong tình trạng thấp kém, chỉ sống nhờ vào những miếng ăn ít ỏi; bị mất danh dự, cô ấy nên bị bắt nằm trên giường thấp.

Verse 53

व्यभिचारादृतौ शुद्धिर्गर्भे त्यागो विधीयते । गर्भभर्तृवधादौ तु महत्यपि च कल्मषे

Sau tội tà dâm, khi đến kỳ thích hợp thì có thể được tẩy tịnh; nhưng nếu đã mang thai thì được dạy phải từ bỏ. Còn trong các việc như giết bào thai hay giết chồng, dầu tội lỗi rất lớn…

Verse 54

शूद्रस्य भार्या शूद्रैव सा च स्वा च विशः स्मृते । ते च स्वा चैव राज्ञस्तु ताश्च स्वाचाग्रजन्मनः

Vợ của một Śūdra chỉ là người nữ Śūdra; theo Smṛti, nàng ấy là người phối ngẫu chính đáng của ông. Với Vaiśya, người nữ Vaiśya được ghi nhớ là vợ chính đáng. Những người nữ ấy cũng thích hợp cho vua (Kṣatriya); và cũng thích hợp cho người sinh ra cao hơn (Brāhmaṇa).

Verse 55

आरोप्य शूद्रां शयने विप्रो गच्छेदधोगतिम् । उत्पाद्य पुत्रं शूद्रायां ब्राह्मण्यादेव हीयते

Nếu một Brāhmaṇa đưa người nữ Śūdra lên giường mình, người ấy sẽ rơi vào cảnh giới thấp. Và nếu sinh con trai với người nữ Śūdra, người ấy suy đọa khỏi chính địa vị brāhmaṇa của mình.

Verse 56

दैवपित्र्यातिथेयानि तत्प्रधानानि यस्य तु । देवाद्यास्तन्न चाश्नंति स च स्वर्गं न गच्छति

Còn người không xem các lễ cúng dâng lên chư thiên, tổ tiên và khách lữ hành là điều tối trọng, thì chư thiên và các bậc ấy không thọ nhận phần cúng của người ấy; và người ấy không đến cõi trời.

Verse 57

जामयो यानि गेहानि शपंत्यप्रतिपूजिताः । कृत्याभिर्निहतानीव नश्येयुस्तान्यसंशयम्

Những ngôi nhà bị các chị dâu hay nữ quyến bên thông gia nguyền rủa vì không được tôn kính đúng phép—những nhà ấy chắc chắn sẽ tiêu vong, như thể bị đánh gục bởi tà thuật hiểm ác như kṛtyā.

Verse 58

तदभ्यर्च्याः सुवासिन्यो भूषणाच्छादनाशनैः । भूतिकामैर्नरैर्नित्यं सत्कारेषूत्सवेषु च

Vì vậy, các suvāsinī (phụ nữ đã có chồng) phải luôn được tôn kính bằng trang sức, y phục và ẩm thực. Những người nam cầu phúc lộc thịnh vượng nên thường xuyên phụng sự như vậy, nhất là trong việc tiếp đãi và vào các dịp lễ hội.

Verse 59

यत्र नार्यः प्रमुदिता भूषणाच्छादनाशनैः । रमंते देवतास्तत्र स्युस्तत्र सफलाः क्रियाः

Nơi nào phụ nữ được làm cho hoan hỷ bằng trang sức, y phục và ẩm thực, nơi ấy chư thiên hoan lạc; và các pháp sự được cử hành tại đó đều trở nên viên mãn, kết quả tốt lành.

Verse 60

यत्र तुष्यति भर्त्रा स्त्री स्त्रिया भर्ता च तुष्यति । तत्र वेश्मनि कल्याणं संपद्येत पदे पदे

Trong ngôi nhà mà người vợ mãn nguyện nơi chồng, và người chồng cũng mãn nguyện nơi vợ, thì phúc lành và điềm cát tường phát sinh ở mỗi bước đi.

Verse 61

अहुतं च हुतं चैव प्रहुतं प्राशितं तथा । ब्राह्मं हुतं पंचमं च पंचयज्ञा इमे शुभाः

Ahuta, Huta, Prahuta, Prāśita, và thứ năm là Brāhma-huta—đó là năm pañcayajña cát tường, tức năm tế lễ hằng ngày.

Verse 62

जपोऽहुतोहुतो होमः प्रहुतो भौतिको बलिः । प्राशितं पितृसंतृप्तिर्हुतं ब्राह्मं द्विजार्चनम्

Japa (tụng niệm) được gọi là Ahuta; Huta là homa, lễ dâng cúng vào lửa thiêng; Prahuta là lễ bali dâng cho các loài hữu tình; Prāśita là làm thỏa mãn các bậc tổ tiên (pitṛ); và Brāhma-huta là tôn kính, cúng dường các dvija—những bậc học giả khả kính.

Verse 63

पंचयज्ञानिमान्कुर्वन्ब्राह्मणो नावसीदति । एतेषामननुष्ठानात्पंचसूना अवाप्नुयात्

Bà-la-môn nào thực hành năm lễ tế (pañca-yajña) này thì không sa sút; nhưng nếu không thực hành, sẽ mắc năm tội ‘pañcasūnā’—năm tội như sát hại.

Verse 64

ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेद्बाहुजातमनामयम् । वैश्यं सुखं समागम्य शूद्रं संतोषमेव च

Hãy hỏi thăm Bà-la-môn về sự an lành; hỏi Kṣatriya (sinh từ cánh tay) về sức khỏe; gặp Vaiśya thì hỏi về sự tiện nghi; và hỏi Śūdra về sự mãn nguyện, an phận.

Verse 65

जातमात्रः शिशुस्तावद्यावदष्टौ समाः स्मृताः । भक्ष्याभक्ष्येषु नो दु्ष्येद्यावन्नैवोपनीयते

Người ta nói rằng đứa trẻ được xem là ‘mới sinh’ cho đến tám tuổi; chừng nào lễ upanayana chưa được cử hành, thì trong việc đồ ăn được phép hay không được phép, nó chưa bị quy là có lỗi.

Verse 66

भरणं पोष्यवर्गस्य दृष्टादृष्टफलोदयम् । प्रत्यवायो ह्यभरणे भर्तव्यस्तत्प्रयत्नतः

Nuôi dưỡng những người phải được nuôi dưỡng đem lại quả báo hữu hình và vô hình; nhưng không nuôi dưỡng thì mắc pratyavāya (tội lỗi). Vì vậy phải tận tâm gắng sức mà phụng dưỡng.

Verse 67

मातापितागुरुपत्नीः त्वपत्यानि समाश्रिताः । अभ्यागतोतिथिश्चाग्निः पोष्यवर्गा अमी नव

Có chín đối tượng cần được phụng dưỡng: mẹ, cha, vợ của thầy, con cái của mình, người nương tựa, vị khách đến nhà, và ngọn lửa thiêng Agni; đó là chín hạng cần nuôi dưỡng.

Verse 68

स जीवति पुमान्योऽत्र बहुभिश्चोपजीव्यते । जीवन्मृतोथ विज्ञेयः पुरुषः स्वोदरंभरिः

Trong đời này, người thật sự sống là người làm chỗ nương tựa cho nhiều người. Còn kẻ chỉ sống để no bụng mình thì phải biết là chết ngay khi còn đang sống.

Verse 69

दीनानाथविशिष्टेभ्यो दातव्यं भूतिकाम्यया । अदत्तदाना जायंते परभाग्योपजीविनः

Với ước nguyện thịnh vượng, nên bố thí đặc biệt cho người nghèo khổ và kẻ không nơi nương tựa. Ai không bố thí sẽ phải sống nương vào vận may của người khác.

Verse 70

विभागशीलसंयुक्तो दयावांश्च क्षमायुतः । देवतातिथिभक्तस्तु गृहस्थो धार्मिकः स्मृतः

Người gia chủ được gọi là bậc có đạo khi biết chia phần công bằng, có lòng từ bi, đầy đức nhẫn nhục, và một lòng kính thờ chư thiên cùng tôn trọng khách đến nhà.

Verse 71

शर्वरीमध्य यामौ यौ हुतशेषं च यद्धविः । तत्र स्वपंस्तदश्नंश्च ब्राह्मणो नावसीदति

Hai canh giữa đêm, và phần havis còn lại sau khi dâng cúng—ngủ vào lúc ấy và thọ dụng phần dư đã được thánh hóa ấy, vị brāhmaṇa không rơi vào cảnh bất hạnh.

Verse 72

नवैतानि गृहस्थस्य कार्याण्यभ्यागते सदा । सुधा व्ययानि यत्सौम्यं वाक्यं चक्षुर्मनोमुखम्

Khi khách đến, người gia chủ luôn nên làm chín việc này. Đó là “những chi phí như cam lộ”: lời nói dịu dàng, và sự đón tiếp bằng ánh mắt, tâm ý, cùng nét mặt niềm nở.

Verse 73

अभ्युत्थानमिहायात सस्नेहं पूर्वभाषणम् । उपासनमनुव्रज्या गृहस्थोन्नति हेतवे

Vì sự thăng tiến của người gia chủ, nên đứng dậy nghênh đón khách đến, trước hết nói lời thân ái, kính cẩn hầu cận, và khi khách ra về thì tiễn đưa một đoạn đường.

Verse 74

तथेषद्व्यययुक्तानि कार्याण्येतानि वै नव । आसनं पादशौचं च यथाशक्त्याशनं क्षितिः

Cũng vậy, đây là chín bổn phận có kèm chút chi phí: dâng chỗ ngồi, rửa chân, đãi ăn tùy sức, và sắp chỗ nghỉ (trên đất hay giường) cho khách.

Verse 75

शय्यातृणजलाभ्यंग दीपा गार्हस्थ्य सिद्धिदाः । तथा नव विकर्माणि त्याज्यानि गृहमेधिनाम्

Giường nằm, cỏ làm đệm, nước, xoa bóp bằng dầu và ngọn đèn—những điều ấy ban thành tựu cho nếp sống gia chủ. Cũng vậy, người theo đạo gia chủ phải từ bỏ chín việc tà hạnh bị cấm.

Verse 76

पैशुन्यं परदाराश्च द्रोहः क्रोधानृताप्रियम् । द्वेषो दंभश्च माया च स्वर्गमार्गार्गलानि हि

Gièm pha, ham muốn phối ngẫu của người khác, phản trắc, sân giận, dối trá, lời cay nghiệt, oán ghét, giả hình và lừa dối—chính những điều ấy là then chốt khóa lối lên trời.

Verse 77

नवावश्यककर्माणि कार्याणि प्रतिवासरम् । स्नानं संध्या जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम्

Chín việc bắt buộc cần làm mỗi ngày: tắm gội thanh tịnh, lễ Sandhyā (tụng niệm lúc rạng đông và hoàng hôn), japa (trì tụng thần chú), homa (cúng dường vào lửa thiêng), svādhyāya (tự học kinh điển), và thờ phụng các thần linh.

Verse 78

वेश्वदेवं तथातिथ्यं नवमं पितृतर्पणम् । नव गोप्यानि यान्यत्र मुने तानि निशामय

Hỡi bậc hiền triết, hãy lắng nghe: nơi đây có chín điều cần giữ kín—lễ cúng Vaiśvadeva, việc kính đãi khách, và điều thứ chín là nghi thức tarpaṇa dâng lên các Pitṛ (tổ tiên).

Verse 79

जन्मर्क्षं मैथुनं मंत्रो गृहच्छिद्रं च वंचनम् । आयुर्धनापमानं स्त्री न प्रकाश्यानि सर्वथा

Tuyệt đối chớ tiết lộ: sao sinh, việc giao hợp, thần chú của mình, chỗ sơ hở trong gia thất, mưu kế, tuổi thọ, của cải, nỗi nhục, và người vợ—đều không được phơi bày.

Verse 80

नवैतानि प्रकाश्यानि रहः पापमकुत्सितम् । प्रायोग्यमृणशुद्धिश्च सान्वयः क्रयविक्रयौ । कन्यादानं गुणोत्कर्षो नान्यत्केनापि कुत्रचित्

Chín điều này chớ công khai: tội lỗi kín (dẫu không bị đời chê), phương cách thực hành, việc sạch nợ, dòng dõi, mua bán, kanyādāna (gả con gái như một sự bố thí thiêng), và sự trội vượt về đức hạnh—đừng nói với ai ở bất cứ đâu.

Verse 81

पात्र मित्र विनीतेषु दीनानाथोपकारिषु । मातापितुगुरूष्वेतन्नवकं दत्तमक्षयम्

Khi ‘chín phần bố thí’ này được dâng cho người xứng đáng—bạn hữu, người có kỷ luật, kẻ giúp đỡ người nghèo và cô thế, cùng mẹ, cha và thầy—thì công đức trở nên vô tận.

Verse 82

निष्फलं नवसूत्सृष्टं चाटचारणतस्करे । कुवैद्ये कितवे धूर्ते शठे मल्ले च बंदिनि

‘Chín phần bố thí’ trở nên vô ích nếu dâng cho kẻ nịnh hót, phường ca tụng, trộm cắp, thầy thuốc dỏm, kẻ cờ bạc, phường gian trá, kẻ xảo quyệt, người hiếu chiến, và lính canh ngục.

Verse 83

आपस्त्वपि न देयानि नववस्तूनि सर्वथा । अन्वये सति सर्वस्वं दारांश्च शरणागतान्

Dẫu trong cảnh khốn cùng, chín điều này tuyệt đối chớ đem cho. Khi dòng tộc còn tiếp nối, chớ hiến dâng hết thảy, chớ đem vợ mà cho, và chớ bỏ rơi những người đã đến nương tựa (śaraṇāgata).

Verse 84

न्यासाधीकुलवृत्तिं च निक्षेपं स्त्रीधनं सुतम् । यो ददाति स मूढात्मा प्रायश्चित्तैर्विशुध्यति

Ai đem cho vật được ký thác (nyāsa), kế sinh nhai của gia tộc, của gửi (nikṣepa), tài sản riêng của người nữ (strīdhana), hay chính con trai mình—người ấy là kẻ mê muội; phải nhờ các pháp sám hối (prāyaścitta) mới được thanh tịnh.

Verse 85

एतन्नवानां नवकं ज्ञात्वा प्रियमवाप्नुयात् । अन्यच्च नवकं वच्मि सर्वेषां स्वर्गमार्गदम्

Biết rõ nhóm chín điều này về “chín”, người ta đạt được điều đáng yêu và lợi ích. Nay ta sẽ nói thêm một nhóm chín khác, ban cho mọi người con đường đi đến cõi trời (svarga).

Verse 86

सत्यं शौचमहिंसा च क्षांतिर्दानं दया दमः । अस्तेयमिंद्रियाकोचः सर्वेषां धर्मसाधनम्

Chân thật, thanh tịnh (śauca), bất bạo hại (ahiṃsā), nhẫn nhục, bố thí, từ bi, tự chế (dama), không trộm cắp (asteya), và chế ngự các căn—đó là phương tiện tu dharma cho mọi người.

Verse 87

अभ्यस्य नवतिं चैतां स्वर्गमार्गप्रदीपिकाम् । सतामभिमतां पुण्यां गृहस्थो नावसीदति

Nhờ thực hành nhóm chín điều này—ngọn đèn soi sáng con đường lên cõi trời (svarga), thanh phúc và được bậc hiền thiện tán đồng—người tại gia (gṛhastha) không rơi vào suy đồi.

Verse 88

जिह्वा भार्या सुतो भ्राता मित्र दास समाश्रिताः । यस्यैते विनयाढ्याश्च तस्य सर्वत्र गौरवम्

Người mà lời nói, vợ, con, anh em, bạn hữu, kẻ hầu và những người nương tựa đều giàu lòng khiêm cung và kỷ luật—người ấy được tôn kính ở khắp mọi nơi.

Verse 89

पानं दुर्जन संसर्गः पत्या च विरहोटनम् । स्वप्नोन्यगृहवासश्च नारीणां दूषणानि षट्

Uống rượu say, giao du với kẻ ác, lìa xa chồng, và ngủ ở nhà người khác—đó được kể trong sáu điều ô nhục của phụ nữ.

Verse 90

समर्घं धान्यमुद्धत्य महर्घं यः प्रयच्छति । स हि वार्धुषिको नाम तस्यान्नं नैव भक्षयेत्

Kẻ tích trữ lương thực với giá phải chăng rồi bán lại với giá quá cao được gọi là vārdhuṣika (kẻ trục lợi); chớ nên ăn đồ ăn của người ấy.

Verse 91

अग्रे माहिषिकं दृष्ट्वा मध्ये च वृषलीपतिम् । अंते वार्धुषिकं चैव निराशाः पितरो गताः

Thấy một māhiṣika ở đầu, một người chồng của vṛṣalī ở giữa, và một vārdhuṣika ở cuối, các Pitṛ (tổ tiên) liền ra đi trong nỗi thất vọng.

Verse 92

महिषीत्युच्यते नारी या च स्याद्व्यभिचारिणी । तां दुष्टां कामयेद्यस्तु स वै माहिषिकः स्मृतः

Người đàn bà ngoại tình ở đây được gọi là ‘mahiṣī’; còn kẻ ham muốn người đàn bà hư hoại ấy thì được ghi nhớ là ‘māhiṣika’.

Verse 93

स्व वृषं या परित्यज्य परवृषे वृषायते । वृषली सा हि विज्ञेया न शूद्री वृषली भवेत्

Người nữ nào bỏ chồng mình mà tư thông với người đàn ông khác thì nên biết là “vṛṣalī”; người nữ Śūdra không phải vṛṣalī chỉ vì sinh ra như vậy.

Verse 94

यावदुष्णं भवत्यन्नं यावन्मौनेन भुज्यते । तावदश्नंति पितरो यावन्नोक्ता हविर्गुणाः

Chừng nào thức ăn còn ấm và được dùng trong im lặng, chừng ấy các Pitṛ cùng thọ hưởng—cho đến khi những lời tán dương công đức của lễ vật (havis) được xướng lên.

Verse 95

विद्याविनयसंपन्ने श्रोत्रिये गृहमागते । क्रीडंत्यौषधयः सर्वा यास्यामः परमां गतिम्

Khi một vị śrotriya đầy học vấn và khiêm cung đến nhà, mọi dược thảo đều hân hoan, như nghĩ rằng: “Nay chúng ta sẽ đạt đến cứu cánh tối thượng.”

Verse 96

भ्रष्टशौचवताचारे विप्रे वेदविवर्जिते । रोदित्यन्नं दीयमानं किं मया दुष्कृतं कृतम्

Khi đem thức ăn bố thí cho một brāhmaṇa đã sa sút khỏi thanh tịnh, giới nguyện và chánh hạnh, lại không còn học Veda, thì chính thức ăn như khóc than: “Ta đã gây tội lỗi gì?”

Verse 97

यस्य कोष्ठगतं चान्नं वेदाभ्यासेन जीर्यति । स तारयति दातारं दशपूर्वान्दशापरान्

Người mà trong bụng, thức ăn được ‘tiêu hóa’ nhờ sự tụng đọc và học tập Veda—người ấy độ thoát cho người bố thí, cứu mười đời trước và mười đời sau.

Verse 98

न स्त्रीणां वपनं कार्यं न च गाः समनुव्रजेत् । न च रात्रौ वसेद्गोष्ठे न कुर्याद्वैदिकीं श्रुतिम्

Không nên làm lễ cạo tóc cho phụ nữ; không nên đi theo sau bò; không nên trú đêm trong chuồng bò, và cũng không nên tụng đọc Thánh điển Veda (śruti) tại đó.

Verse 99

सर्वान्केशान्समुद्धृत्य च्छेदयेदंगुलद्वयम् । एवमेव तु नारीणां शिरसो मुंडनं भवेत्

Gom hết tóc lại rồi chỉ cắt đi bề ngang hai ngón tay; chỉ theo cách ấy mới gọi là ‘mūṇḍana’ (cắt tóc) cho đầu của phụ nữ.

Verse 100

राजा वा राजपुत्रो वा ब्राह्मणो वा बहुश्रुतः । अकारयित्वा वपनं प्रायश्चित्तं विनिर्दिशेत्

Dù là vua, hoàng tử, hay một Bà-la-môn đa văn—nếu đã khiến việc cạo tóc được làm (không đúng phép), thì phải chỉ định prāyaścitta, tức nghi thức sám hối chuộc lỗi.

Verse 110

माक्षिकं फाणितं शाकं गोरसं लवणं घृतम् । हस्तदत्तानि भुक्तानि दिनमेकमभोजनम्

Mật ong, phāṇita (đường mía cô), rau quả, sản vật từ bò (gorasa), muối và bơ ghee—nếu đã ăn những thứ ấy do người khác đưa tận tay (trong hoàn cảnh không đúng phép), thì nên nhịn ăn trọn một ngày.

Verse 120

मा देहीति च यो ब्रूयाद्गवाग्निब्राह्मणेषु च । तिर्यग्योनिशतं गत्वा चांडालेष्वभिजायते

Kẻ nào nói “đừng cho!” đối với bò, đối với lửa thiêng, và đối với các Bà-la-môn—sau khi trôi lăn qua trăm kiếp trong loài súc sinh, kẻ ấy sẽ sinh vào hàng Caṇḍāla.

Verse 130

चैत्यवृक्षं चितिं यूपं शिवनिर्माल्यभोजिनम् । वेदविक्रयिणं स्पृष्ट्वा सचैलो जलमाविशेत्

Sau khi chạm vào cây thánh (caitya), giàn hỏa táng, cột tế (yūpa), người ăn nirmālya của Śiva, hoặc kẻ bán Veda, người ấy nên xuống nước tẩy uế khi vẫn mặc y phục.

Verse 140

फाणितं गोरसं तोयं लवणं मधुकांजिकम् । हस्तेन ब्राह्मणो दत्त्वा कृच्छ्रं चांद्रायणं चरेत्

Nếu một Bà-la-môn tự tay (trong hoàn cảnh bị chê trách) đem cho đường mía đặc, sản vật từ bò, nước, muối hay cháo kāñjika vị ngọt chua, thì phải hành sám hối Kṛcchra và cũng giữ nguyện Cāndrāyaṇa.

Verse 150

व्यवहारानुरूपेण न्यायेन तु यदर्जनम् । क्षत्रियस्य पयस्तेन प्रजापालनतो भवेत्

Bất cứ điều gì một Kṣatriya thu được bằng lẽ công, hợp với phép tắc giao dịch—chính nhờ đó ‘sữa’ của người ấy, tức nguồn nuôi sống chính đáng, phát sinh từ việc hộ trì muôn dân.

Verse 160

न शब्दशास्त्राभिरतस्य मोक्षो न चैव रम्या वसथप्रियस्य । न भोजनाच्छादन तत्परस्य न लोकवित्त ग्रहणे रतस्य

Không có giải thoát cho kẻ chỉ đắm trong học thuật ngôn từ; cũng không cho người mê nhà cửa đẹp đẽ; không cho kẻ chuyên chú ăn mặc; không cho người vui thích gom góp tài vật thế gian.

Verse 167

स सर्वतीर्थसुस्नातः स सर्वक्रतुदीक्षितः । स दत्तसर्वदानस्तु काशी येन निषेविता

Người nào đã nương tựa và hành hương Kāśī đúng pháp, người ấy như đã tắm sạch ở mọi thánh địa; đã thọ dīkṣā cho mọi tế lễ; và đã bố thí đủ mọi loại—quả phúc là vậy.