Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । मुनिपृष्टास्तदा देवा भगवंस्ते किमब्रुवन् । सर्वलोकहितार्थाय तदाख्याहि महामुने

Sūta thưa: Khi bậc Muni hỏi các chư thiên, những bậc đáng tôn ấy đã đáp lời ra sao? Vì lợi ích của muôn cõi, bạch Đại Muni, xin hãy thuật lại điều ấy.

Verse 2

श्रीव्यास उवाच । अगस्तिवचनं श्रुत्वा बहुमानपुरस्सरम् । धिषणाधिपतेरास्यं विबुधा व्यालुलोकिरे

Śrī Vyāsa thưa: Nghe lời Agastya với lòng kính trọng sâu xa, chư thiên liền hướng mắt về dung nhan của bậc chủ trí tuệ, Bṛhaspati.

Verse 3

वाक्पतिरुवाच । शृण्वगस्ते महाभाग देवागमनकारणम् । धन्योसि कृतकृत्योसि मान्योसि महता मपि

Vākpati (Bṛhaspati) thưa: Hãy lắng nghe, hỡi Agastya phúc đức, nguyên do chư thiên đến đây. Ngài thật là người hữu phúc, việc đã viên thành; ngài đáng được tôn kính—dẫu bởi chính ta, kẻ được gọi là bậc lớn lao.

Verse 4

प्रत्याश्रमं प्रतिनगं प्रत्यरण्यं तपोधनाः । किं न संति मुनिश्रेष्ठ काचिदन्यैव ते स्थितिः

Hỡi bậc Muni tối thượng, giàu có bởi khổ hạnh—chẳng phải ở mỗi đạo tràng, mỗi núi non, mỗi rừng sâu đều có các bậc tu sĩ sao? Vậy cớ gì nơi cư trú của Ngài lại chỉ an định tại một chốn này, như thể đây riêng là đạo trạm Ngài tuyển chọn?

Verse 5

तपोलक्ष्मीस्त्वयीहास्ति ब्राह्मतेजस्त्वयि स्थिरम् । पुण्यलक्ष्मीस्त्वयि परा त्वय्यौदार्यं मनस्त्वयि

Trong Ngài ngự Lakṣmī sinh từ khổ hạnh; trong Ngài rạng bền Brahma-tejas. Trong Ngài có phúc tài tối thượng của công đức; trong Ngài cũng có lòng quảng đại và tâm ý cao nhã.

Verse 6

पतिव्रतेयं कल्याणी लोपामुद्रा सधर्मिणी । तवांगच्छायया तुल्या यत्कथापुण्यकारिणी

Lopāmudrā cát tường này là bậc pativratā, người bạn đồng hành theo dharma cùng Ngài. Nàng như chính bóng của thân Ngài; và ngay cả câu chuyện về nàng cũng là nguồn tạo phúc (puṇya).

Verse 7

पतिव्रतास्वरुंधत्या सावित्र्याप्यनसूयया । शांडिल्यया च सत्या च लक्ष्म्या च शतरूपया

Trong hàng những người vợ pativratā lừng danh—Arundhatī, Sāvitrī, Anasūyā, Śāṇḍilyā, Satyā, Lakṣmī và Śatarūpā—

Verse 8

मेनया च सुनीत्या च संज्ञया स्वाहया तथा । यथैषा वर्ण्यते श्रेष्ठा न तथान्येति निश्चितम

Lại nữa có Menā, Sunīti, Saṃjñā và Svāhā; nhưng như nàng này (Lopāmudrā) được tán dương là bậc tối thắng, thì các vị khác không được như vậy—đó là kết luận đã định.

Verse 9

भुंक्ते भुक्ते त्वयि मुने तिष्ठति त्वयि तिष्ठति । विनिद्रिते च निद्राति प्रथमं प्रतिबुध्यते

Hỡi bậc hiền triết, khi ngài dùng bữa, nàng cũng dùng bữa; khi ngài đứng, nàng cũng đứng. Khi ngài an giấc, nàng cũng ngủ—và nàng là người thức dậy trước tiên.

Verse 10

अनलंकृतमात्मानं तव नो दर्शयेत्क्वचित् । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्वमंडनवर्जिता

Nàng chẳng bao giờ hiện ra trước ngài khi chưa trang sức. Nhưng khi ngài vì bổn phận mà đi xa, nàng lại ở trong trạng thái không mang bất cứ đồ trang sức nào.

Verse 11

न च ते नाम गृह्णीयात्तवायुष्यविवृद्धये । पुरुषांतरनामापि न गृह्णाति कदाचन

Vì mong thọ mạng của ngài thêm tăng trưởng, nàng đến cả danh xưng của ngài cũng không thốt ra. Và danh của bất kỳ người đàn ông nào khác, nàng tuyệt nhiên không nhắc tới.

Verse 12

आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च

Dẫu bị quở trách, nàng không quở lại; dẫu bị đánh, nàng vẫn điềm nhiên. Nàng thưa: “Bạch phu quân, xin làm điều này—xin xem như đã xong,” và chỉ nói những lời làm đẹp lòng.

Verse 13

आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा गच्छति सत्वरम् । किमर्थं व्याहृता नाथ सप्रसादो विधीयताम्

Khi được gọi, nàng bỏ việc nhà mà đến ngay. “Bạch nath, vì cớ gì gọi thiếp? Xin hãy từ bi mà truyền dạy,” nàng thưa như vậy.

Verse 14

न चिरं तिष्ठति द्वारि न द्वारमुपसेवते । अदापितं त्वया किंचित्कस्मैचिन्न ददात्यपि

Nàng không nấn ná lâu nơi cửa, cũng không lảng vảng ở ngưỡng. Và nếu chưa do ngài ban, nàng chẳng trao cho ai dù chỉ một chút.

Verse 15

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । नियमोदकबर्हींषि पत्रपुप्पाक्षतादिकम्

Không cần ai dặn, nàng tự sắp đặt đủ mọi vật dụng cúng lễ—nước thanh tịnh cho nghi thức, cỏ kuśa linh thiêng, lá, hoa, gạo akṣata và các thứ khác.

Verse 16

प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हि यत् । तदुपस्थापयेत्सर्वमनुद्विग्नातिहृष्टवत्

Nàng chăm chờ đúng thời khắc; điều gì hợp với thời, nàng đều dâng bày và sắp đặt—không lo âu, cũng không hân hoan quá độ.

Verse 17

सेवते भर्त्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नं फलादिकम् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा परिदत्तं प्रतीच्छति

Nàng thọ dùng phần còn lại của phu quân—món ăn ưa thích, trái quả và các thứ khác. Nàng đón nhận vật được trao, miệng thưa: “Đây là đại prasāda.”

Verse 18

अविभज्य न चाश्नीयाद्देवपित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

Nàng không nên ăn khi chưa chia phần và bố thí trước—dù là cho chư thiên, tổ tiên (pitṛ) và khách. Lại cũng phân phát cho người hầu, cho bò, và cho các gia đình khất sĩ.

Verse 19

संयतोपस्करादक्षा हृष्टा व्यय पराङ्मुखी । कुर्यात्त्वयाननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम्

Nàng khéo giữ gìn, sắp đặt đồ dùng trong nhà, lòng vui tươi và quay lưng với sự phung phí; nếu chưa được chàng cho phép thì chớ tự ý hành trì trai giới, thọ nguyện và các việc tương tự.

Verse 20

दूरतो वर्जयेदेषा समाजोत्सवदर्शनम् । न गच्छेत्तीर्थयात्रादि विवाहप्रेक्षणादिषु

Nàng nên tránh xa việc xem các cuộc tụ hội đông người và lễ hội; chớ đi hành hương đến các thánh địa (tīrtha) và những chuyến đi tương tự, cũng chớ đến xem cưới hỏi hay các dịp cùng loại.

Verse 21

सुखसुप्तं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आंतरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

Nếu chồng đang ngủ yên, ngồi an nhàn, hay vui hưởng theo ý mình, thì dù có việc xen giữa, nàng cũng chớ bao giờ đánh thức chàng.

Verse 22

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं तु स्वमुखं नैव दर्श येत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नाता न शुद्धितः

Khi ở kỳ nguyệt sự, trong ba đêm nàng chớ để lộ mặt; và cho đến khi tắm gội thanh tịnh, cũng chớ để lời mình vang đến tai người khác.

Verse 23

सुस्नाता भर्तृवदनमीहतेन्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्

Tắm gội thanh sạch xong, nàng chỉ nên hướng đến dung nhan của chồng, tuyệt không tìm dung nhan người khác; hoặc, quán niệm chồng trong tâm rồi chiêm ngưỡng Thần Mặt Trời (Sūrya).

Verse 24

हरिद्रां कुंकुमं चैव सिंदूर कज्जलं तथा । कूर्पासकं च तांबूलं मांगल्याभरणं शुभम्

Nghệ, nghệ tây, sindūra (chu sa) và kohl; lại có kūrpāsaka (đồ trang sức tóc), trầu cau và các trang sức hôn lễ mang điềm maṅgala—tất cả đều được xem là thiêng và cát tường cho người vợ thủy chung.

Verse 25

केशसंस्कारकबरी करकर्णादिभूषणम् । भर्त्तुरायुष्यमिच्छंती दूरये न्न पतिव्रता

Người vợ pativrata, mong cầu cho chồng được trường thọ, không hề vứt bỏ việc chăm sóc tóc và bện tóc, cũng không bỏ các trang sức nơi tay, tai và những thứ tương tự.

Verse 26

न रजक्या न हैतुक्या तथा श्रमणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कुरुते सती

Người phụ nữ hiền đức không kết giao thân mật với người giặt giũ, với kẻ chỉ vì tư lợi, với nữ tu khổ hạnh (śramaṇī), cũng không ở đâu kết bạn với người bạn bất hạnh hay bất lương.

Verse 27

भर्तृविद्वेषिणीं नारीं नैषा संभाषते क्वचित् । नैकाकिनी क्वचिद्भूयान्न नग्ना स्नाति च क्वचित्

Nàng không bao giờ trò chuyện với người đàn bà ghét chồng mình. Nàng cũng không nên ở một mình nơi nào; và không tắm trong tình trạng lõa thể ở bất cứ chỗ nào.

Verse 28

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रकेन देहल्यां सती चोपविशेत्क्वचित्

Người phụ nữ đoan chính không nên ngồi trên cối, chày, nia/sàng, hay cả trên đá nghiền; cũng không ngồi trên dụng cụ khung cửi, và không ngồi nơi ngưỡng cửa—vào bất cứ lúc nào.

Verse 29

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं न क्वचिच्चरेत् । यत्रयत्ररुचिर्भर्त्तुस्तत्र प्रेमवती सदा

Ngoài thời khắc thích hợp cho sự hòa hợp vợ chồng, nàng chớ ở đâu cũng tỏ ra táo bạo. Nơi nào hợp ý phu quân, nơi ấy nàng luôn ở đó với lòng yêu thương, thủy chung và tận tụy.

Verse 30

इदमेव व्रतं स्त्रीणामयमेवपरो वृषः । इयमेको देवपूजा भर्त्तुर्वाक्यं न लंघयेत

Đây chính là vrata (lời nguyện) của người nữ; đây chính là dharma tối thượng của nàng. Đây cũng là sự thờ phụng chư thần: nàng chớ vượt lời phu quân.

Verse 31

क्लीबं वा दुरवस्थंवा व्याधितं वृद्धमेव वा । सुस्थितं दुःस्थितं वापि पतिमेकं न लंघयेत

Dù phu quân bất lực, sa cơ, bệnh tật hay tuổi già—dù ở địa vị an ổn hay trong cảnh khốn cùng—nàng chớ bỏ rơi hay trái nghịch người chồng duy nhất của mình.

Verse 32

हृष्टाहृष्टेविषण्णास्या विषण्णास्ये प्रिये सदा । एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च

Khi người thương vui, nàng cũng vui; khi người thương buồn, nàng cũng buồn. Người phụ nữ đức hạnh giữ một tâm thái—vững vàng trong cả thịnh vượng lẫn gian nan.

Verse 33

सर्पिर्लवणतैलादि क्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

Dẫu bơ sữa (ghee), muối, dầu và các thứ khác đã cạn, người vợ pativrata chớ nói: “Không có chồng.” Cũng chớ bắt phu quân gánh những nhọc nhằn quá sức.

Verse 34

तीर्थस्नानार्थिनी नारी पतिपादोदकं पिबेत् । शंकरादपि विष्णोर्वा पतिरेकोधिकः स्त्रियाः

Người nữ khát cầu công đức tắm nơi thánh địa (tīrtha) nên uống nước đã rửa chân của phu quân. Trong đạo lý gia thất, đối với người vợ, chồng được tôn là tối thượng, còn hơn cả Śaṅkara hay Viṣṇu.

Verse 35

व्रतोपवासनियमं पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्त्तुर्मृता निरयमृच्छति

Người nữ nào giữ vrata, nhịn ăn hay các niyama mà vượt trái quyền của phu quân, được nói là làm tổn giảm thọ mạng của chồng; và khi chết sẽ rơi vào địa ngục.

Verse 36

उक्ता प्रत्युत्तरं दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे सृगाली निर्जने वने

Người nữ khi được gọi hỏi mà gắt gỏng đáp trả, lại chuyên tâm nơi sân hận, sẽ tái sinh làm chó cái trong làng, hoặc làm chó rừng cái nơi rừng vắng.

Verse 37

स्त्रीणां हि परमश्चैको नियमः समुदाहृतः ऽ । अभ्यर्च्य चरणौ भर्त्तुर्भोक्तव्यं कृतनिश्चयम्

Đối với phụ nữ, chỉ một quy tắc tối thượng được tuyên dạy: sau khi cung kính lễ bái đôi chân của phu quân đúng phép, hãy thọ thực với quyết tâm vững bền trong kỷ luật ấy.

Verse 38

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेत्परवेश्मसु । न त्रपाकर वाक्यानि वक्तव्यानि कदाचन

Nàng chớ ham ngồi chỗ cao sang, chớ vào nhà người khác; và tuyệt đối không nói lời vô liêm sỉ hay bất nhã.

Verse 39

अपवादो न वक्तव्यः कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वा हसेत्

Chớ nói lời phỉ báng; hãy tránh xa sự cãi vã. Trước mặt thầy và bậc trưởng thượng, không nên nói lớn tiếng, cũng không cười ồn ào.

Verse 40

या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी

Người đàn bà tâm ý xấu, bỏ chồng rồi lén lút đi lại, sẽ tái sinh làm cú mèo cái hung dữ, ngủ trong hốc cây.

Verse 41

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयतियाऽन्यं वै केकराक्षी तु सा भवेत

Người đàn bà dù bị đánh vẫn muốn đánh trả sẽ hóa thành hổ cái cắn bò đực. Còn kẻ liếc nhìn người đàn ông khác bằng dục niệm sẽ trở thành kẻ mắt lé.

Verse 42

या भर्तारं परित्यज्य मिष्टमऽश्नाति केवलम् । ग्रामे वासकरी भूयाद्वल्गुर्वापि श्वविट्भुजा

Người đàn bà bỏ chồng rồi chỉ ăn của ngon vật lạ sẽ tái sinh làm vāsakarī sống trong làng; hoặc thành valgū, kẻ ăn phân chó.

Verse 43

या त्वं कृत्याऽप्रियं ब्रूते मूका सा जायते खलु । या सपत्नीं सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनःपुन्ः

Người đàn bà quen nói lời chua cay khó nghe thì quả thật sẽ sinh làm kẻ câm. Còn kẻ luôn ghen ghét người vợ đồng phu sẽ bất hạnh hết lần này đến lần khác.

Verse 44

दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपा चापि जायते

Người vợ nếu rời ánh nhìn khỏi chồng mà ngó sang người đàn ông khác, thì do quả báo sẽ thành kẻ một mắt, tâm tính quay lưng, và thậm chí dung mạo cũng xấu xí.

Verse 45

बाह्यादायांतमालोक्य त्वरिता च जलाशनैः । तांबूलैर्व्यजनैश्चैव पादसंवाहनादिभिः

Thấy chồng từ ngoài trở về, nàng nên vội vàng phụng sự—bằng nước và cơm ăn, bằng trầu cau, bằng quạt mát, cùng xoa bóp bàn chân và các việc tương tự.

Verse 46

तथैव चाटुवचनैः खेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया

Cũng vậy, bằng lời nói dịu ngọt và những việc khác xua tan mệt nhọc, người phụ nữ vui lòng làm đẹp lòng người mình yêu, thì nhờ nàng mà cả ba cõi đều hoan hỷ.

Verse 47

मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्त्तारं पूजये त्सदा

Cha chỉ cho trong chừng mực; anh em chỉ cho trong chừng mực; con trai cũng chỉ cho trong chừng mực. Nhưng chồng là bậc ban cho không thể lường; vì thế nàng nên luôn kính thờ chồng.

Verse 48

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्म तीर्थ व्रतानि च । तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत

Đối với nàng, chồng là thần, chồng là bậc thầy; chồng chính là dharma, là các thánh địa hành hương và các lời nguyện trì giới. Vì vậy, gác lại mọi điều khác, nàng nên chỉ phụng thờ một mình chồng.

Verse 49

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचितां व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिः सदा

Như thân xác không còn sinh khí thì trong chốc lát trở nên ô uế, cũng vậy người nữ không có chồng được xem là luôn ô uế, dẫu đã tắm gội thanh sạch.

Verse 50

अमंगलेभ्यः सर्वेभ्यो विधवा त्यक्तमंगला । विधवा दर्शनात्सिद्धिः क्वापि जातु न जायते

Trong mọi điều bị xem là bất tường, người góa phụ—kẻ đã mất phúc tướng—được kể là bất tường; chỉ cần thấy góa phụ thì không nơi nào, không lúc nào được nói là sinh ra thành tựu.

Verse 51

विहाय मातरं चैकां सर्वमंगलवर्जिताम । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम

Ngoại trừ người mẹ—được đặt riêng để tôn kính—bậc trí nên từ bỏ cả lời chúc phúc của kẻ thiếu vắng mọi điềm lành, xem như rắn độc.

Verse 52

कन्याविवाहसमये वाचयेयुरिति द्विजाः । भर्तुः सहचरी भूयाज्जीवतोऽजीवतोपिवा

Vào lúc thành hôn của thiếu nữ, hàng dvija nên cho tụng rằng: “Nguyện nàng là bạn đồng hành của chồng—dù chồng còn sống hay dẫu đã khuất.”

Verse 53

भर्ता सदानुयातव्यो देहवच्छायया स्त्रिया । चंद्रमा ज्योत्स्नया यद्वद्विद्युत्वान्विद्युता यथा

Người nữ nên luôn theo chồng như bóng theo thân; như trăng đi cùng ánh nguyệt, và như tia chớp đi cùng ánh lóe của nó.

Verse 54

अनुव्रजति भर्तारं गृहात्पितृवनं मुदा । पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम

Người vợ hiền trinh tín, vui lòng theo chồng từ nhà đến pitṛvana (rừng tổ tiên), thì mỗi bước chân đều được công đức ngang với lễ tế Aśvamedha, không nghi ngờ gì.

Verse 55

व्यालग्राही यथा व्यालं बलादुद्धरते बिलात । एवमुत्क्रम्य दूतेभ्यः पतिं स्वर्गं नयेत्सती

Như người bắt rắn dùng sức lôi rắn ra khỏi hang, cũng vậy người vợ sắt son đức hạnh đứng lên đối đầu các sứ giả của Yama và dẫn chồng lên cõi trời.

Verse 56

यमदूताः पलायंते सतीमालोक्य दूरतः । अपि दुष्कृतकर्माणं समुत्सृज्य च तत्पतिम्

Các sứ giả của Yama thấy người vợ trinh tín từ xa đã vội lánh chạy, và còn buông bỏ cả người chồng của nàng, dẫu ông từng tạo nghiệp ác.

Verse 57

न तथा बिभीमो वह्नेर्नतथा विद्युतो यथा । आपतंतीं समालोक्य वयं दूताः पतिव्रताम्

Chúng ta là các sứ giả, chẳng sợ lửa đến thế, chẳng sợ sấm sét đến thế, bằng nỗi sợ khi thấy người vợ pativratā lao thẳng về phía mình.

Verse 58

तपनस्तप्यतेत्यंतं दहनोपि च दह्यते । कंपंते सर्व तेजांसि दृष्ट्वा पातिव्रतं महः

Thấy đại quang minh do hạnh pativratā phát sinh, mặt trời như bị thiêu đốt dữ dội, ngay cả lửa cũng như bị đốt cháy; mọi uy lực rực sáng đều run rẩy.

Verse 59

यावत्स्वलोमसंख्यास्ति तावत्कोट्ययुतानि च । भर्त्रा स्वर्गसुखं भुंक्ते रममाणा पतिव्रता

Bao nhiêu sợi lông trên thân nàng, bấy nhiêu là vô số năm—tính bằng koṭi và ayuta—người vợ pativratā hoan hỷ cùng phu quân thọ hưởng an lạc cõi trời.

Verse 60

धन्या सा जननी लोके धन्योसौ जनकः पुनः । धन्यः स च पतिः श्रीमान्येषां गेहे पतिव्रता

Trong đời, người mẹ ấy thật phúc lành, người cha ấy cũng thật phúc lành; và người chồng cao quý ấy cũng phúc lành—nhà nào có người vợ pativratā cư ngụ.

Verse 61

पितृवंश्यामातृवंश्याःपतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गसौख्यानि भुंजते

Ba đời bên dòng cha, ba đời bên dòng mẹ, và ba đời bên dòng chồng—nhờ công đức của người vợ pativratā ấy mà cùng hưởng an lạc cõi trời.

Verse 62

शीलभंगेन दुर्वृत्ताः पातयंति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथापत्युरिहामुत्र च दुःखिताः

Do phá vỡ hạnh đức, kẻ hạnh kiểm xấu làm suy đọa ba gia tộc—bên cha, bên mẹ và bên chồng—rồi sầu khổ cả đời này lẫn đời sau.

Verse 63

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्रेति भूमिर्मन्येत नात्र भारोस्तिपावनी

Bất cứ nơi đâu bàn chân người vợ pativratā chạm đất, đất ấy tự xem chỗ đó là phúc lành; vì nơi ấy không có gánh nặng—nàng là đấng tẩy tịnh.

Verse 64

बिभ्यत्पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गंधवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

Ngay cả Sūrya (Mặt Trời) cũng kính sợ mà cầu mong được chạm đến người vợ tiết hạnh (pativratā). Soma (Mặt Trăng) và Gandhavaha (Gió) cũng vậy—chỉ để tự thanh tịnh, tuyệt không vì lý do nào khác.

Verse 65

आपः पतिव्रता स्पर्शमभिलष्यंति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातास्त्वद्याऽन्यपावनाः

Nước luôn khát khao được chạm đến người vợ tiết hạnh (pativratā). Hôm nay sự đờ đẫn của chúng ta đã tiêu tan; hôm nay chúng ta được thanh tịnh—thật vậy, thanh tịnh hơn cả những bậc làm cho thanh tịnh khác.

Verse 66

गृहेगृहे न किं नार्यो रूपलावण्यगर्विताः । परं विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

Chẳng phải nhà nào cũng có phụ nữ tự hào về sắc đẹp và duyên dáng đó sao? Nhưng người vợ tiết hạnh chân thật (pativratā) chỉ đạt được nhờ lòng bhakti đối với Viśveśa (Śiva), không cách nào khác.

Verse 67

भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफला भार्या सं तानवृद्धये

Người vợ là gốc rễ của đời sống gia chủ; người vợ cũng là gốc rễ của an lạc. Người vợ đem lại quả phúc của dharma, và người vợ là để dòng tộc được tăng trưởng.

Verse 68

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

Cõi này và cõi sau—cả hai thật sự được thành tựu nhờ người vợ. Không có vợ, người ta không xứng đáng thực hành các nghi lễ như thờ phụng chư thiên, cúng dường tổ tiên, và kính đãi khách khứa.

Verse 69

गृहस्थः स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रसतेऽन्या प्रतिपदं राक्षस्या जरयाथवा

Người đó xứng đáng được gọi là gia chủ đích thực nếu trong nhà có người vợ hiền thục (pativratā). Nếu không, sự suy tàn như một nữ quỷ sẽ nuốt chửng gia đình đó.

Verse 70

यथा गंगाऽवगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रता दृष्ट्या शुभया पावनं भवेत्

Cũng như thân thể được thanh tịnh nhờ tắm sông Hằng, con người cũng trở nên thanh tịnh nhờ cái nhìn tốt lành của người vợ hiền thục.

Verse 71

अनुयाति न भर्तारं यदि दैवात्कथंचन । तत्रापि शीलं संरक्ष्यं शीलभंगात्पतत्यधः

Nếu do số mệnh mà nàng không thể đi theo chồng, thì ngay cả khi đó phẩm hạnh cũng phải được gìn giữ; vì nếu phẩm hạnh bị phá vỡ, người ta sẽ sa ngã.

Verse 72

तद्वैगुण्यादपिस्वर्गात्पतिः पतति नान्यथा । तस्याः पिता च माता च भ्रातृवर्गस्तथैव च

Vì lỗi lầm đó, ngay cả người chồng cũng bị rơi khỏi thiên đường—không có nguyên nhân nào khác. Cha mẹ và anh em của nàng cũng bị ảnh hưởng như vậy.

Verse 73

पत्यौ मृते च यायोषिद्वैधव्यं पालयेत्क्वचित् । सा पुनः प्राप्य भर्तारं स्वर्गभोगान्समश्नुते

Khi chồng qua đời, người phụ nữ gìn giữ thủ tiết sẽ gặp lại chồng và hưởng những lạc thú trên thiên đường.

Verse 74

विधवा कबरीबंधो भर्तृबंधाय जायते । शिरसो वपनं तस्मात्कार्यं विधवया सदा

Đối với người góa phụ, việc búi tóc được nói là trở thành sự ràng buộc đối với chồng. Vì vậy, người góa phụ nên luôn cạo đầu.

Verse 75

एकाहारः सदा कार्यो न द्वितीयं कदाचन । त्रिरात्रं पंचरात्रं वा पक्षव्रतमथापि वा

Nên luôn giữ chỉ ăn một bữa mỗi ngày—tuyệt không ăn bữa thứ hai. Hoặc có thể thọ nguyện ba đêm, năm đêm, hay cũng có thể giữ hạnh nguyện nửa tháng.

Verse 76

मासोपवासं वा कुर्याच्चांद्रायणमथापि वा । कृच्छ्रं वराकं वा कुर्यात्तप्तकृच्छ्रमथापि वा

Có thể giữ chay trọn một tháng, hoặc thọ nguyện Cāndrāyaṇa. Cũng có thể thực hành khổ hạnh Kṛcchra, kỷ luật Varāka, hay cả khổ hạnh Taptakṛcchra (khổ hạnh nung nóng).

Verse 77

यवान्नैर्वा फलाहारैः शाकाहारैः पयोव्रतैः । प्राणयात्रां प्रकुर्वीत यावत्प्राणः स्वयं व्रजेत्

Nương sống bằng lúa mạch, hoặc ăn trái cây, hoặc ăn rau, hoặc giữ nguyện dùng sữa, người ấy nên tiếp tục “hành trình của prāṇa”—cho đến khi hơi thở sinh mệnh tự rời đi.

Verse 78

पर्यंकशायिनी नारी वि धवा पातयेत्पतिम् । तस्माद्भूशयनं कार्यं पतिसौख्यसमीहया

Người góa phụ ngủ trên giường được nói là khiến chồng sa đọa. Vì vậy, với ước nguyện an lạc cho chồng, nàng nên ngủ trên đất.

Verse 79

न चांगोद्वर्तनं कार्यं स्त्रिया विधवया क्वचित् । गंधद्रव्यस्य संयोगो नैव कार्यस्तया पुनः

Người phụ nữ góa không nên bao giờ xoa bóp, chà xát thân thể để trang sức; cũng vậy, nàng không nên dùng lại các vật liệu thơm, hương liệu nữa.

Verse 80

तर्पणं प्रत्यहं कार्यं भर्तुः कुशतिलोदकैः । तत्पितुस्तत्पितुश्चापि नामगोत्रादिपूर्वकम

Mỗi ngày nên làm lễ tarpaṇa cho người chồng bằng nước hòa cỏ kuśa và mè; cũng vậy cho cha và ông nội của chồng, trước hết xưng rõ danh, gotra và các điều cần nêu.

Verse 81

विष्णोस्तु पूजनं कार्यं पति बुद्ध्या न चान्यथा । पतिमेव सदा ध्यायेद्विष्णुरूपधरं हरिम्

Việc thờ phụng Viṣṇu quả nên làm với tâm niệm Ngài là (như) người chồng, chứ không theo cách khác. Hãy luôn quán niệm người chồng ấy—chính Hari mang hình tướng Viṣṇu.

Verse 82

यद्यदिष्टतमं लोके यच्च पत्युः समीहितम् । तत्तद्गुणवते देयं पतिप्रीणनकाम्यया

Điều gì được quý mến nhất ở đời, và điều gì người chồng từng mong muốn—chính những điều ấy hãy đem bố thí cho người xứng đáng, với ước nguyện làm đẹp lòng người chồng.

Verse 83

वैशाखे कार्तिके माघे विशेषनियमांश्चरेत् । स्नानं दानं तीर्थयात्रां विष्णोर्नामग्रहं मुहुः

Vào các tháng Vaiśākha, Kārtika và Māgha, nên giữ những giới hạnh đặc biệt: tắm gội thanh tịnh, bố thí, hành hương đến các tīrtha, và thường xuyên xưng niệm Danh Viṣṇu.

Verse 84

वैशाखे जलकुंभांश्च कार्तिके घृतदीपकाः । माघे धान्य तिलोत्सर्गः स्वर्गलोके विशिष्यते

Vào tháng Vaiśākha, bố thí các bình nước; vào tháng Kārttika, dâng cúng đèn bơ ghee; và vào tháng Māgha, làm thí xả ngũ cốc cùng mè—tất cả đều là công đức đặc biệt thù thắng, đưa đến quả báo cao quý nơi cõi trời.

Verse 85

प्रपा कार्या च वैशाखे देवे देया गलंतिका । उपानद्व्यजनं छत्रं सूक्ष्मवासांसि चन्दनम्

Vào tháng Vaiśākha, nên lập prapā—chỗ phát nước uống cho mọi người; và trong việc thờ phụng chư Thiên, nên dâng galaṃtikā, dụng cụ lọc nước. Lại nên bố thí dép, quạt, dù, y phục mịn tốt và gỗ đàn hương.

Verse 86

सकर्पूरं च तांबूलं पुष्पदानं तथैव च । जलपात्राण्यनेकानि तथा पुष्प गृहाणि च

Cũng nên bố thí tāmbūla (trầu cau) có hòa long não, và cũng vậy, dâng tặng hoa. Lại nên cho nhiều bình nước, cùng “nhà hoa”/chỗ cất giữ và bày hoa để phụng cúng.

Verse 87

पानानि च विचित्राणि द्राक्षा रंभा फलानि च । देयानि द्विजमुख्येभ्यः पतिर्मे प्रीयतामिति

Nên đem các thứ đồ uống thanh lương đa dạng, nho, chuối và trái cây mà bố thí cho các bậc dvija ưu tú (những brāhmaṇa đáng kính), và khấn nguyện: “Nguyện Chúa Tể của con hoan hỷ.”

Verse 88

ऊर्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृंताकं सूरणं चैव शूकशिंबिं च वर्जयेत्

Trong tháng Ūrja (Kārttika), nên dùng thức ăn làm từ lúa mạch, hoặc chỉ thọ một bữa mỗi ngày. Nên kiêng cà tím, củ nưa (elephant-foot yam), và các loại đậu/quả đậu (śūka-śimbi).

Verse 89

कार्तिके वर्जयेत्तैलं कार्तिके वर्जये न्मधु । कार्तिके वर्जयेत्कांस्यं कार्तिके चापिसंधितम्

Trong tháng Kārttika, nên kiêng dầu; trong tháng Kārttika, cũng nên kiêng mật ong. Trong tháng Kārttika, nên tránh đồ bằng kāṃsya (kim loại chuông), và trong tháng Kārttika cũng nên tránh các món ‘saṃdhita’—tức thức ăn pha trộn, kết hợp nhiều thứ.

Verse 90

कार्तिके मौननियमे घंटां चारु प्रदापयेत । पत्रभोजी कांस्यपात्रं घृतपूर्णं प्रयच्छति

Trong tháng Kārttika, khi giữ giới luật im lặng (mauna), hãy dâng cúng một chiếc chuông đẹp lên đền thờ. Và người ăn trên lá nên bố thí một bình bằng kāṃsya, đổ đầy bơ tinh khiết (ghṛta).

Verse 91

भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका । फलत्यागे फलं देयं रसत्यागे च तद्रसम्

Người giữ lời nguyện ngủ trên đất (bhūmi-śayyā) nên bố thí một giường êm mịn kèm chăn nệm. Nếu từ bỏ trái cây thì hãy bố thí trái cây; nếu từ bỏ các thứ nước/nhựa (rasa) thì hãy bố thí chính thứ nước ấy.

Verse 92

धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः । धेनूर्दद्यात्प्रयत्नेन सालंकाराः सकांचनाः

Khi từ bỏ ngũ cốc, hãy bố thí chính ngũ cốc ấy; hoặc như lời dạy, bố thí gạo śāli. Lại nữa, hãy gắng sức dâng tặng một con bò, được trang sức và kèm vàng, như một lễ thí cao quý.

Verse 93

एकतः सर्वदानानि दीपदानं तथैकतः । कार्तिके दीपदानस्य कलां नार्हंति षोडशीम्

Một bên là mọi sự bố thí, một bên là bố thí ngọn đèn (dīpa-dāna). Trong tháng Kārttika, các lễ thí khác cũng không sánh nổi dù chỉ một phần mười sáu công đức của việc dâng đèn.

Verse 94

किंचिदभ्युदिते सूर्ये माघस्नानं समाचरेत् । यथाशक्त्या च नियमान्माघस्नायी समाचरेत्

Khi mặt trời vừa nhô lên đôi chút, nên thực hành Māgha-snāna (tắm thiêng tháng Māgha). Người giữ hạnh Māgha-snāna hãy tuân theo các niyama—giới luật và kỷ luật—tùy theo khả năng của mình.

Verse 95

पक्वान्नैर्भो जयेद्विप्रान्यतिनोपि तपस्विनः । लड्डुकैः फेणिकाभिश्च वटकेंडरिकादिभिः

Bằng việc dâng cúng thức ăn đã nấu chín, nên tôn kính và làm hoan hỷ các vị brāhmaṇa, cùng các đạo sĩ khổ hạnh và những tapasvin khác—với lễ vật như laddu, bánh ngọt pheṇikā, và vaṭaka, eṇḍarikā cùng các phẩm vật tương tự.

Verse 96

घृतपक्वैः समीरचैः शुचिकर्पूरवासितैः । गर्भे शर्करया पूर्णैर्नेत्रानं दैः सुगंधिभिः

Với các món ngọt nấu trong bơ sữa (ghṛta)—thơm lành, thanh tịnh, ướp hương long não—bên trong đầy đường, cùng những phẩm vật thơm ngát tương tự, nên đem dâng cúng/ban thí đúng pháp.

Verse 97

शुष्केंधनानां भारांश्च दद्याच्छीतापनुत्तये । कंचुकं तूलगर्भं च तूलिकां सूपवीतिकाम्

Để xua tan giá lạnh, nên bố thí những bó củi khô. Lại nên cho áo kañcuka (áo chẽn/áo khoác), y phục nhồi bông, gối/đệm nhỏ, và tấm choàng ấm như khăn choàng.

Verse 98

मंजिष्ठा रक्तवासांसि तथा तूलवतीं पटीम् । जातीफल लवंगैश्च तांबूलानि बहून्यपि

Cũng nên bố thí mañjiṣṭhā (vị nhuộm đỏ), y phục màu đỏ và vải bông. Lại dâng nhiều tāmbūla (trầu cau), kèm nhục đậu khấu và đinh hương.

Verse 99

कंबलानि विचित्राणि निर्वातानि गृहाणि च । मृदुलाः पादरक्षाश्च सुगंध्युद्वर्त्तनानि च

Nên bố thí chăn mền nhiều màu, chỗ ở/nhà trọ kín gió, giày dép mềm để bảo hộ đôi chân, cùng bột và hồ thơm để xoa bôi lên thân thể.

Verse 100

घृतकंबलपूजाभिर्महास्नानपुरःसरम् । कृष्णागुरुप्रभृतिभिर्गर्भागारे प्रधूपनैः

Với sự cúng bái bằng bơ tinh khiết (ghṛta) và chăn mền—được mở đầu bằng lễ tắm gội đại nghi—và với việc xông hương trong garbhagṛha (chánh điện thâm nghiêm) bằng trầm hương đen (kṛṣṇāguru) cùng các hương liệu khác, nên thực hành nghi lễ ấy.

Verse 110

इदं पातिव्रतं तेजो ब्रह्मतेजो भवान्परम् । तत्राप्येतत्तपस्तेजः किमसाध्यतमं तव

Hào quang của pātivratya này là một ánh sáng thiêng; ngài tối thượng với quang minh của Brahman. Và còn vượt hơn nữa, đây là quang minh sinh từ tapas—đối với ngài, điều gì mới là khó thành tựu nhất?

Verse 120

साधयिष्यामि वः कार्यं विसर्ज्येति दिवौकसः । पुनश्चिंतापरो भूत्वाऽगस्तिर्ध्यानपरोभवत्

Ngài nói với các cư dân cõi trời: “Ta sẽ hoàn thành việc của các ngươi; hãy lui về.” Rồi lại chìm vào suy niệm, hiền thánh Agastya an trụ trong thiền định sâu xa.

Verse 121

वेदव्यास उवाच । इमं पतिव्रताध्यायं श्रुत्वा स्त्रीपुरुषोपिवा । पापकंचुकमुत्सृज्य शक्रलोकं प्रयास्यति

Vyāsa nói: Nghe chương về pātivratya này—dù là nữ hay nam—rũ bỏ áo choàng tội lỗi, người ấy sẽ đạt đến thế giới của Śakra (Indra).