Sukta 164

Mantra 1

अस्य वामस्य पलितस्य होतुस्तस्य भ्राता मध्यमो अस्त्यश्नः । तृतीयो भ्राता घृतपृष्ठो अस्यात्रापश्यं विश्पतिं सप्तपुत्रम् ॥

Của vị tế quan Hotṛ đáng yêu, cổ xưa này, có một người anh ở giữa—kẻ “ăn”; người anh thứ ba mang tấm lưng bằng ghṛta (bơ tinh luyện), rực sáng và sung mãn. Tại đây ta đã thấy Chúa của cư xá, Chủ của thị tộc, viśpati, cùng bảy người con—những quyền năng sinh từ một thị kiến duy nhất.

Mantra 2

सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रमेको अश्वो वहति सप्तनामा । त्रिनाभि चक्रमजरमनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधि तस्थुः ॥

Bảy vị buộc ách cho cỗ xe một bánh; một tuấn mã kéo chở nó, mang bảy danh xưng. Bánh xe có ba mo, không hoại, không đứt gãy; trên đó, mọi thế giới này được an lập trong trật tự.

Mantra 3

इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः । सप्त स्वसारो अभि सं नवन्ते यत्र गवां निहिता सप्त नाम ॥

Trên cỗ xe này, bảy vị đứng đó; nó có bảy bánh, bảy con ngựa mang chở. Bảy chị em cùng cúi mình hướng về; nơi ấy bảy danh của những Bò (những tia sáng/tri thức) được giấu kín và gìn giữ.

Mantra 4

को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति । भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥

Ai đã thấy Đấng sơ sinh khi đang sinh ra—có xương, mà lại được nâng đỡ bởi cái không xương? Từ Đất này, hơi thở, máu và tự ngã (ātman) thật ở nơi đâu? Ai sẽ đến gần bậc tri giả để hỏi điều ấy?

Mantra 5

पाकः पृच्छामि मनसाविजानन्देवानामेना निहिता पदानि । वत्से बष्कयेऽधि सप्त तन्तून्वि तत्निरे कवय ओतवा उ ॥

Ta còn non nớt, ta hỏi bằng tâm trí chưa biết: đây là những dấu chân ẩn kín của các देवाः (chư thiên). Trên con bê, trên dạ thai của sự thành hình, các thi thánh (kavi) đã giăng bảy sợi chỉ, dệt nên tấm vải của cuộc hành trình.

Mantra 6

अचिकित्वाञ्चिकितुषश्चिदत्र कवीन्पृच्छामि विद्मने न विद्वान् । वि यस्तस्तम्भ षळिमा रजांस्यजस्य रूपे किमपि स्विदेकम् ॥

Không hiểu, ta vẫn hỏi ngay cả những bậc hiểu biết ở đây—các thi thánh (kavi)—để ta đi đến tri kiến, dẫu ta chưa là người biết. Đấng đã chống đỡ và tách rời sáu cõi ấy—trong hình tướng của Đấng Chưa Sinh (अज), rốt cuộc có một điều gì, có lẽ chỉ một mà thôi, là gì?

Mantra 7

इह ब्रवीतु य ईमङ्ग वेदास्य वामस्य निहितं पदं वेः । शीर्ष्णः क्षीरं दुह्रते गावो अस्य वव्रिं वसाना उदकं पदापुः ॥

Xin người biết thật sự hãy nói tại đây—về bước chân ẩn kín của Đấng Đáng Yêu, dấu vết được cất giấu ấy. Từ đỉnh đầu của Ngài, đàn bò vắt ra sữa; khoác lớp che phủ, chúng đã đến được nước nhờ bước chân ấy.

Mantra 8

माता पितरमृत आ बभाज धीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे । सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः ॥

Người Mẹ đã chia phần với Người Cha mà không hề trái với ṛta (Chân lý–Trật tự); thuở ban đầu, thị kiến tạo hình đã hòa cùng tâm (manas) mà tiến. Nàng đáng kính sợ, đầy ắp rasa (tinh túy) của bào thai, được an lập vững bền—vì thế những kẻ chí thành đã đến gần nàng, đến lời phát ngôn cận kề (upavāk) của Vāc (Ngôn).

Mantra 9

युक्ता मातासीद्धुरि दक्षिणाया अतिष्ठद्गर्भो वृजनीष्वन्तः । अमीमेद्वत्सो अनु गामपश्यद्विश्वरूप्यं त्रिषु योजनेषु ॥

Quyền năng của Mẹ được ách vào đòn ách bên phải; trong những vòng vây nội tại, Bào thai ẩn kín đã đứng dậy. Con bê rống theo Bò Mẹ và thấy ánh huy hoàng tạo tác muôn hình, được đặt trong ba bước rộng lớn của cuộc hành trình.

Mantra 10

तिस्रो मातॄस्त्रीन्पितॄन्बिभ्रदेक ऊर्ध्वस्तस्थौ नेमव ग्लापयन्ति । मन्त्रयन्ते दिवो अमुष्य पृष्ठे विश्वविदं वाचमविश्वमिन्वाम् ॥

Mang lấy ba Người Mẹ và ba Người Cha, Đấng Duy Nhất đứng thẳng; họ không làm Ngài mệt mỏi, cũng không ép Ngài xuống. Trên lưng của bầu Trời ấy, họ cùng nghị luận, rèn đúc Lời (vāc) toàn tri—lời không làm các thế giới suy giảm.

Mantra 11

द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वर्ति चक्रं परि द्यामृतस्य । आ पुत्रा अग्ने मिथुनासो अत्र सप्त शतानि विंशतिश्च तस्थुः ॥

Bánh xe mười hai nan ấy thật không mòn vì tuổi tác; nó lăn vòng quanh bầu trời của ṛta (chân lý và trật tự vũ trụ). Tại đây, hỡi Agni, những người con thành đôi đã đứng vào chỗ—bảy trăm hai mươi, an vị theo trật tự.

Mantra 12

पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् । अथेमे अन्य उपरे विचक्षणं सप्तचक्रे षळर आहुरर्पितम् ॥

Người ta gọi Cha của Trời là “năm bước”, là “mười hai hình”, đầy tràn ở nửa phần xa hơn. Kẻ khác lại nói về Đấng ở trên cao, bậc minh kiến, được đặt vững trong trật tự “bảy bánh xe, sáu nan”.

Mantra 13

पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने तस्मिन्ना तस्थुर्भुवनानि विश्वा । तस्य नाक्षस्तप्यते भूरिभारः सनादेव न शीर्यते सनाभिः ॥

Trong bánh xe năm nan đang xoay vần ấy, mọi thế giới đều đứng vào vị trí của mình. Trục của nó, dù gánh tải nặng lớn, vẫn không cháy bỏng; từ thuở xưa, moay-ơ không hề vỡ—vì được đặt nền trên cõi vĩnh hằng.

Mantra 14

सनेमि चक्रमजरं वि वावृत उत्तानायां दश युक्ता वहन्ति । सूर्यस्य चक्षू रजसैत्यावृतं तस्मिन्नार्पिता भुवनानि विश्वा ॥

Bánh xe có vành bền chắc, không già, lăn xoay hiển lộ; trên mặt phẳng trải rộng, mười năng lực đã vào ách nâng chở nó. Con mắt của Mặt Trời chuyển hành trong không giới rực sáng, như bị cõi bụi che phủ; trong đó, mọi thế giới đều được đặt để vững bền.

Mantra 15

साकंजानां सप्तथमाहुरेकजं षळिद्यमा ऋषयो देवजा इति । तेषामिष्टानि विहितानि धामशः स्थात्रे रेजन्ते विकृतानि रूपशः ॥

Trong những kẻ sinh cùng nhau, người ta gọi kẻ thứ bảy là “độc sinh”; còn sáu là “song đôi”, các ṛṣi sinh từ chư thiên nói vậy. Những chỗ ngồi được chọn của họ được sắp đặt theo từng cõi phần; trong nơi vững bền, họ rực sáng, mang những hình tướng biến hóa muôn dạng.

Mantra 16

स्त्रियः सतीस्ताँ उ मे पुंस आहुः पश्यदक्षण्वान्न वि चेतदन्धः । कविर्यः पुत्रः स ईमा चिकेत यस्ता विजानात्स पितुष्पितासत् ॥

Họ vốn thật là những quyền năng nữ, nhưng người đời lại gọi là nam; kẻ có mắt cũng chẳng nhận ra—mù tối bỏ lỡ chân thực. Còn thi sĩ, người con ấy, đã hiểu thấu những điều này; ai biết được họ thì trở thành “cha của cha”.

Mantra 17

अवः परेण पर एनावरेण पदा वत्सं बिभ्रती गौरुदस्थात् । सा कद्रीची कं स्विदर्धं परागात्क्व स्वित्सूते नहि यूथे अन्तः ॥

Với bàn chân ở xa ở phía dưới, với bàn chân ở gần ở phía trên, Bò Mẹ đứng dậy, mang theo Bê Con. Nàng đi theo lối kín nhiệm ấy, nay đã đi về đâu—đã vượt qua “nửa phần” nào mà sang bên kia? Nàng sinh nở ở đâu, bởi nàng không ở trong đàn.

Mantra 18

अवः परेण पितरं यो अस्यानुवेद पर एनावरेण । कवीयमानः क इह प्र वोचद्देवं मनः कुतो अधि प्रजातम् ॥

Ai biết được Người Cha của nàng—từ phía dưới xa xôi và từ phía trên gần kề? Ai, khi trở thành bậc thi tri (kavi), có thể tuyên ngôn tại đây: Tâm Trí thần linh (deva manas) sinh ra từ đâu, và nương trên nền tảng nào?

Mantra 19

ये अर्वाञ्चस्ताँ उ पराच आहुर्ये पराञ्चस्ताँ उ अर्वाच आहुः । इन्द्रश्च या चक्रथुः सोम तानि धुरा न युक्ता रजसो वहन्ति ॥

Những gì hướng vào trong, người ta lại gọi là hướng ra ngoài; những gì hướng ra ngoài, người ta lại gọi là hướng vào trong. Nhưng các cấu thành mà Indra và Soma đã tác tạo—như những kẻ tải chở được ách vào—mang vận động của cõi rajas rực sáng tiến về phía trước.

Mantra 20

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परि षस्वजाते । तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्नन्यो अभि चाकशीति ॥

Hai đấng có cánh, cùng chung ách, làm bạn đồng hành, ôm lấy một Cây duy nhất. Trong hai ấy, một đấng nếm trái pippala ngọt lành; đấng kia không ăn, chỉ dõi nhìn trong minh tri rực sáng.

Mantra 21

यत्रा सुपर्णा अमृतस्य भागमनिमेषं विदथाभिस्वरन्ति । इनो विश्वस्य भुवनस्य गोपाः स मा धीरः पाकमत्रा विवेश ॥

Ở nơi ấy, các quyền năng có cánh cất tiếng vang trong hội chúng (vidathā), hướng về phần bất tử không chớp mắt. Đấng hộ trì hùng mạnh của toàn thể cõi trở thành bước vào đó; xin vị Tiên tri ấy cũng bước vào nơi đây, vào chính tôi, dẫu tôi còn non chưa chín.

Mantra 22

यस्मिन्वृक्षे मध्वदः सुपर्णा निविशन्ते सुवते चाधि विश्वे । तस्येदाहुः पिप्पलं स्वाद्वग्रे तन्नोन्नशद्यः पितरं न वेद ॥

Trong Cây ấy, các đấng có cánh ăn mật an tọa; và trên đó, mọi hữu thể đều được thúc động vận hành. Người ta nói: ‘trái pippala nơi ngọn vương miện thì ngọt’; nhưng kẻ không biết Cha thì chẳng thật sự chạm tới được.

Mantra 23

यद्गायत्रे अधि गायत्रमाहितं त्रैष्टुभाद्वा त्रैष्टुभं निरतक्षत । यद्वा जगज्जगत्याहितं पदं य इत्तद्विदुस्ते अमृतत्वमानशुः ॥

Khi Gāyatrī được đặt trên chính Gāyatrī, hoặc từ Triṣṭubh người ta đẽo gọt nên Triṣṭubh; hoặc khi “bước” (pada) được đặt trong Jagatī đang vận hành—những ai thật sự biết Điều ấy liền đạt đến bất tử (amṛtatva).

Mantra 24

गायत्रेण प्रति मिमीते अर्कमर्केण साम त्रैष्टुभेन वाकम् । वाकेन वाकं द्विपदा चतुष्पदाक्षरेण मिमते सप्त वाणीः ॥

Bằng Gāyatrī, người ấy đo định thánh ca (arka); bằng thánh ca đo bài tụng sāman (sāman); bằng Triṣṭubh đo lời đã thốt ra (vāc). Bằng lời đo lời—loại “hai chân” và “bốn chân”; và bằng âm tiết bất hoại (akṣara), họ đo bảy năng lực của ngôn ngữ.

Mantra 25

जगता सिन्धुं दिव्यस्तभायद्रथंतरे सूर्यं पर्यपश्यत् । गायत्रस्य समिधस्तिस्र आहुस्ततो मह्ना प्र रिरिचे महित्वा ॥

Bằng nhịp vận hành (jagatā) người ấy nâng đỡ dòng sông trời (sindhu); trong Rathantara, người ấy nhìn thấy Mặt Trời khắp bốn bề. Người ta nói Gāyatrī có ba bó củi mồi (samidh); từ đó, bởi sự vĩ đại, người ấy tràn đầy và lan rộng vào cõi bao la.

Mantra 26

उप ह्वये सुदुघां धेनुमेतां सुहस्तो गोधुगुत दोहदेनाम् । श्रेष्ठं सवं सविता साविषन्नोऽभीद्धो घर्मस्तदु षु प्र वोचम् ॥

Ta kêu mời đến gần con Bò cái dồi dào sữa này; với đôi tay lành, xin cho chúng ta—những kẻ vắt sữa của Ánh Sáng—vắt lấy nàng. Nguyện Savitṛ thúc đẩy cho chúng ta cuộc ép-vắt tối thượng (sava); sức nóng thiêng (gharma) đã được nhóm lên—điều ấy, quả thật, ta tuyên cáo.

Mantra 27

हिङ्कृण्वती वसुपत्नी वसूनां वत्समिच्छन्ती मनसाभ्यागात् । दुहामश्विभ्यां पयो अघ्न्येयं सा वर्धतां महते सौभगाय ॥

Nàng rống lên—nữ chủ của của cải, chủ nhân của kho báu—đến gần trong tâm ý, tìm kiếm bê con của mình. Con Bò bất khả xâm hại này cho Aśvins vắt ra sữa; nguyện nàng tăng trưởng hướng tới phúc lạc lớn lao.

Mantra 28

गौरमीमेदनु वत्सं मिषन्तं मूर्धानं हिङ्ङकृणोन्मातवा उ । सृक्वाणं घर्ममभि वावशाना मिमाति मायुं पयते पयोभिः ॥

Con Bò đo lường theo sau bê con đang chớp mắt; như người mẹ thật sự, nàng cất tiếng “hiṅ” trên đỉnh đầu nó. Khao khát sức nóng đã được nhóm lên (gharma), nàng đo ra tiếng kêu của mình; nàng căng đầy và tuôn chảy bằng những tinh chất của sữa.

Mantra 29

अयं स शिङ्क्ते येन गौरभीवृता मिमाति मायुं ध्वसनावधि श्रिता । सा चित्तिभिर्नि हि चकार मर्त्यं विद्युद्भवन्ती प्रति वव्रिमौहत ॥

Đây chính là quyền năng ấy: nhờ đó, Bò Cái (tia sáng rực của ý thức), khi bị bao bọc, đo lường tiếng kêu khát vọng của mình, nương trên hai hòn đá ép. Nàng trở thành tia chớp của minh tri, và bằng những lần thức tỉnh, quả thật nặn nên kẻ phàm; rồi đánh bật tấm màn che phủ đang vây hãm hắn.

Mantra 30

अनच्छये तुरगातु जीवमेजद्ध्रुवं मध्य आ पस्त्यानाम् । जीवो मृतस्य चरति स्वधाभिरमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः ॥

Trong chỗ tựa không lay chuyển ấy, có Sự Sống đi nhanh—kẻ chuyển động—vững ở giữa các nơi cư trú. Quyền năng sống vận hành trong cái đã chết theo svadhā, luật riêng của nó; Đấng Bất Tử được buộc chung một dạ, một chốn với kẻ hữu tử.

Mantra 31

अपश्यं गोपामनिपद्यमानमा च परा च पथिभिश्चरन्तम् । स सध्रीचीः स विषूचीर्वसान आ वरीवर्ति भुवनेष्वन्तः ॥

Ta đã thấy Người Chăn Bò (Gopā) không hề vấp ngã, đi tới rồi lui theo các nẻo đường. Người khoác cùng lúc những lối thẳng và những lối rẽ; trong các thế giới, Người xoay vòng rồi trở lại, mở rộng chỗ cho cuộc hành trình của linh hồn.

Mantra 32

य ईं चकार न सो अस्य वेद य ईं ददर्श हिरुगिन्नु तस्मात् । स मातुर्योना परिवीतो अन्तर्बहुप्रजा निॠतिमा विवेश ॥

Kẻ đã tạo tác nó thì không biết nó; kẻ đã thấy nó lại quay lưng khỏi nó. Được bao bọc trong yoni (tử cung) của Mẹ, phủ kín trong ngoài, giàu những lần sinh nở, người ấy đi vào Nirṛti (sự tiêu tán/giải thể)—luật của sự trở thành kín nhiệm đến thế.

Mantra 33

द्यौर्मे पिता जनिता नाभिरत्र बन्धुर्मे माता पृथिवी महीयम् । उत्तानयोश्चम्वोर्योनिरन्तरत्रा पिता दुहितुर्गर्भमाधात् ॥

Trời là Cha của ta, đấng sinh thành; đây là trung tâm của rốn. Đất, đấng bao la, là Mẹ của ta, là thân thuộc của ta. Giữa hai chiếc bát ngửa ra là yoni; tại đó Cha đặt phôi thai vào trong Nữ—các cõi được kết nối bởi sự sinh thành bí mật.

Mantra 34

पृच्छामि त्वा परमन्तं पृथिव्याः पृच्छामि यत्र भुवनस्य नाभिः । पृच्छामि त्वा वृष्णो अश्वस्य रेतः पृच्छामि वाचः परमं व्योम ॥

Ta hỏi ngươi về tận cùng xa nhất của Đất; ta hỏi rốn của thế giới ở nơi nào. Ta hỏi ngươi về hạt giống (retas) của con ngựa đực hùng mạnh (vṛṣan aśva); ta hỏi về bầu trời tối thượng của Lời (Vāc).

Mantra 35

इयं वेदिः परो अन्तः पृथिव्या अयं यज्ञो भुवनस्य नाभिः । अयं सोमो वृष्णो अश्वस्य रेतो ब्रह्मायं वाचः परमं व्योम ॥

Bàn tế này là tận cùng xa nhất của Đất; lễ tế này là rốn của thế gian. Soma này là hạt giống của tuấn mã hùng lực; Brahman này là bầu trời tối thượng của Lời (Vāc).

Mantra 36

सप्तार्धगर्भा भुवनस्य रेतो विष्णोस्तिष्ठन्ति प्रदिशा विधर्मणि । ते धीतिभिर्मनसा ते विपश्चितः परिभुवः परि भवन्ति विश्वतः ॥

Bảy bào thai còn nửa thành hình—hạt giống của thế gian—đứng trong các phương, trong pháp rộng lớn của Viṣṇu. Bằng tư niệm và bằng tâm, họ là những bậc kiến tri; làm chủ, họ bao trùm từ mọi phía.

Mantra 37

न वि जानामि यदिवेदमस्मि निण्यः संनद्धो मनसा चरामि । यदा मागन्प्रथमजा ऋतस्यादिद्वाचो अश्नुवे भागमस्याः ॥

Ta không biết rõ ta là gì, như thể ta vốn là như vậy; ẩn kín, bị ràng buộc, ta đi bằng tâm. Khi Đấng sinh trước của Chân lý (ṛta) đến với ta, bấy giờ ta đạt được phần của Lời (Vāc) này.

Mantra 38

अपाङ्प्राङेति स्वधया गृभीतोऽमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः । ता शश्वन्ता विषूचीना वियन्ता न्यन्यं चिक्युर्न नि चिक्युरन्यम् ॥

Ngài đi lùi rồi lại đi tới, bị nắm giữ bởi pháp tự thân (svadhā)—Đấng Bất Tử cùng chung một dạ (yoni) với kẻ hữu tử. Hai đấng ấy thường hằng, chuyển động tách ra theo những hướng khác nhau: họ nhận ra nhau, nhưng lại không nhận ra “Kẻ Khác”.

Mantra 39

ऋचो अक्षरे परमे व्योमन्यस्मिन्देवा अधि विश्वे निषेदुः । यस्तन्न वेद किमृचा करिष्यति य इत्तद्विदुस्त इमे समासते ॥

Thánh tụng (ṛc) được đặt nền trong Đấng Bất Hoại (akṣara), trong không gian bao la tối thượng (parame vyoman), nơi mọi thần linh đều an tọa. Kẻ không biết ‘Đó’ (Tat) thì làm được gì với bài tụng? Còn những ai biết Đó, họ tụ hội nơi đây, hòa hiệp trong chân thực.

Mantra 40

सूयवसाद्भगवती हि भूया अथो वयं भगवन्तः स्याम । अद्धि तृणमघ्न्ये विश्वदानीं पिब शुद्धमुदकमाचरन्ती ॥

Hỡi Aghnyā, đấng không nên bị làm hại, nhờ đồng cỏ tốt lành xin hãy thật sự trở nên đầy tràn phúc lộc; và xin cho chúng con cũng được là những kẻ sở hữu sự viên mãn ấy. Hãy ăn cỏ trong chân thực, và khi đi theo lộ trình đúng đắn, hãy uống nước thanh khiết.

Mantra 41

गौरीर्मिमाय सलिलानि तक्षत्येकपदी द्विपदी सा चतुष्पदी । अष्टापदी नवपदी बभूवुषी सहस्राक्षरा परमे व्योमन् ॥

Đấng rực sáng Gaurī đo lường và gọt giũa các dòng nước đang chảy; một-bước, hai-bước, nàng trở thành bốn-bước; rồi thành tám-bước, chín-bước—“đấng ngàn âm tiết” (sahasrākṣarā) trong cõi hư không tối thượng, rộng lớn.

Mantra 42

तस्याः समुद्रा अधि वि क्षरन्ति तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः । ततः क्षरत्यक्षरं तद्विश्वमुप जीवति ॥

Từ nàng, các đại dương tuôn trào và chảyออก khắp; nhờ dòng ấy bốn phương được sống. Từ chính nguồn ấy, đấng bất hoại (akṣara) tuôn ra; nương nơi Đó, toàn thể thế gian sống còn.

Mantra 43

शकमयं धूममारादपश्यं विषूवता पर एनावरेण । उक्षाणं पृश्निमपचन्त वीरास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् ॥

Từ xa, ta đã thấy làn khói mang sức lực; theo trục quay ấy, cả trên lẫn dưới. Các dũng sĩ đã nấu con bò đực lốm đốm; đó là những nền tảng đầu tiên của pháp (dharma) được an lập.

Mantra 44

त्रयः केशिन ऋतुथा वि चक्षते संवत्सरे वपत एक एषाम् । विश्वमेको अभि चष्टे शचीभिर्ध्राजिरेकस्य ददृशे न रूपम् ॥

Ba quyền năng tóc dài chiêm kiến theo đúng mùa; trong vòng năm, một trong số ấy cạo/cắt. Chỉ Một Đấng, nhờ thần lực (śacī) của mình, bao quát toàn thể; người ta thấy cuộc lao vút rực cháy (dhrāji) của Đấng Một, nhưng không thấy hình tướng Ngài.

Mantra 45

चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः । गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति ॥

Lời nói (vāc) có bốn tầng bậc đã được định lượng; các Bà-la-môn minh triết biết điều ấy. Ba tầng được đặt kín trong hang sâu bí mật, không lay động; tầng thứ tư của lời nói là điều con người cất lên.

Mantra 46

इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् । एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः ॥

Người ta gọi Ngài là Indra, Mitra, Varuṇa, Agni; và Ngài là Chim thiêng trên trời, Garutmān (Garutmān) cánh mạnh. Thực hữu (sat) là Một; các bậc minh triết nói theo nhiều cách—gọi là Agni, Yama, Mātariśvan (Mātariśvan).

Mantra 47

कृष्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवमुत्पतन्ति । त आववृत्रन्त्सदनादृतस्यादिद्घृतेन पृथिवी व्युद्यते ॥

Những quyền năng cánh đẹp, sắc vàng nâu, khoác lấy các dòng nước, bay vút lên trời từ lối xuống tối đen. Họ đã quay lại từ chỗ ngự của ṛta (trật tự chân chính của vũ trụ); và rồi Đất Mẹ bừng sáng hiện ra, được xức bằng ghṛta (ánh sáng trong sạch như bơ tinh luyện).

Mantra 48

द्वादश प्रधयश्चक्रमेकं त्रीणि नभ्यानि क उ तच्चिकेत । तस्मिन्त्साकं त्रिशता न शङ्कवोऽर्पिताः षष्टिर्न चलाचलासः ॥

Một Bánh xe duy nhất: mười hai là nan, ba là moay-ơ—ai thật sự hiểu điều ấy? Trên đó, ba trăm sáu mươi được đóng chặt cùng nhau như những chốt; chuyển động mà không lay, không lay mà vẫn chuyển động.

Mantra 49

यस्ते स्तनः शशयो यो मयोभूर्येन विश्वा पुष्यसि वार्याणि । यो रत्नधा वसुविद्यः सुदत्रः सरस्वति तमिह धातवे कः ॥

Hỡi Sarasvatī, bầu vú nào của Ngài tuôn đổ dưỡng nuôi, điều nào trở thành an lạc—nhờ đó Ngài nuôi lớn mọi của cải đáng ước mong? Ngài cất giữ kho báu rực sáng, tìm ra của cải chân thật, ban phát cách tốt lành—ở đây, ai có thể đặt ‘Điều Ấy’ (tat) vào trong chúng tôi, để được an lập và sở hữu?

Mantra 50

यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् । ते ह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ॥

Các thần linh đã dùng tế lễ (yajña) mà tế chính Tế Lễ ấy; đó là những nền tảng đầu tiên của dharma. Nhờ uy lực vĩ đại ấy, họ đạt tới cõi trời tối thượng, nơi các Sādhyāḥ thuở xưa—những quyền năng thần thánh đã thành tựu—an trú.

Mantra 51

समानमेतदुदकमुच्चैत्यव चाहभिः । भूमिं पर्जन्या जिन्वन्ति दिवं जिन्वन्त्यग्नयः ॥

Đây là cùng một Nước: nó dâng lên cao rồi lại hạ xuống theo những ngày. Quyền năng mưa của Parjanya làm đất được sinh lực; các Ngọn Lửa—Agni—làm trời được sinh lực. Một vòng lưu chuyển ấy nuôi dưỡng cả hai thế giới ở trong ta.

Mantra 52

दिव्यं सुपर्णं वायसं बृहन्तमपां गर्भं दर्शतमोषधीनाम् । अभीपतो वृष्टिभिस्तर्पयन्तं सरस्वन्तमवसे जोहवीमि ॥

Tôi khẩn cầu Sarasvant để được chở che: đấng có cánh đẹp trên trời, con chim bao la; bào thai của các dòng nước, hiện rõ trong các loài thảo dược. Luôn tỉnh thức quan sát, ngài làm chúng được thỏa đầy bằng những trận mưa; xin quyền năng rực sáng ấy trợ giúp chúng tôi lớn lên hướng về chân thật.