HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 38
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 38

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: The dual movement of Immortal and mortal in one embodiment; svadhā as governing power
Chandas: Triṣṭubh

अपाङ्प्राङेति स्वधया गृभीतोऽमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः । ता शश्वन्ता विषूचीना वियन्ता न्यन्यं चिक्युर्न नि चिक्युरन्यम् ॥

अपा॒ङ्प्राङे॑ति स्व॒धया॑ गृभी॒तोऽम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः । ता शश्व॑न्ता विषू॒चीना॑ वि॒यन्ता॒ न्य१॒॑न्यं चि॒क्युर्न नि चि॑क्युर॒न्यम् ॥

apā́ṅ prā́ṅ eti svadháyā gṛbhītó 'mártyo mártyenā sáyoniḥ | tā́ śáśvantā viṣūcī́nā viyántā ny ànyáṁ cikyúr ná ní cikyur anyám ||

Ngài đi lùi rồi lại đi tới, bị nắm giữ bởi pháp tự thân (svadhā)—Đấng Bất Tử cùng chung một dạ (yoni) với kẻ hữu tử. Hai đấng ấy thường hằng, chuyển động tách ra theo những hướng khác nhau: họ nhận ra nhau, nhưng lại không nhận ra “Kẻ Khác”.

अपा॑ङ् । प्राङ् । ए॒ति॒ । स्व॒धया॑ । गृ॒भी॒तः । अम॑र्त्यः । मर्त्ये॑न । सऽयो॑निः । ता । शश्व॑न्ता । वि॒षू॒चीना॑ । वि॒ऽयन्ता॑ । नि । अ॒न्यम् । चि॒क्युः । न । नि । चि॒क्युः॒ । अ॒न्यम् ॥अपाङ् । प्राङ् । एति । स्वधया । गृभीतः । अमर्त्यः । मर्त्येन । सयोनिः । ता । शश्वन्ता । विषूचीना । वियन्ता । नि । अन्यम् । चिक्युः । न । नि । चिक्युः । अन्यम् ॥apāṅ | prāṅ | eti | svadhayā | gṛbhītaḥ | amartyaḥ | martyena | sa-yoniḥ | tā | śaśvantā | viṣūcīnā | vi-yantā | ni | anyam | cikyuḥ | na | ni | cikyuḥ | anyam

अपाक्backward, turned away
अपाक्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (directional)
Rootअपाञ्च् (प्रातिपदिक) < अप (उपसर्ग) + अञ्च्
प्राङ्forward, facing ahead
प्राङ्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (directional)
Rootप्राञ्च् (प्रातिपदिक) < प्र (उपसर्ग) + अञ्च्
एतिgoes
एति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
स्वधयाby (his) own power / by svadhā
स्वधया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
गृभीतःseized, held
गृभीतः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (past passive)
Rootग्रह् (धातु) → गृभीत (कृदन्त)
अमर्त्यःthe immortal
अमर्त्यः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअमर्त्य (प्रातिपदिक) < अ- + मर्त्य
मर्त्येनwith/through a mortal
मर्त्येन:
Karaṇa (सह/द्वारा-अर्थे) अथवा सहकारि
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
सयोनिःsharing the same womb/origin
सयोनिः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसयोनि (प्रातिपदिक) < स- (सम्) + योनि
ताthose two
ता:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
शश्वन्ताeverlasting, perpetual
शश्वन्ता:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootशश्वन्त् (प्रातिपदिक)
विषूचीनाgoing apart, diverging
विषूचीना:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविषूचीन (प्रातिपदिक) < विषूचि
वियन्ताmoving apart, separating
वियन्ता:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple/Adjective
Rootया (धातु) + वि- (उपसर्ग) → वियन्त् (वर्तमान कृदन्त/प्रातिपदिक)
निdown, into; (prefix)
नि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
अन्यम्the one (other)
अन्यम्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
चिक्युःthey have perceived/recognized
चिक्युः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootचि (धातु, ‘to perceive/notice’) → परिपूर्ण/परफेक्ट रूप
not
:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
निdown/into; (prefix)
नि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
चिक्युःthey have perceived
चिक्युः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootचि (धातु) → लिट्
अन्यम्the other (one)
अन्यम्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)