HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.164

Rishi: dīrghatamā aucathyaḥ
Devata: viśvedevāḥ (ṛta-governed creative union; vāc/word-nearness motif)
Chandas: virāṭ-triṣṭubh

माता पितरमृत आ बभाज धीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे । सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः ॥

मा॒ता पि॒तर॑मृ॒त आ ब॑भाज धी॒त्यग्रे॒ मन॑सा॒ सं हि ज॒ग्मे । सा बी॑भ॒त्सुर्गर्भ॑रसा॒ निवि॑द्धा॒ नम॑स्वन्त॒ इदु॑पवा॒कमी॑युः ॥

mātā́ pitáram ṛté ā́ babhāja dhītī́ ágre mánasā sáṃ hí jagme | sā́ bī́bhatsur gárbha-rasā́ ní-viddhā námasvanta íd upa-vākám īyuḥ ||

Người Mẹ đã chia phần với Người Cha mà không hề trái với ṛta (Chân lý–Trật tự); thuở ban đầu, thị kiến tạo hình đã hòa cùng tâm (manas) mà tiến. Nàng đáng kính sợ, đầy ắp rasa (tinh túy) của bào thai, được an lập vững bền—vì thế những kẻ chí thành đã đến gần nàng, đến lời phát ngôn cận kề (upavāk) của Vāc (Ngôn).

मा॒ता । पि॒तर॑म् । ऋ॒ते । आ । ब॒भा॒ज॒ । धी॒ती । अग्रे॑ । मन॑सा । सम् । हि । ज॒ग्मे । सा । बी॒भ॒त्सुः । गर्भ॑ऽरसा । निऽवि॑द्धा । नम॑स्वन्तः । इत् । उ॒प॒ऽवा॒कम् । ई॒युः॒ ॥माता । पितरम् । ऋते । आ । बभाज । धीती । अग्रे । मनसा । सम् । हि । जग्मे । सा । बीभत्सुः । गर्भरसा । निविद्धा । नमस्वन्तः । इत् । उपवाकम् । ईयुः ॥mātā | pitaram | ṛte | ā | babhāja | dhītī | agre | manasā | sam | hi | jagme | sā | bībhatsuḥ | garbha-rasā | ni-viddhā | namasvantaḥ | it | upa-vākam | īyuḥ

माताmother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ-
पितरम्father
पितरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपितृ-
ऋतम्cosmic order / truth
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत-
towards; unto (prefix)
:
TypeIndeclinable
Root
बभाजapportioned; assigned; shared
बभाज:
क्रिया
TypeVerb
Root√भज् (भजँ)
धीत्याby thought; by insight
धीत्या:
करण
TypeNoun
Rootधीति- (√धी)
अग्रेin front; at first; in the beginning
अग्रे:
अधिकरण
TypeNoun (used adverbially)
Rootअग्र-
मनसाwith the mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस्-
सम्together; completely (prefix)
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
हिindeed; for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
जग्मेwent; came; reached
जग्मे:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गमॢँ)
साshe
सा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (स- सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बीभत्सुःthe repulsive one; the dreadful one
बीभत्सुः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootबीभत्सु-
गर्भरसाhaving embryo/seed as essence; womb-juiced
गर्भरसा:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootगर्भ-रसा (समास: गर्भ + रस)
निविद्धाpierced; transfixed; fixed in
निविद्धा:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootनि-√विद् (विदँ) → निविद्ध-
नमस्वन्तःreverent; possessing homage
नमस्वन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootनमस्-वत्
इत्just; indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत्
उपवाकम्invocation; subsidiary utterance / near-speech
उपवाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउप-वाक- (समास: उप + वाक) अथवा उपवाक-
ईयुःthey went; they approached
ईयुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (इण्)