HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 29
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 29

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Riddle-hymn (Ādhyātmika/cosmic symbolism); broadly Viśve Devāḥ / Brahman; here the power of illumination (Vāc/vidyut-like insight) working through Soma-symbolism
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; RV 1.164 predominantly Triṣṭubh with variations)

अयं स शिङ्क्ते येन गौरभीवृता मिमाति मायुं ध्वसनावधि श्रिता । सा चित्तिभिर्नि हि चकार मर्त्यं विद्युद्भवन्ती प्रति वव्रिमौहत ॥

अ॒यं स शि॑ङ्क्ते॒ येन॒ गौर॒भीवृ॑ता॒ मिमा॑ति मा॒युं ध्व॒सना॒वधि॑ श्रि॒ता । सा चि॒त्तिभि॒र्नि हि च॒कार॒ मर्त्यं॑ वि॒द्युद्भव॑न्ती॒ प्रति॑ व॒व्रिमौ॑हत ॥

ayaṁ sá śiṅkte yéna gáur abhívṛtā mimāti māyúṁ dhvasánāv ádhi śritā | sā cittíbhir ní hí cakāra mártyaṁ vidyúdbhavantī práti vavrím auhata ||

Đây chính là quyền năng ấy: nhờ đó, Bò Cái (tia sáng rực của ý thức), khi bị bao bọc, đo lường tiếng kêu khát vọng của mình, nương trên hai hòn đá ép. Nàng trở thành tia chớp của minh tri, và bằng những lần thức tỉnh, quả thật nặn nên kẻ phàm; rồi đánh bật tấm màn che phủ đang vây hãm hắn.

अयम् । सः । शि॒ङ्क्ते॒ । येन॑ । गौः । अ॒भिऽवृ॑ता । मिमा॑ति । मा॒युम् । ध्व॒सनौ॑ । अधि॑ । श्रि॒ता । सा । चि॒त्तिऽभिः॑ । नि । हि । च॒कार॑ । मर्त्य॑म् । वि॒ऽद्युत् । भव॑न्ती । प्रति॑ । व॒व्रिम् । औ॒ह॒त॒ ॥अयम् । सः । शिङ्क्ते । येन । गौः । अभिवृता । मिमाति । मायुम् । ध्वसनौ । अधि । श्रिता । सा । चित्तिभिः । नि । हि । चकार । मर्त्यम् । विद्युत् । भवन्ती । प्रति । वव्रिम् । औहत ॥ayam | saḥ | śiṅkte | yena | gauḥ | abhi-vṛṭā | mimāti | māyum | dhvasanau | adhi | śritā | sā | citti-bhiḥ | ni | hi | cakāra | martyam | vi-dyut | bhavantī | prati | vavrim | auhata

अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सःhe/that (one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शिङ्क्तेis able / has power
शिङ्क्ते:
TypeVerb
Rootशक्/शङ्क् (धातु; वैदिक रूप: शिङ्क्ते)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गौःthe cow (also: ray/light)
गौः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अभीवृताenclosed, covered around
अभीवृता:
TypeParticiple/Adjective
Rootअभि-√वृ (वृञ् वरणे) → अभीवृत (कृदन्त)
मिमातिmeasures
मिमाति:
TypeVerb
Root√मा (माने/मितौ)
मायुम्a bellowing/cry; (also) a lowing sound
मायुम्:
Karma
TypeNoun
Rootमायु (प्रातिपदिक; वैदिक)
ध्वसनात्from destruction/decay
ध्वसनात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootध्वसन (प्रातिपदिक; ‘ध्वंस/ध्वस’ भाव)
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
श्रिताresting on, supported
श्रिता:
TypeParticiple/Adjective
Root√श्रि (श्रयणे) → श्रित (कृदन्त)
साshe/that (female)
सा:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्तिभिःwith perceptions/thoughts/insights
चित्तिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootचित्ति (प्रातिपदिक)
निdown, in; (intensifier)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
चकारhas made, fashioned
चकार:
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
मर्त्यम्a mortal (human)
मर्त्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
विद्युद्भवन्तीbecoming like lightning; flashing forth
विद्युद्भवन्ती:
TypeParticiple/Adjective
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक) + √भू (भवति) → भवन्त् (वर्तमान कृदन्त) ; समास/संयोग: विद्युद्-भवन्ती
प्रतिtowards, in return
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
वव्रिम्covering, enclosure (veil)
वव्रिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवव्रि (प्रातिपदिक; वैदिक)
औहतdrove/impelled (away), removed
औहत:
TypeVerb
Root√वह्/ऊह् (वैदिक: औहत < √वह् ‘to carry/drive’ or √ऊह् ‘to push/impel’; here: ‘drove/impelled away’)