Adhyaya 6

Verse 1

श्रीनारद उवाच । इति श्रुत्वा फाल्गुनाहं रोमांचपुलकीकृतः । स्वरूपं प्रकटीकृत्य ब्राह्मणानिदमब्रवम्

Sinabi ni Śrī Nārada: Nang marinig ko ito, ako—si Phālguna—ay napuspos ng pangingilabot at tumindig ang balahibo. Pagkaraan, inihayag ko ang aking tunay na anyo at sinabi ko ang mga salitang ito sa mga brahmana.

Verse 2

अहो धन्यः पितास्माकं यस्य सृष्टस्य पालकाः । युष्मद्विधा ब्राह्मणेंद्राः सत्यमाह पुरा हरिः

Ah! Mapalad ang aming Ama, sapagkat ang Kanyang nilikha ay pinangangalagaan ng mga panginoon ng brahmana na tulad ninyo. Noong unang panahon, si Hari ay nagsalita ng katotohanang ito.

Verse 3

मत्तोऽप्यनंतात्परतः परस्मात्समस्तभूताधिपतेर्न किंचित् । तेषां किमुस्यादितरेण येषां द्विजेश्वराणां मम मार्गवादिनाम्

Higit pa sa akin—maging higit pa sa Walang-Hanggan—higit pa sa Kataas-taasang Panginoon, ang Tagapaghari ng lahat ng nilalang—wala nang anuman. Para sa mga panginoon ng brahmana na nagpapahayag ng aking landas, ano pa ang kakailanganin?

Verse 4

तत्सर्वथाद्या धन्योऽस्मि संप्राप्तं जन्मनः फलम् । यद्भवन्तो मया दृष्टाः पापोपद्रववर्जिताः

Kaya nga, sa lahat ng paraan, ako’y pinagpala sa araw na ito; natamo na ang bunga ng aking kapanganakan—sapagkat nasilayan ko kayo, na malaya sa kasalanan at sa anumang kapighatian.

Verse 5

ततस्ते सहसोत्थाय शातातपपुरोगमाः । अर्घ्यपाद्यादिसत्कारैः पूजयामासुर्मां द्विजाः

Pagkaraan, ang mga dwija, na pinangungunahan ni Śātātapa, ay agad tumindig at pinarangalan ako sa mga handog ng paggalang—arghya, pādya, at iba pang kaukulang pag-aasikaso.

Verse 6

प्रोक्तवन्तश्च मां पार्थ वचः साधुजनो चितम् । धन्या वयं हि देवर्षे त्वमस्मान्यदिहागतः

At nagsalita sila sa akin, O Pārtha, ng mga salitang nakalulugod sa pusong mabuti: “Tunay na pinagpala kami, O banal na rishi, sapagkat dumating ka rito sa amin.”

Verse 7

कुतो वाऽगमनं तुभ्यं गन्तव्यं वा क्व सांप्रतम् । अत्राप्यागमने कार्यमुच्यतां मुनिसत्तम

Saan ka nagmula, at saan ka tutungo ngayon? At ano ang layunin ng pagparito mo rito—ipahayag mo sa amin, O pinakadakila sa mga muni.

Verse 8

श्रुत्वा प्रीतिकरं वाक्यं द्विजानामिति पांडव । प्रत्यवोचं मुनीन्द्रांस्ताञ्छ्रूयतां द्विजसत्तमाः

O Pāṇḍava, nang marinig ko ang mga salitang nakalulugod ng mga brāhmaṇa, sumagot ako sa mga pangunahing pantas na iyon: “Makinig kayo, O pinakamainam sa mga dwija.”

Verse 9

अहं हि ब्रह्मणो वाक्याद्विप्राणां स्थानकं शुभम् । दातुकामो महातीर्थे महीसागरसंगमे

Sa utos ni Brahmā, ninanais kong ipagkaloob sa mga brāhmaṇa ang isang mapalad at banal na tahanan sa dakilang tīrtha—sa tagpuan ng Mahī (lupa/ilog) at ng Karagatan.

Verse 10

परीक्षन्ब्राह्मणानत्र प्राप्तो यूयं परीक्षिताः । अहं वः स्थायिष्यामि चानुजानीत तद्द्विजाः

Dumating kayo rito upang subukin ang mga brāhmaṇa, ngunit ngayo’y kayo naman ang nasubok. Mananatili ako rito alang-alang sa inyo—kaya ipahintulot ninyo, O mga dvija (dalawang ulit na isinilang).

Verse 11

एवमुक्तो विलोक्यैव द्विजाञ्छातातपोऽब्रवीत् । देवानामपि दुष्प्राप्यं सत्यं नारद भारतम्

Nang masabi iyon, minasdan ni Śātātapa ang mga dvija at nagsalita: “Ang katotohanan ay mahirap makamtan kahit ng mga deva, O Nārada; tunay ngang gayon, O Bhārata.”

Verse 12

किं पुनश्चापि तत्रैव मही सागरसंगमः । यत्र स्नातो महातीर्थफलं सर्वमुपाश्नुते

Lalo pa nga ang mismong tagpuan ng Mahī at Karagatan! Ang sinumang maligo roon ay makakabahagi sa ganap na bunga ng lahat ng dakilang tīrtha.

Verse 13

पुनरेको महान्दोषो बिभीमो नितरां यतः । तत्र चौराः सुबहवो निर्घृणाः प्रियसाहसाः

Ngunit may isang malaking kapintasan na tunay na nakapanghihilakbot: sa lugar na iyon ay maraming magnanakaw—malulupit at mahilig sa walang-ingat na pangangahas.

Verse 14

स्वर्शेषु षोडशं चैकविंशंगृह्णंति नो धनम् । धनेन तेन हीनानां कीदृशं जन्म नो भवेत्

Sa loob mismo ng aming tahanan, kinukuha nila ang labing-anim—maging dalawampu’t isa—na bahagi ng aming yaman. Kapag nawalang gayon ang yaman, anong uri ng buhay o muling kapanganakan ang matitira sa amin?

Verse 15

वरं बुभुक्षया वासो मा चौरकरगा वयम् । अर्जुन उवाच । अद्भुतं वर्ण्यते विप्र के हि चौराः प्रकीर्तिताः

“Mas mabuting manirahan sa gutom kaysa mahulog sa kamay ng mga magnanakaw!” wika niya. Sinabi ni Arjuna: “O brāhmaṇa, kamangha-mangha ito—sino nga ba ang mga ‘magnanakaw’ na iyong binabanggit?”

Verse 16

किं धनं च हरंत्येते येभ्यो बिभ्यति ब्राह्मणाः । नारद उवाच । कामक्रोधादयश्चौरास्तप एव धनं तथा

“Anong yaman ang ninanakaw nila na kinatatakutan maging ng mga brāhmaṇa?” Sumagot si Nārada: “Pagnanasa, galit, at iba pa ang mga magnanakaw; at ang yaman na ninanakaw nila ay ang mismong tapas—ang banal na pag-aayuno at pagdidisiplina.”

Verse 17

तस्यापहाभीतास्ते मामूचुरिति ब्राह्मणाः । तानहं प्राब्रवं पश्चाद्वि जानीत द्विजोत्तमाः

Dahil sa takot na mawala ang gayong espirituwal na yaman, nagsalita sa akin ang mga brāhmaṇa. Pagkaraan, sinabi ko sa kanila: “Unawain ninyo ito, O dvija-uttama, pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.”

Verse 18

जाग्रतां तु मनुष्याणां चौराः कुर्वंति किं खलाः । भयभीतश्चालसश्च तथा चाशुचिरेव यः

Kahit gising ang mga tao, ano pa ang hindi magagawa ng masasamang magnanakaw? At ang taong duwag, tamad, at marumi—paano siya magkakamit ng katatagan sa landas na ito?

Verse 19

तेन किं नाम संसाध्यं भूमिस्तं ग्रसते नरम्

Sa ganyang pamumuhay, ano nga ba ang natatamo? Sa huli, nilulunok ng lupa ang taong iyon.

Verse 20

शातातप उवाच । वयं चौरभयाद्भीतास्ते हरंति धनं महत् । कर्तुं तदा कथं शक्यमंगजागरणं तथा

Wika ni Śātātapa: “Takót kami sa mga magnanakaw; dinadala nila ang malaking yaman. Sa gayong kalagayan, paano namin maisasagawa ang mapagbantay na pagpupuyat at disiplinadong pagtalima?”

Verse 21

खलाश्चौरा गताः क्वापि ततो नत्वाऽगता वयम् । तस्मासर्वं संत्यजामो भयभीता वयं मुने

“Ang masasamang magnanakaw ay napunta kung saan man; at kami’y nagbalik matapos yumuk at humingi ng payo. Kaya’t iiwan namin ang lahat—sapagkat kami’y takót, O pantas.”

Verse 22

प्रतिग्रहश्च वै घोरः षष्ठांऽशफलदस्तथा । एवं ब्रुवति तस्मिंश्च हारीतोनाम चाब्रवीत्

“Ang pagtanggap ng mga handog nang walang pag-iingat ay tunay na nakapanghihilakbot, at ikaanim na bahagi lamang ng bunga ang naibibigay.” Habang sinasabi niya ito, sumagot ang isang nagngangalang Hārīta.

Verse 23

मूढबुद्ध्या हि को नाम महीसागरसंगमम् । त्यजेच्च यत्र मोक्षश्च स्वर्गश्च करगोऽथ वा

Sino, maliban sa lubos na nalilinlang, ang tatalikod sa tagpuan ng lupa at dagat—na doo’y ang moksha at langit ay wari’y nasa palad?

Verse 24

कलापादिषु ग्रामेषु को वसेत विचक्षणः । यदि वासः स्तम्भतीर्थे क्षणार्धमपि लभ्यते

Sinong taong may pag-unawa ang maninirahan sa karaniwang nayon gaya ng Kalāpā, kung kahit kalahating sandali ng pananatili sa Stambhatīrtha ay maaaring makamtan?

Verse 25

भयं च चौरजं सर्वं किं करिष्यति तत्र न । कुमारनाथं मनसि पालकं कुर्वतां दृढम्

At ano ang magagawa roon ng anumang takot na dulot ng mga magnanakaw? Para sa mga taong matatag na ginagawang tagapagtanggol sa puso si Kumāranātha.

Verse 26

साहसं च विना भूतिर्न कथंचन प्राप्यते । तस्मान्नारद तत्राहमा यास्ये तव वाक्यतः

Kung walang tapang, hindi kailanman nakakamtan ang kasaganaan at tagumpay. Kaya, O Nārada, tunay na paroroon ako, ayon sa iyong salita.

Verse 27

षड्विंशतिसहस्राणि ब्राह्मणा मे परिग्रहे । षट्कर्मनिरताः शुद्धा लोभदम्भविवर्जिताः

“May dalawampu’t anim na libong Brāhmaṇa akong nasa aking pangangalaga—masigasig sa anim na tungkulin, dalisay, at malaya sa kasakiman at pagkukunwari.”

Verse 28

तैः सार्धमागमिष्यामि ममेदं मतमुत्तमम् । इत्युक्ते वचने तांश्च कृत्वाहं दंडमूर्धनि

“Sasama akong paroroon kasama nila—ito ang aking pinakadakilang pasiya.” Pagkasabi nito, magalang niyang itinanghal sa ulo ang mga salitang iyon (bilang pagpupugay).

Verse 29

निवृत्तः सहसा पार्थ खेचरोऽतिमुदान्वितः । शतयोजनमात्रं तु हिममार्गमतीत्य च

O Pārtha, ang manlalakbay sa himpapawid ay agad na nagbalik, puspos ng dakilang kagalakan; at matapos tawirin ang landas na nababalot ng niyebe na may habang sandaang yojana…

Verse 30

केदारं समुपायातो युक्तस्तैर्द्विजसत्तमैः । आकाशेन सुशक्यश्च बिलेनाथ स देशकः

Narating niya ang Kedāra, kasama ang mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang (mga brāhmaṇa). Ang pook na iyon ay mararating sa pamamagitan ng himpapawid, at—ayon sa sinasabi—mararating din sa daanang yungib.

Verse 31

अतिक्रांतुं नान्यथा च तथा स्कंदप्रसादतः

At hindi ito malalampasan sa ibang paraan—tanging sa gayon lamang, sa biyaya ni Skanda.

Verse 32

अर्जुन उवाच । क्व कलापं च द्ग्रामं कथं शक्यं बिलेन च । कथं स्कंदप्रसादः स्यादेतन्मे ब्रूहि नारद

Sinabi ni Arjuna: “Saan naroroon ang nayon ng Kalāpa, at paano ito mararating sa pamamagitan ng yungib? At paano matatamo ang biyaya ni Skanda? Ipaalam mo ito sa akin, O Nārada.”

Verse 33

नारद उवाच । केदाराद्धिमसंयुक्तं योजनानां शतं स्मृतम् । तदंते योजनशतं विस्तृतं तत्कलापकम्

Sinabi ni Nārada: “Mula sa Kedāra, binabanggit ang isang bahaging punô ng niyebe na may habang sandaang yojana. Sa dulo niyon ay ang Kalāpaka, na nakalatag pa sa isa pang sandaang yojana.”

Verse 34

तदंते योजनशतं वासुकार्णव मुच्यते । शतयोजनमात्रः स भूमिस्वर्गस्ततः स्मृतः

Lampas pa roon, may isa pang sandaang yojana na kilala bilang “Karagatan ni Vāsuki.” Mula roon, isang lupain na sandaang yojana ang naaalala bilang “Langit-sa-lupa.”

Verse 35

बिलेन च यथा शक्यं गंतुं तत्र श्रृणुष्व तत् । निरन्नं वै निरुदकं देवमाराधयेद्गुहम्

Pakinggan kung paano makararating doon sa pamamagitan ng isang yungib. Dapat sambahin ang banal na Guha habang nag-aayuno sa pagkain at umiiwas sa pag-inom ng tubig.

Verse 36

दक्षिणायां दिशि ततो निष्पापं मन्यते यदा । तदा गुहोऽस्य स्वप्ने गच्छेति भारत

Pagkaraan, kapag inakala niyang siya’y nalinis na sa kasalanan, sa dakong timog ay magpapakita si Guha sa kanyang panaginip at magsasabi, “Humayo, O Bhārata.”

Verse 37

ततो गुहात्पश्चिमतो बिलमस्ति बृहत्तरम् । तत्र प्रविश्य गंतव्यं क्रमाणां शतसप्तकम्

Pagkatapos, sa kanluran ni Guha ay may isang mas malaking yungib. Pagpasok doon, kailangang magpatuloy ng pitong daang hakbang.

Verse 38

तत्र मारकतं लिंगमस्ति सूर्यसमप्रभम् । तदग्रे मृत्तिका चास्ति स्वर्णवर्णा सुनिर्मला

Doon ay nakatindig ang isang liṅga na kulay esmeralda, nagniningning na tulad ng araw. Sa harap nito ay may luwad na kulay ginto, lubhang dalisay at malinis.

Verse 39

नमस्कृत्य च तल्लिंगं गृहीत्वा मृत्तिकां च ताम् । आगंतव्यं स्तंभतीर्थे समाराध्य कुमारकम्

Pagkatapos yumuk at magbigay-galang sa liṅga na iyon at kunin ang banal na luwad, dapat magtungo sa Stambha-tīrtha at sumamba kay Kumāraka (Skanda) nang may ganap na debosyon.

Verse 40

कोलं वा कूपतो ग्राह्यं भूतायां निशि तज्जलम् । तेनोदकेन मृत्तिकया कृत्वा नेत्रद्वयाञ्जनम्

Sa hatinggabi, kumuha ng tubig mula sa lawa o balon. Sa tubig na iyon at sa banal na luwad, ihanda ang anjana (pamahid) para sa dalawang mata.

Verse 41

उद्वर्तनं च देहस्य कदाचित्षष्टिमे पदे । नेत्रांजनप्रभावाच्च बिलं पश्यति शोभनम्

At ipahid at ikuskos ito sa katawan; sa isang sandali—sa ika-animnapung hakbang—sa bisa ng anjana sa mata, masisilayan ang isang marikit na bungad (bibig ng yungib).

Verse 42

तन्मध्येन ततो याति गात्रोद्वर्त्तप्रभावतः । कारीषैर्नाम चात्युग्रैर्भक्ष्यते नैव कीटकैः

Pagdaan sa gitna ng bungad, nagpapatuloy siya dahil sa bisa ng pagpapahid sa katawan. At kahit may mababangis na nilalang na tinatawag na Kārīṣa, hindi siya nilalapa ng mga insekto.

Verse 43

बिलमध्ये च संपश्यन्सिद्धान्भास्करसन्निभान् । यात्येवं यात्यसौ पार्थ कलापं ग्राममुत्तमम्

Sa loob ng yungib, nasisilayan niya ang mga Siddha na nagniningning na parang araw. Sa gayon—O Pārtha—siya’y nagpapatuloy hanggang marating ang dakilang nayon na tinatawag na Kalāpa.

Verse 44

तत्र वर्षसहस्राणि चत्वार्यायुःप्रकीर्तितम् । फलानां भोजनं च स्यात्पुनः पुण्यं च नार्ज्जयेत्

Doon ay ipinahahayag na ang haba ng buhay ay apat na libong taon. Nabubuhay sa mga bunga bilang pagkain, at hindi na muling nagtitipon ng kabutihang-loob gaya sa daigdig ng tao.

Verse 45

इत्येतत्कथितं तुभ्यमतश्चाभूच्छृणुष्व तत् । तपः सामर्थ्यतः सूक्ष्मान्दण्डस्याग्रे निधाय तान्

Ganyan ang naipahayag ko sa iyo; ngayo’y pakinggan ang sumunod na naganap. Sa kapangyarihan ng pag-aayuno at pagninilay (tapas), inilagay niya ang mga maseselang iyon sa dulo ng kanyang tungkod…

Verse 46

द्विजानहं समायातो महीसागरसंगमम्

Ako’y dumating, kasama ang mga brāhmaṇa, sa tagpuan ng lupa at karagatan.

Verse 47

तदोत्तार्य मया मुक्तास्तीरे पुण्यजलाशये । ततो मया कृतं स्नानं सह तैर्द्विजसत्तमैः

Pagkatawid ko sa kanila, pinalaya ko sila sa pampang sa tabi ng banal na imbakan ng tubig. Pagkaraan, kasama ang mga pinakadakilang brāhmaṇa, isinagawa ko ang sagradong paliligo.

Verse 48

निःशेषदोषदावाग्नौ महीसागरसंगमे । पितॄणां देवतानां च कृत्वा तर्पणसत्क्रियाः

Sa tagpuan ng lupa at dagat—na wari’y apoy sa gubat na tumutupok sa lahat ng natitirang dungis—isinagawa nila ang wastong tarpaṇa at mga handog na may paggalang para sa mga Pitṛ at sa mga diyos.

Verse 49

जपमानाः परं जप्यं निविष्टाः संगमे वयम् । भास्करं समवेक्षंतश्चिंतयंतो हरिं हृदि

Nakaupo sa banal na tagpuan ng mga ilog, inusal namin ang pinakamataas na mantra; habang nakatanaw sa Araw, ninilay namin si Hari sa puso.

Verse 50

तस्मिंश्चैवांतरे पार्थ देवाः शक्रपुरोगमाः । आदित्याद्या ग्रहाः सर्वे लोकपालाश्च संगताः

Noon din, O Pārtha, nagtipon ang mga deva na pinangungunahan ni Śakra; nagkatipon din ang lahat ng graha mula kay Āditya at ang mga Lokapāla, mga tagapagbantay ng mga dako.

Verse 51

देवानां योनयो ह्यष्टौ गंधर्वाप्सरसां गणाः । महोत्सवे ततस्तस्मिन्गीतवादित्र उत्तमे

Naroon ang walong uri ng banal na pangkat, at ang mga pulutong ng Gandharva at Apsaras; at sa dakilang pagdiriwang na iyon, umalingawngaw ang marikit na awit at tugtugin.

Verse 52

पादप्रक्षालनं कर्तुं विप्राणामुद्यतस्त्वहम् । तस्मिन्काले चाश्रृणवमहमातिथ्यवाक्यताम्

Naghanda akong maghugas ng mga paa ng mga brāhmaṇa; at sa sandaling iyon, narinig ko ang mga salitang binibigkas sa paraang paggalang sa panauhin.

Verse 53

सामध्वनिसमायुक्तां तृतीयस्वरनादिताम् । अतीव मनसो रम्यां शिव भक्तिमिवोत्तमाम्

Puspos ito ng himig ng mga awit na Sāman, umaalingawngaw sa ikatlong nota; lubhang kaaya-aya sa isipan—wari’y sukdulang bhakti kay Śiva.

Verse 54

विप्रैरुत्थाय संपृष्टः कस्त्वं विप्र क्व चागतः । किं वा प्रार्थयसे ब्रूहि यत्ते मनसि रोचते

Tumindig ang mga Brahmana at nagtanong sa kanya: “Sino ka, O Brahmana, at saan ka nagmula? Ipaalam—ano ang iyong hinihiling, at ano ang ikinalulugod ng iyong isipan?”

Verse 55

विप्र उवाच । मुनिः कपिलनामाहं नारदाय निवेद्यताम् । आगतः प्रार्थनायैव तच्छ्रुत्वाहमथाब्रवम्

Nagsalita ang Brahmana: “Ako ang pantas na si Kapila; ipabatid ito kay Nārada. Ako’y dumating upang magmakaawa lamang.” Pagkarinig nito, ako’y sumagot.

Verse 56

धन्योहं यदिहायातः कपिल त्वं महामुने । नास्त्यदेयं तवास्माभिः पात्रं नास्ति तवाधिकम्

“Mapalad ako na ikaw ay dumating dito, O Kapila, dakilang pantas. Para sa iyo, wala kaming hindi maibibigay; at wala ring tatanggap na hihigit pa sa iyo.”

Verse 57

कपिला उवाच । ब्रह्मपुत्र त्वया देयं यदि मे त्वं श्रृणुष्व तत् । अष्टौ विप्रसहस्रामि मम देहीति नारद

Sinabi ni Kapila: “O anak ni Brahmā, kung ikaw ay magbibigay sa akin, pakinggan mo ito: ibigay mo sa akin ang walong libong Brahmana, O Nārada.”

Verse 58

भूमिदानं करिष्यामि कलापग्रामवासिनाम् । ब्राह्मणानामहं चैषां तदिदं क्रियतां विभो

“Isasagawa ko ang pag-aalay ng lupain para sa mga Brahmanang ito na naninirahan sa Kalāpa-grāma. Kaya, O Panginoon, ipatupad nawa ito.”

Verse 59

ततो मया प्रतिज्ञातमेव मस्तु महामुने । त्वयापि क्रियतां स्थानं कापिलं कपिलोत्तमम्

Kung gayon, nawa’y maganap ang panatang aking ipinangako, O dakilang muni. At ikaw rin, magtatag ng isang banal na pook—Kāpila, ang pinakadakila, O Kapila.

Verse 60

श्राद्धे वा प्राप्तकाले वा ह्यतिथिर्विमुखीभवेत् । यस्याश्रममुपायातस्यस्य सर्वं हि निष्फलम्

Kung sa oras ng Śrāddha o sa takdang sandali, ang panauhin ay tumalikod (na di pinarangalan) mula sa ashram na kanyang nilapitan, kung gayon sa may-ari nito, ang lahat ay nagiging walang bunga.

Verse 61

स गच्छेद्रौरवांल्लोकान्योऽतिथिं नाभिपूजयेत् । अतिथिः पूजितो येन स देवैरपि पूज्यते

Ang hindi nagpaparangal sa panauhin ay mapupunta sa mga daigdig ng Raurava. Ngunit ang nagpaparangal sa panauhin—siya’y pinararangalan maging ng mga diyos.

Verse 62

दानैर्यज्ञैस्त तस्तस्मिन्भोजितः कपिलो मुनिः । ततो महामुनिः श्रीमान्हारीतो ह्वयितस्तदा

Pagkaraan, doon ay pinakain at pinarangalan ang muni na si Kapila sa pamamagitan ng mga handog at mga yajña. Matapos iyon, ang maringal na dakilang muni na si Hārīta ay inanyayahan noon din.

Verse 63

पादप्रक्षालनार्थाय सिद्धदेवसमागमे । हारीतश्च पुरस्कृत्य वामपादं तदा स्थितः

Para sa paghuhugas ng mga paa, sa gitna ng pagtitipon ng mga Siddha at mga diyos, si Hārīta—na inilagay sa unahan—ay tumindig noon na ang kaliwang paa ang nasa unahan.

Verse 64

ततो हासो महाञ्जज्ञे सिद्धाप्सरः सुपर्वणाम् । विचिंत्य बहुधा पृथ्वीं साधु साधुकृता द्विजाः

Pagkaraan nito, sumiklab ang malaking halakhak sa mga Siddha at Apsara ng mararangal na pagdiriwang. Sa pagninilay sa daigdig sa maraming paraan, sumigaw ang mga dalawang-beses-na-ipinanganak: “Mabuti, mabuti!”

Verse 65

ततो ममापि मनसि शोकवेगो महानभूत् । सत्यां चैव तथा मेने गाथां पूर्वबुधेरिताम्

Pagkaraan nito, sa aking sariling isipan ay sumiklab ang isang malaking bugso ng dalamhati; at naunawaan kong tunay ang sinaunang taludtod na binigkas ng mga pantas noong una.

Verse 66

सर्वेष्वपि च कार्येषु हेतिशब्दो विगर्हितः । कुर्वतामतिकार्याणि शिलापातो ध्रुवं भवेत्

Sa lahat ng gawain, ang salitang “heti”—ang marahas na sagot na tila sandata—ay sinisisi. Sapagkat sa mga gumagawa ng mga gawaing lumalampas sa hangganan, tiyak na darating ang “pagbagsak ng mga bato,” ang kapahamakan.

Verse 67

ततोहमब्रंवं विप्रान्यूयं मूर्खा भविष्यथ । धनधान्याल्पसंयुक्ता दारिद्र्यकलिलावृताः

Pagkaraan nito, sinabi ko sa mga Brahmana: “Kayo’y magiging mangmang—may kaunting yaman at butil, at matatakpan ng putik ng karalitaan.”

Verse 68

एवमुक्ते प्रहस्यैव हारीतः प्राब्रवीदिदम् । तवैवेयं मुने हानिर्यदस्माञ्छपते भवान्

Nang masabi ito, tumawa si Hārīta at sumagot: “O pantas, ang pagkaluging ito ay sa iyo lamang—sapagkat ikaw ang siyang sumusumpa sa amin.”

Verse 69

कः शापो दीयते तुभ्यं शापोयमयमेव ते । ततो विमृश्य भूयोऽहब्रवं किमहंद्विज

“Anong ‘sumpa’ ang ibinibigay sa iyo? Ito mismo ang sarili mong sumpa. Pagkaraan, muling nagmuni-muni ako at nagsabi: ‘Ano ang nagawa ko, O dvija, ang dalawang ulit na isinilang?’”

Verse 70

तथाविधस्य भवतो वामपादप्रदानतः

“Sapagkat ikaw—na may gayong likas na ugali—ay nag-alay ng kaliwang paa (bilang paghamak/di-mapalad) …”

Verse 71

हारीत उवाच । श्रृणु तत्कारणं धीमञ्छून्यता मे यतो भवेत्

Sinabi ni Hārīta: “Makinig ka, O marunong, sa dahilan kung bakit sumisibol sa akin ang ‘kawalan’ (panloob na pagkapanglaw).”

Verse 72

इति चिंतयतश्चित्ते हा दुःखोऽयं प्रतिग्रहः । प्रतिग्रहेण विप्राणां ब्राहयं तेजो हि शाम्यति

Habang pinagninilayan ko sa puso: “Ay, napakasakit ng pagtanggap ng handog na ito!”—sapagkat sa pagtanggap ng mga kaloob, ang brāhmaṇikong ningning (tejas) ng mga brāhmaṇa ay tunay na humihina.

Verse 73

महादानं हि गृह्णानो ब्राह्मणः स्वं शुभं हि यत् । ददाति दातुर्दाता च अशुभं यच्छति स्वकम्

Sapagkat kapag ang isang brāhmaṇa ay tumanggap ng dakilang handog, ibinibigay niya ang sarili niyang kabutihang-loob at pagpapala; at ang nagbibigay naman ay inililipat ang sarili niyang di-mapalad sa tumatanggap.

Verse 74

दाता प्रतिग्रहीता च वचनं हि परस्परम् । मन्यतेऽधःकरो यस्य सोऽल्पबुद्धिः प्रहीयते

Ang nagbibigay at ang tumatanggap ay nag-uusap sa isa’t isa sa pag-asa sa kapwa; datapuwa’t ang tumitingin sa iba bilang “mababa” ay makitid ang isip at nalalayo sa wastong pagkaunawa.

Verse 75

इति चिंतयतो मह्यं शून्यताभूद्धि नारद । निद्रार्तश्च भयार्तश्च कामार्तः शोकपीडितः

Habang ako’y nag-iisip nang gayon, O Nārada, dumating sa akin ang pagkawalang-laman. Ang taong pinahihirapan ng antok, ng takot, ng pagnanasa, o dinudurog ng dalamhati—

Verse 76

हृतस्वश्चान्यचित्तश्च शून्याह्येते भवंति च । तदेषु मतिमान्कोपं न कुर्वीत यदि त्वया

—gayundin ang nawalan ng yaman dahil sa pagnanakaw, o ang ang isip ay nakatuon sa iba: ang mga iyon ay tunay na nagiging “walang-laman”. Kaya kung ikaw ay marunong, huwag mong ibaling ang galit sa kanila.

Verse 77

कृतः कोपस्ततस्तुभ्यमेवं हानिरियं मुने । ततस्तापान्वितश्चाहं तान्वि प्रानब्रवं पुनः

“Sapagkat nag-alab ang galit sa iyo, O pantas, ganito naganap ang pagkalugi. Pagkaraan, puno ng pagsisisi, muli akong nagsalita sa mga brāhmaṇa na iyon.”

Verse 78

धिङ्मामस्तु च दुर्बुद्धिमविमृश्यार्थकारिणम् । कुर्वतामविमृश्यैव तत्किमस्ति न यद्भवेत्

Kahihiyan nawa sa akin—ako’y hangal na kumikilos nang walang pagninilay. Sa mga gumagawa nang walang pag-iingat, anong kapahamakan ang hindi maaaring sumibol?

Verse 79

सहसा न क्रियां कुर्यात्पदमेतन्महापदाम् । विमृश्यकारिणं धीरं वृणते सर्वसंपदः

Huwag kumilos nang padalus-dalos—ang pagmamadali ay hakbang tungo sa malaking kapahamakan. Lahat ng kasaganaan ay lumalapit sa taong matatag na kumikilos matapos ang masusing pagninilay.

Verse 80

सत्यमाह महाबुद्धिश्चिरकारी पुरा हि सः । पुरा हि ब्राह्मणः कश्चित्प्रख्यातों गिरसां कुले

Wika ng dakilang may talino, “Tunay nga.” Sapagkat noong unang panahon ay may Cirakārī; at noong sinaunang araw ay may isang brāhmaṇa na bantog sa angkan ng mga Girasa.

Verse 81

चिरकारि महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः । चिरेण सर्वकार्याणि यो विमृश्य प्रपद्यते

Si Cirakārī, ang lubhang marunong, ay anak ni Gautama—yaong sa mahabang pagninilay lamang nagsasagawa ng bawat gawain.

Verse 82

चिरकार्याभिसंपतेश्चिरकारी तथोच्यते । अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावी तथोच्यते

Dahil nakakamit niya ang mga gawain matapos ang mahabang panahon, siya’y tinawag na “Cirakārī” (ang mabagal gumawa). Ngunit ang nahuhulog lamang sa katamaran ay tinatawag na “mapurol ang isip.”

Verse 83

बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना । व्यभिचारेण कस्मिन्स व्यतिकम्या परान्सुतान्

Ang taong may isip na matalas at malayong tanaw—sa anong paglabag siya maliligaw, lalampas sa dharma, at mananakit sa mga anak ng iba?

Verse 84

पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति । स तथेति चिरेणोक्तः स्वभावाच्चिरकारकः

Noon, inutusan siya ng kanyang amang nagngangalit—'Paslangin mo ang iyong ina!'—siya ay tumugon, 'Masusunod po,' ngunit pagkaraan pa ng mahabang panahon, sapagkat likas sa kanya ang pagiging mapagnilay at mabagal kumilos.

Verse 85

विमृश्य चिरकारित्वाच्चिं तयामास वै चिरम् । पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम्

Dahil siya ay mapagnilay, nag-isip siya nang matagal: 'Paano ko maisasakatuparan ang utos ng aking ama? At paano ko maiiwasang paslangin ang aking ina?'

Verse 86

कथं धर्मच्छलेनास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत् । पितुराज्ञा परो धर्मो ह्यधर्मो मातृरक्षणम्

Paano ako malulubog sa kasalanan dito, sa ilalim ng pagpapanggap ng 'dharma'? Ang pagsunod sa ama ay sinasabing pinakamataas na tungkulin; ngunit ang hindi pagprotekta sa ina ay magiging 'adharma'.

Verse 87

अस्वतंत्रं च पुत्रत्वं किं तु मां नात्र पीडयेत् । स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत्

Ang pagiging anak ay hindi ganap na malaya—ngunit huwag nawa akong pahirapan nito sa bagay na ito. Sapagkat sino ba ang magiging masaya matapos paslangin ang isang babae, at ang sarili pa niyang ina?

Verse 88

पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात् । अनवज्ञा पितुर्युक्ता युक्तं मातुश्च रक्षणम्

Sa pagwawalang-bahala sa ama, sino ang makakamit ng tunay na karangalan? Ang hindi paghamak sa ama ay nararapat, at gayundin ang proteksyon at pangangalaga sa ina.

Verse 89

क्षमायोग्यावुभावेतौ नातिवर्तेत वै कथम् । पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जज्ञिवानिति

Ang ina at ama ay kapwa karapat-dapat pagtiisan at igalang—paano nga ba sila malalampasan? Sapagkat ang ama, nang maipaglihi ang anak sa kanyang asawa, ay waring inilalagak ang sarili niyang diwa sa kanya.

Verse 90

शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च । सोऽहमात्मा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे परिकल्पितः

Upang mapangalagaan ang mabuting asal, ugali, at angkan—at upang magpatuloy ang sambahayan—“yaong mismong sarili” ay itinalaga ng ama mismo sa kalagayang pagiging anak.

Verse 91

जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि । पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवलिप्सया

Anumang sinabi ng ama sa ritwal ng kapanganakan (jātakarman) at anumang itinuro niya sa ritwal ng pagsisimula (upakarman)—iyon ay sapat na bilang matibay na tagubilin para sa naghahangad ng marangal na paggalang sa ama.

Verse 92

शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्चति । तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कथंचन

Maging ang katawan at lahat ng kasunod nito ay mga kaloob na tinatanggap—ngunit ang ama lamang ang tunay na nagkakaloob. Kaya ang salita ng ama ay dapat isagawa, nang walang anumang pagtatalo.

Verse 93

पातकान्यपि चूर्यंते पितुर्वचनकारिणः । पिता स्वर्गः पिता धर्मः पिता परमकं तपः

Maging ang mga kasalanan ay nadudurog para sa taong tumutupad sa salita ng ama. Ang ama ay langit; ang ama ay dharma; ang ama ang pinakamataas na pag-aayuno at pagsasakripisyo (tapas).

Verse 94

पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणंति देवताः । आशिषस्ता भजंत्येनं पुरुषं प्राह याः पिता

Kapag nalulugod ang ama, nalulugod din ang lahat ng mga diyos. Ang mga pagpapalang binibigkas ng ama ay dumarating upang umalalay at magpala sa taong iyon.

Verse 95

निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यदभिनंदति । मुच्यते बंधनात्पुष्पं फलं वृंतात्प्रमुच्यते

Kapag pinahintulutan ng ama, iyon ay pagtubos sa lahat ng kasalanan. Gaya ng bulaklak na napapalaya sa pagkakatali at ng bunga na nahihiwalay sa tangkay, gayon din napapalaya ang tao sa pagkagapos.

Verse 96

क्लिश्यन्नपि सुतः स्नेहं पिता स्नेहं न मुंचति । एतद्विचिंत्यतं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम्

Kahit magdulot ng hirap ang anak, hindi iniiwan ng ama ang pag-ibig. Kaya pagnilayan: tungkulin ng anak ang paggalang at pagpupugay sa ama.

Verse 97

पिता नाल्पतरं स्थानं चिंतयिष्यामि मातरम् । यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पांचभौतिकः

Ituturing kong ang ina ay may kalagayang hindi mababa kaysa ama. Sapagkat ang katawang ito sa aking loob, sa buhay-mortal, ay binubuo ng limang sangkap na elemento.

Verse 98

अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथारणिः । माता देहारणिः पुंसः सर्वस्यार्थस्य निर्वृतिः

Para sa akin, ang ina ang mismong sanhi ng aking paglitaw, gaya ng apoy na isinilang mula sa araṇi (patpat na pangsindi). Ang ina ang “araṇi” ng katawan ng lalaki—pinagmumulan ng kaganapan at kapayapaan ng lahat ng layunin ng buhay.

Verse 99

मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये । न स शोचति नाप्येनं स्थावर्यमपि कर्षति

Kapag may ina, may tagapagtanggol; kapag wala siya, tunay na nagiging ulila. Kung may ina, hindi nalulunod sa dalamhati ang tao, at maging ang kapahamakan at pagsubok ay hindi madaling humila sa kanya pababa.

Verse 100

श्रिया हीनोऽपि यो गेहे अंबेति प्रतिपद्यते । पुत्रपौत्रसमापन्नो जननीं यः समाश्रितः

Kahit salat sa yaman, ang sinumang sa tahanan ay makapagsabing “Ina!” at lumalapit sa kanya—ang kumakalinga sa ina—ay pinagkakalooban ng pagpapatuloy ng angkan, na may mga anak at apo.

Verse 101

अपि वर्षशतस्यांते स द्विहायनवच्चरेत् । समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा

Kahit sa dulo ng sandaang taon, itinuturing pa rin siya ng ina na parang dalawang taong gulang. Maging kaya man o hindi, payat man o matipuno, iisa pa rin ang tingin at pag-aaruga ng ina.

Verse 102

रक्षयेच्च सुतं माता नान्यः पोष्यविधानतः । तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः

Ang ina ang siyang nag-iingat sa anak na lalaki, ayon sa banal na tuntunin ng pag-aaruga; wala nang iba ang makapapantay. Kapag nawala ang ina, saka lamang siya tunay na “tumatanda,” at saka dumarating ang dalamhati.

Verse 103

तदा शुन्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते । नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः

Kapag napahiwalay sa ina, nagiging hungkag ang daigdig para sa kanya. Walang lilim na gaya ng ina; walang kanlungan at landas ng buhay na gaya ng ina.

Verse 104

नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रपा । कुक्षिसंधारणाद्धात्री जननाज्जननी तथा

Walang pag-iingat na hihigit sa ina; walang pahingahang kanlungan na tulad ng ina. Sapagkat dinadala niya sa sinapupunan, siya’y tinatawag na Dhātrī (Tagapagtaguyod); at sapagkat siya ang nagsisilang, siya’y tinatawag na Jananī (Ina).

Verse 105

अंगानां वर्धनादंबा वीरसूत्वे च वीरसूः । शिशोः शुश्रूषणाच्छ्वश्रूर्माता स्यान्माननात्तथा

Tinatawag siyang Ambā sapagkat pinalalaki at pinauunlad niya ang mga sangkap ng katawan ng bata; at tinatawag siyang Vīrasū sapagkat nagsisilang siya ng mga matatapang. Sa paglilingkod at pag-aaruga sa sanggol, maging ang biyenan ay nagiging ‘ina’; gayundin, sa paggalang at pagpupugay sa isang babae, nagiging ina siya sa dangal at katayuan.

Verse 106

देवतानां समावापमेकत्वं पितरं विदुः । मर्त्यानां देवतानां च पूगो नात्येति मातरम्

Nalalaman ng mga pantas na ang ama ay isang ‘pinagsasaluhang bukirin’ na nagbubuklod sa mga diyos bilang iisang pinagmulan. Ngunit sa mga mortal at maging sa mga diyos, walang karamihan o pangkat na hihigit sa ina sa kadakilaan.

Verse 107

पतिता गुरवस्त्याज्या माता च न कथंचन । गर्भधारणपोषाभ्यां तेन माता गरीयसी

Kahit ang mga guro ay nalugmok sa maling asal, maaari silang talikdan; ngunit ang ina ay hindi dapat talikdan kailanman, sa anumang kalagayan. Sa pagdadala sa sinapupunan at sa pag-aaruga, kaya ang ina ang higit na marapat igalang.

Verse 108

एवं स कौशिकीतीरे बलिं राजानमीक्षतीम् । स्त्रीवृत्तिं चिरकालत्वाद्धन्तुं दिष्टः स्वमातरम्

Kaya, sa pampang ng Kauśikī, namasdan niya si Haring Bali. At dahil matagal na niyang pinaghihinalaang di-nararapat ang asal ng kanyang ina, itinulak siya ng isang mabagsik na pasiya na patayin ang sarili niyang ina.

Verse 109

विमृश्य चिरकालं हि चिंतांतं नाभ्यपद्यत । एतस्मिन्नंतरे शक्रो रूपमास्थितः

Matapos magnilay nang matagal, hindi pa rin siya nakarating sa isang tiyak na pasya. Samantala, si Śakra (Indra) ay nag-anyong isang anyo at namagitan.

Verse 110

गायन्गाखामुपायातः पितुस्तस्याश्रमांतिके । अनृना हि स्त्रियः सर्वाः सूत्रकारो यदब्रवीत्

Habang inaawit ang isang taludtod, lumapit siya sa ashram ng kanyang ama. At kanyang binigkas: “Tunay na ang lahat ng babae ay walang pagkakautang,” gaya ng ipinahayag ng may-akda ng mga sūtra.

Verse 111

अतस्ताभ्यः फलं ग्राह्यं न स्याद्दोषेक्षणः सुधीः । इति श्रुत्वा तमानर्च मेधातिथिरुदारधीः

Kaya nararapat tanggapin ang bunga ng kanilang mga gawa, at ang marunong ay huwag maging mapaghanap ng pagkukulang. Nang marinig ito, si Medhātithi na marangal ang diwa ay nagbigay-galang sa kanya.

Verse 112

दुःखितश्चिंतयन्प्राप्तो भृशमश्रूणि वर्तयन् । अहोऽहमीर्ष्ययाक्षिप्तो मग्नोऽहं दुःखसागरे

Dumating siyang nagdurusa at nag-iisip nang mabigat, na may masaganang luha. “Ay! Dahil sa inggit ako’y nabuwal at lumubog sa dagat ng dalamhati,” wika niya.

Verse 113

हत्वा नारीं च साध्वीं च को नु मां तारयिष्यति । सत्वरेण मयाज्ञप्तश्चिरकारी ह्युदारधीः

“Kung papatayin ko ang isang babae—lalo na ang isang babaeng banal—sino pa ang magliligtas sa akin? Sa pagmamadali, inutusan ko si Cirakārī, bagaman siya’y marangal ang pag-iisip,” wika niya.

Verse 114

यद्ययं चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात् । चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक

“Kung ang isang ito ay tunay na kumikilos nang ‘may pagkaantala’ (Cirakārī), maaari pa niyang iligtas ako sa kasalanan. O Cirakārika, pagpapala sa iyo—pagpapala sa iyo, O Cirakārika!”

Verse 115

यदद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः । त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं मया

“Kung ngayong araw ay tunay kang naging Cirakārī, kung gayon ikaw nga ay Cirakārika. Iligtas mo ako—at iligtas mo rin ang aking ina—at ingatan ang austeridad (tapas) na aking natamo.”

Verse 116

आत्मानं पातके विष्टं शुभाह्व चिरकारिक । एवं स दुःखितः प्राप्तो गौतमोऽचिंतयत्तदा

“Nakikita ko ang aking sarili na lumulubog sa kasalanan, O Cirakārika na may mapalad na pangalan!” Sa gayon, si Gautama, dumating na nagdadalamhati, ay nagmuni-muni noon.

Verse 117

चिरकारिकं ददर्शाथ पुत्रं मातुरुपांतिके । चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः

Pagkaraan, nakita niya ang kanyang anak na si Cirakārika sa tabi ng kanyang ina. Ngunit si Cirakārī, nang makita ang kanyang ama, ay labis na nabagabag.

Verse 118

शस्त्रं त्यक्त्वा स्थितो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे । मेधातिथिः सुतं दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि

Itinapon niya ang sandata at tumindig na nakayuko ang ulo, nagsimulang humingi ng kapatawaran. Nang makita ni Medhātithi ang anak na nakadapa sa lupa, ulo’y nakababa, naunawaan niya ang pagpapasakop nito.

Verse 119

पत्नीं चैव तु जीवंतीं परामभ्यगमन्मुदम् । हन्यादिति न सा वेद शस्त्रपाणौ स्थिते सुते

Nang makita niyang buhay pa ang kanyang asawa, napuno siya ng dakilang kagalakan. Hindi nalalaman ng babae ang balak na ‘papatay ako,’ samantalang naroon ang anak na may sandata sa kamay.

Verse 120

बुद्धिरासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् । शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति

Nang makita niyang nakayukod ang anak sa paanan ng ama, naunawaan niya: ‘Dahil sa takot, itinatago niya ang padalus-dalos na pagkuha ng sandata.’

Verse 121

ततः पित्रा चिरं स्मृत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि । चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरंजीवेत्यु दाहृतः

Pagkaraan, ang ama, matapos siyang alalahanin nang matagal at amuyin nang matagal ang tuktok ng ulo, ay niyakap siya nang matagal sa dalawang bisig at nagsabi: “Mabuhay ka nang matagal!”

Verse 122

चिरं मुदान्वितः पुत्रं मेधातिथिरथाब्रवीत् । चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी भवेच्चिरम्

Pagkaraan, si Medhātithi, na matagal nang puno ng galak, ay nagsabi sa anak: “O Cirakārika, pagpapala sa iyo. Nawa’y manatili kang matagal bilang taong kumikilos matapos ang wastong pagninilay.”

Verse 123

चिराय यत्कृतं सौम्य चिरमस्मिन् दुःखितः । गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः

“Mahal kong anak, sapagkat naantala ang ginawa, matagal akong nanatiling nagdadalamhati.” Sa gayon, si Gautama na marunong, pinakadakila sa mga muni, ay bumigkas din ng mga taludtod (gāthā).

Verse 124

चिरेण मंत्रं संधीयाच्चिरेम च कृतं त्यजेत् । चिरेण विहतं मित्रं चिरं धारणमर्हति

Ang mantra ay dapat ganapin sa paglipas ng mahabang panahon; ang gawaing labis na naantala ay nararapat talikdan. Ang kaibigang matagal nang kasama ngunit nasaktan, ay dapat pagtiisan at alalayan nang matagal.

Verse 125

रोगे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि । अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते

Sa karamdaman, sa kayabangan, sa sugatang dangal, sa pagtataksil, sa gawang makasalanan, at sa tungkuling di-kanais-nais—pinupuri ang taong kumikilos nang may maingat na pagninilay.

Verse 126

बंधूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च । अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते

Sa mga kamag-anak, mga kaibigan, mga lingkod, at mga kababaihan sa sambahayan—kapag ang pagkakasala ay di pa malinaw o di pa lantad—pinupuri ang kumikilos nang may maingat na pagninilay.

Verse 127

चिरं धर्मान्निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम् । चिरमन्वास्य विदुषश्चिरमिष्टानुपास्य च

Dapat isagawa ang dharma nang matatag sa mahabang panahon, at magsiyasat nang matagal. Dapat ding dumulog at maglingkod sa mga pantas nang matagal, at gayundin sambahin ang piniling mga diyos nang matagal.

Verse 128

चिरं विनीय चात्मानं चिरं यात्यनवज्ञताम् । ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम्

Sa mahabang pagdidisiplina sa sarili, nakakamit ang matibay na kalagayang di hinahamak at di ginagawang walang-galang. At dapat ding pakinggan ang salita ng iba kapag ito’y kalakip ng dharma.

Verse 129

चिरं पृच्छेच्च श्रृणुयाच्चिरं न परिभूयते । धर्मे शत्रौ शस्त्रहस्ते पात्रे च निकटस्थिते

Magtanong nang matagal at makinig nang matagal—sa gayon ay hindi madaling madaig. Ngunit sa usaping dharma, sa harap ng kaaway, kapag may sandata sa kamay, at kapag ang karapat-dapat na tatanggap ay nasa malapit, huwag magpatumpik-tumpik.

Verse 130

भये च साधुपूजायां चिरकारी न शस्यते । एवमुक्त्वा पुत्रभार्यासहितः प्राप्य चाश्रमम्

Sa oras ng panganib at sa pagsamba sa mga banal na sadhu, ang nag-aantala ay hindi pinupuri. Pagkasabi nito, narating niya ang ashram kasama ang kanyang anak at asawa.

Verse 131

ततश्चिरमुपास्याथ दिवं यातिश्चिरं मुनिः । वयं त्वेवं ब्रुवन्तोऽपि मोहेनैवं प्रतारिताः

Pagkaraan, matapos sumamba nang matagal, ang muni ay nagtungo sa langit at nanatili roon nang mahabang panahon. Ngunit kami—kahit sinasabi ito—ay nadaya nang ganito ng kamangmangan at pagkalito.

Verse 132

कलौ च भवतां विप्रा मच्छापो निपतिष्यति । केचित्सदा भविष्यंति विप्राः सर्वगुणैर्युताः

At sa Panahon ng Kali, O mga brāhmaṇa, babagsak sa inyo ang aking sumpa. Gayunman, may ilang brāhmaṇa na laging mananatili—taglay ang lahat ng kabutihan.

Verse 133

पादप्रक्षालनं कृत्वा ततोऽहं धर्मवर्मणः । समीपे साक्षिणो देवान्कृत्वा संकल्पमाचरम्

Matapos hugasan ang mga paa bilang paggalang, lumapit ako kay Dharmavarman; ginawa kong mga saksi ang mga deva at isinagawa ang banal na panata (saṅkalpa).

Verse 134

कांचनैरर्नोप्रदानैश्च गृहदानैर्धनादिभिः । भार्याभूषणवस्त्रैश्च कृतार्था ब्राह्मणाः कृताः

Sa mga handog na ginto, sa sari-saring alay, sa kaloob na mga bahay at kayamanan at iba pa, at sa mga alahas at kasuotan para sa kanilang mga asawa, ang mga brāhmaṇa ay lubos na napasiyahan at natupad ang kanilang hangarin.

Verse 135

ततः करं समुद्यम्य प्राहेन्द्रो देवसंगमे । हरांगरुद्धवामार्द्ध यावद्देवी गिरेः सुता

Pagkaraan, itinaas ni Indra ang kanyang kamay at nagsalita sa kapulungan ng mga diyos, na tumutukoy sa Diyosa—ang anak na babae ng Bundok—na ang kaliwang kalahati ay niyayakap ng katawan ni Hara.

Verse 136

गणाधीशो वयं यावद्यावत्त्रिभुवनं त्विदम् । तावन्नन्द्यादिदे स्थानं नारदस्थापितं सुराः

Hangga’t kami’y nananatiling mga panginoon ng mga gaṇa ni Śiva, hangga’t nananatili ang tatlong daigdig na ito, gayon din katagal mananatiling matatag, O mga diyos, ang tahanang ito—na nagsisimula kay Nandī—na itinatag ni Nārada.

Verse 137

ब्रह्मशापो रुद्रशापो विष्णुशापस्तथैव च । द्विजशापस्तथा भूयादिदं स्थानं विलुंपतः

Nawa’y ang sumpa ni Brahmā, ang sumpa ni Rudra, at gayundin ang sumpa ni Viṣṇu—at pati ang sumpa ng mga dvija (dalawang ulit na isinilang)—ay bumagsak sa sinumang maninira o manloloob sa banal na pook na ito.

Verse 138

ततस्तथेति तैः सर्वैर्हृष्टैस्तत्र तथोदितम् । एवं मया स्थापिते स्थानकेऽस्मिन्संस्थापयामास च कापिलं मुनिः । स्थाने उभे देवकृते प्रसन्नास्ततो ययुर्देवता देवसद्म

Pagkaraan, silang lahat ay nagalak at doon ay sumang-ayon, na nagsasabing, “Gayon na nga.” Nang maitindig ko nang gayon ang banal na pook na ito, ang pantas na muni ay marapat ding nagluklok kay Kapila roon. Nalugod sa dalawang banal na pagtatatag na nagawa, ang mga diyos ay lumisan patungo sa kanilang tahanang makalangit.