Adhyaya 21

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । आसीत्पुरा बृहत्कल्पे धर्ममूर्तिर्जनाधिपः । सुहृच्छक्रस्य निहता येन दैत्यास्सहस्रशः

Sinabi ni Pulastya: Noong unang panahon, sa dakilang aeon na Bṛhat-kalpa, may isang hari—katawang-tao ng Dharma. Kaibigan siya ni Indra, at sa kanya’y libu-libong mga Daitya ang napatay.

Verse 2

सोमसूर्यादयो यस्य तेजसा विगतप्रभाः । भवंति शतशो येन दानवाश्च पराजिताः

Sa ningning niya, ang Buwan, ang Araw, at iba pa’y nawalan ng kinang; at sa kanya, daan-daan ang mga Dānava na nagapi.

Verse 3

यथेच्छरूपधारी च मानुषोप्यपराजितः । तस्य भानुमती भार्या सती त्रैलोक्यसुंदरी

Nakakayang mag-anyong anumang nais niya, at bagama’t anyong-tao, hindi siya magagapi. Ang kanyang asawa ay si Bhānumatī—tapat na sādvī at kagandahan ng tatlong daigdig.

Verse 4

लक्ष्मीसदृशरूपेण निर्जितामरसुंदरी । राज्ञस्तस्याग्रमहिषी प्राणेभ्योपि गरीयसी

Taglay ang kagandahang tulad ni Lakṣmī, dinaig niya maging ang pinakamagaganda sa mga dalagang makalangit. Siya ang punong reyna ng haring iyon, higit na mahal sa kanya kaysa sa sariling hininga ng buhay.

Verse 5

दशनारीसहस्राणां मध्ये श्रीरिव राजते । नृपकोटिसहस्रेण न कदाचित्समुच्यते

Sa gitna ng sampung libong babae, may iisang nagniningning na parang Śrī (Lakṣmī); ngunit sa gitna man ng libu-libong koro ng mga hari, ang gayong kadakilaan ay halos di kailanman masumpungan.

Verse 6

कदाचिदास्थानगतः पप्रच्छ स्वपुरोहितम् । विस्मयेनावृतो नत्वा वसिष्ठमृषिसत्तमम्

Minsan, pagdating niya sa bulwagang-hari, siya—nababalot ng pagkamangha—ay yumukod kay Vasiṣṭha, ang pinakadakila sa mga ṛṣi, at tinanong ang sarili niyang punong pari ng angkan.

Verse 7

भगवन्केन धर्मेण मम लक्ष्मीरनुत्तमा । कस्माच्च विपुलं तेजो मच्छरीरे सदोत्तमम्

O Bhagavan, sa anong dharma ko natamo ang aking walang kapantay na kapalaran? At bakit nananahan sa aking katawan ang gayong napakalawak at laging dakilang ningning?

Verse 8

वसिष्ठ उवाच । पुरा लीलावती नाम वेश्या शिवपरायणा । तया दत्तश्चतुर्दश्यां पुष्करे लवणाचलः

Sinabi ni Vasiṣṭha: Noong unang panahon, may isang courtesan na nagngangalang Līlāvatī, na lubos na nakatuon kay Śiva. Sa ika-labing-apat na araw ng buwan, naghandog siya sa Puṣkara—isang kaloob na kasinlaki ng Bundok Lavaṇācala.

Verse 9

हेमवृक्षामरैः सार्द्धं यथावद्विधिपूर्वकं । शूद्रः सुवर्णकारश्च कर्मकृत्सोऽभवत्तदा

Pagkatapos, kasama ng mga banal na nilalang ng mga punong ginto, ayon sa wastong kaayusan at sa itinakdang mga ritwal, ang Śūdra at ang panday-ginto ay napasok sa kani-kanilang itinakdang gawain.

Verse 10

भृत्यो लीलावतीगेहे तेन हैमा विनिर्मिताः । तरवो हेमपुष्पाश्च श्रद्धायुक्तेन पार्थिव

O hari, sa bahay ni Līlāvatī, ang kaniyang tagapaglingkod—puspos ng pananampalataya—ang nagpagawa ng mga bagay na ginto; at maging ang mga punong may bulaklak na ginto ay lumitaw.

Verse 11

अतिरूपेण संपन्ना घटितास्ते सुशोभनाः । धर्मकार्यमिति ज्ञात्वा न गृहीतं च वेतनम्

Taglay ang pambihirang ganda at maringal ang pagkakayari, sila’y tunay na kahanga-hanga. Yamang batid na ito’y gawaing-dharma, hindi sila tumanggap ng anumang kabayaran.

Verse 12

उज्ज्वालिताश्च ते पत्न्या सुवर्णमयपादपाः । लीलावतीगृहे चापि परिचर्या च पार्थिव

At ang mga punong ginto ay pinagliwanag ng iyong maybahay; at sa bahay ni Līlāvatī man, may paglilingkod at pag-aasikaso, O hari.

Verse 13

कृता ताभ्यामशाठ्येन द्विजशुश्रूषणादिका । सा च लीलावती वेश्या कालेन महतानघ

O walang kasalanan, tapat at walang daya niyang pinaglingkuran ang dalawang iyon—kabilang ang pag-aasikaso sa mga brāhmaṇa at iba pa; at sa paglipas ng mahabang panahon, ang kurtisang si Līlāvatī ay nabago sa pamamagitan ng gayong asal.

Verse 14

सर्वपापविनिर्मुक्ता जगाम शिवमंदिरम् । योऽसौ सुवर्णकारश्च दरिद्रोप्यतिसत्त्ववान्

Malaya sa lahat ng kasalanan, siya’y nagtungo sa templo ni Śiva. At ang panday-ginto—bagama’t dukha—ay lubhang banal at marangal.

Verse 15

न मूल्यमादाद्वेश्यातः स भवानिह सांप्रतम् । सप्तद्वीपपतिर्जातः सूर्यायुतसमप्रभः

Sapagkat hindi ka tumanggap ng anumang kabayaran mula sa kurtisan, ngayo’y naging panginoon ka ng pitong kontinente, na nagniningning na tila sampung libong araw.

Verse 16

यया सुवर्णकारस्य तरवो हेमनिर्मिताः । सम्यगुज्ज्वलिताः पत्न्या सेयं भानुमती तव

Sa pamamagitan niya, ang mga punò ng panday-ginto ay naging ginto at pinagniningning nang ganap; siya ang iyong asawa, si Bhānumatī.

Verse 17

तस्मान्नृलोकेष्वपराजितस्त्वमारोग्यसौभाग्ययुता च लक्ष्मीः । तस्मात्त्वमप्यत्र विधानपूर्वं धान्याचलादीन्नृपते कुरुष्व

Kaya sa daigdig ng mga tao, hindi ka magagapi, at si Lakṣmī—na may kalusugan at magandang kapalaran—ay mananatili sa iyo. Kaya, O hari, isagawa mo rito, ayon sa itinakdang paraan, ang mga ritwal na nagsisimula sa pag-aalay ng bunton ng butil (dhānyācala) at iba pa.

Verse 18

त एव पूजने मंत्रास्त एवोपस्कराः स्मृताः । ग्रहाणां लोकपालानां ब्रह्मादीनां च सर्वतः

Ang mga iyon ding bagay ang itinuturing na mga mantra sa pagsamba, at ang mga iyon ding bagay ang inaalala bilang mga kailangang kasangkapang pang-ritwal—sa lahat ng dako, para sa mga planeta, sa mga tagapangalaga ng mga daigdig, at kay Brahmā at iba pang mga diyos.

Verse 19

पश्येद्यदीमानुपनीयमानान्स्पृशेन्मनुष्यैरिह दीयमानान् । शृणोति भक्त्याथ मतिं ददाति विकल्मषः सोपि दिवं प्रयाति

Kung ang sinuman ay tumingin lamang sa mga ito habang inihahatid, hipuin habang ibinibigay dito ng mga tao, makinig nang may debosyon, at saka magpahayag ng pagsang-ayon o payo—kahit siya, nalinis sa kasalanan, ay makaaabot sa langit.

Verse 20

दुःस्वप्नप्रशममुपैति पठ्यमानैः शैलेंद्रैर्भवभयभेदनैर्मनुष्यः । यः कुर्यात्किमु नृपपुंगवेह सम्यक्शांतात्मा सकलगिरींद्रसंप्रदानम्

Sa pagbigkas pa lamang ng mga “panginoon ng mga bundok” na pumupunit sa takot sa pag-iral sa sanlibutan, napapawi sa tao ang masasamang panaginip. Gaano pa kaya, O pinakamainam sa mga hari, kung may tunay na payapang loob niyang ganapin ang ganap na pag-aalay (dāna) ng lahat ng mga panginoon ng bundok?

Verse 21

भीष्म उवाच । किमभीष्टवियोगशोकसंधानलमुद्धर्तुमुपोषणं व्रतं वा । विभवध्रुवकारिभूतलेस्मिन्भवभीतेरपि सूदनं च पुंसः

Sinabi ni Bhīṣma: May pag-aayuno ba o anumang panata na makaaangat sa tao mula sa siksik na bunton ng dalamhating dulot ng pagkawalay sa minamahal? At sa daigdig na ito, na ginagawang di-matiyak ang yaman, ano ang makapupuksa rin sa takot ng tao sa pag-iral sa sanlibutan?

Verse 22

पुलस्त्य उवाच । परिपृष्टमिदं जगत्प्रियं ते विबुधानामपि दुर्लभं महत्त्वात् । तव भक्तिमतस्तथापि वक्ष्ये व्रतमिंद्रासुरमानवेषु गुह्यम्

Sinabi ni Pulastya: Ang iyong itinatanong ay minamahal ng daigdig at, dahil sa kadakilaan nito, mahirap makamtan kahit ng mga diyos. Gayunman, sapagkat ikaw ay may debosyon, ipaliliwanag ko ang panatang iyon—isang lihim sa hanay ni Indra, sa mga asura, at sa mga tao.

Verse 23

पुण्यमाश्वयुजे मासि विशोकद्वादशीव्रतम् । दशम्यां लघुभुग्विद्वान्प्रारभेत यमेन तु

Sa banal na buwan ng Āśvayuja, dapat isagawa ang mapalad na panata ng Viśokā Dvādaśī. Sa ikasampung araw ito simulan ng marunong, kumakain nang magaan at may pagpipigil-sa-sarili.

Verse 24

उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा दंतधावनपूर्वकम् । एकादश्यां निराहारः सम्यगभ्यर्च्य केशवम्

Nakaharap sa hilaga o sa silangan, at matapos munang maglinis ng ngipin, sa Ekādaśī ay manatiling walang pagkain at taimtim na sumamba kay Keśava (Viṣṇu).

Verse 25

श्रियं चाभ्यर्च्य विधिवद्भोक्ष्येऽहं चापरेहनि । एवं नियमकृत्सुप्त्वा प्रातरुत्थाय मानवः

Matapos sambahin nang ayon sa ritwal si Śrī (Lakṣmī), dapat siyang kumain kinabukasan ayon sa tuntunin. Sa gayong pagsunod sa itinakdang pagpipigil, siya’y natutulog at, pagbangon sa umaga, ipinagpapatuloy ang pagtalima.

Verse 26

स्नानं सर्वौषधैः कुर्यात्पंचगव्यजलेन तु । शुभ्रमाल्यांबरधरःपूजयेच्छ्रीशमुत्पलैः

Dapat siyang maligo gamit ang lahat ng halamang-gamot, o kaya’y sa tubig na hinaluan ng pañcagavya. Nakasuot ng dalisay na kuwintas ng bulaklak at malilinis na kasuotan, sambahin niya si Śrīśa (Viṣṇu) sa pamamagitan ng mga bughaw na lotus.

Verse 27

विशोकाय नमः पादौ जंघे च वरदाय वै । श्रीशाय जानुनी तद्वदूरू च जलशायिने

Pagpupugay sa Walang Pighati—sa Kanyang mga paa; at pagpupugay sa Tagapagkaloob ng mga biyaya—sa Kanyang mga binti. Pagpupugay sa Panginoon ni Śrī—sa Kanyang mga tuhod; at gayundin sa Nahihimlay sa mga tubig—sa Kanyang mga hita.

Verse 28

कंदर्पाय नमो गुह्यं माधवाय नमः कटिं । दामोदरायेत्युदरं पार्श्वे च विपुलायवै

“Pagpupugay kay Kandarpā sa lihim na bahagi; pagpupugay kay Mādhava sa baywang; ‘pagpupugay kay Dāmodara’ sa tiyan; at sa magkabilang tagiliran, tunay nga, pagpupugay kay Vipula.”

Verse 29

नाभिं च पद्मनाभाय हृदयं मन्मथाय वै । श्रीधराय विभोर्वक्षः करौ मधुभिदे नमः

Pagpupugay: sa Padmanābha ang pusod; kay Manmatha ang puso; kay Śrīdhara ang dibdib ng Panginoon; at kay Madhubhid ang dalawang kamay.

Verse 30

वैकुण्ठाय नमः कंठमास्यं पद्ममुखायवै । नासामशोकनिधये वासुदेवाय चाक्षिणी

Pagpupugay kay Vaikuṇṭha—nawa’y Siya ang lalamunan; sa May Mukhang-Lotus—nawa’y Siya ang bibig; ang ilong ay iniaalay sa Tagapag-ingat ng kalayaang walang dalamhati; at ang mga mata kay Vāsudeva.

Verse 31

ललाटं वामनायेति हरये च पुनर्भ्रुवौ । अलकं माधवायेति किरीटं विश्वरूपिणे

“Ang noo ay iukol kay Vāmana; at muli ang mga kilay kay Hari; ang mga hibla ng buhok kay Mādhava; at ang tuktok ng ulo sa Panginoong may Anyong-Sansinukob (Viśvarūpin).”

Verse 32

नमः सर्वात्मने तद्वच्छिर इत्यभिपूजयेत् । एवं संपूज्य गोविंदं धूपमाल्यानुलेपनैः

Sambahin siya sa pagbigkas: “Pagpupugay sa Sariling-Atman ng lahat,” at gayundin sa (mantra) na “Śiraḥ—pagpupugay sa ulo.” Sa gayon, matapos sambahin nang wasto si Govinda, parangalan siya ng insenso, mga kuwintas na bulaklak, at mababangong pahid.

Verse 33

ततस्तु मंडलं कृत्वा स्थंडिलं कारयेन्मृदा । चतुरश्रं समंताच्च रत्निमात्रमुदक्प्लवम्

Pagkatapos, gumuhit ng banal na bilog at magpagawa ng nakataas na dambana sa lupa: parisukat sa lahat ng panig, at nakaangat sa sukat ng isang dangkal.

Verse 34

श्लक्ष्णं हृद्यं च परितो वप्रत्रयसमावृतम् । त्रिरंगुलोच्छ्रितावप्रास्तद्विस्तारो द्विरंगुलः

Ito’y makinis at kaaya-aya sa puso, at sa lahat ng panig ay napaliligiran ng tatlong pilapil. Ang mga pilapil na yaon ay may taas na tatlong lapad-daliri, at ang luwang ay dalawang lapad-daliri.

Verse 35

स्थंडिलस्योपरिष्टात्तु भित्तिरष्टांगुला भवेत् । नदी वालुकया सूर्ये लक्ष्म्याः प्रतिकृतिं न्यसेत्

Sa ibabaw ng inihandang dambana-lupa, gumawa ng nakaangat na gilid na walong lapad-daliri ang taas. Pagkaraan, gamit ang buhangin mula sa ilog, ilagay sa sikat ng araw ang isang anyo (larawan) ni Lakṣmī.

Verse 36

स्थंडिले सूर्यमध्यस्थ लक्ष्मीमभ्यर्चयेद्बुधः । नमो देव्यै नमः शांत्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रिये

Sa nilinis na lupa, sambahin ng marunong si Lakṣmī na nananahan sa gitna ng Araw, na nagsasabi: “Pagpupugay sa Diyosa; pagpupugay sa Kapayapaan; pagpupugay kay Lakṣmī; pagpupugay kay Śrī.”

Verse 37

नमस्तुष्ट्यै नमः पुष्ट्यै सृष्ट्यै दृष्ट्यै नमो नमः । विशोका दुःखनाशा यविशोका वरदास्तु ते

Pagpupugay sa Kasiyahan; pagpupugay sa Pagpapalusog; pagpupugay sa Paglikha; pagpupugay sa Paningin—muli’t muli. O Ikaw na walang dalamhati, tagapuksa ng pagdurusa—nawa’y Ikaw, na malaya sa lungkot, ay maging tagapagkaloob ng mga biyaya sa akin.

Verse 38

विशोका मेस्तु संपत्त्यै विशोका सर्वसिद्धये । ततः शुभ्रांबरैः सूर्यं वेष्ट्य संपूजयेत्फलैः

“Nawa’y maging walang dalamhati ito para sa aking kasaganaan; nawa’y maging walang dalamhati ito para sa pagkamit ng lahat ng kaganapan. Pagkaraan, balutin ang Araw ng puting tela at sambahin Siya sa pamamagitan ng mga prutas.”

Verse 39

भक्ष्यैर्नानाविधैस्तद्वत्सुवर्णकमलेन च । राजतीषु च पात्रीषु न्यसेद्दर्भोदकं बुधः

Ang marunong ay maghanda rin ng sari-saring handog na makakain, kasama ang gintong lotus; at sa mga sisidlang pilak ay ilagay ang tubig na may damong darbha.

Verse 40

ततस्तु नृत्यगीतानि कारयेत्सकलां निशाम् । यामत्रये व्यतीते तु तत उत्थाय मानवः

Pagkatapos, ipagawa niya ang sayaw at awit sa buong magdamag. Nang lumipas ang tatlong pagbabantay ng gabi, saka bumangon ang tao.

Verse 41

अभिगम्य च विप्राणां मिथुनानि च पूजयेत् । शक्तितस्त्रीणि चैकं वा वस्त्रमाल्यानुलेपनैः

Lumapit sa mga Brahmin, igalang at sambahin ang mga mag-asawa sa kanila; at ayon sa kakayahan, sambahin ang tatlong babae—o kahit isa—sa pag-aalay ng kasuotan, kuwintas ng bulaklak, at mga pabango.

Verse 42

शयनस्थानि पूज्यानि नमोस्तु जलशायिने । ततस्तु गीतवाद्येन रात्र्यां जागरणे कृते

Ang mga pook-higaan (ng Panginoon) ay dapat sambahin; pagpupugay sa Kanya na nakahimlay sa mga tubig. Pagkaraan, ang pagpupuyat sa gabi ay gawin sa awit at tugtugin.

Verse 43

प्रभाते च ततः स्नानं कृत्वा दांपत्यमर्चयेत् । भोजयेच्च यथाशक्ति वित्तशाठ्येन वर्जितः

Sa pagsikat ng araw, matapos maligo, sambahin ang banal na mag-asawa; at magpakain ayon sa kakayahan, na walang daya o pagkakuripot sa yaman.

Verse 44

भक्त्याश्रुत्वापुराणानितद्दिनंचातिवाहयेत् । अनेन विधिना सर्वं मासिमासि समाचरेत्

Matapos makinig nang may debosyon sa mga Purāṇa, gugulin ang araw na iyon sa gayong pagtalima; sa ganitong paraan, isagawa ang lahat buwan-buwan.

Verse 45

व्रतांते शयनं दद्याद्गुडधेनुसमन्वितं । सोपधानं सविश्रामं स्वास्तरावरणं शुभं

Sa pagtatapos ng panata, maghandog ng higaan na may kasamang kaloob na ‘bakang-gud’ (baka na yari sa jaggery); may unan, may sandigan/bolster, at may sariling mapalad na sapin at kumot.

Verse 46

यथालक्ष्मीर्नरेश त्वां न परित्यज्य गच्छति । तथा सुरूपतारोग्यमशोकं चास्तु मे सदा

O hari, kung paanong si Lakṣmī ay hindi ka iniiwan at lumalayo, gayon din nawa’y manatili sa akin magpakailanman ang kagandahan, kalusugan, at kawalan ng dalamhati.

Verse 47

यथा देवेन रहिता न लक्ष्मीर्जायते क्वचित् । तथा विशोकता मेऽस्तु भक्तिरग्य्रा च केशवे

Kung paanong si Lakṣmī ay hindi kailanman sumisibol saanman na hiwalay sa Panginoon, gayon nawa’y mapasaatin ang kawalan ng dalamhati—at ang pinakamataas na debosyon kay Keśava.

Verse 48

मंत्रेणानेन शयनं गुडधेनुसमन्वितं । सूर्यश्च लक्ष्म्या सहितो दातव्यो भूतिमिच्छता

Sa pamamagitan ng mantrang ito, ang nagnanais ng kasaganaan ay maghandog ng higaan na may kasamang ‘bakang-gud’ (baka na yari sa jaggery); at maghandog din ng larawan ng Araw na kasama si Lakṣmī.

Verse 49

उत्पलं करवीरं वाप्यम्लानं चैव कुंकुमं । केतकं सिंधुवारं च मल्लिकागंधपाटला

Ihandog ang mga bulaklak ng lotus, karavīra (oleander), at mga bulaklak na di nalalanta, kasama ang kunkuma (safron), ketaka, sindhuvāra, sampagita, mababangong bulaklak, at mga bulaklak ng pāṭalā.

Verse 50

कदंबं कुब्जकं जाती शस्तान्येतानि सर्वदा । भीष्म उवाच । गुडधेनुविधानं च समाचक्ष्व मुनीश्वर

Ang kadamba, kubjaka, at jātī—ang mga ito’y laging itinuturing na karapat-dapat na handog. Si Bhīṣma ay nagsabi: “O dakilang muni, ipaliwanag mo rin sa akin ang paraan ng guḍa-dhenu, ang ‘baka’ na handog na yari sa jaggery.”

Verse 51

किं रूपा केन मंत्रेण दातव्या तदिहोच्यतां । पुलस्त्य उवाच । गुडधेनुविधानस्य यद्रूपमिह यत्फलम्

“Ano ang anyo nito, at sa anong mantra ito dapat ihandog? Ipaunawa mo rito.” Sinabi ni Pulastya: “Dito ko ipaliliwanag ang anyo at ang bungang-punya ng ritwal ng guḍa-dhenū, ang bakang gawa sa jaggery.”

Verse 52

तदिदानीं प्रवक्ष्यामि सर्वपापविनाशनम् । कृष्णाजिनं चतुर्हस्तं प्राग्ग्रीवं विन्यसेद्भुवि

Ngayon ay ipaliliwanag ko yaong pumupuksa sa lahat ng kasalanan: ilatag sa lupa ang balat ng itim na usa, na may sukat na apat na kamay, at itapat ang leeg nito sa silangan.

Verse 53

गोमयेनानुलिप्तायां दर्भानास्तीर्य सर्वतः । लघ्वेणकाजिनं तद्वत्वत्सं च परिकल्पयेत्

Sa ibabaw na pinahiran ng dumi ng baka, ikalat ang damong darbha sa lahat ng panig; saka ay ayusin doon ang isang maliit na balat ng usa, at gayundin ihanda ang isang guya ayon sa itinakda.

Verse 54

प्राङ्मुखीं कल्पयेद्धेनुं मृदा वा गां सवत्सकां । उत्तमा गुडधेनुः स्यात्सदा भारचतुष्टयं

Dapat hubugin ang isang baka na nakaharap sa silangan—mula sa luwad, o isang baka na may kasamang guya. Ang pinakadakila ay ang “bakang-gud” (guḍa-dhenu), na ang itinakdang bigat ay laging apat na bhāra.

Verse 55

वत्सं भारेण कुर्वीत भाराभ्यां मध्यमा स्मृता । अर्द्धभारेण वत्सस्स्यात्कनिष्ठा भारकेण तु

Ang guya ay dapat gawin sa bigat na isang bhāra; sa dalawang bhāra ito’y tinatawag na madhyamā (katamtaman). Sa kalahating bhāra ito’y nagiging vatsa; at ang pinakamaliit (kaniṣṭhā) ay sa isang bhāraka.

Verse 56

चतुर्थांशे नवत्सः स्याद्गृहवित्तानुसारतः । धेनुवत्सौ कृतौ चोभौ सितसूक्ष्मांबरावृतौ

Sa ikaapat na bahagi, maglaan ng bagong guya ayon sa yaman ng sambahayan; at ang baka at ang guya, kapwa ginawa, ay balutin ng pinong puting tela.

Verse 57

शुक्तिकर्णाविक्षुपादौ शुचिमुक्ताफलेक्षणौ । सितसूत्रसिराजालौ सितकंबलकंबलौ

Ang kanilang mga tainga’y tulad ng kabibe, at ang mga paa’y tulad ng tubo; ang mga mata’y wari’y dalisay na perlas. Ang mga ugat at tila-lambat na daluyan ay gaya ng puting sinulid, at sila’y nababalutan ng puting kumot na lana.

Verse 58

ताम्रगंडकपृष्ठौ द्वौ सितचामरलोमकौ । विद्रुमभ्रूयुगावेतौ नवनीतस्तनान्वितौ

Dalawa (na dalaga) na may mapulang-tinggang pisngi at likod, na may puting buhok na wari’y buntot-yak; may magkapares na kilay na tulad ng korales, at may mga dibdib na gaya ng sariwang mantikilya.

Verse 59

काञ्चनाक्षियुगोपेताविन्द्रनीलकनीनिकौ । क्षौमपुच्छौ कांस्यदोहौ शुभ्रातिकमनीयकौ

May taglay silang magkapares na matang ginto, na ang balintataw ay tila asul na sapiro; ang kanilang mga buntot ay gaya ng pinong linen, ang mga suso’y parang tanso, at sila’y maningning na puti at lubhang kagandahan.

Verse 60

सुवर्णशृंगाभरणौ राजताढ्य खुरौ च तौ । नानाफलसमायुक्तौ घ्राणगंधकरंडकौ

Ang kanilang mga sungay ay pinalamutian ng ginto, at ang kanilang mga kuko ay binalutan ng pilak; hitik sila sa sari-saring bunga, at wari’y mga kaban ng samyo para sa ilong.

Verse 61

इत्येवं रचयित्वा तु धूपदीपैस्तथार्चयेत् । या लक्ष्मीस्सर्वभूतानां या च देवेष्ववस्थिता

Sa gayong pagkakaayos, saka siya dapat sambahin sa insenso at mga ilawan, tinatawag ang Lakṣmī na nananahan sa lahat ng nilalang at nakatatag din sa mga diyos.

Verse 62

धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु । विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा या च विभावसौ

Nawa’y ang Diyosa sa anyo ng baka ay mag-alis ng aking kasalanan—siya na si Lakṣmī sa dibdib ni Viṣṇu, at siya ring Svāhā sa Apoy, si Vibhāvasu.

Verse 63

चंद्रार्कशक्रशक्तिर्या सा धेनुर्वरदास्तु मे । स्वधा त्वं पितृमुख्यानां स्वाहा यज्ञभुजां यतः

Nawa’y ang mapagkaloob na Baka—na siyang kapangyarihan ng Buwan, Araw, Indra, at Śakti—ay magbigay sa akin ng mga biyaya. Ikaw ang Svadhā para sa mga pangunahing Pitṛ, at ikaw ang Svāhā na siyang daan upang marating ng handog ang mga tumatanggap ng yajña, ang mga diyos.

Verse 64

सर्वपापहरा धेनुस्तस्माद्भूतिं प्रयच्छ मे । एवमामंत्र्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत्

“O baka na nag-aalis ng lahat ng kasalanan, ipagkaloob mo sa akin ang kasaganaan.” Pagkasambit nito sa baka, ialay at ipagkaloob siya sa isang brāhmaṇa.

Verse 65

विधानमेतद्धेनूनां सर्वासामपि पठ्यते । यास्तु पापविनाशिन्यः पठ्यंते दश धेनवः

Ito ang itinakdang tuntunin na binibigkas tungkol sa lahat ng banal na dhenū; ngunit ang sampung dhenū na pumupuksa sa kasalanan ang binibigkas nang tiyak.

Verse 66

तासां स्वरूपं वक्ष्यामि नामानि च नराधिप । प्रथमा गुडधेनुः स्याद्घृतधेनुरथापरा

O hari, ilalarawan ko ang kanilang anyo at ang kanilang mga pangalan. Ang una ay tinatawag na Guḍa-dhenū, ang “Bakang Pulot-arnibal”; at ang kasunod ay ang Ghṛta-dhenū, ang “Bakang Ghee.”

Verse 67

तिलधेनुस्तृतीया च चतुर्थी जलनामिका । क्षीरधेनुः पंचमी च मधुधेनुस्तथापरा

Ang ikatlo ay ang Tila-dhenū, ang “Bakang Linga”; at ang ikaapat ay tinatawag na Jala-dhenū, ang “Bakang Tubig.” Ang ikalima ay ang Kṣīra-dhenū, ang “Bakang Gatas,” at ang isa pa ay ang Madhu-dhenū, ang “Bakang Pulot.”

Verse 68

सप्तमी शर्कराधेनुरष्टमी दधिकल्पिता । रसधेनुश्च नवमी दशमी स्यात्स्वरूपतः

Ang ikapito ay ang Śarkarā-dhenū, ang “Bakang Asukal”; ang ikawalo ay hinubog bilang Dadhi, ang “Bakang Keso/Curd.” Ang ikasiyam ay ang Rasa-dhenū, ang “Bakang Katas at Lasa.” Ang ikasampu, sa likas nitong anyo, ay yaong may sariling wasto at tunay na anyo.

Verse 69

कुंभास्स्यू रसधेनूनामितरासां स्वराशयः । सुवर्णधेनुं चाप्यत्र केचिदिच्छंति मानवाः

Para sa mga “rasa-dhenu” (mga bakang may sustansiyang diwa), ang sisidlan ay mga banga; para sa iba, itinakda ang mga bunton ng ginto. At dito, may ilang tao ring nagnanais ng isang gintong baka.

Verse 70

नवनीतेन तैलैश्च तथान्येपि महर्षयः । एतदेवविधानं स्यात्त एवोपस्करास्स्मृताः

Sa sariwang mantikilya at sa mga langis—gayundin sa iba pang sangkap, O dakilang mga ṛṣi—ito ring paraan ang dapat sundin; at ang mga iyon ang kinikilalang kinakailangang kasangkapan.

Verse 71

मंत्रावाहनसंयुक्ताः सदा पर्वणि पर्वणि । यथा श्राद्धं प्रदातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः

Sa bawat banal na pagdiriwang at sa bawat araw ng pangkalahating-buwan, ang mga handog na may kasamang pag-anyaya sa pamamagitan ng mantra ay laging dapat ibigay—gaya sa ritong śrāddha—sapagkat nagkakaloob ang mga ito ng bunga ng pagtamasa sa daigdig at ng mokṣa.

Verse 72

गुडधेनुप्रसंगेन सर्वास्तव मयोदिताः । अशेषयज्ञफलदाः सर्वपापहराः शुभाः

Sa pagtalakay tungkol sa ritong guḍa-dhenu (bakang yari sa jaggery), ang lahat ng ito ay ipinaliwanag ko para sa iyo. Nagkakaloob ang mga ito ng bunga ng bawat yajña, nag-aalis ng lahat ng kasalanan, at mapalad at mabuti.

Verse 73

व्रतानामुत्तमं यस्माद्विशोकद्वादशीव्रतम् । तदंगत्वेन चैवात्र गुडधेनुः प्रशस्यते

Sapagkat ang Viśoka-dvādaśī-vrata ang pinakamainam sa lahat ng mga panata, ang handog na tinatawag na “guḍa-dhenū” (bakang gawa sa jaggery) ay pinupuri rito bilang mahalagang bahagi ng ritong iyon.

Verse 74

अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते तथा पुनः । गुडधेन्वादयो देया उपरागादिपर्वसु

Sa mga solstisyo, sa mga ekwinoks, sa mapalad na Vyatīpāta, at muli sa mga kapistahang gaya ng eklipse, nararapat maghandog ng mga kaloob gaya ng “bakang-gud” (bakang yari sa pulot-arnibal) at iba pa.

Verse 75

विशोकद्वादशी चैषा सर्वपापहरा शुभा । यामुपोष्य नरो याति तद्विष्णोः परमं पदम्

Ito ang Viśokā Dvādaśī—mapalad at tagapag-alis ng lahat ng kasalanan. Sa pag-aayuno rito, ang tao’y nakaaabot sa kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 76

इहलोके स सौभाग्यमायुरारोग्यमेव च । वैष्णवं पुरमाप्नोति मरणे स्मरणं हरेः

Sa mundong ito mismo, nakakamit niya ang kaginhawahan, mahabang buhay, at kalusugan; at sa kamatayan, sa pag-alaala kay Hari, nararating niya ang Vaishnava na tahanan.

Verse 77

नवार्बुदसहस्राणि दश चाष्टौ च धर्मवित् । न शोकदुःखदौर्गत्यं तस्य संजायते नृप

O hari, para sa nakaaalam ng dharma—sa loob ng siyam na libong arbuda, at sampu, at walo—hindi sumisibol sa kanya ang dalamhati, pagdurusa, ni kasawian.

Verse 78

नारी वा कुरुते या तु विशोकद्वादशीमिमां । नृत्यगीतपरा नित्यं सापि तत्फलमाप्नुयात्

Kahit ang isang babae na nagsasagawa ng Viśokā Dvādaśī na ito—bagaman lagi siyang nakatuon sa sayaw at awit—ay nakakamit din ang gayunding bunga.

Verse 79

यस्मादग्रे हरेर्नृत्यमनन्तं गीतवादनम् । इति पठति य इत्थं यः शृणोतीह सम्यक् । मधुमुरनरकारेरर्चनं वाथ पश्येत्

Sinumang bumibigkas nang ganito o nakikinig dito nang wasto—sa salaysay na sa harap ni Hari ay may walang-hanggang sayaw na may awit at tugtugin—o sinumang masdan ang pagsamba sa kaaway nina Madhu, Mura, at Naraka, ay nagkakamit ng banal na gantimpala.

Verse 80

मतिमपि च जनानां यो ददातीन्द्रलोके । स वसति विबुधौघैः पूज्यते कल्पमेकम् । भीष्म उवाच । भगवन्श्रोतुमिच्छामि दानमाहात्म्यमुत्तमम्

Sinumang nagkakaloob ng wastong pag-unawa sa mga tao ay nakaaabot sa daigdig ni Indra; doon siya nananahan, pinararangalan ng mga pulutong ng mga diyos sa loob ng isang buong kalpa. Si Bhīṣma ay nagsabi: “O Mapalad na Panginoon, nais kong marinig ang kataas-taasang kadakilaan ng pagkakawanggawa.”

Verse 81

यदक्षयं परे लोके देवर्षिगणपूजितम् । पुलस्त्य उवाच । मेरोः प्रदानं वक्ष्यामि दशधा नृपसत्तम

Yaong (gantimpala) na di-nasisira sa mataas na daigdig at sinasamba ng mga pangkat ng mga banal na rishi—si Pulastya ay nagsabi: “O pinakamainam sa mga hari, ipaliliwanag ko ang sampung uri ng pag-aalay ng Meru.”

Verse 82

यत्प्रदातानंतलोकान्प्राप्नोति सुरपूजितान् । पुराणेषु च वेदेषु यज्ञेष्वायतनेषु च

Ang nagbibigay ay nakaaabot sa walang-hanggang mga daigdig, pinararangalan ng mga diyos—gaya ng ipinahahayag sa mga Purāṇa at sa mga Veda, at sa mga aral hinggil sa mga yajña at sa mga banal na dambana.

Verse 83

न तत्फलमधीतेषु कृतेष्विह यदश्नुते । तस्माद्दानं प्रवक्ष्यामि पर्वतानामनुक्रमात्

Hindi natatamo rito ang gayong bunga sa pamamagitan lamang ng pag-aaral o ng mga ritwal na gawa. Kaya ipaliliwanag ko ang pagkakawanggawa, ayon sa wastong pagkakasunod, kaugnay ng mga banal na bundok.

Verse 84

प्रथमो धान्यशैलः स्यादिद्वतीयो लवणाचलः । गुडाचलस्तृतीयस्तु चतुर्थो हेमपर्वतः

Ang una ay Bundok ng Butil; ang ikalawa ay Bundok ng Asin; ang ikatlo ay Bundok ng Gudá (jaggery); at ang ikaapat ay Bundok na Ginto.

Verse 85

पंचमस्तिलशैलस्स्यात्षष्टः कार्प्पासपर्वतः । सप्तमो घृतशैलः स्याद्रत्नशैलस्तथाष्टमः

Ang ikalima ay Bundok ng Linga (sesame); ang ikaanim ay Bundok ng Bulak (cotton). Ang ikapito ay Bundok ng Ghee, at ang ikawalo naman ay Bundok ng mga Hiyas.

Verse 86

राजतो नवमस्तद्वद्दशमः शर्कराचलः । वक्ष्ये विधानमेतेषां यथावदनुपूर्वशः

Ang ikasiyam ay Bundok na Pilak; gayundin, ang ikasampu ay Śarkarācala, ang Bundok ng Asukal. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang wastong mga pagtalima sa mga ito, nang tama at sunod-sunod.

Verse 87

अयनो वेपुण्ये व्यतीपाते दिनक्षये । शुक्लपक्षे तृतीयायामुपरागेश शिक्षये

Sa ayana (paglipat ng araw sa solstisyo), sa banal na Vyatīpāta, sa pagtatapos ng araw, at sa ikatlong tithi ng maliwanag na kalahati—sa panahon ng eklipse—dapat isagawa ang itinakdang disiplina at pagtuturo.

Verse 88

विवाहोत्सवयज्ञेषु द्वादश्यामथवा पुनः । शुक्लायां पंचदश्यां वा पुण्यर्क्षे वा विधानतः

Sa mga seremonya ng kasal, mga pagdiriwang na panata, at mga paghahandog na yajña, gawin ito sa ikalabindalawang araw, o sa ikalabinlimang araw ng maliwanag na kalahati, o sa ilalim ng mapalad na nakṣatra—ayon sa itinakdang tuntunin.

Verse 89

धान्यशैलादयो देयाः कार्तिक्यां ज्येष्ठपुष्करे । तीर्थेष्वायतने वापि गोष्ठे वा भवनांगणे

Ang mga bunton ng butil at iba pa ay dapat ihandog sa buwan ng Kārtika, sa Jyeṣṭha-Puṣkara—sa mga banal na tīrtha, sa loob ng bakuran ng templo, sa kulungan ng baka, o sa sariling looban.

Verse 90

मंडपं कारयेद्भक्त्या चतुरश्रमुदङ्मुखम् । प्रागुदक्प्रवणं पुण्यं प्राङ्मुखं वा विधानतः

Sa debosyon ay magpagawa ng isang maṇḍapa—parisukat at nakaharap sa hilaga. Mapalad kung bahagyang pababa ito sa silangan at hilaga; o ayon sa wastong tuntunin, maaari rin itong nakaharap sa silangan.

Verse 91

गोमयेनानुलिप्तायां भूमावास्तीर्य वै कुशान् । तन्मध्ये पर्वतं कुयाद्विष्कंभं पर्वतान्वितम्

Sa lupang pinahiran ng dumi ng baka, ilatag ang damong kuśa; sa gitna nito ay hubugin ang isang (huwarang) bundok—malapad ang saklaw at may mga tuktok.

Verse 92

धान्यद्रोणसहस्रेण भवेद्गिरिरिहोत्तमः । मध्यमः पंचशतकैः कनिष्ठश्च त्रिभिः शतैः

Dito, ang bunton (ng butil) na yari sa isang libong droṇa ang itinuturing na pinakamainam; ang limang daan ay katamtaman; at ang tatlong daan ang pinakahuli.

Verse 93

मेरुर्महाव्रीहिमयस्तु मध्ये सुवर्णवृक्षत्रयसंयुतः स्यात् । मूर्द्धन्यवस्थानमथांबरेण कार्यं त्वनेकं च पुनर्द्विजाग्र्यैः

Sa gitna ay nakatayo ang Bundok Meru, na hinubog mula sa dakilang bigas na vrīhi, at may tatlong punong ginto. Sinasabing ang tuktok nito’y umaabot sa langit; at muli, O pinakadakila sa mga dvija, marami pang bagay ang dapat ilarawan.

Verse 94

चत्वारि शृंगाणि च राजतानि नितंबभागा अपि राजतास्स्युः । पूर्वेण मुक्ताफलवज्रयुक्तो याम्येन गोमेदकपद्मरागैः

Ang apat nitong tuktok ay pilak, at maging ang mga tagiliran ay pilak din. Sa silangan ito’y pinalamutian ng mga perlas at diyamante, at sa timog naman ng gomeda (hessonite) at padmarāga (rubí).

Verse 95

पश्चाच्च गारुत्मतनीलरत्नैः सौम्येन वैडूर्यकपुष्परागैः । श्रीखंडखंडैरभितः प्रवालैर्लतान्वितो मौक्तिकप्रस्तराढ्यः

Sa kanluran naman, ito’y pinalamutian ng mga garuḍa-gema at bughaw na mga hiyas; sa hilaga, ng banayad na vaidūrya (batong mata-ng-pusa) at puṣparāga (topas). Sa paligid ay may mga piraso ng śrīkhaṇḍa (sandalwood) at koral, na may mga baging, at sagana sa mga lapida ng perlas.

Verse 96

ब्रह्माथ विष्णुर्भगवान्पुरारिर्दिवाकरोप्यत्र हिरण्मयः स्यात् । तथेक्षुवंशावृतकंदरस्तु घृतोदकप्रस्रवणो दिशासु

Dito, si Brahmā, ang Panginoong Viṣṇu, si Purāri (Śiva), at maging ang Araw ay nagiging maningning sa gintong liwanag. Gayundin, ang mga yungib ng bundok, natatakpan ng mga sukal ng tubo, ay nagbubukal ng tubig na wari’y ghee sa lahat ng dako.

Verse 97

शुभ्रांबराण्यंबुधरावलिस्यात्पूर्वेण पीतानि च दक्षिणेन । वासांसि पश्चादथ कर्बुराणि रक्तानि चैवोत्तरतो घनानि

Sa silangan ay may hanay ng mga ulap na wari’y puting kasuotan; sa timog, mga ulap na parang dilaw na kasuotan. Sa kanluran, ang kasuotan ay sari-sari ang kulay; at sa hilaga, ang masisikip na ulap ay mapupula.

Verse 98

रौप्यान्महेंद्रप्रमुखांस्तथाऽष्टौ संस्थाप्य लोकाधिपतीन्क्रमेण । नानावनाली च समंततः स्यान्मनोरमम्माल्यविलेपनं च

Pagkaraan, ayon sa wastong pagkakasunod, itinatag niya ang walong tagapamahala ng mga daigdig, na pinangungunahan ni Mahendra, na hinubog sa pilak. At sa paligid ay may mga hanay ng sari-saring gubat, mga kaaya-ayang kuwintas ng bulaklak, at mababangong pahid na pangsamba.

Verse 99

वितानकं चोपरि पंचवर्णमम्लानपुष्पाभरणं सितं च । इत्थं निवेश्यामरशैलमग्र्यं मेरोस्तु विष्कंभगिरीन्क्रमेण

At sa ibabaw nito’y inilagay niya ang limang-kulay na baldaquin, at puting palamuti ng mga bulaklak na di nalalanta. Sa gayon, matapos ayusin ang pinakadakilang banal na bundok, isa-isa niyang inayos ang mga hanay na sumusuporta kay Meru.

Verse 100

तुरीयभागेन चतुर्दिशं च संस्थापयेत्पुष्पविलेपनाढ्यम् । पूर्वेण मंदरमनेकफलैश्चयुक्तं कामेन कांचनमयेन विराजमानम्

Sa ikaapat na bahagi, dapat ayusin ang mga handog sa apat na dako, sagana sa mga bulaklak at mababangong pahid. At sa silangan, ilagay ang Mandara, may maraming bunga, nagniningning nang marilag—pinalamutian ayon sa nais at yari sa ginto.

Verse 101

याम्येन गंधमदनो विनिवेशनीयो गोधूमसंचयमयः कलधौतवांश्च । हैमेन यज्ञपतिना घृतमानसेन वस्त्रेणराजतवनैश्च स संयुतः स्यात्

Sa timog, dapat itindig si Gandhamadana, hinubog mula sa bunton ng trigo, pinalamutian ng mga piraso ng pinong ginto; at dapat siyang samahan ng gintong kasangkapang pangyajña, ng isip na nakatuon sa handog na ghee, ng mga kasuotan, at ng mga kakahuyang pilak.

Verse 102

पश्चात्तिलाचलमनेकसुगंधपुष्पसौवर्णपिप्पलहिरण्मयहंसयुक्तम् । आकारयेद्रजतपुष्पवनेन तद्वद्वस्त्रान्वितं दधिसितोदसरस्तथाग्रे

Pagkaraan nito, dapat hubugin ang Tilācala, pinalamutian ng maraming mababangong bulaklak, may gintong punong pippala at may kasamang mga gintong sisne. Gayundin, dapat likhain ang kakahuyan ng mga bulaklak na pilak; at sa harap ay ilagay ang lawa na may mga kasuotan, na naglalaman ng yogurt, puting gatas, at malinaw na tubig.

Verse 103

संस्थाप्यतं विपुलशैलमथोत्तरेण शैलं सुपार्श्वमपि माषमयं सवस्त्रम् । पुष्पैश्च हेमवटपादपशेखरं तमाकारयेत्कनककेतुविराजमानम्

Matapos itindig ang malawak na bundok, sa hilaga nito ay dapat ding ilagay ang Bundok Supārśva, hinubog mula sa māṣa (itim na munggo) at binalutan ng kasuotan. At dapat itong palamutian ng mga bulaklak—si Hemavaṭa bilang paanan at si Pāśekhara bilang tuktok—na nagniningning sa gintong watawat.

Verse 104

माक्षीकभद्रसरसा च वनेन तद्वद्रौप्येण भासुरवितानयुतं विधाय । होमश्चतुर्भिरथ वेदपुराणविद्भिर्दांतैरनिंद्यचरिताकृतिभिर्द्विजेंद्रैः

At gayundin, sa gubat sa tabi ng mapalad na lawa ng Mākṣīkā, kanilang inayos ang isang maringal na pabilon na pilak, nagniningning sa kumikislap na bubong; at saka isinagawa ang homa ng apat na pinakadakilang brahmin na pantas—mapagpigil sa sarili, bihasa sa Veda at Purāṇa, at walang kapintasan ang asal at pagkatao.

Verse 105

पूर्वेण हस्तमितमत्र विधाय कुंडं कार्यस्तिलैर्यवघृतेन समित्कुशैश्च । रात्रौ च जागरमनुद्धतगीतरूपैरावाहनं च कथयामि शिलोच्चयानाम्

Dito, sa silangan, dapat maghanda ng isang kundang sukat isang dangkal (cubit), at isagawa ang ritwal gamit ang linga, sebada na hinaluan ng ghee, mga panggatong, at damong kuśa. Sa gabi nama’y magpuyat na may mahinahong anyo ng pag-awit; at ilalarawan ko ang pag-aanyaya (āvāhana) sa mga banal na bunton ng bato (śiloccaya).

Verse 106

त्वं सर्वदेवगणधामनिधे विरुद्धमस्मद्गृहेष्वमरपर्वत नाशयाशु । क्षेमं विधत्स्व कुरु शांतिमनुत्तमां च संपूजितः परमभक्तिमता मया हि

Ikaw, na sisidlan at tahanan ng lahat ng pangkat ng mga diyos, O banal na bundok—agad mong lipulin ang anumang salungat sa aming mga tahanan. Ipagkaloob mo ang kagalingan at igawad ang walang kapantay na kapayapaan, sapagkat sinamba kita nang wasto, taglay ang sukdulang debosyon.

Verse 107

त्वमेव भगवानीशो ब्रह्मा विष्णुर्दिवाकरः । मूर्तामूर्तमयं बीजमतः पाहि सनातन

Ikaw lamang ang Mapalad na Panginoon—si Brahmā, si Viṣṇu, at ang Araw. Ikaw ang binhi na kapwa may anyo at walang anyo; kaya’t ingatan mo kami, O Walang Hanggan.

Verse 108

यस्मात्त्वं लोकपालानां विश्वमूर्तेश्च मंदिरम् । रुद्रादित्यवसूनां च तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे

Sapagkat ikaw ang santuwaryo ng mga Lokapāla at ng Panginoong may Anyong Sansinukob, at gayundin ng mga Rudra, Āditya, at Vasu—kaya ipagkaloob mo sa akin ang kapayapaan.

Verse 109

यस्मादशून्यममरैर्नारीभिश्च शिरस्तव । तस्मान्मामुद्धरामुष्माद्दुःखसंसारसागरात्

Sapagkat ang iyong ulo ay di kailanman walang mga diyos at mga dalagang makalangit, kaya iahon mo ako mula sa dagat ng dalamhati ng makamundong pag-iral.

Verse 110

एवमभ्यर्च्य तं मेरुं मंदरं चाभिपूजयेत् । यस्माच्चैत्ररथेन त्वं भद्राश्वेन च पर्वत

Sa gayon, matapos sambahin nang wasto ang Bundok Meru, dapat ding parangalan ang Bundok Mandara—sapagkat ikaw, O bundok, ay kaugnay ng Caitraratha at ng Bhadrāśva.

Verse 111

शोभसे मंदर क्षिप्रमतस्तुष्टिकरो भव । यस्माच्चूडामणिर्जंबूद्वीपे त्वं गंधमादन

“O Mandara, ikaw ay nagniningning; kaya agad kang maging tagapagkaloob ng kasiyahan, sapagkat sa Jambūdvīpa, ikaw, O Gandhamādana, ay tila hiyas na korona.”

Verse 112

गंधर्वगणशोभावांस्ततः कीर्तिर्दृढास्तु मे । यस्मात्त्वं केतुमालेन वैभ्राजेन वनेन च

Kaya nawa’y maging matatag at maningning ang aking katanyagan, na may kariktan ng mga pangkat ng Gandharva—sapagkat ikaw ay kaugnay ng Ketumāla, ng Vaibhrāja, at ng gubat din.

Verse 113

हिरण्मयाश्मशोभावांस्तस्मात्पुष्टिर्ध्रुवास्तु मे । उत्तरैः कुरुभिर्यस्मात्सावित्रेण वनेन च

Sapagkat ito’y nagniningning sa mga batong ginto, nawa’y maging tiyak at matatag ang aking kasaganaan; sapagkat ito’y kaugnay ng mga Hilagang Kuru at ng gubat na Sāvitra rin.

Verse 114

सुपार्श्व राजसे नित्यमतः श्रीरक्षयास्तु मे । एवमामंत्र्य तान्सर्वान्प्रभाते विमले पुनः

“Kaya nawa, sa pamamagitan ni Haring Suparśva, nawa’y laging mapasakin ang mapalad na biyaya at banal na pag-iingat.” Pagkatapos magpaalam sa kanilang lahat, muli siyang nagpatuloy sa dalisay na bukang-liwayway.

Verse 115

स्नात्वा तु गुरवे दद्यान्मध्यमं पर्वतोत्तमं । विष्कंभपर्वतान्दद्यादृत्विग्भ्यः क्रमशो नृप

Pagkaligo, dapat niyang ihandog sa guru ang “gitnang” dakilang bundok; at pagkatapos ay ibigay ang mga bundok na Viṣkambha sa mga pari ng ritwal, ayon sa wastong pagkakasunod, O hari.

Verse 116

गावो देयाश्चतुर्विंशदथवा दश पार्थिव । शक्तितः सप्तचाष्टौ वा पंच दद्यादशक्तिमान्

O hari, dapat maghandog ng dalawampu’t apat na baka—o kaya’y sampu. Ayon sa kakayahan, maaaring pito o walo; at kung salat, limang baka ang dapat ibigay.

Verse 117

एकापि गुरवे देया कपिलाथ पयस्विनी । पर्वतानामशेषाणामेष एव विधिः स्मृतः

Kahit isang kapilā—mapusyaw na kayumangging bakang nagbibigay-gatas—ay dapat ihandog sa guru; ito lamang ang alaalang itinakdang tuntunin para sa lahat ng bundok, walang pagbubukod.

Verse 119

स्वमंत्रेणैव सर्वेषु होमः शैलेषु पठ्यते । उपवासी भवेन्नित्यमशक्तौ नक्तमिष्यते

Sa lahat ng mga banal na bundok na ito, ang homa (handog sa apoy) ay isinasagawa gamit lamang ang sariling mantra. Dapat laging mag-ayuno; kung hindi kaya, pinahihintulutan ang isang kainan sa gabi.

Verse 120

विधानं सर्वशैलानां क्रमशः शृणु पार्थिव । दानेषु चैव ये मंत्राः पर्वतेषु यथा फलम्

O hari, pakinggan mo nang sunod-sunod ang itinakdang paraan ukol sa lahat ng mga bundok—gayundin ang mga mantra sa mga handog, at ang mga bungang natatamo ayon sa bawat bundok.

Verse 121

अन्नं ब्रह्म यतः प्रोक्तमन्नं प्राणाः प्रकीर्तिताः । अन्नाद्भवंति भूतानि जगदन्नेन वर्धते

Ang pagkain ay tinatawag na Brahman; ang pagkain din ang ipinahahayag na mga hininga ng buhay. Mula sa pagkain isinilang ang mga nilalang, at sa pagkain ang daigdig ay napapanatili at lumalago.

Verse 122

अन्नमेव यतो लक्ष्मीरन्नमेव जनार्दनः । धान्यपर्वतरूपेण पाहि तस्मान्नगोत्तम

Sapagkat mula sa pagkain lamang sumisibol si Lakṣmī, at ang pagkain mismo ay si Janārdana. Kaya, O pinakamainam na bundok, ingatan mo kami sa anyo ng bundok na binubuo ng butil.

Verse 123

अनेन विधिना यस्तु दद्याद्धान्यमयं गिरिम् । मन्वंतरशतं साग्रं देवलोके महीयते

Sinumang, ayon sa itinakdang paraang ito, maghandog ng bundok na yari sa butil, ay pinararangalan sa daigdig ng mga diyos sa loob ng isang daang Manvantara, at higit pa.

Verse 124

अप्सरोगणगंधर्वैराकीर्णेन विराजितः । विमानेन दिवः पृष्ठमायाति नृपसत्तम

Napapalamutian at napaliligiran ng mga pangkat ng Apsarā at Gandharva, siya—O pinakamainam sa mga hari—ay dumarating sa ibabaw ng langit sakay ng makalangit na vimāna.

Verse 125

कर्मक्षये राजराज्यमाप्नोतीह न संशयः । अथातः संप्रवक्ष्यामि लवणाचलमुत्तमम्

Kapag naubos ang nalalabing bunga ng mga dating karma, nakakamit dito ang paghaharing pang-emperyo—walang alinlangan. Kaya ngayo’y ilalarawan ko ang dakilang Lavaṇācala, ang marangal na bundok.

Verse 126

यत्प्रदानान्नरो लोकमाप्नोति शिवसंयुतम् । उत्तमः षोडशद्रोणैः कर्तव्यो लवणाचलः

Sa pagbibigay ng gayong handog, ang tao’y nakakamit ang isang daigdig na kaisa ni Śiva. Ang pinakamainam ay hubugin ang “bundok ng asin” mula sa labing-anim na droṇa (ng asin).

Verse 127

मध्यमश्च तदर्धेन चतुर्भिरधमस्स्मृतः । वित्तहीनो यथाशक्ति द्रोणादूर्द्ध्वं च कारयेत्

Ang katamtaman ay sinasabing kalahati niyon; at sa apat (na sukat) kinikilala ang pinakamababa. Ang salat sa yaman ay magpagawa ayon sa kaya, mula sa isang droṇa pataas.

Verse 128

चतुर्थांशेन विष्कंभपर्वतान्कारयेत्पृथक् । विधानं पूर्ववत्कुर्याद्ब्रह्मादीनां च सर्वदा

Sa isang-kapat (ng sukat), hiwa-hiwalay na hubugin ang mga bundok na Viṣkambha. At laging isagawa ang kaayusan ng ritwal para kay Brahmā at sa iba pa, gaya rin ng nauna.

Verse 129

तद्वद्धेममयं सर्वलोकपालनिवेशनम् । सरांसि वनवृक्षादि तद्वच्चान्यान्निनिवेशयेत्

Gayon din, buuin na pawang ginto ang mga tahanan ng lahat ng mga tagapangalaga ng mga daigdig. At sa gayunding paraan, ilagay rin ang mga lawa, kagubatan, mga punò, at iba pang anyo.

Verse 130

कुर्याज्जागरमत्रापि दानमंत्रान्निबोधत । सौभाग्यरससंयुक्तो यतोयं लवणे रसः

Dito rin ay magsagawa ng pagpupuyat; ngayo’y unawain ang mga mantra ng pag-aalay. Sapagkat ang alat na ito’y isang lasa na kaisa ng katas ng magandang kapalaran.

Verse 131

तदात्मकत्वेन च मां पाह्यापन्नं नगोत्तम । यस्मादन्ये रसाः सर्वे नोत्कटा लवणं विना

O pinakadakilang bundok, ingatan mo akong sumilong, sa pagiging yaong mismong kalikasan; sapagkat kung wala ang alat, hindi tumitingkad ang lahat ng ibang lasa.

Verse 132

प्रियश्च शिवयोर्नित्यं तस्माच्छांतिप्रदो भव । विष्णुदेहसमुद्भूतो यस्मादारोग्यवर्धनः

Maging laging minamahal ni Śiva at ng kanyang kabiyak; kaya maging tagapagkaloob ng kapayapaan. Yamang nagmula ka sa katawan ni Viṣṇu, ikaw ang nagpapalago ng kalusugan at kagalingan.

Verse 133

तस्मात्पर्वतरूपेण पाहि संसारसागरात् । अनेन विधिना यस्तु दद्याल्लवणपर्वतम्

Kaya sa anyo ng bundok, iligtas mo kami mula sa dagat ng pag-iral sa sanlibutan. Sinumang, ayon sa paraang ito, maghandog ng ‘bundok ng asin’ bilang kaloob…

Verse 134

उमालोके वसेत्कल्पं ततो याति परां गतिम् । अतः परं प्रवक्ष्यामि गुडपर्वतमुत्तमम्

Mananahan siya sa daigdig ni Umā sa loob ng isang kalpa, at pagkaraan ay mararating ang kataas-taasang kalagayan. Ngayon, pagkatapos nito, ilalarawan ko ang dakilang Bundok Guḍa.

Verse 135

यत्प्रदानान्नरः स्वर्गं प्राप्नोति सुरपूजितः । उत्तमो दशभिर्भारैर्मध्यमः पंचभिर्मतः

Sa pagbibigay ng gayong handog, ang tao’y nakakamit ang langit at pinararangalan ng mga diyos. Ang pinakamainam na kaloob ay yaong may sukat na sampung bhāra, at ang katamtaman ay limang bhāra.

Verse 136

त्रिभिर्भारैः कनिष्ठः स्यात्तदर्धेनाल्पवित्तवान् । तद्वदामंत्रणं पूजां हैमवृक्षान्सुरार्चनं

Ang nag-aalay ng tatlong bhāra ay itinuturing na mababang tagapagkaloob; at kung kalahati niyon, siya’y binibilang na may kakaunting yaman. Gayon din ang pag-aanyaya, pagsamba, pag-aalay ng mga punong ginto, at ang pagsamba sa mga diyos.

Verse 137

विष्कंभपर्वतांस्तद्वत्सरांसि वनदेवताः । होमं जागरणं तद्वल्लोकपालाधिवासनम्

Gayon din ang pagbanggit sa mga bundok na Viṣkambha, sa mga (kosmikong) taon, at sa mga diyos ng kagubatan; at gayon din ang mga ritwal ng paghahandog sa apoy, ang banal na pagpupuyat, at ang pagtatalaga/panunuluyan sa mga Lokapāla bilang mga namumunong diyos.

Verse 138

धान्यपर्वतवत्कुर्यादिमं मंत्रमुदीरयेत् । यथा देवेषु विश्वात्मा प्रवरोयं जनार्दनः

Dapat itong gawin na wari’y bundok ng butil, at bigkasin ang mantrang ito: “Kung paanong sa mga diyos, si Janārdana—ang Pangkalahatang Sarili—ang pinakadakila.”

Verse 139

सामवेदस्तु वेदानां महादेवस्तु योगिनां । प्रणवः सर्वमंत्राणां नारीणां पार्वती यथा

Kung paanong ang Sāmaveda ang pinakadakila sa mga Veda, at si Mahādeva ang pinakadakila sa mga yogin, at ang Praṇava (Oṁ) ang pinakadakila sa lahat ng mantra—gayon din si Pārvatī ang pinakadakila sa mga babae.

Verse 140

तथा रसानां प्रवरः सदैवेक्षुरसो मतः । मम तस्मात्परां लक्ष्मीं ददातु गुडपर्वतः

Gaya rin, sa lahat ng mga lasa, ang katas ng tubo ang laging itinuturing na pinakadakila. Kaya nawa’y ipagkaloob sa akin ng Bundok ng Gudá (jaggery) ang sukdulang Lakṣmī—ang kataas-taasang kasaganaan.

Verse 141

यस्मात्सौभाग्यदायिन्या धाम त्वं गुडपर्वत । निर्मितश्चासि पार्वत्या तस्मान्मां पाहि सर्वदा

O Guḍaparvata, sapagkat ikaw ay tahanang nagkakaloob ng magandang kapalaran, at yamang hinubog ka ni Pārvatī, kaya’t ingatan mo ako palagi.

Verse 142

अनेन विधिना यस्तु दद्याद्गुडमयं गिरिम् । संपूज्यमानो गंधर्वैर्गौरीलोके महीयते

Ang sinumang, ayon sa itinakdang paraang ito, maghandog ng bundok na yari sa gudá (jaggery), ay pinararangalan sa daigdig ni Gaurī, at sinasamba ng mga Gandharva.

Verse 143

पुनः कल्पशतांते च सप्तद्वीपाधिपो भवेत् । आयुरारोग्यसंपन्नः शत्रुभिश्चापराजितः

At muli, sa pagtatapos ng sandaang kalpa, siya’y nagiging pinuno ng pitong kontinente—pinagkalooban ng mahabang buhay at kalusugan, at di magagapi ng mga kaaway.

Verse 144

अथ पापहरं वक्ष्ये सुवर्णाचलमुत्तमम् । यस्य प्रदानाद्भवनं वैरिंचं यांति मानवाः

Ngayon ay ilalarawan ko ang pinakadakilang Suvarṇācala, ang tagapag-alis ng kasalanan; sa pag-aalay nito bilang kaloob, nararating ng mga tao ang tahanan ni Brahmā.

Verse 145

उत्तमः पलसाहस्रो मध्यमः पंचभिः शतैः । तदर्धेनाधमस्तद्वदल्पवित्तोपि मानवः

Ang pinakamainam na handog ay sanlibong pala; ang katamtaman ay limang daan. Ang pinakamababa ay kalahati niyon; gayundin, kahit ang taong salat sa yaman ay magbigay ayon sa kanyang kaya.

Verse 146

दद्यादेकपलादूर्द्ध्वं यथाशक्ति विमत्सरः । धान्यपर्वतवत्सर्वं विदध्याद्राजसत्तम

O pinakadakila sa mga hari, na walang inggit, magbigay ayon sa iyong lakas—mula man lamang sa isang pala. Sa gayong paraan ay isaayos ang lahat ng kawanggawa, na wari’y nagtatambak ng bundok ng butil.

Verse 147

विष्कंभशैलांस्तद्वच्च ऋत्विग्भ्यः प्रतिपादयेत् । नमस्ते सर्वबीजाय ब्रह्मगर्भाय वै नमः

Gayundin, ipagkaloob niya sa mga pari na nagsasagawa ng ritwal ang mga bundok na Viṣkambha. Pagpupugay sa Iyo, pinagmumulan ng lahat ng binhi; tunay na pagpupugay sa Iyo na may sinapupunang Brahmā.

Verse 148

यस्मादनंतफलदस्तस्मात्पाहि शिलोच्चय । यस्मादग्नेरपत्यं त्वं यस्मात्पुत्रो जगत्पतेः

Sapagkat Ikaw ang nagkakaloob ng walang hanggang bunga, kaya ingatan Mo ako, O mataas na bundok. Sapagkat Ikaw ay supling ni Agni, at sapagkat Ikaw ay anak ng Panginoon ng sanlibutan.

Verse 149

हेमपर्वतरूपेण तस्मात्पाहि नगोत्तम । अनेन विधिना यस्तु दद्यात्कनकपर्वतम्

Kaya ingatan Mo kami, O pinakamainam na bundok, sa anyo ng bundok na ginto. Sinumang, ayon sa itinakdang paraang ito, ay maghandog ng bundok ng ginto…

Verse 150

स याति परमं ब्रह्म लोकमानंदकारकम् । तत्र कल्पशतं तिष्ठेत्ततो याति परां गतिम्

Nararating niya ang kataas-taasang daigdig ni Brahman, tahanang nagbibigay-ligaya. Doon siya nananatili sa sandaang kalpa; pagkaraan ay tumutungo sa sukdulang kalagayan.

Verse 151

अथातः संप्रवक्ष्यामि तिलशैलं विधानतः । यत्प्रदानान्नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम्

Ngayon ay ipaliliwanag ko, ayon sa wastong pamamaraan, ang ritwal ng ‘bundok ng linga’ (tila-śaila). Sa pag-aalay nito, ang tao’y nakakamit ang walang kapantay na daigdig ni Viṣṇu.

Verse 152

उत्तमो दशभिर्द्रोणैर्मध्यमः पंचभिः स्मृतः । त्रिभिः कनिष्ठो राजेंद्र तिलशैलः प्रकीर्तितः

O hari, ang Tilaparvata—ang handog na bundok ng linga—ay ipinahahayag na may tatlong antas: ang pinakamainam ay sampung droṇa, ang katamtaman ay lima, at ang pinakamababa ay tatlo.

Verse 153

पूर्ववच्चापरं सर्वं विष्कंभपर्वतादिकम् । दानमंत्रं प्रवक्ष्यामि यथा च नृपपुंगव

Gaya ng nauna, ang iba pang lahat—mula sa bundok na Viṣkambha at kaugnay na bagay—ay naipaliwanag na. Ngayon ay sasabihin ko ang mantra ng pag-aalay, nang wasto, O dakilang hari.

Verse 154

यस्मान्मधुवधे विष्णोर्देहस्वेदसमुद्भवाः । तिलाः कुशाश्च माषाश्च तस्माच्छांतिप्रदो भव

Sapagkat sa pagpatay ni Viṣṇu kay Madhu, mula sa pawis ng Kanyang katawan ay sumibol ang mga linga, ang damong kuśa, at ang itim na munggo; kaya’t maging tagapagkaloob ka ng kapayapaan.

Verse 155

हव्यकव्येषु यस्माच्च तिला एव हि रक्षणम् । लक्ष्मीं च कुरु शैलेंद्र तिलाचल नमोस्तु ते

Sapagkat sa mga handog sa mga deva at sa mga ninuno, ang linga ay tunay na pananggalang; O panginoon ng mga bundok—Tilācala—ipagkaloob mo ang kasaganaan; pagpupugay sa iyo.

Verse 156

इत्यामंत्र्य च यो दद्यात्तिलाचलमनुत्तमम् । स वैष्णवं पदं याति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

Sa gayong pagbigkas at matapos anyayahan nang wasto, sinumang maghandog ng walang kapantay na Tilācala ay makararating sa tahanang Vaiṣṇava, na bihirang muling bumalik sa pagsilang.

Verse 157

कार्पासपर्वतश्चैव विंशद्भारैरिहोत्तमः । दशभिर्मध्यमः प्रोक्तः कनिष्ठः पंचभिर्मतः

Gayundin, ang “bundok ng bulak” ay itinuturing na pinakadakila rito kapag dalawampung bhāra ang bigat; sinasabing katamtaman kapag sampu, at mababa kapag lima.

Verse 158

भारेणाल्पधनो दद्याद्वित्तशाठ्यविवर्जितः । धान्यपर्वतवत्सर्वमासाद्यं राजसत्तम

Kahit ang dukha ay magbigay ayon sa bigat na kaya niya, na walang daya sa kanyang yaman. Sa gumagawa nito, nagiging maaabot ang lahat—gaya ng bundok ng butil—O pinakamainam sa mga hari.

Verse 159

प्रभातायां च शर्वर्यां दद्यादिदमुदीरयेत् । त्वमेवावरणं यस्माल्लोकानामिह सर्वदा

Sa bukang-liwayway, sa pagwawakas ng gabi, magbigay at bigkasin ito: “Ikaw lamang ang walang humpay na kanlungan at pananggalang ng mga nilalang sa mundong ito.”

Verse 160

कार्पासाद्रे नमस्तस्मादघौघ ध्वंसनो भव । इति कार्पासशैलेंद्रं यो दद्याच्छर्वसंनिधौ

O Bundok Kārpāsa, pagpupugay sa iyo; kaya maging tagapagwasak ng nagkakapatong na kasalanan. Kaya ang sinumang maghandog ng kaloob na ukol sa marangal na Bundok Kārpāsa sa harap ni Śarva (Śiva) ay nagkakamit ng biyayang pumupuksa sa kasalanan.

Verse 161

रुद्रलोके वसेत्कल्पं ततो राजा भवेदिह । अथातः संप्रवक्ष्यामि घृताचलमनुत्तमम्

Ang sinumang manahan sa daigdig ni Rudra sa loob ng isang kalpa ay magiging hari rito (sa lupa). Ngayon, kaya, ilalarawan ko ang walang kapantay na Ghṛtācala, ang Bundok ng Ghee.

Verse 162

तेजोमयं घृतं पुण्यंमहापातकनाशनम् । विंशत्या घृतकुंभानामुत्तमः स्याद्घृताचलः

Ang ghee, na binubuo ng maningning na diwa, ay banal at pumupuksa maging sa malalaking kasalanan. Sa dalawampung banga ng ghee, ang pinakadakilang handog ay ang “Bundok ng Ghee,” ang Ghṛtācala.

Verse 163

दशभिर्मध्यमः प्रोक्तः पंचभिस्त्वधमः स्मृतः । अल्पवित्तोपि कुर्वीत द्वाभ्यामिह विधानतः

Kung sampu ang inihahandog, ito’y sinasabing nasa gitnang antas; kung lima, itinuturing na mababang antas. Kahit ang may kaunting yaman ay dapat magsagawa rito, ayon sa itinakdang tuntunin, gamit ang dalawa.

Verse 164

विष्कम्भपर्वतांस्तद्वच्चतुर्भागेन कल्पयेत् । शालितंडुलपात्राणि कुंभोपरि निवेशयेत्

Sa gayunding paraan, dapat likhain ang mga sumusuportang “bundok” sa apat na bahagi, at ilagay ang mga mangkok na may bigas at mga butil sa ibabaw ng banga.

Verse 165

कारयेत्संहतानुच्चान्यथाशोभं विधानतः । वेष्टयेच्छुक्लवासोभिरिक्षुदंडफलादिकैः

Ipagawa ang mga iyon na siksik at matatayog, ayon sa nararapat, sa itinakdang paraan; at balutin ng mga puting tela, kasama ng mga tangkay ng tubo, mga bunga, at iba pa.

Verse 166

धान्यपर्वतवत्संर्वं विधानमिह पठ्यते । अधिवासनपूर्वं हि तद्वद्धोमसुरार्चनम्

Dito, ang buong itinakdang pamamaraan ay itinuturo gaya ng sa ritong Dhānyaparvata. At tunay, matapos ang paunang pagpapabanal (adhivāsana), gayon din isagawa ang handog sa apoy (homa) at ang pagsamba sa mga diyos.

Verse 167

प्रभातायां च शर्वर्यां गुरवे विनिवेदयेत् । विष्कंभपर्वतांस्तद्वदृत्विग्भ्यः शांतमानसः

Sa pagsikat ng araw, sa pagtatapos ng gabi, na may payapang isipan, ihandog ang mga bundok na Viṣkambha sa guru; at gayon din ihandog sa mga pari na nagsasagawa ng ritwal.

Verse 168

संयोगाद्घृतमुत्पन्नं यस्मादमृततेजसि । तस्माद्घृतार्चिर्विश्वात्मा प्रीयतामत्र शंकर

Sapagkat ang ghee ay nalilikha mula sa pagsasanib at kumikislap sa ningning ng amṛta, kaya nawa’y malugod dito si Śaṅkara—na ang liyab ay ghee, ang Kaluluwa ng sansinukob.

Verse 169

यस्मात्तेजोमयं ब्रह्म घृते चैव व्यवस्थितम् । घृतपर्वतरूपेण तस्मान्नः पाहि भूधर

Sapagkat ang nagniningning na Brahman ay tunay na nananahan sa ghee, kaya, O Tagapagdala ng daigdig, ingatan mo kami—na nag-anyong bundok ng ghee.

Verse 170

अनेन विधिना दद्याद्घृताचलमनुत्तमम् । महापातकयुक्तोपि लोकमायाति शांभवम्

Sa itinakdang paraan, kung ihahandog ang walang kapantay na Ghṛtācala, kahit nabibigatan ng malalaking kasalanan, makaaabot siya sa daigdig ni Śambhu (Śiva).

Verse 171

हंससारसयुक्तेन किंकिणीजालमालिना । विमानेनाप्सरोभिश्च सिद्धविद्याधरैर्वृतः

Napapaligiran ng mga Apsarā, mga Siddha, at mga Vidyādhara, siya’y sumakay sa makalangit na vimāna na hinihila ng mga gansa at tagak, at pinalamutian ng mga kuwintas na may kumakalansing na kampanilya.

Verse 172

विचरेत्पितृभिः सार्धं यावदाभूतसंप्लवम् । अथातः संप्रवक्ष्यामि रत्नाचलमनुत्तमम्

Siya’y maglalakbay kasama ng mga Pitṛ (mga ninunong ama) hanggang sa pagkalusaw ng lahat ng nilalang. Ngayon, ipaliliwanag ko ang walang kapantay na Ratnācala, ang Bundok ng Hiyas.

Verse 173

मुक्ताफलसहस्रेण पर्वतस्स्यादनुत्तमः । मध्यमः पंचशतिकस्त्रिशतेनाधमः स्मृतः

Ang bundok na may isang libong perlas ay itinuturing na walang kapantay; ang may limang daan ay katamtaman; at ang may tatlong daan ay itinuturing na mababa.

Verse 174

चतुर्थांशेन विष्कंभ पर्वताः स्युः समन्ततः । पूर्वेण वज्रगोमेदैर्दक्षिणेनेंद्रनीलकैः

Sa lahat ng panig, ang mga bundok na Viṣkambha ay umaabot sa ikaapat na bahagi (ng sukat ng lupain); sa silangan ay yari sa diyamante at gomeda, at sa timog ay sa indranīla (sapiro).

Verse 175

पुष्यरागैर्युतः कार्यो विद्वद्भिर्गंधमादनः । वैडूर्यविद्रुमैः पश्चात्संमिश्रो विपुलाचलः

Ang mga pantas ay dapat humubog sa Gandhamādana na pinalamutian ng mga pusyarāga (topas); at pagkaraan, likhain ang Vipulācala bilang dakilang bundok na hinaluan ng vaidūrya (beryl) at vidruma (korales).

Verse 176

पद्मरागैः स सौवर्णैरुत्तरेणापि विन्यसेत् । धान्यपर्वतवत्सर्वमत्रापि परिकल्पयेत्

Sa hilagang panig din ay ilagay niya ang mga padmarāga—mga rubing ginintuang-kintab; at dito rin ay ipagpalagay ang lahat ayon sa anyo ng “bundok ng butil.”

Verse 177

तद्वदावाहनं कृत्वा वृक्षान्देवांश्च कांचनान् । पूजयेत्पुष्पगन्धाद्यैः प्रभाते स्याद्विसर्जनम्

Gayon din, matapos isagawa ang pag-aanyaya (āvāhana), sambahin niya ang mga puno at ang mga diyos na ginto sa pamamagitan ng mga bulaklak, pabango, at iba pa; at pagsapit ng umaga ay gawin ang pagpapauwi (visarjana).

Verse 178

पूर्ववद्गुरुऋत्विग्भ्य इमं मंत्रमुदीरयेत् । यथा देवगणाः सर्वे सर्वरत्नेष्ववस्थिताः

Gaya ng dati, bigkasin niya ang mantrang ito sa guru at sa mga pari (ṛtvik), upang ang lahat ng pangkat ng mga diyos ay dumalo—nakatatag at napaliligiran ng sari-saring hiyas.

Verse 179

त्वं च रत्नमयो नित्यमतः पाहि महाचल । यस्माद्रत्नप्रदानेन तुष्टिमेति जनार्दनः

At ikaw ay laging binubuo ng mga hiyas; kaya, O dakilang bundok, ipagtanggol mo (kami). Sapagkat sa pag-aalay ng mga hiyas, nalulugod si Janārdana (Viṣṇu).

Verse 180

पूजामंत्रप्रसादेन तस्मान्नः पाहि पर्वत । अनेन विधिना यस्तु दद्याद्रत्नमयं गिरिम्

Sa biyaya ng mantrang pang‑pūjā, kaya kami’y ingatan mo, O Bundok. At sinumang, ayon sa ritong ito, maghandog ng bundok na yari sa mga hiyas—

Verse 181

स याति वैष्णवं लोकममरेश्वरपूजितः । यावत्कल्पशतं साग्रं वसेत्तत्र नराधिप

O hari, pinararangalan ng mga panginoon ng mga diyos, siya’y tutungo sa Vaishnava na daigdig at mananahan doon sa ganap na sandaang kalpa.

Verse 182

रूपारोग्यगुणोपेतः सप्तद्वीपाधिपो भवेत् । ब्रह्महत्यादिकं किंचिदत्रामुत्राथवा कृतम्

Taglay ang kagandahan, kalusugan, at mga kabutihan, siya’y nagiging pinuno ng pitong kontinente; at maging ang kasalanang gaya ng pagpatay sa Brahmana—sa mundong ito man o sa iba—ay napapawi.

Verse 183

तत्सर्वं नाशमायाति गिरिर्वज्राहतो यथा । अथातः संप्रवक्ष्यामि रौप्याचलमनुत्तमम्

Ang lahat ng iyon ay napapawi, gaya ng bundok na tinamaan ng kidlat. Ngayon, kung gayon, ilalarawan ko nang ganap ang walang kapantay na Raupyācala, ang Pilak na Bundok.

Verse 184

यत्प्रदानान्नरो याति सोमलोकं नरोत्तम । दशभिः पलसाहस्रैरुत्तमो रजताचलः

O pinakamainam sa mga tao, sa pag-aalay ng gayong handog ay makararating ang tao sa daigdig ni Soma. Ang pinakamarangal na ‘Pilak na Bundok’ ay tinataya sa sampung libong pala.

Verse 185

पंचभिर्मध्यमः प्रोक्तस्तदर्धेनाधमः स्मृतः । अशक्तो विंशतेरूर्द्ध्वं कारयेच्छक्तितः सदा

Ang nagsasagawa ng rito sa limang handog ay tinatawag na “katamtaman”; sa kalahati niyon ay “mababa” ang turing. Kung hindi kaya ang lampas sa dalawampu, ipagawa ito palagi ayon sa sariling kakayahan.

Verse 186

विष्कंभपर्वतांस्तद्वत्तुरीयांशेन कल्पयेत् । पूर्ववद्राजतान्कुर्यान्मंदरादीन्विधानतः

Sa gayunding paraan, isipin ang mga bundok na Viṣkambha na may sukat na ikaapat na bahagi. Gaya ng nauna, likhain ang mga bundok na pilak, simula kay Mandara, ayon sa itinakdang pamamaraan.

Verse 187

कलधौतमयांस्तद्वल्लोकेशान्कारयेद्बुधः । ब्रह्मविष्ण्वर्कवान्कार्यो नितंबोत्र हिरण्मयः

Ang marunong ay dapat lumikha rin ng mga tagapagbantay ng mga daigdig mula sa dalisay na ginto. Dapat gawin ang anyo nina Brahmā, Viṣṇu, at ng Diyos na Araw, at ang kanilang ibabang bahagi rito ay maging ginto.

Verse 188

राजतं स्यात्तदन्येषां पर्वतांना च कांचनम् । शेषं च पूर्ववत्कुर्याद्धोमजागरणादिकम्

Para sa iba pa, pilak ang nararapat; at para sa mga bundok, ginto. Ang natitira—gaya ng homa, pagpupuyat, at mga kaugnay na ritwal—ay gawin ayon sa naunang itinakda.

Verse 189

दद्यात्तद्वत्प्रभाते तु गुरवे रौप्यपर्वतम् । विष्कंभशैलानृत्विग्भ्यः पूज्य वस्त्रविभूषणैः

Gayundin, sa bukang-liwayway ay ihandog sa guru ang “bundok na pilak”; at sa mga pari na nagsasagawa ng ritwal ay ibigay ang mga bundok na “Viṣkambha,” pinararangalan sila ng mga kasuotan at palamuti.

Verse 190

इमं मंत्रं पठन्दद्याद्दर्भपाणिर्विमत्सरः । पितॄणां वल्लभं यस्मादिन्दोर्वा शंकरस्य च

Sa pagbigkas ng mantrang ito, maghandog siya, may hawak na damong kuśa at walang inggit; sapagkat ito’y minamahal ng mga Pitṛ (ninuno), at mahal din ni Indu (Buwan) at ni Śaṅkara (Śiva).

Verse 191

रजतं पाहि तस्मान्नः शोकसंसारसागरात् । इत्थं निवेश्य यो दद्याद्रजताचलमुत्तमम्

“O Rajata (Pilak), ingatan Mo kami mula sa dagat ng pag-iral sa sanlibutan na puspos ng dalamhati. Sa gayong paraan, sinumang magtatag nito at maghandog ng isang dakilang ‘bundok ng pilak’…”

Verse 192

गवामयुतसाहस्रफलमाप्नोति मानवः । सोमलोके सगंधर्वैः किन्नराप्सरसांगणैः

Ang tao’y nagkakamit ng gantimpalang kasinghalaga ng pag-aalay ng sampung libong baka; at sa daigdig ni Soma siya’y nananahan kasama ng mga Gandharva, Kinnara, at mga pangkat ng Apsaras.

Verse 193

पूज्यमानो वसेद्विद्वान्यावदाभूतसंप्लवम् । अथातः संप्रवक्ष्यामि शर्कराचलमुत्तमम्

Sa gayong paggalang, ang pantas ay mananahan doon hanggang sa dakilang pagkalusaw ng sansinukob. Ngayon, kaya, ipaliliwanag ko ang dakilang Śarkarācala—ang Pinakamainam na Bundok ng Asukal.

Verse 194

यस्य प्रदानाद्विष्ण्वर्करुद्रास्तुष्यंति सर्वदा । अष्टभिः शर्कराभारैरुत्तमः स्यान्महाचलः

Sa pag-aalay nito, si Viṣṇu, ang Araw, at si Rudra ay laging nalulugod; at ang walong pasan ng asukal ay nagiging isang dakilang handog—isang pinakamainam na mahācala.

Verse 195

चतुर्भिर्मध्यमः प्रोक्तो भाराभ्यामधमः स्मृतः । भारेण चार्द्धभारेणकुर्याद्यः स्वल्पवित्तवान्

Ang nag-aalay ng apat na bhāra ay tinatawag na nasa gitnang uri; ang nag-aalay ng dalawang bhāra ay inaalaalang mababa. Datapuwa’t ang dukha sa yaman ay maghandog ayon sa kaya—isang bhāra, o kahit kalahating bhāra.

Verse 196

विष्कंभपर्वतान्कुर्यात्तुरीयांशेन मानवः । धान्यपर्वतवत्सर्वं हैमांबरसुसंयुतम्

Sa ikaapat na bahagi, dapat likhain ng tao ang mga bundok na tagasuporta; at ang lahat ay gawin na gaya ng bundok ng butil, na mainam na napapalamutian ng ginintuang kasuotan.

Verse 197

मेरोरुपरितः स्थाप्यं हैमं तत्र तरुत्रयम् । मंदारः पारिजातश्च तृतीयः कल्पपादपः

Sa tuktok ng Meru ay itatag ang isang ginintuang pook; at doon ilalagay ang tatlong punò: ang Mandāra, ang Pārijāta, at bilang ikatlo, ang punòng tumutupad ng hangarin, ang Kalpavṛkṣa.

Verse 198

एतद्वृक्षत्रयं मूर्ध्नि सर्वेष्वपि निवेशयेत् । हरिचंदनसंतानौ पूर्वपश्चिमभागयोः

Ang tatlong punòng ito ay dapat ilagay sa tuktok, sa lahat ng pag-aayos. At ang punòng Hari at ang lahi ng punòng sandalwood ay itakda sa silangan at kanlurang panig.

Verse 199

निवेश्यौ सर्वशैलेषु विशेषाच्छर्कराचले । मंदरे कामदेवस्तु प्रत्यग्वक्त्रः सदा भवेत्

Dapat silang itanim sa lahat ng bundok, lalo na sa Śarkarācala. At sa Bundok Mandara, si Kāma-deva ay laging itatag na nakaharap sa kanluran.

Verse 200

गंधमादनशृंगे तु धनदः स्यादुदङ्मुखः । प्राङ्मुखो वेदमूर्त्तिस्तु हंसः स्याद्विपुलाचले

Sa tuktok ng Gandhamādana, si Kubera, Panginoon ng Kayamanan, ay nakahimpil na nakaharap sa hilaga; at ang Hamsa na anyo ng mga Veda ay nasa malawak na bundok, nakaharap sa silangan.

Verse 201

हैमी भवेत्सुपार्श्वे तु सुरभी दक्षिणामुखी । धान्यपर्वतवत्सर्वमावाहनमखादिकम्

Sa mapalad na panig ay nararapat ilagay ang ginintuang anyo, at si Surabhī, ang banal na baka, ay nakaharap sa timog. Lahat ng ritwal—pag-aanyaya at iba pa—ay isagawa ayon sa tuntunin ng ‘Dhānya-parvata’ (handog na bundok ng butil).