Character · Ramcharitmanas
Dasharatha in the Ramcharitmanas
दशरथNamed in 114 verses
Speaks in 44 verses
In this book
Key chapters
The chapters where Dasharatha matters most.
त्याग-दीक्षा का सोपान: जहाँ ‘राज्य’ (भोग-धर्म) का मोह टूटकर ‘वन’ (वैराग्य-धर्म) का द्वार खुलता है। अयोध्या काण्ड साधक को यह सिखाता है कि धर्म केवल शुभ-घटना नहीं, बल्कि पीड़ा में सत्य-पालन, वचन-रक्षा,
त्याग-दीक्षा का सोपान: राजधर्म, गृहधर्म और व्यक्तिगत आसक्ति का परित्याग करके ‘वन-मार्ग’ को ‘अंतर-मार्ग’ बनाना। इस काण्ड में राम का निष्कासन केवल कथा-घटना नहीं, साधक-चित्त का संस्कार है, जहाँ विरह, करुण
यह सोपान ‘विरह-योग’ का द्वार है: गृह-धर्म (राजधर्म/कुलधर्म) और वन-धर्म (त्याग/वैराग्य) के संधि-क्षण पर साधक का चित्त ‘आसक्ति’ से ‘समर्पण’ की सीढ़ी चढ़ता है। अयोध्या काण्ड में राम का वनगमन केवल ऐतिहासि
यह सोपान ‘धर्म-राज्य’ के द्वार पर ‘मोह-राज्य’ की परीक्षा है: जहाँ रामराज्य का उत्सव (सगुण-लीला) भीतर ही भीतर काम-क्रोध-कपट की आँधी से टकराता है। साधक के लिए यह चरण बताता है कि मुक्ति का मार्ग केवल बाह
यह सोपान ‘राजधर्म बनाम प्रेमधर्म’ के द्वंद्व को साधना-पथ में रूपान्तरित करता है: बाह्य अभिषेक (सामाजिक-राजकीय प्रतिष्ठा) से भीतर के अभिषेक (त्याग, समत्व, आज्ञापालन) की ओर चढ़ाई। अयोध्या, ‘अयोध्या’ (अ-य
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ से ‘भक्ति का समाज’ तक। बालकाण्ड में राम-नाम और राम-रूप का प्रथम स्थापन होता है; यहाँ विवाह-लीला ‘सगुण’ की साकार मधुरता के द्वारा जीव को ‘निरगुण’ सत्य की ओर उन्मुख करती है
यह सोपान ‘धर्म-संकट में भक्ति की परख’ है: राज-वैभव का द्वार खुलते ही त्याग का द्वार भी खुलता है। अयोध्या काण्ड में राम का ‘मर्यादा-पुरुषोत्तम’ रूप करुणा, धीरज, और पितृ-आज्ञा-पालन के द्वारा साधक को सिख
सोपान-प्रवेश: ‘मंगल-आरम्भ’ से ‘भक्ति-बीज’ तक। बालकाण्ड में राम-लीला का प्रथम दर्शन जीव के भीतर श्रद्धा (श्रवण-रुचि) जगाता है। यहाँ विवाह-उत्सव, अतिथि-सत्कार, गुरु-कृपा, दान और कुल-रीति, ये सब ‘धर्म-आचर
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और ‘सगुण-साकार के सौंदर्य में चित्त-स्थापन’। बालकाण्ड मन को कथा-श्रवण योग्य बनाता है, नाम, रूप, गुण, लीला के माध्यम से चित्त की मलिनता घटाकर उसे मंगल-लग्न (अनुकूल काल) की
सोपान-प्रथम: ‘श्रद्धा का जन्म’ और ‘सम्बन्ध-स्थापन’ का द्वार। बालकाण्ड में भक्ति का अंकुर ‘सगुण-लीला’ के माध्यम से हृदय में उतरता है, गुरु, कुल, समाज, और विवाह-समारोह जैसे लोक-आधारों को ‘ईश्वर-सान्निध्य
Every verse that names Dasharatha
114 verses
- 1.2.33
Nagpapakumbaba ako sa lungsod ng Ayodhya na lubhang banal, at sa ilog na Sarayu na sumisira sa mga bahid ng panahong Kali. Pagkatapos ay nagbibigay-galang ako sa mga lalaki at babae ng lungsod, na sa kanila ay hindi kaunti ang pagmamahal…
- 1.12.239
Kung hindi Siya nakikilala, kahit ang hindi totoo ay itinuturing na totoo, tulad ng, sa kamangmangan sa lubid, ito ay kinikilala bilang ahas. Kapag Siya ay nakikilala, ang palabas ng mundo ay napagmamasdan; tulad ng paggising, ang ilusyon…
- 1.12.252
Siya na pinupurihan ng mga Veda at ng mga pantas sa maraming paraan, at kinalalagyan ng mga rishi sa pagmumuni-muni, Siya, ang Panginoong iyon, ay nagwika bilang anak ni Dasharatha, ang Soberano ng Kosala, para sa kapakanan ng Kanyang mga…
- 1.13.261
Bagaman pinatay na ng Panginoon, ang kalayaan ay hindi ibinigay, sapagkat ang salita ng brahmin ay ginawang tumalab sa loob ng tatlong kapanganakan. Minsan, para sa kanilang kapakanan, ang may pag-ibig sa mga deboto ay kumatha ng katawan.…
- 1.19.391
Huwag kayong matakot, mga rishi, Siddha at mga panginoon ng mga diyos; para sa inyo ay kukunin Ko ang anyong tao. Kasama ang mga bahagi ng Aking sarili, ay magkakatawang-tao Ako sa marangal na angkan ng Araw. Si Kashyapa at si Aditi ay…
- 1.19.393
Ang lahat ng mga diyos ay nagbalik sa kani-kanilang tahanan, at ang lupa rin, naging payapa ang isip nito. Anumang utos na ibinigay ni Brahma, nagalak ang mga diyos na sundin ito at hindi na nagpaliban pa. Sila'y nagkatawang mga nilalang…
- 1.20.403
Sa pagkakarinig ng iyak ng sanggol, na mas mahal kaysa lahat ng musika, ang mga reyna ay dumating sa may paggalang na pagmamadali. Ang mga katulong ay tumakbo nang may kagalakan; ang buong mamamayan ng lungsod ay lubos na nalulugod sa…
- 1.21.423
Sa maraming paraan si Hari isinagawa ang Kanyang mga paglalarong pambata, at nagkaloob ng labis na kagalakan sa Kanyang mga lingkod. Nang lumipas ang kaunting panahon, ang lahat ng apat na kapatid ay lumaki, sa kagalakan at kaaliwan ng…
- 1.21.438
Nang marinig ng hari ang mga salitang hindi kanais-nais, nanginginig ang kanyang puso, at ang kinang ng kanyang mukha ay nalanta. "Sa katandaan ko ay nakakuha ako ng apat na anak. O Brahmin, ikaw ay nagsalita nang hindi nag-iisip."…
- 1.22.452
Sabihin mo, panginoon, sino ang dalawang batang lalaking magandang ito. Sila ba ang hiyas ng angkan ng mga rishi, o ang tagapagtanggol ng angkan ng mga hari? O kaya iyon bang Brahman na Pinakamataas, na inawit ng mga Veda ng "hindi ito…
- 1.23.462
Sabihin mo, kaibigan, sino kaya ang nasa anyong pisikal na hindi mabibighani sa pagkakita sa kagandahang ito? Isa sa kanila ang nagsalita nang may mahinahin at mapagmahal na tinig: "Makinig ka, matalinong kaibigan, sa narinig ko." "Ang…
- 1.25.512
Si Rama ay pakakasalan si Sita, na inaalis ang pagmamataas ng mga hari. Sino ang makakapanalo sa labanan sa mga bihasa sa giyera, ang mga mandirigma ni Dasharatha?
- 1.27.560
Nang makita ang nakakatakot na anyo ni Parashurama, tumayo ang lahat ng hari, nanginginig at labis na natatakot. Bawat isa ay nagpapahayag ng sariling pangalan kasama ng pangalan ng kanyang ama, at lahat ay nagsimulang magpatirapa at…
- 1.29.596
Magpadala ng mga sugo sa lungsod ng Ayodhya, upang pumunta at anyayahan si Haring Dasharatha at dalhin siya rito. Ang hari ay nagalak at nagsabi, "Mabuti, mabuting ginoo," at sa oras na iyon ay pinatawag niya ang mga sugo at ipinadala.…
- 1.30.602
Dumating ang mga sugo sa banal na lungsod ni Rama, at nagalak na makita ang kagandahan nito. Sa pintuan ng hari ay ipinaabot nila ang balita ng kanilang pagdating, at nang marinig ito ni Haring Dasharatha, ipinatawag niya sila. Nagyukod…
- 1.30.603
'Mabuti ba ang aming mga minamahal na kapatid? Sa anong lupain sila naroroon? Sabihin ninyo sa amin.' Sa pagkakarinig ng mga salitang puno ng pagmamahal at pagpapakumbaba, ang hari ay muling binasa ang liham.
- 1.30.604
Nang marinig ang sulat, ang dalawang kapatid ay nanginig sa galak; ang kanilang matinding pag-ibig ay hindi naipigil sa kanilang mga katawan. Nang makita ang dalisay na pag-ibig ni Bharata, buong kapulungan ay nakaramdam ng tanging galak.…
- 1.30.605
Pakinggan mo, O Hari: sa mga hiyas na nasa korona ng mga hari, walang sinumang kasing pinagpala mo. Si Rama at si Lakshmana, na mga anak nila, ay ang dalawang palamuti ng sanlibutan.
- 1.30.606
Ang mga anak mo ay hindi karapat-dapat tanungin kung sino sila; sila ay mga leon sa mga tao, na nagliliwanag sa tatlong mundo. Sa harap ng kaluwalhatian at kapangyarihan ng dalawa, ang buwan ay mukhang malabo at ang araw ay tila malamig.…
- 1.30.607
Doon, o dakilang hari, pakinggan mo: si Rama, ang hiyas ng angkan ng Raghu, pinutol ang busur nang walang pinaghirapan, kung paano pinuputol ng elepante ang tangkay ng lotus.