Rig Veda Sukta 67
Mandala 9Sukta 6732 Mantras

Sukta 67

Sukta 9.67

Devata

Soma Pavamana

บทสรรเสริญโสมปวามานะนี้ยกย่องโสมที่ถูกคั้นแล้ว เมื่อไหลผ่านตะแกรงกรองก็ยิ่งผ่องใส มีกำลัง และเหมาะแก่การเสวยของเหล่าเทพในพิธีบูชายัญ บทต่าง ๆ เฉลิมฉลองกระแสอันรวดเร็วของโสม อำนาจของเขาในการประทานทรัพย์ พละกำลัง และความบริบูรณ์แห่งแรงบันดาลใจ ตลอดจนบทบาทของเขาในฐานะ “รส” อันประณีตที่ฤๅษีผู้เห็นธรรมรวบรวมไว้ ตอนท้ายลงด้วยผลแห่งคาถา (ผลศรุติ) ว่าผู้สาธยายบทปวามานีจะได้รับการหล่อเลี้ยงจากสรัสวตีด้วยน้ำนม เนยใส น้ำผึ้ง และน้ำ—สัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์ที่เกิดจากแรงบันดาลใจ

Mantras

Mantra 1

त्वं सोमासि धारयुर्मन्द्र ओजिष्ठो अध्वरे । पवस्व मंहयद्रयिः ॥

ท่านคือโสมะ ผู้ทรงค้ำจุนสายน้ำ ผู้ยังความรื่นรมย์ ผู้ทรงฤทธิ์ยิ่งในพิธีบูชา ขอจงไหลชำระตนให้บริสุทธิ์ นำทรัพย์สมบัติอันอุดม (รายิ) มาสู่เรา

Mantra 2

त्वं सुतो नृमादनो दधन्वान्मत्सरिन्तमः । इन्द्राय सूरिरन्धसा ॥

ท่านเมื่อถูกคั้นแล้ว ย่อมยังมนุษย์ให้ยินดี; ท่านเป็นผู้ทรงไว้และเป็นผู้ทำให้มึนเมายิ่งนัก—ผู้ประทานด้วยแรงดลใจ ผู้มอบแก่นโสมะ (Soma-rasa) แด่อินทรา (Indra).

Mantra 3

त्वं सुष्वाणो अद्रिभिरभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥

ท่านเมื่อถูกคั้นอย่างดีด้วยศิลาคั้น ย่อมไหลมาหาเรา พร้อมเสียงกู่ก้องกังวาน; ท่านนำพาพลังอันรุ่งเรืองและสูงสุด (śuṣma) มาด้วย.

Mantra 4

इन्दुर्हिन्वानो अर्षति तिरो वाराण्यव्यया । हरिर्वाजमचिक्रदत् ॥

อินทุ (Indu) เมื่อถูกเร่งเร้า ย่อมไหลไป ตามหนทางอันไม่เสื่อมสลาย ข้ามพ้นเครื่องห่อหุ้มที่ล้อมไว้; พลังสีทองอร่ามร้องประกาศวาชะ (vāja: พลัง/ชัยชนะ/อาหารแห่งชัย) ประหนึ่งประกาศชัยแห่งการก้าวหน้าของวิญญาณ.

Mantra 5

इन्दो व्यव्यमर्षसि वि श्रवांसि वि सौभगा । वि वाजान्त्सोम गोमतः ॥

โอ อินทุ (Indu) เอ๋ย ท่านไหลกว้างผ่านเครื่องกรอง; ท่านแผ่ “ศรวัส” (śravas) อันปลุกให้ตื่น ท่านแผ่สิริมงคล (saubhāga); ท่านแผ่พลังชัยชนะ (vāja)—โอ โสมะ (Soma) ผู้มั่งมีรัศมีแห่ง “โค” (go) คือแสง ผู้บริบูรณ์ด้วยความอุดมอันส่องสว่าง.

Mantra 6

आ न इन्दो शतग्विनं रयिं गोमन्तमश्विनम् । भरा सोम सहस्रिणम् ॥

โอ อินทุ (Indu) เอ๋ย จงนำมาสู่เรา ความบริบูรณ์ร้อยเท่า—ทรัพย์ที่มั่งมีแสงแห่ง “โค” (go) และมีกำลังอัศวิน (aśvin) คือพลังเร่งรุดแห่งความก้าวหน้า; โอ โสมะ (Soma) เอ๋ย จงแบกพาความอุดมพันสายธารเข้าสู่ความเป็นไปของเรา.

Mantra 7

पवमानास इन्दवस्तिरः पवित्रमाशवः । इन्द्रं यामेभिराशत ॥

อินทุผู้ชำระให้บริสุทธิ์ทั้งหลาย ผู้เคลื่อนไหวรวดเร็ว ล่วงพ้นเครื่องกรองไป และด้วยยามะ (yāma) คือการเดินทางของตน เข้าถึงอินทรา (Indra)—ประสานความปีติที่ถูกทำให้กระจ่างกับพลังแห่งอำนาจอันส่องสว่าง.

Mantra 8

ककुहः सोम्यो रस इन्दुरिन्द्राय पूर्व्यः । आयुः पवत आयवे ॥

แก่นรสแห่งโสม—อินทุ (Indu)—เพื่ออินทรา ผู้เก่าแก่และเลิศยิ่ง ยืนดุจยอดแห่งรสและความรื่นรมย์. มันไหลไปสู่ผู้แสวงหาอายุขัย เป็นอายุขัยเอง หล่อเลี้ยงความสืบเนื่องแห่งชีวิต.

Mantra 9

हिन्वन्ति सूरमुस्रयः पवमानं मधुश्चुतम् । अभि गिरा समस्वरन् ॥

เหล่าผู้ส่องประกายเร่งเร้าวีรบุรุษนั้น—โสมผู้ชำระตน ผู้หยดน้ำผึ้ง; บทสรรเสริญทั้งหลายมุ่งสู่เขา ประสานเป็นเสียงเดียวกัน.

Mantra 10

अविता नो अजाश्वः पूषा यामनियामनि । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥

ขอปูษัน (Pūṣan)—ผู้เกื้อหนุนของเรา ผู้มีแพะและม้า—จงเป็นผู้พิทักษ์เราในทุกย่างก้าวแห่งการเดินทาง; ขอท่านประทานความหล่อเลี้ยงและความอิ่มเอมในเรา.

Mantra 11

अयं सोमः कपर्दिने घृतं न पवते मधु । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥

โสมะนี้ไหลเพื่อกปัรทิน (Kapardin) ดุจฆฤตะ (ghṛta) อันใสกระจ่าง เป็นความหวานเอง; ขอท่านโปรดให้เรามีส่วนและได้รับการหล่อเลี้ยงท่ามกลาง “กัญญา” (kanyā) คือพลังอันสดใหม่ตื่นรู้ทั้งหลายของภาวะชีวิต.

Mantra 12

अयं त आघृणे सुतो घृतं न पवते शुचि । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥

โอ้ผู้เรืองร้อน (āghṛṇe) โสมะที่คั้นแล้วนี้ไหลบริสุทธิ์ดุจฆฤตะ (ghṛta) อันใส; ขอให้มันประทานการหล่อเลี้ยงและการเสวยอันชอบธรรมแก่เราท่ามกลาง “กัญญา” (kanyā) คือพลังอันใหม่เสมอ เพื่อให้ความเจริญงอกงามของเราดำเนินไปในความกระจ่าง.

Mantra 13

वाचो जन्तुः कवीनां पवस्व सोम धारया । देवेषु रत्नधा असि ॥

โสมะเอ๋ย จงชำระตนด้วยธาราอันไหลริน; ท่านคือแรงขับอันมีชีวิต (jantu) แห่งวาจาของกวีฤๅษีทั้งหลาย และในหมู่เทพ ท่านคือผู้ทรงและวางไว้ซึ่งรัตนะ (ratnadhā) คือทรัพย์อันล้ำค่า.

Mantra 14

आ कलशेषु धावति श्येनो वर्म वि गाहते । अभि द्रोणा कनिक्रदत् ॥

เขาพุ่งเข้าสู่บรรดาภาชนะ (กละศะ) ทั้งหลาย; ดุจเหยี่ยว (ศเยนะ) เขาดำดิ่งฝ่าผืนที่ปกคลุม และส่งเสียงร้องเหนือรางไม้ (โทฺรณา)—โสมะรุดหน้าไปสู่ที่นั่งแห่งการบูชาภายในเรา.

Mantra 15

परि प्र सोम ते रसोऽसर्जि कलशे सुतः । श्येनो न तक्तो अर्षति ॥

โอ้โสมะ เมื่อท่านถูกคั้น รสะ (rasa) อันเป็นแก่นแท้ของท่านก็ถูกปลดปล่อยอย่างเต็มเปี่ยมลงสู่ภาชนะ; ท่านพวยพุ่งไปดุจเหยี่ยวที่ถูกเร่งเร้า—เป็นกระแสเชี่ยวแห่งความรื่นรมย์อันใสกระจ่าง.

Mantra 16

पवस्व सोम मन्दयन्निन्द्राय मधुमत्तमः ॥

โสมะเอ๋ย จงไหลชำระตนให้บริสุทธิ์ พลางยังอินทระให้รื่นรมย์; เพื่ออินทระ จงเป็นผู้เปี่ยมด้วยน้ำผึ้งยิ่งที่สุด—เข้มข้นด้วยความปีติยิ่งที่สุด.

Mantra 17

असृग्रन्देववीतये वाजयन्तो रथा इव ॥

กระแสโสมะ (Soma) เหล่านั้นถูกปล่อยออกเพื่อความรื่นรมย์ของเหล่าเทพ ดุจรถศึกที่แล่นไปชิงรางวัล—ไหลรุกคืบด้วยแรงคั้น อุ้มพลังอันอุดมเต็มเปี่ยม.

Mantra 18

ते सुतासो मदिन्तमाः शुक्रा वायुमसृक्षत ॥

กระแสโสมะที่คั้นแล้วเหล่านั้น—มึนเมายิ่งนัก สว่างผ่องใสบริสุทธิ์—ถูกปล่อยไปสู่ วายุ (Vāyu) ผู้เป็นลมหายใจแห่งชีวิต เพื่อให้เทพแห่งชีพจรได้รับความรื่นรมย์อันใสกระจ่าง.

Mantra 19

ग्राव्णा तुन्नो अभिष्टुतः पवित्रं सोम गच्छसि । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥

โอ้โสมะ ผู้ถูกคั้นด้วยศิลาและได้รับการสรรเสริญ เจ้าไปสู่เครื่องกรอง; เจ้าบรรจุพลังวีรบุรุษอันสูงส่งไว้ในบทสรรเสริญของเรา และสถาปนาพลังชัยชนะไว้ในถ้อยเปล่งแห่งวิญญาณ.

Mantra 20

एष तुन्नो अभिष्टुतः पवित्रमति गाहते । रक्षोहा वारमव्ययम् ॥

โสมะนี้ถูกผลักดันออกมาและได้รับการสรรเสริญ ก็พุ่งล้ำผ่านตะแกรงกรองไป; เป็นผู้สังหารความมืดแห่งรากษส จึงเข้าสู่เครื่องคุ้มครองอันไม่เสื่อมสลาย.

Mantra 21

यदन्ति यच्च दूरके भयं विन्दति मामिह । पवमान वि तज्जहि ॥

ไม่ว่าความกลัวใดจะมาพบข้าพเจ้า ณ ที่นี้—ใกล้หรือไกล—โอ ปวะมานะ โปรดฟาดฟันให้สิ้นและสลายมันไป; ขอธารที่ถูกชำระแล้วชะล้างความครั่นคร้ามออกจากตัวตนของข้าพเจ้า.

Mantra 22

पवमानः सो अद्य नः पवित्रेण विचर्षणिः । यः पोता स पुनातु नः ॥

ขอปวะมานะในวันนี้ชำระเราด้วยตะแกรงกรอง—ผู้แผ่การงานไปทั่ว; ผู้เป็นปุโรหิตผู้ชำระภายใน (โปตา) ขอท่านชำระเราให้บริสุทธิ์.

Mantra 23

यत्ते पवित्रमर्चिष्यग्ने विततमन्तरा । ब्रह्म तेन पुनीहि नः ॥

โอ อัคนี (Agni) พลังชำระล้างของท่าน—ซึ่งแผ่กว้างอยู่ภายในรัศมีแห่งเปลวไฟของท่าน; ด้วยพรหมัน (Brahman) คือพระวาจาภายในและพลังแห่งสัจจะนั้น ขอจงชำระเราให้บริสุทธิ์เถิด.

Mantra 24

यत्ते पवित्रमर्चिवदग्ने तेन पुनीहि नः । ब्रह्मसवैः पुनीहि नः ॥

โอ อัคนี (Agni) ผู้ชำระล้างของท่านอันสว่างดุจเปลวเพลิง—ด้วยสิ่งนั้นขอจงชำระเราให้บริสุทธิ์; และด้วยแรงเร้า (sava) แห่งพรหมัน (Brahman) คือพระวาจาอันดลใจ ขอจงชำระเราให้บริสุทธิ์.

Mantra 25

उभाभ्यां देव सवितः पवित्रेण सवेन च । मां पुनीहि विश्वतः ॥

โอ สวิตฤ (Savitar) ผู้เป็นเทพ ด้วยทั้งสอง—เครื่องชำระล้างของท่านและแรงเร้า (sava) ของท่าน—ขอจงชำระข้าพเจ้าให้บริสุทธิ์จากทุกทิศ ในทุกส่วนแห่งความเป็นข้าพเจ้า.

Mantra 26

त्रिभिष्ट्वं देव सवितर्वर्षिष्ठैः सोम धामभिः । अग्ने दक्षैः पुनीहि नः ॥

ด้วยพลังสามประการ โอ้สวิตฤผู้เป็นเทพ ด้วยฤทธานุภาพแห่งโสมะอันยิ่งใหญ่ที่สุด—โอ้อัคนี ด้วยพลังอันสัมฤทธิ์ผลของท่าน (ทักษะ) ขอจงชำระเราให้บริสุทธิ์เถิด

Mantra 27

पुनन्तु मां देवजनाः पुनन्तु वसवो धिया । विश्वे देवाः पुनीत मा जातवेदः पुनीहि मा ॥

ขอหมู่ญาติแห่งเทพทั้งหลายจงชำระข้าพเจ้า ขอเหล่าวสุจงชำระข้าพเจ้าด้วยความคิดที่ตื่นรู้ (ธิยา) ขอเทพทั้งปวงจงชำระข้าพเจ้า โอ้ชาตเวทัส จงชำระข้าพเจ้าเถิด

Mantra 28

प्र प्यायस्व प्र स्यन्दस्व सोम विश्वेभिरंशुभिः । देवेभ्य उत्तमं हविः ॥

จงเพิ่มพูนจนเต็มเปี่ยม จงไหลหลั่งออกมา โอ้โสมะ พร้อมด้วยรัศมีทั้งปวงของท่าน (อํศุ) จงเป็นเครื่องบูชาสูงสุดแด่เทพทั้งหลาย

Mantra 29

उप प्रियं पनिप्नतं युवानमाहुतीवृधम् । अगन्म बिभ्रतो नमः ॥

เราทั้งหลายเข้าไปใกล้ผู้เป็นที่รัก—พลังหนุ่มแน่นผู้ขยันไม่หยุด ผู้เจริญเพิ่มด้วยเครื่องบูชา; เราถือไว้ซึ่งนมัสการ แล้วน้อมเข้าไปใกล้.

Mantra 30

अलाय्यस्य परशुर्ननाश तमा पवस्व देव सोम । आखुं चिदेव देव सोम ॥

ขวานของเขาทำลายเครื่องกีดขวางอันเชื่องช้าแล้ว; เพราะฉะนั้นจงไหลไปเถิด โสมะผู้เป็นเทพ (Soma)—แม้แต่ ‘หนู’ แห่งความมืดที่คอยแทะกินเล็กน้อยนั้นด้วย โสมะผู้เป็นเทพ.

Mantra 31

यः पावमानीरध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् । सर्वं स पूतमश्नाति स्वदितं मातरिश्वना ॥

ผู้ใดสาธยายหรือศึกษาโศลกปวะมานี (Pavamānī)—รสะ (rasa) อันเป็นแก่นสารที่ฤๅษีทั้งหลายรวบรวมไว้—ผู้นั้นย่อมเสวยทั้งหมดนั้น: สิ่งที่ชำระแล้ว และหวานชื่นด้วยมาทริศวาน (Mātariśvan).

Mantra 32

पावमानीर्यो अध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् । तस्मै सरस्वती दुहे क्षीरं सर्पिर्मधूदकम् ॥

ผู้ใดสาธยายคาถาปวะมานี (Pavamānī)—แก่นรสที่เหล่าฤษี (ṛṣi) รวบรวมไว้—แด่ผู้นั้น สรัสวตี (Sarasvatī) ย่อมรีดน้ำนม เนยใส (กี) น้ำผึ้ง และน้ำ: เป็นเครื่องหล่อเลี้ยงแห่งจิตสำนึกอันผ่องใส

Frequently Asked Questions

The main deity is Soma Pavamāna—Soma as he is purified while flowing through the ritual filter, becoming fit to be offered to the gods.

It celebrates Soma’s purification and swift, powerful flow in the sacrifice, and asks him to bring abundance, strength, and inspired fullness to the worshipper.

The final verse gives a ‘fruit of recitation’: one who recites the Pavamānī verses receives Sarasvatī’s nourishment—milk, ghee, honey, and water—symbolizing prosperity and inspired speech.

Ask anything about Sukta 67 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App