
Sukta 9.63
Pavamāna Soma hymns (traditional attribution varies by collection; commonly ‘Pavamāna’ seers within Soma Maṇḍala)
Soma Pavamāna
Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables typical for Soma Maṇḍala)
ฤคเวท 9.63 เป็นสุกตะแห่งโสมปวมานะ (โสมผู้ชำระตนเอง) ที่ประกอบพิธีคั้นและกรองโสมผ่านปวิตระ สรรเสริญความรื่นรมย์หวานชื่นอันทำให้เคลิบเคลิ้ม (มท) และอำนาจของโสมในการประทานความอุดมสมบูรณ์ (รยิ) เกียรติยศชื่อเสียง (ศฺรวส) และพลังวีรบุรุษ (สุ-วีรฺย) ด้วยจังหวะฉันท์คายตรีเป็นแกน บทสวดเร้าโสมซ้ำแล้วซ้ำเล่าให้ “ไหล” มาสู่ผู้บูชายัญ นำพลังทิพย์เข้าสู่ชีวิตมนุษย์ และลงท้ายด้วยคำวอนขอทรัพย์อันพึงปรารถนาทั้งปวง—ทั้งฟ้าและดิน—ให้มั่นคงด้วยการหลั่งไหลของโสมผู้บริสุทธิ์
Mantra 1
आ पवस्व सहस्रिणं रयिं सोम सुवीर्यम् । अस्मे श्रवांसि धारय ॥
จงไหลมาหาเราเถิด โสมะ (Soma) ผู้ทรงนำความอุดมอันพันเท่า (rayi) และพลังวีรบุรุษแท้ (su-vīrya); ขอทรงสถาปนาในเราซึ่งศราวัส (śravas) คือเกียรติยศอันได้ยินจากสัจจะที่ดลใจ.
Mantra 2
इषमूर्जं च पिन्वस इन्द्राय मत्सरिन्तमः । चमूष्वा नि षीदसि ॥
ท่านทำให้ในเราพูนขึ้นซึ่งอิษ (iṣ) คือเจตจำนงแห่งความรื่นรมย์ และอูรช์ (ūrj) คือพลังหล่อเลี้ยง; โอ้ผู้ให้ความมึนเมาแก่พระอินทระ (Indra) ยิ่งนัก ท่านประทับนั่งในถ้วยทั้งหลาย—สงบลงสู่ภาชนะที่จัดเตรียมไว้.
Mantra 3
सुत इन्द्राय विष्णवे सोमः कलशे अक्षरत् । मधुमाँ अस्तु वायवे ॥
โสมที่คั้นแล้ว ได้ไหลลงสู่หม้อกรอง (กละศะ) เพื่ออินทระและเพื่อวิษณุ; ขอให้เขาเป็นผู้เปี่ยมด้วยน้ำผึ้งเพื่อวายุ (Vāyu) เถิด.
Mantra 4
एते असृग्रमाशवोऽति ह्वरांसि बभ्रवः । सोमा ऋतस्य धारया ॥
โสมเหล่านี้ ผู้มีสีเหลืองน้ำตาลและรวดเร็ว ได้พุ่งออกไป ล่วงพ้นความคดเคี้ยวทั้งหลาย; โสมดำเนินไปตามธารแห่ง ṛta (ฤตะ—ระเบียบอันเที่ยงธรรม).
Mantra 5
इन्द्रं वर्धन्तो अप्तुरः कृण्वन्तो विश्वमार्यम् । अपघ्नन्तो अराव्णः ॥
เมื่อเพิ่มพูนอินทระ เหล่าผู้กระทำงาน (apturaḥ) ย่อมทำให้ทุกสิ่งเป็น ārya (อารยะ—ความสูงส่ง); และขจัดความยากไร้ให้พ้นไป.
Mantra 6
सुता अनु स्वमा रजोऽभ्यर्षन्ति बभ्रवः । इन्द्रं गच्छन्त इन्दवः ॥
เมื่อคั้นแล้ว เหล่าผู้มีสีทองน้ำตาลก็พวยพุ่งไปตามทางของตน เข้าสู่แดนเรืองรอง; หยดโสมะเหล่านี้มุ่งไปสู่อินทระ—มุ่งสู่พลังที่ชิงเอาแสงสว่าง.
Mantra 7
अया पवस्व धारया यया सूर्यमरोचयः । हिन्वानो मानुषीरपः ॥
ด้วยธารานี้จงไหลไปเถิด โอ โสมะ—ธารานี้เองที่ทำให้สุริยะส่องประกาย; เจ้าขับเคลื่อนสายน้ำของมนุษย์ ผลักดันกระแสแห่งสภาวะของเราให้มุ่งสู่ความสว่างรู้.
Mantra 8
अयुक्त सूर एतशं पवमानो मनावधि । अन्तरिक्षेण यातवे ॥
ผู้เรืองรองได้เทียมม้าฉับไวแล้ว; ปวะมานะตั้งอยู่เหนือมโน จึงเดินทางผ่านอันตริกษะ—เคลื่อนไปในระหว่างแผ่นดินกับสวรรค์ ในทุ่งแห่งการก่อเกิดภายใน.
Mantra 9
उत त्या हरितो दश सूरो अयुक्त यातवे । इन्दुरिन्द्र इति ब्रुवन् ॥
ยิ่งกว่านั้น ผู้ส่องประกายได้เทียมม้าสีน้ำตาลทองสิบตัวเพื่อการเดินทาง; หยดอันสว่างไสว—อินทุ (Indu)—ก้าวออกไปประกาศว่า “เราคืออินทรา (Indra)”.
Mantra 10
परीतो वायवे सुतं गिर इन्द्राय मत्सरम् । अव्यो वारेषु सिञ्चत ॥
จงรินโดยรอบเพื่อวายุ (Vāyu) โสมะ (Soma) ที่คั้นแล้ว และเพื่ออินทรา (Indra) ความรื่นรมย์อันทำให้เคลิบเคลิ้ม; ให้เครื่องกรองขนแกะหยดลงสู่กระแสทั้งหลาย เพื่อให้น้ำหวานที่ชำระแล้วแผ่ไปตามทางแห่งบทสรรเสริญ.
Mantra 11
पवमान विदा रयिमस्मभ्यं सोम दुष्टरम् । यो दूणाशो वनुष्यता ॥
โอ้โสมะ (Soma) ผู้ชำระตนเอง จงค้นพบเพื่อเราซึ่งรายิ (Rayi, ความอุดมสมบูรณ์) อันยากจะข้ามพ้น; เพื่อว่าพลังทั้งหลายที่นำความเสื่อมถอยจะถูกปราบและหันมารับใช้เจตจำนงอันใฝ่สูง.
Mantra 12
अभ्यर्ष सहस्रिणं रयिं गोमन्तमश्विनम् । अभि वाजमुत श्रवः ॥
ขอท่านจงหลั่งไหลมาสู่เรา พร้อมด้วย Rayi (ทานแห่งความอุดม) อันพันเท่า อุดมด้วยโคและด้วยอาชวินคือม้าอันรวดเร็ว; และขอจงผลักดัน Vāja (พลังชัยและความบริบูรณ์แห่งกำลัง) ตลอดจน Śravas (เกียรติยศชื่อเสียง) มาสู่เราด้วยเถิด.
Mantra 13
सोमो देवो न सूर्योऽद्रिभिः पवते सुतः । दधानः कलशे रसम् ॥
โสมะ เทพผู้ดุจสุริยะ ถูกหินบีบคั้นให้ไหลออกมา; เขาหลั่งไหลในความชำระให้บริสุทธิ์ แบกและสถาปนา Rasa (แก่นรสอันเป็นอมฤต) ไว้ใน Kalaśa (ภาชนะ) แห่งภาวะ.
Mantra 14
एते धामान्यार्या शुक्रा ऋतस्य धारया । वाजं गोमन्तमक्षरन् ॥
ธรรมาน (Dhāman) อันสูงส่งและสว่างไสวเหล่านี้ ได้หลั่งออกมาตามธารแห่ง Ṛta (ระเบียบอันเที่ยงธรรม); และได้เทหลั่ง Vāja (ความบริบูรณ์แห่งพลังชัย) อันมั่งคั่งดุจโค—เปี่ยมด้วยรัศมีแห่งญาณอันส่องสว่าง.
Mantra 15
सुता इन्द्राय वज्रिणे सोमासो दध्याशिरः । पवित्रमत्यक्षरन् ॥
โสมะที่คั้นแล้วเพื่ออินทระผู้ทรงวัชระ ผสมด้วยนมเปรี้ยว ได้ไหลล่วงผ่านเครื่องกรองอันศักดิ์สิทธิ์ เพื่อหล่อเลี้ยงพลังชัยชนะภายในเราในพระองค์นั้น.
Mantra 16
प्र सोम मधुमत्तमो राये अर्ष पवित्र आ । मदो यो देववीतमः ॥
จงก้าวไปเถิด โสมะผู้เปี่ยมด้วยความรื่นรมย์ดุจน้ำผึ้งยิ่งนัก จงไหลเข้าสู่เครื่องกรอง (pavitra) เพื่อทรัพย์สมบัติ—รายิ (Rayi) เพราะนี่คือความปีติ (mada) ที่สามารถนำพลังของเทพทั้งหลายมาเป็นของเราได้ยิ่งที่สุด.
Mantra 17
तमी मृजन्त्यायवो हरिं नदीषु वाजिनम् । इन्दुमिन्द्राय मत्सरम् ॥
ผู้แสวงหาทั้งหลายชำระเขา—ผู้มีสีเหลืองอมน้ำตาล ผู้ทรงพลัง—ในสายน้ำแห่งแม่น้ำทั้งหลาย: อินทุ (Indu) เพื่ออินทระ เป็นความรื่นรมย์อันเร้าใจที่ปลุกพลังแห่งชัยชนะ.
Mantra 18
आ पवस्व हिरण्यवदश्वावत्सोम वीरवत् । वाजं गोमन्तमा भर ॥
โสมะเอ๋ย จงไหลมาหาเราโดยความบริสุทธิ์—ทรงประกายทอง ทรงพลังอันรวดเร็ว ทรงเดชวีรบุรุษ; จงนำวาชะ (Vāja) อันอุดมด้วยโคแห่งแสงสว่างมาสู่เราเถิด.
Mantra 19
परि वाजे न वाजयुमव्यो वारेषु सिञ्चत । इन्द्राय मधुमत्तमम् ॥
ดุจการแข่งขันเพื่อวาชะ จงเทโสมะผู้ใฝ่ชัยชนะให้ไหลรอบด้านลงสู่ขนแกะสำหรับกรอง—ผู้หวานดุจน้ำผึ้งยิ่งนัก—เพื่ออินทรา; เพื่อให้พลังแห่งชัยชนะตั้งมั่น.
Mantra 20
कविं मृजन्ति मर्ज्यं धीभिर्विप्रा अवस्यवः । वृषा कनिक्रदर्षति ॥
เหล่าวิประผู้มีแรงบันดาลใจ ปรารถนาความเกื้อกูล ชำระกวีผู้ควรถูกชำระด้วยความคิดของตน; กระทิงร้องก้องแล้วพุ่งไปข้างหน้า—พลังอันกร้าวกล้าของความปีติที่ถูกทำให้ใสกระจ่าง.
Mantra 21
वृषणं धीभिरप्तुरं सोममृतस्य धारया । मती विप्राः समस्वरन् ॥
เหล่าฤๅษีทั้งหลายด้วยความคิดอันสว่างไสว ประสานเสียงพร้อมกันต่อโสมะผู้ทรงพลัง—ผู้บรรลุผลโดยฉับไว—ผู้ไหลไปตามธารแห่ง ṛta (ระเบียบแห่งสัจจะ)
Mantra 22
पवस्व देवायुषगिन्द्रं गच्छतु ते मदः । वायुमा रोह धर्मणा ॥
จงชำระตนให้บริสุทธิ์เถิด ผู้ประทานชีวิตอันเป็นทิพย์; ขอให้ความปีติเมา (mada) ของท่านไปถึงอินทระ และจงไต่ขึ้นสู่วายุ ด้วยธรรม (dharma) แห่งการกระทำอันแท้จริงของตน
Mantra 23
पवमान नि तोशसे रयिं सोम श्रवाय्यम् । प्रियः समुद्रमा विश ॥
โสมะผู้กำลังชำระให้บริสุทธิ์เอ๋ย จงตั้งมั่นในความรื่นรมย์ของเรา และจงนำ rayi—ความมั่งคั่งอันควรแก่การสดับด้วยแรงบันดาลใจ—มาให้; ผู้เป็นที่รักเอ๋ย จงเข้าสู่ความไพบูลย์ดุจมหาสมุทร
Mantra 24
अपघ्नन्पवसे मृधः क्रतुवित्सोम मत्सरः । नुदस्वादेवयुं जनम् ॥
ผู้ทำลายการคุกคามทั้งหลาย เจ้าย่อมชำระตนให้บริสุทธิ์; โสมะ (Soma) ผู้รู้เจตจำนง (krátu) ผู้ให้ความปีติเอิบอาบ—จงขับไล่หมู่ชนผู้ไม่ใฝ่หาเทพ (deva) ออกไปเถิด.
Mantra 25
पवमाना असृक्षत सोमाः शुक्रास इन्दवः । अभि विश्वानि काव्या ॥
โสมะผู้ชำระตนทั้งหลาย หยดอันสว่างไสว (indu) ได้ถูกปลดปล่อยแล้ว ไหลรุกหน้าเข้าหา ‘คาวยะ’ (kāvyā) ทั้งปวง—ถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์อันมีญาณทิพย์.
Mantra 26
पवमानास आशवः शुभ्रा असृग्रमिन्दवः । घ्नन्तो विश्वा अप द्विषः ॥
เหล่าผู้ชำระตน ผู้รวดเร็ว ผู้ผ่องใส—หยด (indu) ได้หลั่งไหลออกมา กำราบและขจัดความชิงชังและศัตรูทั้งปวงให้สิ้นไป.
Mantra 27
पवमाना दिवस्पर्यन्तरिक्षादसृक्षत । पृथिव्या अधि सानवि ॥
เหล่าผู้กำลังชำระให้บริสุทธิ์ ถูกปล่อยให้ไหลออกมาจากรอบฟ้า และจากแดนกลาง (antarikṣa) แล้วตั้งมั่นอยู่บนสันหลังของแผ่นดิน (sānu).
Mantra 28
पुनानः सोम धारयेन्दो विश्वा अप स्रिधः । जहि रक्षांसि सुक्रतो ॥
โสมาผู้ชำระตนให้บริสุทธิ์ ในกระแสที่ไหลริน; โอินทุ (Indu) จงขับไล่ความคดเคี้ยวทั้งปวง; ผู้แกร่งกล้าในกรรมอันชอบธรรม จงสังหารเหล่ารักษัส (rakṣas).
Mantra 29
अपघ्नन्त्सोम रक्षसोऽभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥
จงโค่นล้มเหล่ารักษัส (rakṣas) เถิด โสมะ; จงพุ่งทะยานไปข้างหน้า พร้อมเสียงร้องกึกก้อง; จงนำพลังเดชอันสูงสุดที่รุ่งเรือง (śuṣma) มาเถิด.
Mantra 30
अस्मे वसूनि धारय सोम दिव्यानि पार्थिवा । इन्दो विश्वानि वार्या ॥
โสมะเอ๋ย ขอทรงธำรงไว้เพื่อพวกเรา ซึ่งทรัพย์สมบัติทั้งทิพย์แห่งสวรรค์และแห่งแผ่นดิน; โอ้ อินทุ ขอทรงค้ำจุนในพวกเราซึ่งความบริบูรณ์อันพึงปรารถนาทั้งปวง.
An urgent invitation: Soma is called to flow toward the worshippers, bringing thousandfold abundance and heroic power, and to establish śravas (inspired hearing/fame) among them.
The hymn cycles through images of sweetness, purification, and forward motion—Soma’s honeyed ecstasy is framed as the force that draws divine powers near and converts ritual action into tangible prosperity.
Soma’s mada is declared the most god-winning (devavītama): the purified flow becomes the decisive means of obtaining divine assistance and expansive wealth (rayi).
The hymn closes by asking Soma/Indu to “hold” for the community all riches—both heavenly and earthly—sealing the rite’s aim as total, auspicious plenitude.
ā pavasva (Flow toward us)
mado yo devavītamaḥ
अस्मे वसूनि धारय सोम दिव्यानि पार्थिवा । इन्दो विश्वानि वार्या ॥It praises Soma as he is purified through the filter and asks him to bring prosperity (rayi), strength (vīrya), and inspired fame or right hearing (śravas) to the worshippers.
Because these verses are tied to the ritual moment when Soma juice is physically flowing through the pavitra (filter). The outward flow mirrors inner purification and the arrival of divine help.
In these hymns, mada is Soma’s uplifting, energizing ecstasy. It is treated as a sacred power that strengthens the mind and life-force and helps the sacrificer attract the gods’ support.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.