Sarga 30

Verse 1

ततस्तमक्षोभ्यबलंलङ्काधिपतयेचराः ।सुवेलेराघवंशैलेनिविष्टंप्रत्यवेदयन् ।।6.30.1।।

(เราจักกล่าว) ว่าพวกยักษ์ทั้งหลายภักดีแนบแน่นต่อทศกัณฐ์เพียงใด อานุภาพอันรุ่งโรจน์ของเขาบังคับบัญชาพวกเขาอย่างไร ความรุ่งเรืองอันยิ่งใหญ่ของลงกาเป็นเช่นไร และมหาสมุทรนั้นน่าสะพรึงกลัวเพียงใด

Verse 2

चाराणांरावणश्श्रुत्वाप्राप्तंरामंमहाबलम् ।जातोद्वेगोऽभवत्किञ्चिच्छार्दूलंवाक्यमब्रवीत् ।।6.30.2।।

ครั้นทศกัณฐ์ได้ฟังจากสายลับว่า พระรามผู้ทรงมหาพลได้มาถึงพร้อมกองทัพใหญ่ ก็เกิดความหวั่นไหวอยู่บ้าง แล้วตรัสแก่ศารทูละ

Verse 3

अयथावच्चतेवर्णोदीनश्चासिनिशाचर ।नासिकच्चिदमित्राणांक्रुद्धानांवशमागतः ।।6.30.3।।

โอ้ผู้ท่องราตรี สีหน้าของเจ้ามิเป็นดังควร และเจ้าดูทุกข์ร้อนนัก บอกมาเถิด—เจ้าตกอยู่ใต้อำนาจศัตรูผู้กริ้วโกรธหรือไม่

Verse 4

इतितेनानुशिष्टस्तुवाचंमन्दमुदीरयत् ।तदाराक्षसशार्दूलंशार्दूलोभयविह्वलः ।।6.30.4।।

เมื่อถูกเขาซักถามดังนั้น ศารฑูล ผู้หวาดหวั่นด้วยความกลัว จึงกล่าวด้วยเสียงแผ่วเบาต่อผู้เป็นพยัคฆ์ท่ามกลางเหล่ารากษส

Verse 5

नतेचारयितुंशक्याराजन्वानरपुङ्गवाः ।विक्रान्ताबलवन्तश्चराघवेणचरक्षिताः ।।6.30.5।।

ข้าแต่พระราชา สายลับของพระองค์ไม่อาจแทรกเข้าไปท่ามกลางเหล่าวานรผู้เป็นยอดได้ พวกเขากล้าหาญและทรงพลัง อีกทั้งอยู่ใต้การคุ้มครองของราฆวะ

Verse 6

नापिसम्भाषितुंशक्यास्सम्प्रश्नोऽत्रनलभ्यते ।सर्वतोरक्ष्यतेपन्थावानरैःपर्वतोपमै ।।6.30.6।।

แม้แต่จะสนทนากับพวกเขาก็มิอาจทำได้ ที่นั่นก็ไม่อาจซักถามได้เลย ทุกหนทางถูกเหล่าวานรผู้ดุจภูผาคุ้มกันไว้รอบด้าน

Verse 7

प्रविष्टमात्रेज्ञातोऽहंबलेतस्मिन्नचारिते ।बलाद्गृहीतोरक्षोभिर्बहुधाऽस्मिविचालितः ।।6.30.7।।

ทันทีที่ข้าพเจ้าเข้าไปในกองทัพนั้น ข้าพเจ้าก็ถูกจับได้ พวกทหารยามจับข้าพเจ้าด้วยกำลังและเหวี่ยงข้าพเจ้าไปมาหลายครั้ง

Verse 8

जानुभिर्मुष्टिभिर्दन्तेस्तलैश्चाभिहतोभृशम् ।परिणीतोऽस्मिहरिभिर्बलवद्भिरमर्षणैः ।।6.30.8।।

ข้าพเจ้าถูกทุบตีอย่างรุนแรงด้วยเข่า หมัด ฟัน และฝ่ามือ แล้วถูกเหล่าพยาวานรผู้ทรงพลังและโกรธแค้นลากตัวไปรอบๆ

Verse 9

परिणीयचसर्वत्रनीतोऽहंरामसंसदम् ।रुधिरादिग्धसर्वाङ्गोविह्वलश्चलितेन्द्रियः ।।6.30.9।।

หลังจากถูกพาตระเวนไปทั่วแล้ว ข้าพเจ้าก็ถูกนำตัวไปยังที่ประชุมของพระราม ร่างกายของข้าพเจ้าเปรอะเปื้อนไปด้วยเลือด สับสนงุนงง และสติสัมปชัญญะไม่อยู่กับเนื้อกับตัว

Verse 10

हरिभिर्वध्यमानश्चयाचमानःकृताञ्जलिः ।राघवेणपरित्रातोजीवामीतियदृच्छया ।।6.30.10।।

เขายังแจกแจงการแบ่งกองทัพและการจัดวางพาหนะทั้งหลาย; ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว วานรผู้ประเสริฐ—ผู้รู้ความจริง—ก็เริ่มเล่าเรื่องโดยพิสดาร

Verse 11

एषशैलैश्शिलाभिश्चपूरयित्वामहार्णवम् ।द्वारमाश्रित्यलङ्कायारामस्तिष्ठतिसायुधः ।।6.30.11।।

ครั้นทรงถมมหาสมุทรด้วยศิลาและก้อนหินใหญ่แล้ว พระรามผู้ทรงศัสตราวุธก็ประทับยืนอยู่ ณ ประตูแห่งลงกา พร้อมรบพร้อมสรรพ

Verse 12

गरुडव्यूहमास्थायसर्वतोहरिभिर्वृतः ।मांविसृज्यमहातेजालङ्कामेवाभिवर्तते ।।6.30.12।।

ทรงจัดกระบวนทัพชื่อ ‘ครุฑ’ และมีหมู่วานรห้อมล้อมรอบด้าน พระผู้ทรงเดชานุภาพ—ครั้นปล่อยข้าแล้ว—ก็รุกตรงสู่ลงกา

Verse 13

पुराप्राकारमायातिक्षिप्रमेकतरंकुरु ।सीतांवास्मैप्रयच्छाशुयुद्धंवाप्रदीयताम् ।।6.30.13।।

ก่อนที่เขาจะมาถึงเชิงกำแพง จงรีบทำสิ่งหนึ่งโดยพลัน: คืนพระนางสีดาให้เขาโดยเร็ว หรือไม่ก็จงยอมให้มีศึกสงคราม

Verse 14

मनसातंतदाप्रेक्ष्यतच्छ्रुत्वाराक्षसाधिपः ।शार्दूलंसुमहद्वाक्यमथोवाचसरावणः ।।6.30.14।।

ครั้นได้ฟังและพิจารณาในใจแล้ว ทศกัณฐ์ผู้เป็นจอมแห่งรากษส จึงกล่าวแก่ศารทูลด้วยถ้อยคำหนักแน่นยิ่ง

Verse 15

यदिमांप्रतियुध्येरन्देवगन्धर्वदानवाः ।नैवसीतांप्रदास्यामिसर्वलोकभयादपि ।।6.30.15।।

แม้เหล่าเทวะ คนธรรพ์ และทานพ จะยกมารบกับเรา และแม้จะต้องหวาดหวั่นต่อทั้งสามโลก เราก็มิอาจคืนพระนางสีดาได้

Verse 16

एवमुक्त्वामहातेजारावणःपुनरब्रवीत् ।चरिताभवतासेनाकेऽत्रशूराःप्लवङ्गमाः ।।6.30.16।।

ครั้นกล่าวดังนั้นแล้ว ทศกัณฐ์ผู้ทรงเดชจึงกล่าวอีกว่า: “เจ้าตระเวนดูในกองทัพเขามาแล้ว—ในหมู่วานรนี้ ใครบ้างคือวีรบุรุษ?”

Verse 17

कीदृशा: किंप्रभा: सौम्यवानरायेदुरासदाः ।कस्यपुत्राश्चपौत्राश्चतत्त्वमाख्याहिराक्षस:।। 6.30.17।।

“ท่านผู้สุภาพ วานรนักรบผู้เข้าถึงได้ยากเหล่านั้นเป็นเช่นไร—มีกำลังและรัศมีเดชอย่างไร? เป็นบุตรและหลานของผู้ใด? โอ้รากษส จงบอกความจริงแก่เราเถิด”

Verse 18

तथात्रप्रतिपत्स्यामिज्ञात्वातेषांबलाबलम् ।अवश्यंबलसङ् ख्यानंकर्तव्यंयुद्धमिच्छताम् ।।6.30.18।।

เราจักตัดสินใจว่าควรกระทำสิ่งใด ณ ที่นี้ เมื่อได้รู้กำลังและจุดอ่อนของพวกเขาแล้ว; สำหรับผู้ปรารถนาสงคราม การประเมินกำลังและจำนวนไพร่พลเป็นสิ่งจำเป็นยิ่ง

Verse 19

अथैवमुक्तश्शार्दूलोरावणेनोत्तमश्चरः ।इदंवचनमारेभेवक्तुंरावणसन्निधौ ।।6.30.19।।

ครั้นถูกราวณะตรัสดังนั้นแล้ว ศารทูละ—สายลับผู้ยอดเยี่ยม—ก็เริ่มกล่าวถ้อยคำนี้ต่อหน้าราวณะ

Verse 20

अथर्क्षरजसःपुत्रोयुधिराजासुदुर्जयः ।गद्गदस्याथपुत्त्रोऽत्रजाम्बवानितिविश्रुतः ।।6.30.20।।

แล้วเขากล่าวว่า: พระราชาโอรสแห่งฤกษราชา ยากยิ่งที่จะพิชิตในสนามรบ; และที่นี่ก็มีโอรสของคัทคทะ ผู้เลื่องนามว่า ชามพวาน

Verse 21

गद्गदस्यैवपुत्त्रोऽन्योगुरुपुत्र: शतक्रतोः ।कदनंयस्यपुत्रेणकृतमेकेनरक्षसाम् ।।6.30.21।।

ที่นี่มีโอรสของคัทคทะอีกผู้หนึ่ง—คือ ‘บุตรแห่งคุรุ’ และ (อีกผู้) แห่งศตกรตุ; ด้วยบุตรของเขาเพียงผู้เดียว ได้ก่อให้เกิดการสังหารหมู่ใหญ่หลวงแก่เหล่ารากษส

Verse 22

सुषेणश्चापिधर्मात्मापुत्रोधर्मस्यवीर्यवान् ।सौम्यस्सोमात्मजश्चात्रराजन् दधिमुखःकपिः ।।6.30.22।।

ที่นี่มีสุเสณะด้วย—ผู้มีธรรมเป็นจิตและทรงพลัง—กล่าวกันว่าเป็นโอรสแห่งธรรม; และที่นี่ ข้าแต่พระราชา มีวานรทัธิมุขผู้สุภาพ อุบัติจากโสมะ (พระจันทร์)

Verse 23

सुमुखोदुर्मुखश्चात्रवेगदर्शीचवानरः ।मृत्युर्वानररूपेणनूनंसृष्टस्स्वयम्भुवा ।।6.30.23।।

นี่คือสุมุขะ ทุรมุขะ และวานรนามเวคทรศี ณ ที่นี้ แน่แท้แล้ว พระสวายัมภู (พรหมา) ได้ทรงเนรมิตความตายเองให้มาในรูปนักรบวานร

Verse 24

पुत्त्रोहुतवहस्याथनीलस्सेनापतिस्स्वयम् ।अनिलस्यचपुत्त्रोऽत्रहनूमानितिविश्रुतः ।।6.30.24।।

นี่คือนีละ บุตรแห่งหุตวหะ (อัคนี) ผู้เป็นแม่ทัพด้วยตนเอง และที่นี่ก็มีบุตรแห่งอนิล (วายุ) ผู้เลื่องชื่อว่า หนุมาน

Verse 25

नप्ताशक्रस्यदुर्धर्षोबलवानङ्गदोयुवा ।मैन्दश्चद्विविदश्चोभौबलिनावश्विसम्भवौ ।।6.30.25।।पुत्त्रावैवस्वतस्यात्रपञ्चकालान्तकोपमाः ।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।।6.30.26।।दशवानरकोट्यश्चशूराणांयुद्धकाङ्क्षिणाम् ।श्रीमतांदेवपुत्त्राणांशेषंनाख्यातुमुत्सहे ।।6.30.27।।

อังคทะผู้เยาว์—หลานแห่งศักระ (อินทรา)—ทรงพลังและยากจะต้านทาน ไมณฑะและทวิวิดะ ทั้งสองเข้มแข็ง เป็นฝาแฝดบุตรแห่งอัศวิน และที่นี่มีบุตรทั้งห้าของไววัสวตะ (ยมะ)—คชะ ควากษะ ควายะ ศรภะ และคันธมาทนะ—ประหนึ่งผู้ทำลายล้างในกาลสิ้นยุค อีกทั้งมีวานรผู้กล้าสิบโกฏิ ใฝ่ศึกสงคราม มั่งคั่งและเป็นบุตรแห่งเทพ ส่วนที่เหลือข้าพเจ้าไม่อาจพรรณนาได้

Verse 26

नप्ताशक्रस्यदुर्धर्षोबलवानङ्गदोयुवा ।मैन्दश्चद्विविदश्चोभौबलिनावश्विसम्भवौ ।।6.30.25।।पुत्त्रावैवस्वतस्यात्रपञ्चकालान्तकोपमाः ।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।।6.30.26।।दशवानरकोट्यश्चशूराणांयुद्धकाङ्क्षिणाम् ।श्रीमतांदेवपुत्त्राणांशेषंनाख्यातुमुत्सहे ।।6.30.27।।

ชายหนุ่มผู้มีกายดุจสิงห์ผู้นี้ คือพระโอรสแห่งทศรถ ผู้ซึ่งสังหารทูษณะ และฆระ ตลอดจนตรีศิรัสด้วย

Verse 27

नप्ताशक्रस्यदुर्धर्षोबलवानङ्गदोयुवा ।मैन्दश्चद्विविदश्चोभौबलिनावश्विसम्भवौ ।।6.30.25।।पुत्त्रावैवस्वतस्यात्रपञ्चकालान्तकोपमाः ।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।।6.30.26।।दशवानरकोट्यश्चशूराणांयुद्धकाङ्क्षिणाम् ।श्रीमतांदेवपुत्त्राणांशेषंनाख्यातुमुत्सहे ।।6.30.27।।

บนแผ่นดินนี้ ไม่มีผู้ใดเสมอด้วยพระรามในวีรกรรม พระองค์ทรงสังหารวิราธะ และคพันธะด้วย ผู้ซึ่งน่ากลัวดุจความตายเอง

Verse 28

पुत्त्रोदशरथस्यैषसिंहसंहनोयुवा ।दूषणोनिहतोयेनखरश्चत्रिशिरास्तथा ।।6.30.28।।

ชายหนุ่มผู้มีกายดุจสิงห์ผู้นี้ คือพระโอรสแห่งทศรถ ผู้ซึ่งสังหารทูษณะ และฆระ ตลอดจนตรีศิรัสด้วย

Verse 29

नास्तिरामस्यसदृशोविक्रमेभुविकश्चन ।विराधोनिहतोयेनकबन्धश्चान्तकोपमः ।।6.30.29।।

บนแผ่นดินนี้ ไม่มีผู้ใดเสมอด้วยพระรามในวีรกรรม พระองค์ทรงสังหารวิราธะ และคพันธะด้วย ผู้ซึ่งน่ากลัวดุจความตายเอง

Verse 30

वक्तुंनशक्तोरामस्यनरःकश्चिद्गुणान् क्षितौ ।जनस्थानगतायेनयावन्तोराक्षसाहताः ।।6.30.30।।

ไม่มีมนุษย์ผู้ใดบนแผ่นดินสามารถพรรณนาคุณความดีของพระรามได้—พระองค์ผู้ทรงปราบเหล่ารากษสทั้งหลายที่ยกมาถึงชนะสถาน

Verse 31

लक्ष्मणश्चात्रधर्मात्मामातङ्गानामिवर्षभः ।यस्यबाणपथंप्राप्यनजीवेदपिवासवः ।।6.30.31।।

และนี่คือพระลักษมณ์ ผู้มีธรรมเป็นจิต ดุจพญาช้างผู้เป็นยอดแห่งหมู่ช้าง; ผู้ใดตกอยู่ในวิถีศรของท่าน แม้แต่วาสวะ (พระอินทร์) ก็ไม่อาจรอดชีวิต

Verse 32

श्वेतोज्योतिर्मुखश्चात्रभास्करस्यात्मसम्भवौ ।वरुणस्यचपुत्त्रोऽन्योःहेमकूटःप्लवङ्गमः ।।6.30.32।।विश्वकर्मसुतोवीरोनलःप्लवगसत्तमः ।विक्रान्तोबलवानत्रवसुपुत्रस्सदुर्धरः ।।6.30.33।।

ที่นี่มีศเวตะและชโยติมุขะด้วย ผู้บังเกิดจากภาสกร (พระสุริยะ); และยังมีเหมากูฏะ วานรผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นโอรสอีกองค์ของพระวรุณ

Verse 33

श्वेतोज्योतिर्मुखश्चात्रभास्करस्यात्मसम्भवौ ।वरुणस्यचपुत्त्रोऽन्योःहेमकूटःप्लवङ्गमः ।।6.30.32।।विश्वकर्मसुतोवीरोनलःप्लवगसत्तमः ।विक्रान्तोबलवानत्रवसुपुत्रस्सदुर्धरः ।।6.30.33।।

ที่นี่มีนละ วีรบุรุษโอรสแห่งวิศวกรรมัน ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่วานร; และที่นี่ก็มีทุรธระ โอรสแห่งวสุ ผู้กล้าหาญทรงพลัง ยากจะต้านทาน

Verse 34

राक्षसानांवरिष्ठश्चतवभ्रातावीभीषणः ।प्रतिगृह्यपुरींलङ्कांराघवस्यहितेरतः ।।6.30.34।।

และวิภีษณะน้องชายของท่าน ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่รากษส ได้รับมอบกรุงลงกาและภักดีต่อประโยชน์สุขของพระราฆพ

Verse 35

इतिसर्वंसमाख्यातंतवेदंवानरंबलम् ।सुवेलेऽधिष्ठितंशैलेशेषकार्येभवान्गतिः ।।6.30.35।।

ข้าพเจ้าได้รายงานเรื่องกองทัพวานรที่ตั้งอยู่ ณ เขา สุเวละ ให้ท่านทราบจนหมดสิ้นแล้ว สำหรับสิ่งที่ต้องทำต่อไป ท่านจงเป็นผู้ตัดสินใจเถิด