The Greatness of Bathing in the Ganges (Gaṅgā-snānā-mahātmya)

Verse 1

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि गंगाया दर्शने फलम् । यदुक्तं हि पुराणेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ १ ॥

วสุกล่าวว่า “โอ โมหินี จงฟังเถิด เราจักกล่าวผลแห่งการได้เห็นคงคา ตามที่เหล่ามุนีผู้เห็นสัจธรรมได้กล่าวไว้ในปุราณะทั้งหลาย”

Verse 2

भवंति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दशनात् । गंगासंदर्शनात्तद्वत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २ ॥

ดุจดังงูทั้งหลายหมดพิษเพราะถูกทารกษยะ (ครุฑ) กัด ฉันนั้น ผู้ใดได้เพียงเห็นพระแม่คงคา ก็หลุดพ้นจากบาปทั้งปวงได้

Verse 3

सप्तावरान् सप्तपरान् पितृंस्तेभ्यश्च ये परे । पुमांस्तारयते गंगां वीक्ष्य स्पृष्ट्वावगाह्य च ॥ ३ ॥

ผู้ใดได้เห็น สัมผัส และลงอาบในพระแม่คงคา ย่อมยังบรรพชนของตนให้พ้น—เจ็ดชั่วเหนือ เจ็ดชั่วใต้—แม้บรรพชนที่ไกลยิ่งกว่านั้นก็ยังได้ข้ามพ้น

Verse 4

दर्शनात्स्पर्शनात्पानात्तथा गंगेति कीर्तनात् । पुमान्पुनाति पुरुषाञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४ ॥

ด้วยการเห็น สัมผัส ดื่มน้ำ และสวดขับนาม “คงคา” บุคคลย่อมชำระตนให้บริสุทธิ์ และยังชำระผู้คนได้เป็นร้อยเป็นพัน

Verse 5

ज्ञानमैश्वर्यमतुलं प्रतिष्ठायुर्यशस्तथा । शुभानामाश्रमाणां च गंगादर्शनजं फलम् ॥ ५ ॥

การได้เห็นพระแม่คงคาย่อมนำมาซึ่งญาณ ความรุ่งเรืองอันหาที่เปรียบมิได้ เกียรติยศ อายุยืน และชื่อเสียง ตลอดจนผลอันเป็นมงคลแห่งอาศรมทั้งหลาย

Verse 6

सर्वेन्द्रियाणां चांचल्यं व्यसनानि च पातकम् । निर्घृणत्वं च नश्यंति गंगादर्शन मात्रतः ॥ ६ ॥

เพียงได้เห็นพระแม่คงคา ความฟุ้งซ่านของอินทรีย์ทั้งปวง ความติดข้องและเคราะห์ร้าย บาป และแม้ความโหดร้ายก็ย่อมดับสิ้น

Verse 7

परहिंसा च कौटिल्यं परदोषाद्यवेक्षणम् । दांभिकत्वं नृणां गंगादर्शनादेव नश्यति ॥ ७ ॥

ความเบียดเบียนผู้อื่น ความคดโกง การเพ่งโทษผู้อื่น และความหน้าซื่อใจคดของมนุษย์—สิ่งเหล่านี้ดับสิ้นได้เพียงด้วยการได้เห็นพระแม่คงคา

Verse 8

मुहुर्मुहुस्तथा पश्येत्स्पृशेद्वापि मुहुर्मुहुः । भक्त्या यदिच्छति नरः शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ ८ ॥

พึงมองพระแม่คงคาซ้ำแล้วซ้ำเล่า และพึงสัมผัสซ้ำแล้วซ้ำเล่า; สำหรับผู้ที่ปรารถนาพระบทอันนิรันดร์ไม่เสื่อมด้วยภักติ นี่แลคือวิธีแท้

Verse 9

वापीकूपतडागादिप्रपासत्रादिभिस्तथा । अन्यत्र यद्भवेत्पुण्यं तद्गंगादर्शनाद्भवेत् ॥ ९ ॥

บุญที่ได้จากการขุดบ่อ สร้างสระ หนอง บ่อน้ำ โรงทานน้ำ และศาลาพักในที่อื่น—บุญนั้นย่อมบังเกิดได้เพียงด้วยการได้เห็นพระแม่คงคา

Verse 10

यत्फलं जायते पुंसां दर्शने परमात्मनः । तद्भवेदेव गंगाया दर्शनाद्भक्तिभावतः ॥ १० ॥

ผลทางจิตวิญญาณที่มนุษย์ได้จากการเห็นปรมาตมันโดยตรง—ผลนั้นย่อมบังเกิดเช่นกันจากการได้เห็นพระแม่คงคาด้วยภาวะแห่งภักติ

Verse 11

नैमिषे च कुरुक्षेत्रे नर्मदायां च पुष्करे । स्नानात्संस्पर्शना सेव्य यत्फलं लभते नरः ॥ ११ ॥

การอาบน้ำ—หรือแม้เพียงสัมผัส—ที่ไนมิษะ กุรุเกษตร นรมทา และปุษกร ย่อมทำให้บุคคลได้รับผลบุญทางธรรมที่พึงได้จากการปฏิบัติด้วยความเคารพ ณ ที่นั้น

Verse 12

तद्गंगादर्शनादेव कलौ प्राहुर्महर्षयः । अथ ते स्मरणस्यापि गंगाया भूपभामिनि ॥ १२ ॥

มหาฤๅษีกล่าวว่า ในกาลียุค เพียงได้เห็นพระแม่คงคาก็ได้บุญนั้นแล้ว โอพระราชเทวีผู้รุ่งเรือง แม้เพียงระลึกถึงพระแม่คงคาก็ได้ผลเดียวกัน

Verse 13

प्रवक्ष्यामि फलं यत्तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् । अशुभैः कर्मभिर्युक्तान्मज्जमानान्भवार्णवे ॥ १३ ॥

บัดนี้เราจักกล่าวถึงผลอันได้รับการสรรเสริญในปุราณะ—ผลที่ช่วยกู้ผู้ถูกผูกด้วยกรรมอัปมงคลซึ่งกำลังจมในมหาสมุทรแห่งสังสารวัฏ

Verse 14

पततो नरके गङ्गा स्मृता दूरात्समुद्धरेत् । योजनानां सहस्रेषु गंगां स्मरति यो नरः ॥ १४ ॥

แม้ผู้กำลังตกสู่นรก หากระลึกถึงพระแม่คงคา พระแม่คงคาก็ทรงกู้ขึ้นจากที่ไกลได้ ผู้ใดระลึกถึงพระแม่คงคาแม้อยู่ไกลนับพันโยชน์ ผู้นั้นย่อมพ้นภัย

Verse 15

अपि दुष्कृतकर्मा हि लभते परमां गतिम् । स्मरणादेव गंगायाः पापसंघातपंजरम् ॥ १५ ॥

แม้ผู้ทำกรรมชั่ว ก็ยังได้ถึงคติสูงสุดด้วยการระลึกถึงพระแม่คงคาเท่านั้น เพราะการระลึกนั้นทำลายกรงที่ก่อขึ้นด้วยหมู่บาป

Verse 16

भेदं सहस्रधा याति गिरिर्वज्रहतो यथा । गच्छंस्तिष्ठन्स्वपन्ध्यायञ्जाग्रद्भुंजन् हसन् रुदन् ॥ १६ ॥

ดุจภูเขาถูกสายฟ้าฟาดแล้วแตกเป็นพันเสี่ยง ฉันนั้น (สัตว์ผู้มีชีวิต) ก็แตกกระจายเป็นนานาประการ—ขณะเดิน ยืน หลับ เพ่งภาวนา ตื่น กิน หัวเราะ และร่ำไห้

Verse 17

यः स्मरेत्सततं गंगां स च मुच्येत बंधनात् । सहस्रयोजनस्थाश्च गंगां भक्त्या स्मरंति ये ॥ १७ ॥

ผู้ใดระลึกถึงพระแม่คงคาอยู่เนืองนิตย์ ผู้นั้นย่อมพ้นจากพันธนาการ แม้อยู่ไกลถึงพันโยชน์ หากระลึกถึงคงคาด้วยภักติ ก็ย่อมได้ผลแห่งความหลุดพ้นนั้นเช่นกัน

Verse 18

गंगागंगेति चाक्रुश्य मुच्यंते तेऽपि पातकात् । ये च स्मरंति वै गंगां गंगाभक्तिपराश्च ये ॥ १८ ॥

แม้ผู้ที่เพียงร้องว่า “คงคา คงคา!” ก็พ้นจากบาปได้ อีกทั้งผู้ที่ระลึกถึงคงคาอย่างแท้จริง และผู้ที่มั่นคงในภักติต่อคงคา ย่อมหลุดพ้นจากผลแห่งบาปเช่นกัน

Verse 19

तेऽप्यशेषैर्महापापैर्मुच्यंते नात्र संशयः । भवनानि विचित्राणि विचित्राभरणाः स्त्रियः ॥ १९ ॥

แม้คนเหล่านั้นก็พ้นจากมหาบาปทั้งปวง—ไม่ต้องสงสัย เขาย่อมได้เรือนวิมานอันวิจิตร และสตรีผู้ประดับด้วยเครื่องประดับงดงามหลากหลาย

Verse 20

आरोग्यं वित्त्रसंपत्तिर्गंगास्मरणंज फलम् । मनसा संस्मरेद्यस्तु गंगां दूरस्थितो नरः ॥ २० ॥

ผลแห่งการระลึกถึงพระแม่คงคาคือสุขภาพดีและความมั่งคั่ง แม้ผู้ที่อยู่ไกล หากระลึกถึงคงคาในใจ ก็ย่อมได้รับผลนั้น

Verse 21

चांद्रायणसहस्रस्य स फलं लभते ध्रुवम् । गङ्गा गङ्गा जपन्नाम योजनानां शते स्थितः ॥ २१ ॥

แม้อยู่ห่างร้อยโยชน์ หากสวดนามว่า “คงคา คงคา” อยู่เสมอ ผู้นั้นย่อมได้บุญผลเทียบเท่าการถือพรตจันทรายณะหนึ่งพันครั้งอย่างแน่นอน

Verse 22

मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं च गच्छति । कीर्तनान्मुच्यते पापाद्दर्शनान्मंगलं लभेत् ॥ २२ ॥

ผู้ใดพ้นจากบาปทั้งปวงย่อมไปถึงโลกของพระวิษณุ การสรรเสริญด้วยกีรตนะทำให้พ้นบาป และการได้ดर्शनย่อมนำมาซึ่งมงคล.

Verse 23

अवगाह्य तथा पीत्वा पुनात्यासप्तमं कुलम् । सप्तावपरान्परान्सप्त सप्ताथ परतः परान् ॥ २३ ॥

เมื่ออาบน้ำชำระและดื่มน้ำศักดิ์สิทธิ์นั้น ย่อมชำระวงศ์ตระกูลได้ถึงเจ็ดชั่วคน—เจ็ดชั่วคนฝ่ายลูกหลาน เจ็ดชั่วคนฝ่ายบรรพชน และอีกเจ็ดชั่วคนยิ่งกว่านั้น.

Verse 24

गंगा तारयते पुंसां प्रसंगेनापि कीर्तिता । अश्रद्धयापि गंगाया यत्तु नामानुकीर्तनम् ॥ २४ ॥

แม้เอ่ยนามพระคงคาเพียงโดยบังเอิญก็ยังช่วยให้ผู้คนข้ามพ้นได้ แม้ไร้ศรัทธา การกล่าวนามคงคาซ้ำๆ เองก็เป็นเหตุแห่งความรอด.

Verse 25

करोति पुण्यवाहिन्याः सोऽपि स्वर्गस्य भाजनम् । सर्वावस्थां गतो वापि सर्वधर्मविवर्जितः ॥ २५ ॥

ผู้ใดประกอบการบูชาหรือปฏิบัติอันควรต่อแม่น้ำผู้พาพุญญา (คงคา) ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีส่วนแห่งสวรรค์ แม้ตกอยู่ในสภาพใดๆ และแม้ละทิ้งธรรมทั้งปวงก็ตาม.

Verse 26

गंगायाः कीर्तनेनैव शुभां गतिमवाप्नुयात् । ब्रह्महा गुरुहागोघ्नः स्पृष्टो वा सर्वपातकैः ॥ २६ ॥

เพียงสรรเสริญพระคงคา ก็ย่อมได้คติอันเป็นมงคล แม้ผู้นั้นจะเป็นผู้ฆ่าพราหมณ์ ฆ่าครู ฆ่าวัว หรือถูกมลทินด้วยบาปหนักทั้งปวงก็ตาม.

Verse 27

गंगातोयं नरः स्पृष्ट्वा मुच्यते सर्वपातकैः । कदा द्रक्ष्यामि तां गंगां कदा स्नानं लभे ह्यहम् ॥ २७ ॥

เพียงสัมผัสน้ำคงคา มนุษย์ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง เมื่อใดหนอเราจักได้เห็นพระแม่คงคา และเมื่อใดจักได้บุญวาสนาอาบน้ำในนางจริงๆ?

Verse 28

इति पुंसाभिलषिता कुलानां तारयेच्छतम् । अथ स्नानफलं देवि गंगायाः प्रवदामि ते ॥ २८ ॥

ดังนี้ บุญที่บุรุษปรารถนาย่อมเกื้อกูลให้ตระกูลของเขาพ้นภัยถึงร้อยชั่วคน บัดนี้ โอ้เทวี เราจักกล่าวผลแห่งการอาบน้ำในพระแม่คงคาแก่ท่าน

Verse 29

यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । स्नातस्य गंगासलिले सद्यः पापं प्रणश्यति ॥ २९ ॥

เพียงได้ฟังดังนี้ก็พ้นจากบาปทั้งปวง—ไม่ต้องสงสัย ผู้ที่อาบในสายน้ำคงคา บาปย่อมดับสิ้นโดยฉับพลัน

Verse 30

अपूर्वपुण्यप्राप्तिश्च सद्यो मोहिनि जायते । स्नातानां शुचिभिस्तोयैर्गांगेयैः प्रयतात्मनाम् ॥ ३० ॥

โอ้โมหินี ผู้มีจิตสำรวมอาบในน้ำคงคาอันบริสุทธิ์ ย่อมได้บุญอันไม่เคยมีมาก่อน และบุญนั้นบังเกิดขึ้นในบัดดล

Verse 31

व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि । अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः ॥ ३१ ॥

ความตื่นรู้ที่บังเกิดในมนุษย์นั้น แม้ทำยัญพิธีนับร้อยก็หาได้ไม่ มันขจัดความมืดทึบแล้วส่องสว่าง ดุจดวงอาทิตย์ฉายแสงยามอรุณ

Verse 32

तथापहत्य पाप्मानं भाति गंगाजलोक्षितः । एकेनैवापि विधिना स्नानेन नृपसुन्दरि ॥ ३२ ॥

โอ้สตรีผู้เลอโฉมแห่งราชวงศ์ ผู้ใดถูกต้องหรืออาบด้วยน้ำศักดิ์สิทธิ์แห่งคงคา ย่อมสลัดบาปและรุ่งเรือง; แม้เพียงอาบครั้งเดียวตามพิธีก็สำเร็จผลได้.

Verse 33

अश्वमेधफलं मर्त्यो गंगायां लभते ध्रुवम् । अनेकजन्मसंभूतं पुंसः पापं प्रणश्यति ॥ ३३ ॥

มนุษย์ผู้เป็นมรรตย์เมื่อมาลงในคงคา ย่อมได้ผลแห่งอัศวเมธยัญอย่างแน่นอน; และบาปที่สั่งสมมาหลายชาติย่อมพินาศ.

Verse 34

स्नानमात्रेण गंगायाः सद्यः स्यात्पुण्यभाजनम् । अन्यस्थानकृतं पापं गंगातीरे विनश्यति ॥ ३४ ॥

เพียงอาบน้ำในคงคาเท่านั้น ก็เป็นผู้รองรับบุญได้ทันที; แม้บาปที่ทำ ณ ที่อื่น เมื่อมาถึงฝั่งคงคาก็ย่อมสลาย.

Verse 35

गंगातीरे कृतं पापं गङ्गास्नानेन नश्यति । रात्रौ दिवा च संध्यायां गंगायां तु प्रयत्नतः ॥ ३५ ॥

บาปที่ทำ ณ ฝั่งคงคา ก็ย่อมดับด้วยการอาบในคงคา—ทั้งกลางคืน กลางวัน และยามสนธยา—หากอาบด้วยความเพียรและศรัทธา.

Verse 36

स्नात्वाश्वमेधजं पुण्यं गृहेऽप्युद्धृततज्जलैः । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वेष्टायतनेषु च ॥ ३६ ॥

เมื่ออาบที่นั่น ย่อมได้บุญอันเกิดจากอัศวเมธยัญ; แม้อยู่ที่บ้าน หากใช้น้ำที่ตักมาจากที่นั้น ก็ได้บุญเช่นเดียวกับที่ได้จากสรรพทีรถะและสรรพสถานบูชาแห่งเทพที่ตนนับถือ.

Verse 37

तत्फलं लभते मर्त्यो गङ्गास्नानान्न संशयः । महापातकसंयुक्तो युक्तो वा सर्वपातकैः ॥ ३७ ॥

มนุษย์ย่อมได้ผลแห่งความรอดนั้นจากการอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์ในคงคาอย่างแน่นอน—ไม่ต้องสงสัย แม้ผู้มีมหาบาปหรือแบกบาปทั้งปวงก็ยังได้ผลนั้น

Verse 38

गङ्गास्नानेन विधिवन्मुच्यते सर्वपातकैः । गङ्गा स्नानात्परं स्नानं न भूतं न भविष्यति ॥ ३८ ॥

ผู้ใดอาบน้ำในคงคาตามพิธีที่ถูกต้อง ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง ไม่มีการอาบน้ำใดเหนือกว่าการอาบในคงคา—ไม่เคยมีมาและจะไม่มีในภายหน้า

Verse 39

विशेषतः कलियुगे पापं हरति जाह्नवी । निहत्य कामजान्दोषान्कायवाक्चित्तसंभवान् ॥ ३९ ॥

โดยเฉพาะในกลียุค ชาห์นวี (คงคา) ย่อมขจัดบาป ทำลายโทษที่เกิดจากกาม—ซึ่งเกิดทางกาย วาจา และใจ

Verse 40

गङ्गास्नानेन भक्त्या तु मोदते दिवि देववत् । वर्षं स्नाति च गंगायां यो नरो भक्तिसंयुतः ॥ ४० ॥

แต่ผู้ใดอาบน้ำในคงคาด้วยภักติ ย่อมชื่นบานในสวรรค์ดุจเทพ ผู้ใดมีภักติอาบในคงคาตลอดหนึ่งปี ย่อมได้ความสุขทิพย์เช่นนั้น

Verse 41

तस्य स्याद्वैष्णवे लोके स्थितिः कल्पं न संशयः । आमृत्युं स्नाति गंगायां यो नरो नित्यमेव च ॥ ४१ ॥

ผู้ใดอาบน้ำในคงคาทุกวันจนถึงวาระสุดท้าย ย่อมได้พำนักในไวษณวโลกตลอดหนึ่งกัลปะโดยไม่ต้องสงสัย

Verse 42

समस्तपापनिमुक्तः समस्तकुलसंयुतः । समस्तभोगसंयुक्तो विष्णुलोके महीयते ॥ ४२ ॥

ผู้นั้นพ้นจากบาปทั้งปวง พร้อมด้วยวงศ์ตระกูลทั้งสิ้น และบริบูรณ์ด้วยความสุขทุกประการ ย่อมได้รับการสรรเสริญและยกย่องในโลกแห่งพระวิษณุ।

Verse 43

परार्द्धद्वितयं यावन्नात्र कार्या विचारणा । गंगायां स्नाति यो मर्त्यो नैरंतर्येण नित्यदा ॥ ४३ ॥

แม้ยาวนานถึงสองปรารธะก็ไม่ต้องลังเล: ผู้ใดเป็นมนุษย์อาบน้ำในคงคาเป็นนิตย์โดยไม่ขาด ย่อมได้ผลบุญตามที่กล่าวไว้แน่นอน।

Verse 44

जीवन्मुक्तः स चात्रैव मृतो विष्णुपदं व्रजेत् । प्रातःस्नानाद्दशगुणं पुण्यं मध्यंदिने स्मृतम् ॥ ४४ ॥

ผู้นั้นย่อมหลุดพ้นทั้งที่ยังมีชีวิตอยู่ ณ ที่นี้เอง; และหากตายที่นี่ก็ถึงพระวิษณุปท. คัมภีร์สฺมฤติกล่าวว่า อาบน้ำยามเที่ยงให้บุญมากกว่ายามเช้าสิบเท่า।

Verse 45

सायंकाले शतगुणमनन्तं शिवसन्निधौ । कपिलाकोटिदानाद्धि गंगास्नानं विशिष्यते ॥ ४५ ॥

ยามเย็น (การอาบน้ำคงคา) ให้บุญร้อยเท่า และเมื่ออยู่ต่อหน้าพระศิวะยิ่งหาประมาณมิได้. การอาบน้ำคงคาถูกประกาศว่ายิ่งกว่าการถวายทานโคกปิลาเป็นโกฏิ ๆ ด้วยซ้ำ।

Verse 46

कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्र तत्रावगाहिता । हरिद्वारे प्रयागे च सिंधुसंगे फलाधिका ॥ ४६ ॥

ไม่ว่าที่ใดที่ลงอาบในคงคา ก็ถูกจดจำว่าให้บุญเสมอคุรุเกษตร; และที่หริดวาระ ที่ประยาคะ และที่สังฆมกับแม่น้ำสินธุ ผลบุญยิ่งมากกว่าเดิม।

Verse 47

ये मदीयांशुसंतप्ते जले ते स्नांति जाह्नवि । ते भित्वा मंडलं यांति मोक्षं चेति रवेर्वचः ॥ ४७ ॥

ผู้ใดอาบในชาห์นวี (คงคา) ด้วยน้ำที่อุ่นด้วยรัศมีของเรา ผู้นั้นย่อมทะลวงวงกลมสุริยะและบรรลุโมกษะ—ดังนี้คือวจนะของรวิ (พระอาทิตย์)۔

Verse 48

यो गृहे स्वे स्थितोऽपि त्वां स्नाने संकीर्तयिष्यति । सोऽपि यास्यति नाकं वै इत्याह वरुणश्च ताम् ॥ ४८ ॥

แม้อยู่ในเรือนตนเอง หากในเวลาสรงน้ำสรรเสริญด้วยการสังกีรตนะพระนามของเธอ ผู้นั้นก็ย่อมไปสวรรค์แน่นอน—ดังนี้วรุณได้กล่าวแก่นาง۔

Verse 49

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते गंगास्नानमाहात्म्यं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ३९ ॥

ดังนี้ ในศรีพฤหันนารทียปุราณะ ภาคอุตตระ ในเรื่องโมหินี บทที่สามสิบเก้า ชื่อว่า “มหาตมยะแห่งการสรงน้ำในคงคา” ได้สิ้นสุดลง۔