Adhyaya 149: The Sacred Geography and Merit of Dvārakā

Verse 1

अथ द्वारकामाहात्म्यम्॥ सूत उवाच॥ श्रीस्तुतस्वामिमाहात्म्यं श्रुत्वा धर्मपरायणा॥ परितुष्टमना देवी वाक्यमेतदुवाच ह॥

ఇప్పుడు ద్వారకా మహాత్మ్యం. సూతుడు పలికెను—శ్రీ-స్తుతస్వామి మహాత్మ్యాన్ని విని ధర్మపరాయణమైన దేవి సంతోషచిత్తంతో ఈ మాటలు పలికింది.

Verse 2

धरण्युवाच॥ एतच्छ्रुत्वा तु माहात्म्यं देव देववर प्रभो॥ मम चित्तस्य परमा जाता शान्तिरनुत्तमा॥

ధరణి పలికింది—హే ప్రభూ, దేవదేవవర! ఈ మహాత్మ్యాన్ని విని నా చిత్తంలో పరమమైన, అనుత్తమమైన శాంతి కలిగింది.

Verse 3

नाराचधारावरणासिधारी सुररिपुवधकारी धरणीधरः ॥ धृतशङ्खगदाब्जचक्रपाणिः स्वयमिह शास्त्रमुदावहत्प्रधानम् ॥

బాణవర్షాన్ని ఆవరించే రక్షక ఖడ్గాన్ని ధరించినవాడు, దేవశత్రువులను సంహరించేవాడు, ధరణీధరుడు—శంఖం, గద, పద్మం, చక్రం చేతబట్టి—తానే ఇక్కడ ప్రధాన శాస్త్రోపదేశాన్ని ప్రకటించాడు.

Verse 4

एवं हि गुणमाहात्म्यं स्तुतस्वामिनि मच्छ्रुतम् ॥ अस्माच्छेदं परं श्रेष्ठं तन्मे वद कृपानिधे ॥

స్తుత్య స్వామీ! మీ గుణమహాత్మ్యాన్ని నేను విన్నాను. ఇప్పుడు దీనికన్నా పరమైన అత్యుత్తమమైనదాన్ని, కరుణానిధీ, నాకు చెప్పండి.

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ एवं भूमे वरं श्रेष्ठे फुल्लपङ्कजमालिनि ॥ कथयिष्यामि चान्यत्ते गुह्यं पापभयापहम् ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—హే భూమీ! హే శ్రేష్ఠ వరదే, వికసించిన పద్మమాలలతో అలంకృతే! నీకు ఇంకొక విషయాన్ని చెబుతాను—పాపభయాన్ని తొలగించే గూఢోపదేశం.

Verse 6

द्वापरं युगमासाद्य यादवाणां कुलोद्वहः ॥ शौरीति तत्र विख्यातो भविष्यति पिता मम ॥

ద్వాపరయుగం వచ్చినప్పుడు యాదవకులాన్ని నిలబెట్టే వాడు—అక్కడ ‘శౌరి’ అని ప్రసిద్ధుడై—నా తండ్రిగా అవతరిస్తాడు.

Verse 7

द्वारकेति च विख्याता पुरी तत्र स्थिता अभवत् ॥ या च देवपुरी रम्या विश्वकर्मविनिर्मिता ॥

అక్కడ ‘ద్వారకా’ అని ప్రసిద్ధమైన ఒక నగరం ఉండేది; అది దేవపురిలా రమణీయమైనది, విశ్వకర్మ నిర్మించినది.

Verse 8

पञ्चयोजनविस्तारा दशयोजनमायता ॥ वसाम्यत्र वरारोहे शतपञ्चसमास्तथा ॥

దాని వెడల్పు ఐదు యోజనాలు, పొడవు పది యోజనాలు. హే సుందర నితంబవతీ! నేను అక్కడ నూట ఐదు సంవత్సరాలు నివసిస్తాను.

Verse 9

भारावतरणं कृत्वा देवानां सुमहत्प्रियम् ॥ पुनरप्यागमिष्यामि स्वर्लोकं प्रति सुन्दरि ॥

దేవులకు అత్యంత ప్రియమైన ఈ ‘భారావతరణం’ చేసి, ఓ సుందరి, నేను మళ్లీ స్వర్గలోకమునకు తిరిగి వెళ్తాను।

Verse 10

तस्य शापाभिसन्तापाद्द्वारकावासिनो धरे ॥ वृष्ण्यन्धकाश्च भोजाश्च गमिष्यन्ति यमक्षयम् ॥

ఆ శాపసంతాపం వల్ల, ఓ ధరా, ద్వారకావాసులు—వృష్ణులు, అంధకులు, భోజులు—యమలోకమునకు వెళ్లిపోతారు।

Verse 11

चन्द्रपाण्डुरसङ्काशो वनमाली हलायुधः ॥ हलेनाकृष्य नगरं समुद्रं गमयिष्यति ॥

చంద్రుని ధవళ కాంతివలె ప్రకాశిస్తూ, వనమాల ధరించిన హలాయుధుడు (బలరాముడు) తన హలంతో నగరాన్ని లాగి సముద్రంలోకి చేర్చును।

Verse 12

नारायणवचः श्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ॥ उभौ तौ चरणौ गृह्य पुनः पप्रच्छ माधवी ॥

నారాయణుని వచనములు విని, ధర్మాన్ని కోరిన వసుంధర ఆయన రెండు పాదములను పట్టుకొని, మాధవీ మళ్లీ ప్రశ్నించింది।

Verse 13

धरण्युवाच ॥ लोकनाथोऽसि सर्वेषां देव मायाकरण्डक ॥ शपिष्यति कथं तत्र दुर्वासास्तद्वदस्व मे ॥

ధరణి పలికింది: ‘మీరు సమస్త లోకాల నాథుడు, ఓ దేవా, మాయాశక్తి యొక్క కరండకమా! అటువంటి సందర్భంలో దుర్వాసుడు ఎలా శపిస్తాడు? అది నాకు చెప్పండి.’

Verse 14

श्रीवराह उवाच ॥ तत्र जाम्बवती नाम मम पत्नी भविष्यति ॥ रूपयौवनसम्पन्ना मम भोगसमन्विता ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—అక్కడ జాంబవతీ అనే స్త్రీ నా భార్య అవుతుంది; ఆమె రూపయౌవనసంపన్నగా, నా భోగ-సంపదతో అనుబంధమై ఉంటుంది।

Verse 15

तस्याः पुत्रो महाभागो रूपयौवनदर्पितः ॥ साम्ब इत्यभिविख्यातो ममैव सततं प्रियः ॥

ఆమె కుమారుడు మహాభాగ్యవంతుడు, రూపయౌవన గర్వంతో యుక్తుడు; ‘సాంబ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడై, నిత్యం నాకు ప్రియుడై ఉంటాడు।

Verse 16

तेनैव क्रीडमानेन कृत्वा गर्भमतथ्यतः ॥ स पृष्टः परमश्रेष्ठ ऋषिरेषा प्रसोष्यति ॥

అతడు అలా క్రీడిస్తూ మిథ్యా గర్భాన్ని కల్పించాడు; అప్పుడు పరమశ్రేష్ఠ ఋషిని అడిగారు—‘ఈ స్త్రీ ప్రసవించునా?’

Verse 17

पुत्रकामा त्वियं बाला मुने तत्प्रब्रवीहि मे ॥ साम्बोऽयमिति च ज्ञात्वा स मुनिः कोपमूर्च्छितः ॥

‘ఈ బాలికకు పుత్రకామన ఉంది, మునీ, నాకు చెప్పుము’ అని అన్నారు; ‘ఇతడు సాంబ’ అని తెలిసి ఆ ముని కోపావేశానికి లోనయ్యాడు।

Verse 18

उवाच तर्हि ते गर्भान्मुसलं कुलनाशनम् ॥ येन वृष्ण्यन्धकाः सर्वे गमिष्यन्ति यमक्षयम् ॥

అప్పుడు అతడు చెప్పెను—‘నీ గర్భమునుండి వంశనాశకమైన ముసలం పుట్టును; దాని వల్ల వృష్ణ్యంధకులందరూ యమధామానికి చేరుదురు.’

Verse 19

ततस्तानागतान्दृष्ट्वा कुमारान्पृष्टवानहम् ॥ ते च मामब्रुवन्सर्वे यथावृत्तं समुत्सुकाः ॥

ఆ తరువాత వచ్చిన ఆ కుమారులను చూచి నేను వారిని ప్రశ్నించాను; వారు అందరూ ఉత్సుకతతో జరిగినదంతా యథాతథంగా నాకు చెప్పారు।

Verse 20

तच्च तेषां वचः श्रुत्वा प्रोक्तवानस्मि तच्छृणु ॥ भविष्यति न सन्देहो दुर्वासा यदुवाच ह ॥

వారి మాటలు విని నేను అన్నాను—‘ఇది వినండి. దుర్వాసుడు చెప్పినది నిస్సందేహంగా జరుగుతుంది.’

Verse 21

एवं ते कथितं भूमे वृष्ण्यादेः शापकाणम् ॥ तत्र स्थानानि मे भूमे कथ्यमानानि मे शृणु ॥

హే భూమీ, ఈ విధంగా వృష్ణ్యాదులపై వచ్చిన శాపానికి కారణాన్ని నేను నీకు చెప్పాను. ఇప్పుడు హే భూమీ, అక్కడ నా పవిత్ర స్థలాలను నేను చెప్పుచున్నాను; విను.

Verse 22

द्वारकायां महाभागे वैष्णवानां सुखावहे ॥ अस्ति पञ्चसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

హే మహాభాగ్యవతీ, ద్వారకలో—వైష్ణవులకు శుభసుఖాలను కలిగించేది—‘పంచసర’ అనే నా పరమ గుహ్యమైన తీర్థక్షేత్రం ఉంది.

Verse 23

समुद्रतीरमुत्सृज्य मम कर्मसुखावहम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

సముద్రతీరానికి వెళ్లి—నా క్షేత్రంలో కర్మఫలసుఖాన్ని కలిగించేదైన—మనిషి అక్కడ ఆరు కాలాలు నివసించి స్నానం చేయాలి.

Verse 24

मोदते नाकपृष्ठे तु अप्सरोगणसंकुले ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्क्षेत्रे पञ्चसरे मम ॥

అప్సరాగణాలతో నిండిన స్వర్గలోకంలో అతడు ఆనందిస్తాడు; మరియు ఇక్కడే నా ‘పంచసర’ అనే పవిత్ర క్షేత్రంలో ప్రాణాలను విడిచితే, అదే ఫలము పొందుతాడు।

Verse 25

देवलोकं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ प्लक्षो वै तत्र सुश्रोणि शतशाखो महाद्रुमः ॥

దేవలోకాన్ని విడిచి అతడు నా లోకంలో గౌరవింపబడతాడు. అక్కడ, ఓ సుశ్రోణీ, నిజంగా వంద శాఖలతో మహావృక్షమైన ప్లక్షవృక్షం ఉంది।

Verse 26

सुफलैः शोभनैः कुम्भाकृतिभिर्बहुभिः फलैः ॥ बहवस्तत्र गच्छन्ति लाभलौल्‍येन मानवाः ॥

అక్కడ కుంభాకారమైన అనేక ఉత్తమమైన, అందమైన ఫలాలు ఉన్నాయి; లాభలాలసతో ప్రేరితులై అనేక మంది మనుషులు అక్కడికి వెళ్తారు।

Verse 27

फलं न लभते कश्चिन्मुक्त्वा भागवतं नरम् ॥ लभन्ते ये फलं तत्र मुक्ताः पापेन कर्मणा ॥

భాగవతభక్తుడైన పురుషుని తప్ప అక్కడ ఎవ్వరూ (నిజమైన) ఫలాన్ని పొందరు. అక్కడ ఫలాన్ని పొందినవారు పాపకర్మల నుండి విముక్తులు అవుతారు।

Verse 28

मनुजा यं न पश्यन्ति रागलोभसमन्विताः ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चभक्तोषितो नरः ॥

రాగలోభాలతో కూడిన మనుషులు చూడలేని ఆ (తత్త్వం/స్థానం) అక్కడ, పంచభక్తి నియమాన్ని ఆచరించి నివసించిన తరువాత స్నానం చేయాలి।

Verse 29

मोदते सप्तद्वीपेषु गुह्यानि च स गच्छति ॥ अथ चेन्मुञ्चते प्राणान्प्रभाते गतकिल्बिषः ॥

అతడు సప్తద్వీపములలో ఆనందించుచు, గుహ్య లోకములకును గమనించును. మరియు ప్రాతఃకాలమున పాపరహితుడై ప్రాణములను విడిచినచో…

Verse 30

सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥

సర్వసంగమును పరిత్యజించి అతడు నా లోకమునకు గమనించును. ఓ మహాభాగ్యవంతుడా, అక్కడి ఒక ఆశ్చర్యమును నేను చెప్పుచున్నాను, వినుము.

Verse 31

प्रभासे यत्र शृण्वन्ति सागरे न म (ग) रं प्रति ॥ मकरास्तत्र दृश्यन्ते भ्रममाणा इतस्ततः ॥

ప్రభాస క్షేత్రమున సముద్రతీరమందు, మకరమును ఉద్దేశించని ధ్వని వినబడుచున్న చోట, అక్కడ మకరములు ఇటు అటు తిరుగుచు కనబడుదురు.

Verse 32

॥ न किञ्चिदपराध्यन्ति स्नायमाना जले ततः ॥ अथात्र प्रक्षिपेत्पिण्डान्प्रसन्ने सलिले नरः ॥

అక్కడ జలమున స్నానము చేయువారు ఏ అపరాధమును చేయరు. తరువాత ఇక్కడ మనుష్యుడు ప్రసన్నమైన స్వచ్ఛ జలమున పిండములను వేయవలెను.

Verse 33

असम्प्राप्ते च गृह्णन्ति एवमेतन्न संशयः ॥ पापकर्मरतस्यापि न गृह्णन्ति जलं प्रति ॥

విధివశముగా సమర్పింపబడినదానినే వారు స్వీకరించుదురు—ఇందులో సందేహము లేదు. కానీ పాపకర్మములలో రతుడైనవాని జలదానమును కూడా వారు స్వీకరించరు.

Verse 34

धर्मात्मनां च गृह्णन्ति पिण्डमेव न संशयः ॥ पञ्चपिण्डमिति ख्यातं तस्मिन्गुह्यं परं मम ॥

ధర్మాత్ముల పిండదానాన్ని వారు నిశ్చయంగా స్వీకరిస్తారు—ఇందులో సందేహం లేదు। ఇది ‘పంచపిండ’మని ప్రసిద్ధి; అందులోనే నా పరమ గుహ్య ఉపదేశం నిహితమై ఉంది॥

Verse 35

अगाधस्याप्यपारस्य क्रोशविस्तार एव च ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

ఆ జలం అగాధమై అపారమై ఉన్నప్పటికీ ఒక క్రోశ పరిమాణం వరకు విస్తరించి ఉంది। అక్కడ పంచకాలాన్ని ఆచరించిన మనిషి స్నానరూప అభిషేకం చేయాలి॥

Verse 36

मोदते शक्रलोके स एवमेतन्न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्पञ्चकुण्डे यशस्विनि ॥

అతడు శక్రలోకంలో (ఇంద్రలోకంలో) ఆనందిస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు। ఆపై, ఓ యశస్వినీ, ఇక్కడ ‘పంచకుండ’ స్థలంలో అతడు ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు॥

Verse 37

न पश्येत्पापकर्मा वै शुभकर्मैव पश्यति ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां मध्याह्ने च दिवाकरे ॥

పాపకర్మ చేసే వాడు దానిని చూడడు; శుభకర్మ చేసే వాడే చూస్తాడు। చతుర్వింశి మరియు ద్వాదశి నాడు, అలాగే సూర్యుడు మధ్యాహ్నంలో ఉన్నప్పుడు…॥

Verse 38

रौप्यं सुवर्णकं पद्मं दृश्यते नात्र संशयः ॥ क्षेत्रं संगमनं नाम तस्मिंस्तीर्थे परं मम ॥

అక్కడ వెండి మరియు బంగారు పద్మం దర్శనమిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు। ఆ క్షేత్రం ‘సంగమన’మని ప్రసిద్ధి; ఆ తీర్థంలో నా పరమ తత్త్వం నిహితమై ఉంది॥

Verse 39

चतुर्धाराः पतन्त्यत्र मणिपूरगिरिं श्रिताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत चतुर्भक्तोषितो नरः ॥

ఇక్కడ మణిపూరగిరిని ఆశ్రయించి నాలుగు ధారలు పడుతాయి. అక్కడ నాలుగు భక్తివ్రతాలు ఆచరించిన మనిషి అభిషేకం చేయవలెను.

Verse 40

वैखानसेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम भक्तिपरायणः ॥

అతడు వైఖానస లోకాలలో ఆనందిస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. తరువాత ఇక్కడ నా భక్తి పరాయణుడు ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు.

Verse 41

त्यक्त्वा वैखानसान् लोकान्मम लोकं स गच्छति ॥ तत्रापि परमाश्चर्यं कथ्यमानं शृणुष्व मे ॥

వైఖానస లోకాలను విడిచి అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. అక్కడ కూడా నేను చెప్పబోయే పరమ ఆశ్చర్యాన్ని వినుము.

Verse 42

दृश्यन्ते यानि कुण्डेषु मणिपूरगिरौ तथा ॥ प्रक्षीयमाणे पापे तु नयते तज्जलं भुवि ॥

మణిపూరగిరిపై ఉన్న కుండాలలో ఏవి దర్శనమిస్తాయో—పాపం క్షీణించుచుండగా ఆ జలం దాని ఫలాన్ని భూమిపైకి తీసుకొస్తుంది.

Verse 43

स्नायमानेषु पापेषु न पतॆत्तद्यथा पुरा ॥ हंसकुण्डेति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥

స్నానముచే పాపాలు కడుగబడినప్పుడు మనిషి మునుపటిలా మళ్లీ వాటిలో పడడు. నా ఆ పరమ క్షేత్రం ‘హంసకుండ’ అని ప్రసిద్ధి.

Verse 44

धारा चैका पतत्यत्र मणिपूरगिरौ श्रिता ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

ఇక్కడ ఒకే ధార పడుతుంది; అది మణిపూరగిరిపై ఆశ్రయించి ఉంది. అక్కడ ఆరు కాలములు నివసించిన మనిషి అక్కడే అభిషేకం చేయవలెను.

Verse 45

मुक्तसङ्गो महाभागे मोदते वरुणालये ॥ अथात्र मुंचते प्राणान् हंसकुण्डे वरानने ॥

హే మహాభాగే! ఆసక్తి విడిచి అతడు వరుణుని ఆలయంలో ఆనందిస్తాడు. హే వరాననే! ఇక్కడ హంసకుండంలో ప్రాణాలను విడిచితే (అతడు ఆ స్థితిని పొందుతాడు).

Verse 46

शुद्धाः पश्यन्ति मनुजाः पापकर्मा न पश्यति ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां मध्याह्ने च दिवाकरे ॥

శుద్ధులు దీనిని చూస్తారు; పాపకర్ముడు చూడడు—ఇరవై నాలుగవ తిథి, ద్వాదశి తిథి, అలాగే సూర్యుడు మధ్యాహ్నంలో ఉన్నప్పుడు.

Verse 47

हंसाश्चैवात्र दृश्यन्ते चन्द्रकुण्डसमप्रभाः ॥ हंसान्पश्यति यस्तत्र भ्रममाणानितस्ततः ॥

ఇక్కడ హంసలు కూడా దర్శనమిస్తాయి; అవి చంద్రకుండ సమాన కాంతితో ఉంటాయి. అక్కడ ఇటూ అటూ తిరుగుతున్న హంసలను ఎవడు చూస్తాడో—

Verse 48

लभन्ते ते परां सिद्धिं धरे नास्त्यत्र संशयः ॥ कदम्बमिति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

వారు పరమ సిద్ధిని పొందుతారు; హే ధరే, ఇందులో సందేహం లేదు. నా ఆ పరమ క్షేత్రం ‘కదంబ’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 49

मोदते ऋषिलोकॆषु पुण्यात्मा वै न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

పుణ్యాత్ముడు ఋషిలోకాలలో ఆనందిస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఇక్కడ అత్యంత దుష్కరమైన కర్మ చేసి ప్రాణాలను విడిచినచో,

Verse 50

वृष्णयो यत्र वै शुद्धाः संप्राप्ताश्च ममालयम् ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत चतुःकालोषितो नरः ॥

శుద్ధులైన వృష్ణులు నా ఆలయాన్ని చేరిన చోట, నాలుగు కాలాలు నివసించిన మనిషి అక్కడ అభిషేకం చేయవలెను.

Verse 51

ऋषिलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं शृणुष्व मे ॥

ఋషిలోకాన్ని విడిచి నా లోకాన్ని చేరుతాడు. ఓ మహాభాగ్యవంతుడా, దీనిగురించి నేను చెప్పుచున్న ఆశ్చర్యాన్ని వినుము.

Verse 52

कदम्बात्पतते धारा तत्र पूर्वविनिःसृता ॥ स कदम्बो महाभागे माघमासस्य द्वादशी ॥

కదంబం నుండి ఒక ధార పడుతుంది; అది అక్కడ పూర్వకాలం నుంచే ప్రవహిస్తోంది. ఓ మహాభాగ్యవంతుడా, ఆ కదంబం మాఘమాస ద్వాదశితో సంబంధించింది.

Verse 53

पुष्पाणि वै प्रकटयत्युदयस्थे दिवाकरे ॥ ये वा लभन्ते तत्पुष्पं मम मार्गानुसारिणः ॥

సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు అది పుష్పాలను ప్రదర్శిస్తుంది. ఆ పుష్పాన్ని పొందువారు నా మార్గానుసారులు.

Verse 54

ते लभन्ते परां सिद्धिमेवमेतन्न संशयः ॥ चक्रतीर्थमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

వారు పరమ సిద్ధిని పొందుతారు—ఇది నిజమే, ఇందులో సందేహం లేదు. ఆ స్థలం ‘చక్రతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి; ఆ పవిత్ర క్షేత్రంలో నా పరమ సన్నిధి ఉంది।

Verse 55

दशवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके स मोदते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणाँल्लोभमोहविवर्जितः ॥

అతడు స్వర్గలోకంలో పది వేల సంవత్సరాలు ఆనందిస్తాడు. ఆపై చివరికి, లోభమోహాలు లేని వాడై, ఇక్కడే ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు।

Verse 56

सर्वान्स्वर्गान्समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि कथ्यमानं शृणुष्व मे ॥

అన్ని స్వర్గాలను విడిచి అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. అక్కడి ఒక ఆశ్చర్యాన్ని నేను చెప్పుదును—నేను చెప్పుచున్నదాన్ని వినుము।

Verse 57

अन्यथैतन्न पश्यन्ति मम कर्मपरायणाः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यामर्द्धरात्रे यशस्विनि ॥

నా కర్మలో నిమగ్నమైన భక్తులు దీనిని వేరుగా చూడరు. ఓ యశస్వినీ, చతుర్వింశి మరియు ద్వాదశి నాడు అర్ధరాత్రి (ఇది జరుగుతుంది)।

Verse 58

श्रूयते तत्र निर्घोषो मनःकर्णसुखावहः ॥ सुगन्धो वहते वायुर्बहुमाल्यसमन्वितः ॥

అక్కడ మనసుకు, చెవులకు ఆనందం కలిగించే ఘోష వినిపిస్తుంది. అనేక మాల్యాల సువాసనతో నిండిన సుగంధ వాయువు వీస్తుంది।

Verse 59

दुर्ल्लभः पापिनां चैव सुलभः पुण्यकर्मिणाम् ॥ तस्य चोत्तरपार्श्वेन अशोकश्च महाद्रुमः ॥

ఇది పాపాచారులకు దుర్లభము, పుణ్యకర్మలు చేసేవారికి సులభము. దాని ఉత్తర పార్శ్వమున మహావృక్షమైన అశోకము ఉన్నది.

Verse 60

पुष्प्यते सोऽथ तत्रापि सूर्ये चाभ्युदिते सति ॥ ये तत्र लभते पुष्पं मम मार्गानुसारिणः ॥

సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు ఆ (వృక్షము) అక్కడ కూడా పుష్పిస్తుంది. అక్కడ పుష్పాన్ని పొందువారు—నా మార్గానుసారులు—(ఆ ఫలాన్ని పొందుతారు).

Verse 61

ते लभन्ते परां सिद्धिं एवं भूमे न संशयः ॥ अस्ति रैवतकम् नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

వారు పరమ సిద్ధిని పొందుతారు—ఓ భూమీ, ఇందులో సందేహం లేదు. ఆ క్షేత్రములో ‘రైవతక’ అనే స్థలం ఉంది; అక్కడ నా పరమ సన్నిధి ఉంది.

Verse 62

सर्वलोकेषु विख्यातं यत्र विक्रीडितं मया ॥ बहुगुल्मलताकीर्णं बहुपुष्पैश्च शोभितम् ॥

అది సర్వలోకములలో ప్రసిద్ధము, అక్కడ నేను క్రీడించితిని. అది అనేక పొదలు, లతలతో నిండినది మరియు అనేక పుష్పములతో శోభితము.

Verse 63

बहुवर्णशिलापङ्क्तिर्गुहाश्चापि दिशो दश ॥ वाप्यश्च कन्दराश्चैव देवानामपि दुर्लभाः

అక్కడ అనేక వర్ణాల శిలాపంక్తులు మరియు గుహలు ఉన్నాయి; అవి పది దిశలలో విస్తరించాయి. అక్కడ వాపీలు (చెరువులు) మరియు కందరాలు కూడా ఉన్నాయి—దేవులకు కూడా దుర్లభమని చెప్పబడినవి.

Verse 64

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ सोमलोकं समुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते

అప్పుడు ఇక్కడ నా విధించిన కర్మాలలో స్థిరుడైనవాడు ప్రాణాలను విడిచిపెట్టి; సోమలోకాన్ని దాటి నా లోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 65

तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥ पश्यन्ति मनुजाः सर्वे धर्मकामाः न संशयः

అక్కడ, ఓ మహాభాగుడా, నేను చెప్పుచున్న ఈ ఆశ్చర్యాన్ని విను; ధర్మాన్ని కోరే సమస్త మనుష్యులు దానిని చూస్తారు—సందేహం లేదు.

Verse 66

पतन्ति सर्ववृक्षाणां पत्राणि सुबहून्यपि ॥ एकं चापि न दृश्येत प्रसन्नं याति तज्जलम्

అన్ని వృక్షాల ఆకులు ఎంతో సంఖ్యలో పడతాయి; అయినా ఒక్కటి కూడా (దానిపై) కనిపించదు; ఆ నీరు స్వచ్ఛంగా ఉంటుంది.

Verse 67

स च पूर्वेण पार्श्वेन शोभते वै महाद्रुमः ॥ अपरो मम पार्श्वेन देवानामपि दुर्लभः

మరియు తూర్పు వైపున ఒక మహావృక్షం ప్రకాశిస్తుంది; మరొకటి నా పార్శ్వంలో ఉంది, అది దేవులకు కూడా దుర్లభం.

Verse 68

पञ्चक्रोशसुविस्तारः शोभते वै महाद्रुमः ॥ पद्मैश्चैवोत्पलैश्छन्नं सुगन्धिकुसुमैः सह

ఐదు క్రోశాల విస్తారంతో ఆ మహావృక్షం మహా శోభతో కనిపిస్తుంది; పద్మాలు, ఉత్పలాలు మరియు సుగంధ పుష్పాలతో కప్పబడి ఉంటుంది.

Verse 69

बहुमत्स्यजलाकीर्णं सर्वतस्तु फलान्वितम् ॥ शिलातलगुहाच्छन्नं सुगन्धिकुसुमैः सह

అది విస్తారమైన చేపలతోను నీటితోను నిండివుంది; అన్ని వైపులా ఫలసంపద కలది—శిలాతలం, గుహలచే ఆవరించబడి, సుగంధ పుష్పాలతో కూడినది।

Verse 70

तत्राभिषेकं कुर्वीत अष्टभक्तोषितो नरः ॥ मोदते नन्दने दिव्ये अप्सरोभिः समन्विते

అక్కడ అష్టభక్తి-విధానంతో తృప్తుడైన మనిషి అభిషేకం చేయాలి; అతడు అప్సరలతో కూడిన దివ్య నందనవనంలో ఆనందిస్తాడు।

Verse 71

अत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥ पश्यन्ति मनुजाः सर्वे धर्मकामाः न संशयः

ఓ మహాభాగ! నేను చెప్పుచున్న ఈ ఆశ్చర్యాన్ని వినుము; ధర్మాన్ని కోరే సమస్త మనుష్యులు దానిని దర్శిస్తారు—సందేహం లేదు।

Verse 72

मध्याह्ने च पुनः पूर्णश्चार्धरात्रे समो वहेत् ॥ वर्धते क्षीयते चैव यथैव च महोदधिः

మధ్యాహ్నానికి అది మళ్లీ నిండిపోతుంది, అర్ధరాత్రికి సమంగా ప్రవహిస్తుంది; అది పెరుగుతూ తగ్గుతూ ఉంటుంది, మహాసముద్రంలాగానే।

Verse 73

पश्येत् तु शुभकर्मा च पापकर्मा न पश्यति ॥ दृश्यते च महाभागे अस्तमेते दिवाकरे ॥

శుభకర్మాలు చేసే వాడు దానిని దర్శించగలడు, పాపకర్మంలో నిమగ్నుడు దర్శించలేడు; ఓ మహాభాగ! సూర్యాస్తమయ సమయంలో అది కనిపిస్తుంది।

Verse 74

यस्तत्र लभते पुष्पं मम मार्गानुसारकः ॥ स लभेत परां सिद्धिमेवं भूमे न संशयः ॥

అక్కడ నా మార్గానుసారిగా ఉండి పుష్పాన్ని పొందినవాడు పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు; ఓ భూమీ, ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 75

विष्णुसंक्रमणं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥ विद्धोऽस्मि यत्र व्याधेन स्वमूर्त्तिं चास्थितः पुनः ॥

నా పరమ క్షేత్రంలో ‘విష్ణుసంక్రమణ’ అనే స్థలం ఉంది; అక్కడ ఒక వ్యాధుడు నన్ను గాయపరిచాడు, తరువాత నేను మళ్లీ నా స్వరూపాన్ని ధరించాను.

Verse 76

तत्र कुण्डं महाभागे मणिपूरगिरा श्रुतम् ॥ धारा चैका पतत्यत्र लाभालाभविवर्जितः ॥

ఓ మహాభాగుడా, అక్కడ ‘మణిపూరగిరా’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఒక కుండం ఉంది; అక్కడ ఒకే ధార పడుతుంది—(భక్తుడు) లాభనష్టాల చింతల నుండి విముక్తుడై.

Verse 77

सूर्यलोकं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि विष्णुं शत्रुगणेश्वरम् ॥

సూర్యలోకాన్ని విడిచిపెట్టి (భక్తుడు) నా లోకంలో గౌరవింపబడతాడు. అక్కడ నేను ఒక ఆశ్చర్యాన్ని చెప్పుదును—శత్రుగణేశ్వరుడైన విష్ణువును.

Verse 78

पापिनां यस्तु दुर्दर्शः सुदृश्यः पुण्यचारिणाम् ॥ तस्य दक्षिणपार्श्वेन अश्वत्थो वै महाद्रुमः ॥

పాపులకు దర్శనమవడం కష్టమైనది, పుణ్యాచారులకు మాత్రం స్పష్టంగా దర్శనమిస్తుంది. దాని దక్షిణ పార్శ్వంలో అశ్వత్థమనే మహావృక్షం నిలిచి ఉంది.

Verse 79

चतुर्विंशतिद्वादश्यां मध्याह्ने तु दिवाकरे ॥ फलते स यथान्यायं सर्वभागवतप्रियम् ॥

ఇరవై నాలుగవ ద్వాదశీనాడు, మధ్యాహ్నం సూర్యుడు శిరోస్థానంలో ఉన్నప్పుడు, ఇది విధి ప్రకారం ఫలిస్తుంది—సర్వ భగవద్భక్తులకు ప్రియమైనది.

Verse 80

उच्चश्चैव विशालश्च मनोज्ञश्चैव शीतलः ॥ ये लभन्ते फलं तत्र मम मार्गानुसारिणः ॥

అది ఎత్తుగా కూడా, విశాలంగా కూడా, మనోహరంగా మరియు శీతలంగా ఉంది; అక్కడ ఫలాన్ని పొందేవారు నా మార్గానుసారులు.

Verse 81

ते लभन्ते परां सिद्धिमेवमेतन्न संशयः ॥ तस्मिन् क्षेत्रे महाभागे तिष्ठामि चोत्तरामुखः ॥

వారు పరమ సిద్ధిని పొందుతారు—ఇదే సత్యం, సందేహం లేదు. ఆ మహాభాగ్య క్షేత్రంలో నేను ఉత్తరముఖంగా నిలిచియుంటాను.

Verse 82

त्रयस्तत्रैव तिष्ठामो द्वारकायां यशस्विनि ॥ तस्मिन् क्षेत्रे महाभागे त्रयो मोदामहे वयम् ॥

ఓ యశస్వినీ, మేము ముగ్గురమూ అక్కడే—ద్వారకాలో—నిలిచియుంటాము. ఆ మహాభాగ్య క్షేత్రంలో మేము ముగ్గురమూ ఆనందిస్తాము.

Verse 83

त्रिंशद्योजनविस्तारः सर्वतस्तु दिशो दश ॥ तत्र गत्वा वरारोहे ये मां द्रक्ष्यन्ति भक्तितः ॥

అది ముప్పై యోజనాల విస్తారమై, అన్ని వైపులా పది దిశలలో వ్యాపించి ఉంది. ఓ వరారోహే, అక్కడికి వెళ్లి భక్తితో నన్ను దర్శించేవారు…

Verse 84

अदीर्घेणैव कालेन प्राप्नुवन्ति परां गतिम् ॥ आख्यानानां महाख्यानं शान्तीनां शान्तिरुत्तमा ॥

అతి స్వల్ప కాలంలోనే వారు పరమగతిని పొందుతారు. ఇది కథలలో మహాకథ, శాంతులలో ఉత్తమ శాంతి.

Verse 85

धर्माणां परमो धर्मो द्युतिनां परमा द्युतिः ॥ लाभानां परमो लाभः क्रियाणां परमा क्रिया ॥

ధర్మాలలో ఇది పరమ ధర్మం; కాంతులలో పరమ కాంతి; లాభాలలో పరమ లాభం; క్రియలలో పరమ క్రియ.

Verse 86

यदीच्छेत्परमां सिद्धिं मम लोकं स गच्छति ॥ य एतत्पठते भद्रे कल्यमुत्थाय मानवः ॥

ఎవడు పరమ సిద్ధిని కోరుతాడో, వాడు నా లోకానికి చేరుతాడు. ఓ భద్రే, ఉదయాన్నే లేచి దీనిని పఠించే మనిషి ఆ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 87

सकुल्यास्तारितास्तेन सप्त सप्त च सप्त च ॥ एतत्ते कथितं भद्रे द्वारकायाः सुनिश्चितम् ॥

అతడు తన కులంతో కూడి—ఏడు, ఏడు, మరియూ ఏడు (తరాలు)—తరింపజేస్తాడు. ఓ భద్రే, ద్వారకా విషయమై ఇది నీకు నిశ్చిత నిర్ణయంగా చెప్పబడింది.

Verse 88

उचितेनोपचारेण किमन्यत्परिपृच्छति ॥

యథోచిత ఉపచారంతో, ఆదరంతో—ఇంకా ఏమి ప్రశ్నించాలి?

Verse 89

श्रुतीनां परमं श्रेष्ठं तपसा च परं तपः ॥ एतन्मरणकालेऽपि मा कदाचित्तु विस्मरेत् ॥

శ్రుతులలో ఇది పరమ శ్రేష్ఠము; తపస్సులలో ఇది అత్యుత్తమ తపస్సు. మరణకాలములోనైనా దీనిని ఎప్పుడూ మరువకూడదు.

Verse 90

भविष्यति वरारोहे ईश्वरः सदृशो मम ॥ दुर्वासा इति विख्यातः शपिष्यति कुलं मम ॥

హే వరారోహే, భవిష్యత్తులో నాతో సమానమైన ఒక ఈశ్వరసదృశుడు ‘దుర్వాసా’ అని ప్రసిద్ధుడై నా వంశాన్ని శపించును.

Verse 91

श्रुत्वा दुर्वाससः शापं ते च सर्वे कुमारकाः ॥ शापेन संतप्तधियो मामूचुर्भयसंयुताः ॥

దుర్వాసుని శాపాన్ని విని ఆ యువకులందరూ—శాపంతో దగ్ధమైన మనస్సులతో—భయంతో నిండిపోయి నాతో పలికిరి.

Verse 92

ते लभन्ते परां सिद्धिं मम कर्मणि संस्थिताः ॥ प्रभासमिति विख्यातं तस्मिंस्तीर्थे परे मम ॥

నా కర్మ/వ్రతంలో స్థిరంగా ఉండి వారు పరమ సిద్ధిని పొందుదురు. నా పరమ తీర్థము ‘ప్రభాస’ అని ప్రసిద్ధము.

Verse 93

शक्रलोकं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥

శక్రలోకాన్ని విడిచి అతడు నా లోకమునకు వెళ్తాడు. హే మహాభాగ్యవతీ, అక్కడి ఆశ్చర్యాన్ని నేను చెప్పుచున్నాను—వినుము.

Verse 94

वारुणं लोकमुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि हंसकुण्डे यशस्विनि ॥

వరుణలోకాన్ని విడిచి అతడు నా లోకంలో మహిమింపబడతాడు. ఓ యశస్వినీ, హంసకుండంలో ఉన్న ఆశ్చర్యాన్ని నేను వివరిస్తాను.

Verse 95

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र मणिपूरसमाश्रिताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

ఇక్కడ మణిపూరానికి సంబంధించిన ఐదు ధారలు పడుతుంటాయి. ఐదు కాలాలు అక్కడ నివసించిన మనిషి అక్కడ అభిషేకం చేయాలి.

Verse 96

तत्राभिषेकं कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥ गच्छेत्तु सोमलोकं तु कृतकृत्यो न संशयः ॥

ఆరు కాలాలు అక్కడ నివసించిన మనిషి అక్కడ అభిషేకం చేయాలి. అతడు కృతకృత్యుడై సోమలోకానికి చేరుతాడు—సందేహం లేదు.

Verse 97

तस्य पश्चिमपार्श्वे तु बिल्वश्चैव महाद्रुमः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां स पुष्यति च निष्कलम् ॥

దాని పశ్చిమ భాగంలో ఒక మహా బిల్వవృక్షం ఉంది. ఇరవై నాలుగవ ద్వాదశీనాడు అది నిష్కలంగా సంపూర్ణంగా పుష్పిస్తుంది.

Verse 98

सर्वभागवतप्रीतिं समुद्रतटमाश्रितः ॥ अहं रामेण सहितः सा चाप्येकादशी शुभा ॥

సముద్రతీరాన్ని ఆశ్రయించిన ఆ స్థలం సమస్త భాగవత భక్తులకు ప్రీతిని కలిగిస్తుంది. నేను అక్కడ రామునితో కలిసి ఉంటాను; ఆ ఏకాదశీ కూడా శుభమే.