Varaha Purana 149.4: Adhyaya 149, Shloka 4

The Sacred Geography and Merit of Dvārakā

Devanagari script

एवं हि गुणमाहात्म्यं स्तुतस्वामिनि मच्छ्रुतम् ॥ अस्माच्छेदं परं श्रेष्ठं तन्मे वद कृपानिधे ॥

Recitation with translationVaraha Purana 149.4

Transliteration

evaṃ hi guṇamāhātmyaṃ stutasvāmini macchrutam || asmāc chedaṃ paraṃ śreṣṭhaṃ tan me vada kṛpānidhe

Translation

స్తుత్య స్వామీ! మీ గుణమహాత్మ్యాన్ని నేను విన్నాను. ఇప్పుడు దీనికన్నా పరమైన అత్యుత్తమమైనదాన్ని, కరుణానిధీ, నాకు చెప్పండి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb: ‘thus’)

• हि: indeed; for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle; emphasis/causal nuance)

• गुण-माहात्म्यम्: the greatness of the qualities
• गुण-माहात्म्यम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (गुणस्य माहात्म्यम्)

• स्तुत-स्वामिनि: in/unto the praised Lord (O Lord who is praised)
• स्तुत-स्वामिनि: Sambodhana/Adhikarana (सम्बोधन/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्तुत (कृदन्त; √स्तु धातु, क्त) + स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः—स्तुतः स्वामी यस्मिन्/यः (addressed: ‘in/unto the praised lord’)

• मत्-श्रुतम्: heard by me
• मत्-श्रुतम्: Karma (कर्म/Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + श्रुत (कृदन्त; √श्रु धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मया श्रुतम् = heard by me); विशेषणम् (गुणमाहात्म्यम्)

• अस्मात्: from this; from me/this (contextual)
• अस्मात्: Apadana (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उभयलिङ्ग-प्रयोग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• छेदम्: cutting; section; solution
• छेदम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: छेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परम्: supreme; highest
• परम्: Karma (कर्म/Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (छेदम्)

• श्रेष्ठम्: best
• श्रेष्ठम्: Karma (कर्म/Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (छेदम्)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (refers to the ‘best supreme section/teaching’)

• मे: to me; for me
• मे: Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; enclitic form

• वद: tell; speak
• वद: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• कृपा-निधे: O treasure of compassion
• कृपा-निधे: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कृपायाः निधिः)

Speaker

Pṛthivī (implied in dialogue framework)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Dialogue
• Vaishnavism
• Didactic Literature

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It shows the pedagogical form common in Purāṇas: a listener requests a ‘higher’ teaching, prompting the next doctrinal or narrative unit.

Which geographic location is identified?

None in this verse; it is a conversational pivot rather than a place description.

What is the primary ethical instruction?

Inquiry and humility are presented as appropriate methods for receiving authoritative instruction.