Adhyaya 145: The Greatness of the Śālagrāma Sacred Region

Verse 1

अथ शालग्रामक्षेत्रमाहात्म्यम् ॥ धरण्युवाच ॥ भगवन्देवदेवेश सालङ्कायनको मुनिः ॥ किं चकार तपः कुर्वंस्तव क्षेत्रे विमुक्तिदे ॥

ఇక శాలగ్రామక్షేత్ర మహాత్మ్యం చెప్పబడుతుంది. ధరణి పలికింది—ఓ భగవాన్, దేవదేవేశా! ముక్తిదాత అయిన నీ క్షేత్రంలో తపస్సు చేస్తూ ముని సాలంకాయనుడు ఏమి చేశాడు, ఏ ఫలితాన్ని పొందాడు?

Verse 2

श्रीवराह उवाच ॥ अथ दीर्घेण कालेन स ऋषिः संहितव्रतः ॥ तप्यमानो यथान्यायं पश्यन् वै सालमुत्तमम् ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—దీర్ఘకాలానంతరం ఆ ఋషి, వ్రతనిష్ఠుడై, విధివిధానంగా తపస్సు చేస్తూ, నిజముగా ఒక ఉత్తమ శాలవృక్షాన్ని దర్శించాడు।

Verse 3

अभिन्नमतुलच्छायं विशालं पुष्पितं तथा ॥ मनोज्ञं च सुगन्धं च देवानामपि दुर्लभम् ॥

అది విరుగని రూపంతో, సాటిలేని నీడతో, విశాలమై పుష్పించియుండెను; మనోహరమై సుగంధభరితమై, దేవతలకు సైతం దుర్లభమైనది।

Verse 4

ऋषिर्ज्ञानपरिश्रान्तः सालङ्कायनकोऽद्भुतम् ॥ ददर्श च पुनः सालं शुभानां शुभदर्शनम् ॥

జ్ఞానసాధనలో శ్రమించిన ఋషి సాలంకాయనుడు మళ్లీ ఆ అద్భుత శాలవృక్షాన్ని దర్శించాడు; అది శుభులకు శుభదర్శనమైంది।

Verse 5

ततो दृष्ट्वा महासालं परिश्रान्तो महामुनिः ॥ विश्रामं कुरुते तत्र द्रष्टुकामोऽथ मां मुनिः ॥

అనంతరం మహాశాలవృక్షాన్ని చూసి శ్రమించిన మహాముని అక్కడే విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు; ఆపై ఆ ముని నన్ను దర్శించాలనే కోరిక కలిగెను।

Verse 6

सालस्य तस्य पूर्वेण स्थितः पश्चान्मुखो मुनिः ॥ मायया मम मूढात्मा शक्तो द्रष्टुं न मामभूत् ॥

ఆ ముని ఆ శాలవృక్షానికి తూర్పున నిలిచి పశ్చిమముఖుడయ్యాడు; నా మాయవలన అతని మనస్సు మోహితమై, నన్ను దర్శించుటకు అతడు శక్తుడుకాలేదు।

Verse 7

ततः पूर्वेण पार्श्वेन तस्य सालस्य सुन्दरी ॥ वैशाखमासद्वादश्यां मद्दर्शनमुपागतः ॥

అనంతరం, ఓ సుందరీ, వైశాఖమాస ద్వాదశినాడు అతడు ఆ శాలవృక్షపు తూర్పు పార్శ్వానికి వచ్చి నా దర్శనాన్ని పొందెను।

Verse 8

दृष्ट्वा मां तत्र स मुनिस्तपस्वी संहितव्रतः ॥ तुष्टाव वैदिकैः सूक्तैः प्रणम्य च पुनःपुनः ॥

అక్కడ నన్ను దర్శించిన ఆ తపస్వి ముని, వ్రతనిష్ఠుడై, వైదిక సూక్తులతో నన్ను స్తుతించి, మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించెను।

Verse 9

मत्तेजसा ताडिताक्षः शनैरुन्मील्य लोचने ॥ यावत्पश्यति मां तत्र स्तुवन्स तपसान्वितः ॥

నా తేజస్సుతో దెబ్బతిన్న అతని నేత్రాలు నెమ్మదిగా తెరుచుకున్నవి; అక్కడ నన్ను ఎంతసేపు చూచుచున్నాడో అంతసేపు తపస్సుతో యుక్తుడై స్తుతించుచుండెను।

Verse 10

स्थित्वा मत्प्रमुखे चैव स्तुवन्नेवं मम प्रियम् ॥ ततोऽहं स्तूयमानो वै ऋग्वेदस्यैव ऋग्गतैः ॥

నా సమక్షంలో నిలిచి ఈ విధంగా స్తుతించుచున్నవాడు నాకు ప్రియుడయ్యెను; తదనంతరం నేను ఋగ్వేద ఋచలచే స్తుతింపబడుతూ (ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చితిని)।

Verse 11

स्तोत्रैः सम्पूज्यमानो हि गतोऽहं पश्चिमां दिशम् ।। ततः पश्चिमपार्श्वे तु स्थितस्तत्रैव माधवि ।।

స్తోత్రాలతో సమ్యకంగా పూజింపబడిన నేను పశ్చిమ దిశకు వెళ్లితిని; తదుపరి, ఓ మాధవీ, పశ్చిమ పార్శ్వంలో అక్కడే నిలిచితిని।

Verse 12

यजुर्वेदोक्तमन्त्रेण संस्तुतः पश्चिमां गतः ।। स्तुवतीत्थं मुनौ देवि गतोऽहं चोत्तरां दिशम् ।।

యజుర్వేదోక్త మంత్రంతో స్తుతింపబడి నేను పశ్చిమ దిశకు గమనించాను. ముని ఈ విధంగా స్తుతిస్తూ ఉండగా, ఓ దేవీ, నేనూ ఉత్తర దిశకు ప్రయాణించాను.

Verse 13

तत्रापि सामवेदोक्तैर्मन्त्रैस्तुष्टाव मां मुनिः ।। ततोऽहं स्तूयमानो वै ऋषिमुख्येन सुन्दरि ।।

అక్కడ కూడా ముని సామవేదోక్త మంత్రాలతో నన్ను స్తుతించాడు. ఆపై, ఓ సుందరీ, ఆ ఋషిశ్రేష్ఠునిచే స్తుతింపబడుతూ నేను—

Verse 14

प्राप्तश्च परमां प्रीतिं तमवोचमृषिं तदा ।। साधु ब्रह्मन्महाभाग सालङ्कायन सत्तम ।।

పరమ ప్రీతిని పొందిన నేను అప్పుడు ఆ ఋషితో ఇలా అన్నాను— “సాధు, ఓ బ్రాహ్మణా! మహాభాగుడవైన సాలంకాయన, సత్పురుషులలో శ్రేష్ఠుడా!”

Verse 15

तपसानेन सन्तुष्टः स्तुत्या चैवानया तव ।। वरं वरय भद्रं ते संसिद्धस्तपसा भवान् ।।

నీ ఈ తపస్సుతోను, ఈ స్తుతితోను నేను సంతుష్టుడను. వరం కోరుకో—నీకు మంగళం కలుగుగాక; తపస్సుతో నీవు సిద్ధిని పొందావు.

Verse 16

एवमुक्तः स तु मया सालङ्कायनको मुनिः ।। सालवृक्षं समाश्रित्य निभृतेनान्तरात्मना ।।

నేను ఇలా చెప్పగా, ముని సాలంకాయన శాలవృక్షాన్ని ఆశ్రయించి అంతరాత్మలో నిశ్శబ్దంగా, సంయమంతో స్థిరుడయ్యాడు.

Verse 17

ततो मां भाषते देवि स ऋषिः संहितव्रतः ।। तवैवाराधनार्थाय तपस्तप्तं मया हरे ।।

అప్పుడు సంహితవ్రతుడైన ఆ ఋషి, ఓ దేవీ, నాతో ఇలా పలికెను— “ఓ హరే, నీ ఆరాధనార్థమే నేను తపస్సు చేసితిని।”

Verse 18

पर्यटामि महीं सर्वां सशैलवनकाननाम् ।। इदानीं खलु दृष्टोऽसि चक्रपाणे महाप्रभो ।।

పర్వతాలు, వనాలు, కాననాలతో కూడిన సమస్త భూమిని నేను సంచరించితిని. ఇప్పుడు నిజంగా నిన్ను దర్శించితిని, ఓ చక్రపాణి మహాప్రభో।

Verse 19

तदा देहि जगन्नाथ ममेश्वर समं सुतम् ।। एष एव वरो मह्यं दीयतां मधुसूदन ।।

అప్పుడు నాకు నా సమానమైన ఐశ్వర్యముగల కుమారుని ప్రసాదించుము, ఓ జగన్నాథా. ఇదే నా వరము—దయచేసి ఇవ్వుము, ఓ మధుసూదనా।

Verse 20

एवं वरं याचितोऽस्मि मुनिना भीमकर्मणा ।। पुत्रकामेन विप्रेण दीर्घकालं तपस्यता ।।

ఇలా భయంకర కర్మలతో తపస్సు చేసిన ఆ ముని—పుత్రకాముడైన, దీర్ఘకాలం తపస్సు చేసిన విప్రుడు—నన్ను అటువంటి వరం కోరెను।

Verse 21

एवं तस्य वचः श्रुत्वा ब्राह्मणस्य तपस्विनः ॥ मधुरां गिरमादाय प्रत्यवोचमृषिं प्रति ॥

ఆ తపస్వి బ్రాహ్మణుని మాటలు విని, నేను మధురమైన వాణిని స్వీకరించి ఆ ఋషికి ప్రత్యుత్తరం పలికితిని।

Verse 22

चिरकालं व्रतस्थेन यत्त्वया चिन्तितं मुने ॥ स कामस्तव सञ्जातः सिद्धोऽसि तपसा भवान् ॥

ఓ మునీ! వ్రతంలో స్థిరంగా ఉండి నీవు దీర్ఘకాలం ధ్యానించిన కోరిక ఇప్పుడు నీకు సిద్ధించింది; తపస్సు వల్ల నీవు ఫలసిద్ధిని పొందితివి।

Verse 23

ईश्वरस्य परा मूर्तिर्नाम्ना वै नन्दिकेश्वरः ॥ त्वद्दक्षिणाङ्गादुद्भूतः पुत्रस्तव मुनीश्वर ॥

ఓ మునీశ్వరా! ఈశ్వరుని పరమ మూర్తి ‘నందికేశ్వర’ అనే నామంతో, నీ కుడి అంగం నుండి ఉద్భవించి నీ కుమారుడిగా జన్మించాడు।

Verse 24

संहरस्व तपो ब्रह्मञ्शान्तिं गच्छ महामुने ॥ अथ चैतस्य जातस्य कल्पा वै सप्त सप्त च ॥

ఓ బ్రాహ్మణా! నీ తపస్సును ఉపసంహరించు; ఓ మహామునీ! శాంతిని పొందు. ఈ జన్మించినవానికి కల్పాలు ఏడు మరియు ఏడు—అంటే పద్నాలుగు।

Verse 25

त्वं न जानासि विप्रर्षे स जातो नन्दिकेश्वरः ॥ मायायोगबलोपेतो गोव्रजं स मया स्थितः ॥

ఓ విప్రర్షీ! నీవు తెలియదు—నందికేశ్వరుడు జన్మించాడు. మాయా-యోగబలంతో యుక్తుడైన అతనిని నేను గోవ్రజంలో స్థాపించాను।

Verse 26

मथुरायाः समानीय आमुष्यायणसंज्ञितम् ॥ तव शिष्यं पुरस्कृत्य शूलपाणिरवस्थितः ॥

మథుర నుండి ‘ఆముష్యాయణ’ అనే పేరుగలవానిని తీసుకొచ్చి, నీ శిష్యుణ్ని ముందుంచి, శూలపాణి అక్కడ నిలిచాడు।

Verse 27

तत्राश्रमे महाभाग स्थित्वा त्वं तपसां निधे ॥ पुत्रेण परमप्रीतो मत्क्षेत्रेऽस्मत्समो भव ॥

హే మహాభాగా! ఆ ఆశ్రమంలో నివసించి, హే తపోనిధీ! కుమారుని వల్ల పరమానందంతో, నా పవిత్ర క్షేత్రంలో మా సమానమైన స్థితిని పొందుము।

Verse 28

शालग्राममिति ख्यातं तन्निबोध मुने शुभम् ॥ योऽयं वृक्षस्त्वया दृष्टः सोऽहमेव न संशयः ॥

ఇది ‘శాలిగ్రామం’ అని ప్రసిద్ధి—హే మునీ, ఆ శుభ తత్త్వాన్ని గ్రహించుము. నీవు చూసిన ఈ వృక్షమే నేనే; సందేహం లేదు।

Verse 29

एतत्कोऽपि न जानाति विना देवं महेश्वरम् ॥ माययाऽहं निगूढोऽस्मि त्वत्प्रसादात्प्रकाशितः ॥

ఈ రహస్యాన్ని దేవ మహేశ్వరుని తప్ప మరెవ్వరూ తెలియరు. మాయచేత నేను గూఢుడనై ఉన్నాను; నీ ప్రసాదంతో ప్రకాశించాను।

Verse 30

एवं तस्मै वरं दत्त्वा सालङ्कायनकाय वै ॥

ఈ విధంగా ఆ సాలంకాయనకునికి వరం ఇచ్చి (కథ కొనసాగుతుంది)।

Verse 31

पश्यतस्तस्य वसुधे तत्रैवान्तरहितोऽभवम् ॥ वृक्षं दक्षिणतः कृत्वा जगाम स्वाश्रमं मुनिः ॥

హే వసుధా! అతడు చూస్తుండగానే నేను అక్కడే అంతర్హితుడనయ్యాను. ఆపై ముని ఆ వృక్షాన్ని కుడివైపు ఉంచుకొని తన ఆశ్రమానికి వెళ్లెను।

Verse 32

मम तद्रोचते स्थानं गिरिकूटशिलोच्चये ॥ शालग्राम इति ख्यातं भक्तसंसारमोक्षणम् ॥

నాకు ఆ స్థలమే ప్రీతికరం—పర్వతశిఖరాలు, శిలల ఎత్తైన ఉత్థానంపై ఉన్నది. అది ‘శాలగ్రామం’ అని ప్రసిద్ధి, భక్తులను సంసారబంధం నుండి విమోచించేదని చెప్పబడుతుంది.

Verse 33

तत्र गुह्यानि मे भूमे वक्ष्यमाणानि मे शृणु ॥ तरन्ति मनुजा येभ्यो घोरं संसारसागरम् ॥

ఓ భూమీ, అక్కడ నేను చెప్పబోయే నా గోప్య ఉపదేశాలను విను; వాటి ద్వారా మనుష్యులు భయంకరమైన సంసారసాగరాన్ని దాటుతారు.

Verse 34

गुह्यानि तत्र वसुधे तीर्थानि दश पञ्च च ॥ नाद्यापि किञ्चिज्जानन्ति मुच्यन्ते यैरिह स्थिताः ॥

ఓ వసుధా, అక్కడ పదిహేను తీర్థాలు గోప్యంగా ఉన్నాయి. ఇప్పటికీ వాటిని చాలా తక్కువగా తెలుసుకుంటారు; వాటి వల్ల అక్కడ నివసించేవారు విముక్తి పొందుతారు.

Verse 35

तत्र बिल्वप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं मम प्रियम् ॥ कुञ्जानि तत्र चत्वारि क्रोशमात्रे यशस्विनि ॥

అక్కడ ‘బిల్వప్రభ’ అనే గోప్య క్షేత్రం ఉంది, అది నాకు ప్రియమైనది. ఓ యశస్వినీ, అక్కడ ఒక క్రోశ పరిమితిలో నాలుగు కుంజాలు (తోటలు) ఉన్నాయి.

Verse 36

हृद्यं तत्परमं गुह्यं भक्तकर्मसुखावहम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत अहोरात्रोषितो नरः ॥

ఆ స్థలం హృదయానందకరం, పరమ గోప్యం, భక్తికర్మసుఖాన్ని ప్రసాదించేది. అక్కడ మనిషి ఒక పగలు-రాత్రి నివసించి స్నానం చేయాలి.

Verse 37

अश्वमेधफलं भुक्त्वा मम लोके स मोदते ॥ चक्रस्वामीति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

అశ్వమేధ ఫలాన్ని పొందినవాడు నా లోకంలో ఆనందిస్తాడు. ఆ క్షేత్రంలో నా పరమ స్వరూపం ‘చక్రస్వామి’ అని ప్రసిద్ధి.

Verse 38

चक्राङ्कितशिलास्तत्र दृश्यन्ते च इतस्ततः ॥ चक्राङ्कितशिला यत्र वरवर्णिनि तिष्ठति ॥

అక్కడ చక్రచిహ్నిత శిలలు ఇక్కడక్కడ కనిపిస్తాయి. ఓ సుందరవర్ణినీ, ఆ చక్రచిహ్నిత శిల నిలిచిన చోట.

Verse 39

तदेतद्विद्धि वसुधे समन्ताद्योजनत्रयम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥

ఓ వసుధా, ఇది తెలుసుకో—ఇది అన్ని దిశలలో మూడు యోజనాల వరకు విస్తరించింది. మూడు రాత్రులు ఉపవాసముండి మనిషి అక్కడ స్నానం చేయాలి.

Verse 40

त्रयाणामपि यज्ञानां फलं प्राप्नोति निश्चितम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्म परायणः ॥

అతడు నిశ్చయంగా మూడు యజ్ఞాల ఫలాన్ని పొందుతాడు. తరువాత ఇక్కడ, నా విధికర్మలకు పరాయణుడై, ప్రాణాలను విడుస్తాడు.

Verse 41

वाजपेयफलं भुक्त्वा मम लोकं च गच्छति॥ तत्र विष्णुपदं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम॥

వాజపేయ యజ్ఞఫలాన్ని పొందినవాడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. అక్కడ ‘విష్ణుపద’ అనే క్షేత్రం ఉంది—అది నా పరమమైన, గుహ్యమైన క్షేత్రం.

Verse 42

तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र हिमकूटं समाश्रिताः॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्रिरात्रोपोषितो नरः॥

ఇక్కడ హిమకూటాన్ని ఆశ్రయించిన మూడు ధారలు పడుతున్నాయి. మూడు రాత్రులు ఉపవాసముండిన మనిషి అక్కడ స్నానం చేయాలి.

Verse 43

त्रयाणामपि रात्रीणां फलं प्राप्नोति निष्कलम्॥ तथैव मुञ्चते प्राणान्मुक्तसङ्गो गत क्लमः॥

అతడు ఆ మూడు రాత్రుల ఫలాన్ని సంపూర్ణంగా పొందుతాడు; అలాగే సంగములేని వాడై, శ్రమ తొలగి, ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు.

Verse 44

अतिरात्रफलं भुक्त्वा मम लोके महीयते॥ तत्र कालीह्रदं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम॥

అతిరాత్ర యాగఫలాన్ని అనుభవించి అతడు నా లోకంలో గౌరవింపబడతాడు. అక్కడ ‘కాళీహ్రదం’ అనే నా పరమ గుప్త క్షేత్రం ఉంది.

Verse 45

अत्र चैव ह्रदस्रोतो बदरीवृक्षनिःसृतः॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्टिकालोषितो नरः॥

ఇక్కడే హ్రదపు ప్రవాహం బదరీ వృక్షం నుండి వెలువడుతుంది. షష్టికాల వ్రతాన్ని ఆచరించిన మనిషి అక్కడ స్నానం చేయాలి.

Verse 46

नरमेधफलं भुक्त्वा मम लोके च मोदते॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि महाश्चर्यं वसुन्धरे॥

నరమేధ యాగఫలాన్ని అనుభవించి అతడు నా లోకంలో ఆనందిస్తాడు. ఇంకా, ఓ వసుంధరా, నీకు ఒక మహా ఆశ్చర్యాన్ని చెప్పుదును.

Verse 47

तत्र शङ्खप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम॥ श्रूयते शङ्खशब्दश्च द्वादश्यामर्द्धरात्रके॥

అక్కడ ‘శంఖప్రభ’ అనే నా పరమ గుహ్య క్షేత్రం ఉంది; ద్వాదశి అర్ధరాత్రి శంఖధ్వనিও వినిపిస్తుంది।

Verse 48

गदाकुण्डमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥ यत्र वै कम्पते स्रोतः दक्षिणां दिशमाश्रितम्॥

ఆ నా పరమ క్షేత్రంలో ‘గదాకుండం’ అని ప్రసిద్ధమైన తీర్థం ఉంది; అక్కడ ప్రవాహం దక్షిణ దిశను ఆశ్రయించి కంపిస్తూ ప్రవహిస్తుంది।

Verse 49

तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्रिरात्रोपोषितो नरः॥ वेदान्तगानां विप्राणां फलं प्राप्नोति मानवः॥

మూడు రాత్రులు ఉపవాసముండి అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి, వేదాంతం పఠించే విప్రుల ఫలంతో సమానమైన పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 50

अथ वै मुञ्चते प्राणान्कृतकृत्यो गुणान्वितः॥ गदापाणिर्महाकायो मम लोकं प्रपद्यते॥

అప్పుడు అతడు కృతకృత్యుడై గుణసంపన్నుడై ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు; గదాధారి మహాకాయుడైన నా లోకాన్ని చేరుతాడు।

Verse 51

पुनश्चाग्निप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ धारा पतति तत्रैका पूर्वोत्तरसमा श्रिता ॥

మరల నా పరమ గుహ్య క్షేత్రం ‘అగ్నిప్రభ’ అనే పేరుతో ఉంది; అక్కడ ఒకే ధార పడుతుంది, అది ఈశాన్య (ఉత్తర-తూర్పు) దిశకు సరిపడేలా ఉంటుంది।

Verse 52

यस्तत्र कुरुते स्नानं चतुरात्रोषितो नरः ॥ अग्निष्टोमात्पञ्चगुणं फलं प्राप्नोति मानवः ॥

అక్కడ నాలుగు రాత్రులు నివసించి స్నానం చేసే మనిషి, అగ్నిష్టోమ యాగఫలానికి ఐదింతల ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 53

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ अग्निष्टोमफलं भुक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥

అక్కడ నా విధించిన కర్మాలలో నిష్ఠతో ఉండి ప్రాణాలను విడిచినవాడు, అగ్నిష్టోమ ఫలాన్ని అనుభవించి నా లోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 54

तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥ हेमन्ते चोष्णकं तीर्थं ग्रीष्मे भवति शीतलम् ॥

హే మహాభాగ్యవతీ, అక్కడి ఒక ఆశ్చర్యాన్ని విను: హేమంతంలో ఆ తీర్థం వెచ్చగా ఉంటుంది, గ్రీష్మంలో చల్లగా మారుతుంది.

Verse 55

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत सप्त रात्रोषितो नरः ॥ राजा भवति सुश्रोणि सवार्युधकलान्वितः ॥

హే సుశ్రోణీ, అక్కడ ఏడు రాత్రులు నివసించి స్నానం చేసినవాడు, అశ్వసేన, ఆయుధాలు మరియు యుద్ధకళలతో కూడిన రాజు అవుతాడు.

Verse 56

अथ वै मुञ्चते प्राणान्मम कर्माविनिश्चितः ॥ स भुक्त्वा राज्यभोज्यानि मम लोकं च गच्छति ॥

మరియు నిజంగా, అక్కడ నా విధించిన కర్మాలలో దృఢనిశ్చయంతో ప్రాణాలను విడిచినవాడు, రాజ్యభోగాలను అనుభవించి నా లోకానికీ వెళ్తాడు.

Verse 57

तत्र देवप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ धाराः पञ्चमुखास्तत्र पतन्ति गिरिसंश्रिताः ॥

అక్కడ ‘దేవప్రభ’ అనే నా పరమ గుహ్య క్షేత్రం ఉంది. అక్కడ పర్వతాశ్రితమైన పంచముఖ ధారలు దిగివస్తాయి.

Verse 58

तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्वष्टकालोषितो नरः ॥ चतुर्णामपि वेदानां याति पारं न संशयः ॥

త్వష్టకాలం అక్కడ నివసించి స్నానం చేసే మనిషి, నాలుగు వేదాలకూ అవతలి తీరాన్ని చేరుతాడు—సందేహం లేదు.

Verse 59

अथात्र मुञ्चते प्राणाँल्लोभमोहविवर्जितः ॥ वेदकर्म समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥

అక్కడ లోభమోహాలు విడిచి ప్రాణాలను విడిచేవాడు, వేదసంబంధ కర్మలను త్యజించి నా లోకంలో మహిమింపబడతాడు.

Verse 60

गुह्यं विद्याधरं नाम तत्र क्षेत्रं परं मम ॥ पञ्च धाराः पतन्त्यत्र हिमकूटविनिःसृताः ॥

అక్కడ ‘విద్యాధర’ అనే నా పరమ గుహ్య క్షేత్రం ఉంది. ఇక్కడ హిమకూటం నుండి ఉద్భవించిన ఐదు ధారలు దిగివస్తాయి.

Verse 61

यस्तत्र कुरुते स्नानं मेकरात्रोषितो नरः ॥ याति वैद्याधरं लोकं कृतकृत्यो न संशयः ॥

అక్కడ స్నానం చేసి ఒక రాత్రి నివసించే మనిషి, కృతకృత్యుడై విద్యాధరుల లోకానికి చేరుతాడు—సందేహం లేదు.

Verse 62

अथात्र मुंचते प्राणान्वीतरागो गतक्लमः ॥ भुक्त्वा वैद्याधरान्भोगान्मम लोकं स गच्छति ॥

అప్పుడు అక్కడ ప్రాణాలను విడిచేవాడు—ఆసక్తిరహితుడై, శ్రమరహితుడై—విద్యాధరుల భోగాలను అనుభవించి నా లోకానికి వెళ్తాడు.

Verse 63

तत्र पुण्यनदी नाम गुह्यक्षेत्रे परे मम ॥ शिलाकुञ्जलताकीर्णा गन्धर्वाप्सरसेविता ॥

అక్కడ నా పరమ గుహ్యక్షేత్రంలో ‘పుణ్యనది’ అనే నది ఉంది; అది శిలాకుంజాలు, లతలతో నిండివుండి గంధర్వులు, అప్సరసలు సేవించే స్థలం.

Verse 64

अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्मानुसारकः ॥ सप्तद्वीपान् समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥

అప్పుడు అక్కడ ప్రాణాలను విడిచేవాడు—నా విధానాలను అనుసరించినవాడు—సప్తద్వీపాలను విడిచి నా లోకానికి వెళ్తాడు.

Verse 65

गन्धर्वेति च विख्यातं तस्मिन् क्षेत्रं परं मम ॥ एकधारा पतत्यत्र पश्चिमां दिशमाश्रिता ॥

ఆ స్థలంలో నా పరమ క్షేత్రం ‘గంధర్వ’ అని ప్రసిద్ధి; అక్కడ ఒకే ధార పశ్చిమ దిశను ఆశ్రయించి పడుతుంది.

Verse 66

तत्र स्नानं तु कुर्वीत चतुरात्रोषितो नरः ॥ मोदते लोकपालेषु स्वच्छन्दगमनालयः ॥

అక్కడ స్నానం చేసి నాలుగు రాత్రులు నివసించిన మనిషి లోకపాలుల మధ్య ఆనందిస్తాడు; స్వేచ్ఛగా సంచరించగల నివాసంలో వసిస్తాడు.

Verse 67

अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्मपरायणः ॥ लोकपालान्परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥

అప్పుడు అక్కడ నా విధిత కర్మాలలో పరాయణుడై ప్రాణాలను విడిచినవాడు, లోకపాలులను కూడా విడిచి నా లోకానికి చేరుతాడు.

Verse 68

तत्र देवह्रदं नाम मम क्षेत्रं वसुन्धरे ॥ यत्र कान्तासि मे भूमे बलिर्यज्ञविनाशनात् ॥

ఓ వసుంధరా! అక్కడ ‘దేవహ్రద’ అనే నా క్షేత్రం ఉంది; ఓ భూమీ, బలియజ్ఞ వినాశనమువలన నీవు నాకు ప్రియమయ్యావు.

Verse 69

स ह्रदो वरदः श्रेष्ठो मनोज्ञः सुखशीतलः ॥ अगाधः सौख्यदश्चापि देवानामपि दुर्लभः ॥

ఆ హ్రదము వరప్రదము, శ్రేష్ఠము, మనోహరము, సుఖద శీతలము; అగాధము, సౌఖ్యప్రదమూ—దేవతలకు కూడా దుర్లభము.

Verse 70

तस्मिन् ह्रदे महाभागे मम वै नियमोदके ॥ मत्स्याश्चक्रांकिताश्चैव पर्यटन्ते इतस्ततः ॥

ఆ మహాభాగ్య హ్రదములో—అది నా నియమోదకమే—చక్రాంకితమైన చేపలు ఇటు అటు సంచరిస్తుంటాయి.

Verse 71

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुंधरे ॥ महाश्चर्यं विशालाक्षि यत्र तत्परिवर्तते ॥

ఇంకా నీకు నేను చెప్పుదును—వినుము, ఓ వసుంధరా. ఓ విశాలాక్షీ, అక్కడ ఒక మహాశ్చర్యం ఉంది; అక్కడ అది (అద్భుతం) జరుగుతుంది/మారుతుంది.

Verse 72

पश्येति श्रद्धधानस्तु न पश्यत्पापपूरुषः ॥ तस्मिन्देवह्रदे पुण्यं चतुर्विंशतिर्द्वादश ॥

‘చూడుము!’—శ్రద్ధావంతుడు చూస్తాడు; పాపపురుషుడు చూడడు. ఆ దేవహ్రదంలో పుణ్యఫలం ‘ఇరవై నాలుగు మరియు పన్నెండు’ (సంక్షిప్తంగా) అని గణించబడుతుంది।

Verse 73

यत्र स्नाता दिवं यान्ति शुद्धा वाक्कायजैर्मलैः ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत दशरात्रोषितो नरः ॥

ఎక్కడ స్నానం చేసినవారు వాక్కు మరియు శరీరమునుండి పుట్టిన మలినాల నుండి శుద్ధులై స్వర్గానికి వెళ్తారో, అక్కడ పది రాత్రులు నియమంతో ఉన్న మనిషి స్నానం చేయవలెను।

Verse 74

दशानामश्वमेधानां प्राप्नोत्यविकलं फलम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम चिन्ताव्यवस्थितः ॥

అతడు పది అశ్వమేధ యజ్ఞాల అవికల ఫలాన్ని పొందుతాడు. ఆపై ఇక్కడే, నన్ను ధ్యానిస్తూ స్థిరుడై, ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు।

Verse 75

अश्वमेधफलं भुक्त्वा भूमे मत्समतां व्रजेत् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि क्षेत्रं गुह्यं परं मम ॥

ఓ భూమీ! అశ్వమేధ ఫలాన్ని అనుభవించి అతడు నాతో సమత్వాన్ని పొందుతాడు. ఇంకా నేను నీకు నా గుహ్యమైన, పరమమైన క్షేత్రాన్ని చెప్పుదును।

Verse 76

सम्भेदो देवनद्योस्तु समस्तसुखवल्लभः ॥ दिवोऽवतीर्य तिष्ठन्ति देवा यत्र सहप्रियाः ॥

అక్కడ దేవనదుల సంగమం ఉంది, అది సమస్త సుఖాలకు ప్రియమైన ఆధారం. అక్కడ స్వర్గం నుండి దిగివచ్చి దేవతలు తమ ప్రియులతో కలిసి నిలిచి ఉంటారు।

Verse 77

गन्धर्वाप्सरसश्चैव नागकन्याः सहोरगैः ॥ देवर्षयश्च मुनयः समस्तसुरनायकाः ॥

అక్కడ గంధర్వులు, అప్సరసలు, నాగకన్యలు సర్పులతో కూడి; దేవర్షులు, మునులు మరియు సమస్త దేవనాయకులు కూడా సన్నిహితులై ఉంటారు।

Verse 78

सिद्धाश्च किन्नराश्चैव स्वर्गादवतरण्ति हि ॥ नेपाले यच्छिवस्थानं समस्तसुखवल्लभम् ॥

సిద్ధులు, కిన్నరులు కూడా నిజంగా స్వర్గం నుండి దిగివస్తారు—నేపాల్‌లోని ఆ శివస్థానానికి, అది సమస్త సుఖాలకు ప్రియమైన ఆశ్రయం.

Verse 79

तेभ्यस्तेभ्यश्च स्थानेभ्यस्तीर्थेभ्यश्च विशेषतः ॥ महादेवजटाजूटान्नीलकण्ठाच्छिवालयः ॥

ఆ ఆ స్థలాల నుండి, ముఖ్యంగా ఆ తీర్థాల నుండి—మహాదేవుని జటాజూటం నుండి, నీలకంఠునితో సంబంధమున్న శివాలయం (ప్రకటమై/స్థితమై) ఉంది।

Verse 80

श्वेतगङ्गेति या प्रोक्ता तया सम्भूय सादरम् ॥ नाना नद्यः समायाता दृश्यादृश्यतया स्थिताः ॥

‘శ్వేత-గంగా’ అని పిలువబడే ఆ నదితో గౌరవపూర్వకంగా కలసి, అనేక నదులు సమాగమించాయి—దృశ్య, అదృశ్య రూపాలలో స్థితమై ఉన్నాయి।

Verse 81

गण्डक्याः कृष्णया चैव या कृष्णस्य तनूद्भवा ॥ तया सम्भेदमापन्ना या सा शिवतनूद्भवा

గండకీతో పాటు ‘కృష్ణా’ కూడా—కృష్ణుని దేహం నుండి పుట్టిందని చెప్పబడినది—మరియు శివతనువు నుండి పుట్టిందని చెప్పబడే ఆ ప్రవాహం కూడా; ఇవన్నీ ఆమెతో/అందులో సంగమాన్ని పొందాయి।

Verse 82

मम क्षेत्रे समाख्यातं पुण्यं परमपावनम् ॥ वसुधे त्वं विजानीहि देवानामपि दुर्लभम्

నా క్షేత్రంలో ఒక పుణ్యతీర్థం ప్రసిద్ధమై ఉంది, అది పరమ పవిత్రకరం. ఓ వసుధా, తెలుసుకో—అది దేవతలకైనా దుర్లభం.

Verse 83

यच्च सिद्धाश्रम इति विख्यातः पुण्यवर्द्धनः ॥ शम्भोस्तपोवनं तत्र सर्वाश्रमवरं प्रति

అక్కడ ‘సిద్ధాశ్రమం’ అని ప్రసిద్ధమైన స్థలం ఉంది, అది పుణ్యాన్ని వృద్ధి చేస్తుంది. అక్కడే శంభువు యొక్క తపోవనం కూడా ఉంది; అది సమస్త ఆశ్రమాలలో శ్రేష్ఠమని గౌరవింపబడుతుంది.

Verse 84

नानापुष्पफलोपेतं कदलीषण्डमण्डितम् ॥ निचुलैश्चैव पुन्नागैः केसरैश्च विराजितम्

ఆ స్థలం నానావిధ పుష్పఫలాలతో సమృద్ధిగా ఉంది, అరటి తోటల గుంపులతో అలంకృతమైంది; నిచుల, పున్నాగ, కేసర వృక్షాలతో కూడా ప్రకాశిస్తోంది.

Verse 85

खर्जूराशोकबकुलैश्चूतैश्चैव प्रियालकैः ॥ नारिकेलैश्च पूगैश्च चम्पकैर्जम्बुभिर्धवैः

ఖర్జూర, అశోక, బకుల, మామిడి, ప్రియాలక వృక్షాలతో; అలాగే కొబ్బరి, పూగ (అడక), చంపక, జంబూ, ధవ వృక్షాలతో కూడి ఆ వనం నిండివుంది.

Verse 86

नारङ्गैर्बदरिभिश्च जम्बीरैर्मातुलुङ्गकैः ॥ केतकीमल्लिकाजातीयूथिकाराजिराजितम्

నారంగ, బదరి, జంబీర, మాతులుంగ వృక్షాలతో; అలాగే కేతకీ, మల్లికా, జాతి, యూథికా పుష్పాల వరుసలతో ఆ స్థలం అలంకృతమైంది.

Verse 87

कुन्दैः कुरवकैर्नागैः कुटजैर्दाडिमैरपि ॥ आगत्य यत्र क्रीडन्ति देवानां मिथुनानि च

కుంద, కురవక, నాగ, కుటజ, దాడిమ (దానిమ్మ) వృక్షాలతో అలంకృతమైన ఆ స్థలానికి వచ్చి దేవదంపతులు క్రీడిస్తారు।

Verse 88

तस्मिन्ह्रदे महापुण्ये पुण्यनद्यॊस्तु संगमे ॥ स्नानाच्छताश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः

ఆ మహాపుణ్య హ్రదంలో, పుణ్య నదుల సంగమస్థలంలో స్నానం చేయుటవలన మనిషి శత అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 89

स्नात्वा तत्र तु वैशाखे गोसहस्रफलं भवेत् ॥ माघमासे पुनः स्नात्वा प्रयागस्नानजं फलम्

అక్కడ వైశాఖ మాసంలో స్నానం చేస్తే సహస్ర గోదాన ఫలం కలుగుతుంది; మాఘ మాసంలో మళ్లీ స్నానం చేస్తే ప్రయాగ స్నానఫలం లభిస్తుంది।

Verse 90

कार्त्तिके मासि यः स्नाति तुलासंस्थे दिवाकरे ॥ विधिना नियतः सोऽपि मुक्तिभागी न संशयः

కార్తీక మాసంలో సూర్యుడు తులా రాశిలో ఉన్నప్పుడు, విధివిధానాలతో నియమబద్ధుడై స్నానం చేసే వాడు కూడా ముక్తికి పాత్రుడు—సందేహం లేదు।

Verse 91

यज्ञस्तपोऽथवा दानं श्राद्धमिष्टस्य पूजनम् ॥ यत्किञ्चित्क्रियते कर्म तदनन्तफलं भवेत् ॥

యజ్ఞం, తపస్సు, దానం, శ్రాద్ధం లేదా ఇష్టదేవ పూజ—ఇక్కడ ఏ కార్యం చేసినా అది అనంత ఫలాన్ని ఇస్తుంది।

Verse 92

भूमे तस्यापराधांश्च सर्वानेव क्षमाम्यहम् ॥ गङ्गायमुनयोऱ्यद्वत्सङ्गमो मर्त्यदुर्लभः ॥

హే భూమీ, ఆ వ్యక్తి చేసిన అన్ని అపరాధాలను నేను క్షమిస్తున్నాను. గంగా–యమునల సంగమం మానవులకు దుర్లభమైనట్లే, ఈ సమాగమమూ దుర్లభమే.

Verse 93

तथैवायं देवनद्यो सङ्गमः समुदाहृतः ॥ एतद्गुह्यं परं देवि मम क्षेत्रे वसुन्धरे ॥

అదేవిధంగా ఇది దేవనదుల సంగమమని ప్రకటించబడింది. హే దేవి వసుంధరా, నా క్షేత్రంలో ఇది పరమ గుహ్యమైన రహస్యం.

Verse 94

अहमस्मिन्महाक्षेत्रे धरे पूर्वमुखः स्थितः ॥ शालग्रामे महाक्षेत्रे भूमे भागवतप्रियः ॥

హే ధరా, ఈ మహాక్షేత్రంలో నేను తూర్పుముఖంగా నిలిచియున్నాను. హే భూమీ, శాలగ్రామ మహాక్షేత్రంలో నేను భాగవత భక్తులకు ప్రియుడను.

Verse 95

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ अन्तर्गुह्यं परं श्रेष्ठं यन्न जानन्ति मोहिताः ॥

ఇంకొక విషయాన్ని నీకు చెప్పుదును—వినుము, హే వసుంధరా: అంతర్గుహ్యమైన, పరమ శ్రేష్ఠమైన రహస్యం; మోహితులు దానిని తెలియరు.

Verse 96

शिवो मे दक्षिणस्थाने तिष्ठन्वै विगतज्वरः ॥ लोकानां प्रवरः श्रेष्ठः सर्वलोकवरो हरः ॥

నా దక్షిణ స్థానంలో శివుడు నిలిచియున్నాడు, నిజముగా క్లేశరహితుడు. ఆయన లోకాలలో అగ్రగణ్యుడు, శ్రేష్ఠుడు—సర్వలోకాలకు వరప్రదాత హరుడు.

Verse 97

तं ये विन्दन्ति ते देवि नूनं मामेव विन्दति ॥ ये मां विदन्ति देवेशि ते विदन्ति शिवं परम् ॥

హే దేవీ! ఆయనను పొందినవారు నిశ్చయంగా నన్ను కూడా పొందుతారు. హే దేవేశీ! నన్ను తెలిసినవారు పరమ శివుని తెలుసుకుంటారు.

Verse 98

अहं यत्र शिवस्तत्र शिवो यत्र वसुन्धरे ॥ तत्राहमपि तिष्ठामि आवयोर्नान्तरं क्वचित् ॥ शिवं यो वन्दते भूमे स हि मामेव वन्दते ॥ लभते पुष्कलां सिद्धिमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ॥

హే వసుంధరా! నేను ఉన్న చోట శివుడు ఉన్నాడు; శివుడు ఉన్న చోట నేను కూడా నివసిస్తాను—మా ఇద్దరి మధ్య ఎక్కడా భేదం లేదు. హే భూమీ! శివుని వందించే వాడు నిజంగా నన్నే వందిస్తాడు. దీనిని తత్త్వంగా తెలిసినవాడు అపార సిద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 99

मुक्तिक्षेत्रं प्रथमतॊ रुरुखण्डं ततः परम् ॥ सम्भेदो देवनद्यॊश्च त्रिवेणी च ततः परम् ॥

మొదట ‘ముక్తిక్షేత్రం’; తరువాత ‘రురుఖండం’; తరువాత దేవనదుల సంగమం; ఆపై త్రివేణి.

Verse 100

क्षेत्रं प्रमाणं विज्ञेयं गण्डकी सङ्गतं परम् ॥ एवं सा गण्डकी देवि नदीनामुत्तमा नदी ॥

క్షేత్రపు ప్రమాణం మరియు నిర్వచనం గండకీ యొక్క పరమ సంగమాన్ని కేంద్రంగా తెలుసుకోవాలి. ఈ విధంగా, హే దేవీ, ఆ గండకీ నదులలో ఉత్తమ నది.

Verse 101

गङ्गया मिलिता यत्र भागीरथ्या महाफला ॥ अपरं तन्महत्क्षेत्रं हरिक्षेत्रमिति स्मृतम् ॥

గంగా భాగీరథితో కలిసే చోట మహాఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది; ఆ మరో మహత్తర క్షేత్రం ‘హరిక్షేత్రం’ అని స్మరించబడింది.

Verse 102

आदौ सा गण्डकी पुण्या भागीरथ्या च सङ्गता ॥ तस्य तीर्थस्य महिमा ज्ञायते न सुरैरपि ॥

ఆదిలో ఆ పుణ్య గండకీ భాగీరథితో సంగమిస్తుంది; ఆ తీర్థ మహిమను దేవతలకైనా పూర్తిగా తెలియదు.

Verse 103

एतत्ते कथितं भद्रे शालग्रामस्य सुन्दरी ॥ गण्डक्याश्चैव माहात्म्यं सर्वकल्मषनाशनम् ॥

హే భద్రే, హే సుందరీ, శాలగ్రామ వృత్తాంతాన్ని మరియు సమస్త కల్మషాలను నశింపజేసే గండకీ మహాత్మ్యాన్ని నీకు చెప్పితిని.

Verse 104

पूर्वपृष्टं तया यच्च पुण्यं भागवतप्रियम् ॥ आख्यानानां महाख्यानं द्युतीनां परमा द्युतिः ॥

ఆమె ముందుగా అడిగినది—భాగవతభక్తులకు ప్రియమైన ఆ పుణ్యాఖ్యానం—ఆఖ్యానాలలో మహాఖ్యానం, కాంతులలో పరమ కాంతి.

Verse 105

पुण्यानां परमं पुण्यं तपसां च महत्तपः ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं गतीनां परमा गतिः ॥

ఇది పుణ్యాలలో పరమ పుణ్యం, తపస్సులలో మహత్తపస్సు; గుహ్యాలలో పరమ గుహ్యం, గతులలో పరమ గతి.

Verse 106

महालाभस्तु लाभानां नास्त्यस्मादपरं महत् ॥ पिशुनाय न दातव्यं न शठाय गुरुद्रुहे ॥

ఇది లాభాలలో మహాలాభం; దీనికంటే గొప్పది మరొకటి లేదు. దూషకునికి, మోసగాడికి, గురుద్రోహికి ఇది ఇవ్వకూడదు.

Verse 107

लोभमोहमदाद्यैर्ये वर्जिताः पुण्यबुद्धयः ॥ य एतत्पठते नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः ॥

లోభం, మోహం, మదం మొదలైనవాటికి దూరమైన పుణ్యబుద్ధులు—ఏ మనిషి ప్రతిదినం ప్రాతఃకాలంలో లేచి దీనిని పఠిస్తాడో, అతడు చెప్పబడిన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 108

कुलानि तारितान्येवं सप्त सप्त च सप्त च ॥ एवं मरणकाले तु न कदाचिद्विमुह्यते ॥

ఇలా వంశాలు తారింపబడతాయి—ఏడు, ఏడు, మరల ఏడు; అలాగే మరణకాలంలో అతడు ఎప్పుడూ మోహానికి లోనుకాడు.

Verse 109

यदीच्छेत्परामां सिद्धिं मम लोकं स गच्छति ॥ क्षेत्रस्य शालग्रामस्य माहात्म्यं परमं मया ॥

ఎవడు పరమ సిద్ధిని కోరుతాడో, అతడు నా లోకానికి చేరుతాడు. శాలగ్రామ క్షేత్రపు పరమ మహిమను నేను ప్రకటించాను.

Verse 110

कथितं ते महादेवि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

హే మహాదేవి, నీకు చెప్పబడింది; ఇంకేమి వినాలని కోరుకుంటున్నావు?

Verse 111

वृक्षस्य दक्षिणे पार्श्वे गतस्तावदहं धरे ॥ पूर्वस्थानं परित्यज्य स ऋषिः संशितव्रतः

“హే ధరా, అప్పుడు నేను వృక్షం యొక్క దక్షిణ పార్శ్వానికి వెళ్లాను. తన పూర్వస్థానాన్ని విడిచి, ఆ ఋషి—దృఢవ్రతుడు—(ముందుకు సాగాడు).”

Verse 112

यस्त्रिरात्रमुषित्वा तु नियते नियता शनः ॥ राजसूयफलं प्राप्य मोदते देववद्दिवि

ఎవడు నియమితాచారంతో నియమబద్ధంగా మూడు రాత్రులు నివసిస్తాడో, అతడు క్రమంగా రాజసూయ ఫలాన్ని పొందించి స్వర్గంలో దేవునివలె ఆనందిస్తాడు।

Verse 113

एवमेतन्महाभागे क्षेत्रं हरिहरात्मकम् ॥ मृताः येऽत्र गतिं यान्ति मम कर्मानुसारिणः

హే మహాభాగే, ఇదే సత్యం—ఈ క్షేత్రం హరి-హర స్వరూపమైనది. ఇక్కడ మరణించినవారు తమ తమ కర్మానుసారం తమ గతిని పొందుతారు।

Verse 114

ये च पापाः कृतघ्नाश्च द्विजदेवापराधिनः ॥ कुशिष्याय न दातव्यं न दद्याच्छास्त्रदूषके ॥१ १९॥ नीचाय न च दातव्यं ये न जानन्ति सेवितुम् ॥ सुशिष्याय च दातव्यं धीराय शुभबुद्धये

పాపులు, కృతఘ్నులు, బ్రాహ్మణులకూ దేవతలకూ అపరాధం చేసినవారికి దానం ఇవ్వకూడదు. కుశిష్యునికి, శాస్త్రాన్ని దూషించేవానికి కూడా ఇవ్వకూడదు. నీచులకు, సేవ చేయడం తెలియనివారికి కూడా ఇవ్వకూడదు. అయితే సుశిష్యునికి—ధీరుడైన, శుభబుద్ధి గలవానికి—దానం ఇవ్వాలి।

Verse 115

यदि तुष्टोऽसि मे देव सर्वशान्तिकरः परः ॥ यदि देयो वरो मह्यं तपसाराधितेन च

హే దేవా, నాపై మీరు తృప్తి చెందినట్లయితే—మీరు పరముడు, సమస్త శాంతిని కలిగించేవారు—అయితే నాకు వరం ఇవ్వవలసి ఉంటే, తపస్సుతో ప్రసన్నుడై ఆ వరాన్ని నాకు ప్రసాదించండి।

Verse 116

अन्यच्च गुह्यं वक्ष्यामि सालङ्कायन तच्छृणु ॥ तव प्रीत्या प्रवक्ष्यामि येनैतत्क्षेत्रमुत्तमम्

ఇంకొక గుహ్యమైన విషయాన్ని నేను చెప్పుదును; హే సాలంకాయన, దాన్ని విను. నీ ప్రీతికోసం, ఈ క్షేత్రం ఉత్తమమని తెలిసే విధానాన్ని నేను వివరిస్తాను।

Verse 117

चतुर्णामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः

మనిషి నాలుగు అశ్వమేధ యజ్ఞాల ఫలాన్ని పొందుతాడు; తరువాత ఇక్కడ నా కర్మాలు/విధుల్లో నిష్ఠతో ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు।

Verse 118

नरमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मुक्तरागो गतक्लमः

మనిషి నరమేధ యజ్ఞ ఫలాన్ని పొందుతాడు; తరువాత ఇక్కడ ఆసక్తి లేని వాడై, శ్రమ-క్లేశం తొలగి ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు।

Verse 119

गुह्यं सर्वायुधं नाम तत्र क्षेत्रे परं मम ॥ पतन्ति सप्त स्रोतांसि हिमवन्निःसृतानि वै

అక్కడ నా పరమ క్షేత్రంలో ‘సర్వాయుధ’ అనే గోప్యమైన స్థలం ఉంది; హిమవంతం నుండి ఉద్భవించిన ఏడు ప్రవాహాలు అక్కడికి దిగివస్తాయి।

Verse 120

तत्र स्नानं तु कुर्वीत अष्ट रात्रोषितो नरः ॥ सप्तद्वीपेषु भ्रमति स्वच्छन्दगमनालयः

అక్కడ స్నానం చేయాలి; ఎనిమిది రాత్రులు అక్కడ నివసించిన మనిషి, స్వేచ్ఛాయుత గమనస్థితి కలిగి, ఏడు ద్వీపాలలో సంచరిస్తాడు।

Verse 121

सौवर्णानि च पद्मानि दृश्यन्ते भास्करोदये ॥ तावत्पश्यन्ति भूतानि यावन्मध्यन्दिनं भवेत् ॥

సూర్యోదయ సమయంలో బంగారు కమలాలు కనిపిస్తాయి; మధ్యాహ్నం కాకముందు వరకు మాత్రమే జీవులు వాటిని చూస్తారు।

Verse 122

त्रिशूलगङ्गेति आख्याता सापि तत्र महानदी ॥ एवं नदीसमुद्भेदः सर्वतीर्थकदम्बकम् ॥

అక్కడ ‘త్రిశూల-గంగా’ అని ప్రసిద్ధమైన మహానది కూడా ఉంది. ఈ విధంగా నది ఉద్భవవర్ణనం సమస్త తీర్థాల సమాహారంలా చెప్పబడింది।