Sukta 60
Sukta 9.60
Gāyatrī (explicitly invoked; the verse is a gāyatrī-style invocation though full metrical verification is not provided here)
ఈ సంక్షిప్త పావమాన స్తోత్రం గాయకులను గాయత్రీ ఛందస్సుతో సోముని స్తుతించమని పిలుస్తుంది; ప్రకాశించే బిందువు (ఇందు)ను అనేక నేత్రాలు గల, సమస్తాన్ని గ్రహించే శక్తిగా కీర్తిస్తుంది. వడపోతల్ని దాటి పాత్రలలోకి వేగంగా ప్రవహించే సోముని యజ్ఞగతిని అనుసరిస్తూ, ఆ శుద్ధ ప్రవాహాన్ని ఇంద్రుని అంతరానందం మరియు బలంతో అనుసంధానిస్తుంది. చివరికి, సోముడు శాంతిగా శుద్ధమై, ప్రజావంతమైన రేతః—సంతానసంపదను మోసుకొచ్చే సృజనశక్తిని—ప్రదానం చేయుగాక అని ప్రార్థిస్తుంది.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र गायत्रेण गायत पवमानं विचर्षणिम् । इन्दुं सहस्रचक्षसम् ॥
గాయత్రీ ఛందస్సుతో పాడండి—పవమాన సోమాన్ని, విశ్వకర్మశీల శక్తిని; సహస్రచక్షువు (అనేక దర్శనాలు గల) ప్రకాశమయ ఇందువును.
Mantra 2
तं त्वा सहस्रचक्षसमथो सहस्रभर्णसम् । अति वारमपाविषुः ॥
నీవు—సహస్రచక్షువు, అలాగే సహస్రభరణుడు (వెయ్యి శక్తులను ధరించువాడు)—నిన్ను వారు వడపోత ద్వారా శుద్ధి చేశారు; విభజన జల్లెడను దాటి.
Mantra 3
अति वारान्पवमानो असिष्यदत्कलशाँ अभि धावति । इन्द्रस्य हार्द्याविशन् ॥
పవమానుడై అతడు వడపోతలను దాటి వేగంగా దూసుకెళ్లాడు; కలశాల వైపు పరుగెత్తి, ఇంద్రుని హృదయంలో ప్రవేశిస్తున్నాడు.
Mantra 4
इन्द्रस्य सोम राधसे शं पवस्व विचर्षणे । प्रजावद्रेत आ भर ॥
ఇంద్రుని రాధస్‌ (అనుగ్రహం/సమృద్ధి) కొరకు, ఓ సోమా, ఓ విచర్షణే (విస్తృత-కార్యశీలుడా), శాంతిలో పవిత్రమై ప్రవహించు; ప్రజావంతమైన రేతస్‌ (బీజ-శక్తి) ను ఇక్కడికి తెమ్ము.
Inside Sukta 60
How it unfolds
- Where it opens
A direct liturgical command: praise Soma with the Gāyatrī, naming him the purifying, wide-working, many-eyed Indu.
- Development
The hymn tracks Soma’s kinetic passage—surging beyond the strainers and hastening toward the jars—depicting purification as both physical flow and divine intensification.
- Climax
Soma’s entry ‘into the heart of Indra’ (indrasya hārdi āviśan), the moment where purified essence becomes god-strength and victorious inspiration.
- Where it settles
A concluding prayer for Indra’s fulfillment: Soma to purify into peace and to bestow prajāvat retaḥ—creative, progeny-rich potency and prosperity.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionHe mediates between earth and heaven as the consecrated essence: purifier of offerings, awakener of divine powers, and sustainer of ṛta by invigorating Indra and the other gods for victorious action.
- Inner significanceInwardly Soma Pavamāna symbolizes clarified consciousness: the mind’s essence filtered of obscurity, becoming luminous perception (many ‘eyes’) and a peaceful, creative potency that supports strength, joy, and right action.
Famous verses
प्र गायत्रेण गायत (pra gāyatreṇa gāyata)इन्द्रस्य हार्दि आविशन् (indrasya hārdi āviśan)प्रजावद् रेतः (prajāvad retaḥ)Attributes of the deity
- Pavamāna (self-purifying, flowing through filters)
- Indu (bright drop/essence)
- Vicarṣaṇi (wide-working, far-reaching efficacy)
- Sahasracakṣas (many-eyed: manifold perception)
- Swift, pressing-forward current toward the jars
- Indra-energizing, heart-entering delight
- Bestower of śam (peace) and prajāvat retaḥ (generative force)
Also by this seer
- Associated with the wider Pavamāna (Soma purification) hymn-cycle of Rig Veda Maṇḍala 9
- Part of the Gāyatrī-invocation style praise used in Soma-stotra recitation traditions
The rite, step by step
- Press Soma (savana) and prepare the flow for purification.
- Chant the Gāyatrī-invocation to ‘sing forth’ Soma Pavamāna as he begins to run.
- Filter the Soma through the vāra (strainers), guiding the stream onward.
- Collect the purified Soma into the kalaśa (jars/vessels).
- Offer the purified Soma to Indra (and allied deities), envisioning Soma ‘entering Indra’s heart’ as strength and delight.
- Conclude with a petition: Soma to purify into śam (peace) and to bring prajāvat retaḥ (prosperity/generative power).
Offerings
- Purified Soma juice (Indu)
- Libations to Indra
- Accompanying oblations customary to Soma rites (e.g., ghee/grain as per śrauta procedure)
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he purifies (Pavamāna), describing his flow through the filters into the jars and praying that this purified essence strengthen and delight Indra.
The first verse calls the singers to chant with the Gāyatrī, signaling the intended metrical/chanting mode and framing the praise as a focused, luminous invocation for Soma’s purification.
Ritually it means the offered Soma becomes Indra’s drink and power; symbolically it means purified delight and clarity enter the force of will, producing strength, peace, and creative prosperity.
Ask anything about Sukta 60 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
