Sukta 57
Sukta 6.57
Bharadvāja
Indra and Pūṣan (dual invocation)
Gāyatrī (likely, given brevity; exact confirmation requires syllable count)
ఈ చిన్న సూక్తం ఇంద్రుడు మరియు పూషణుడిని కలిసి స్నేహపూర్వక మిత్రులుగా ఆహ్వానిస్తుంది; వారు స్వస్తి (సురక్షిత క్షేమం) మరియు వాజసాతి (బలం, సమృద్ధి, విజయసాధన)ను స్థిరపరుస్తారని చెబుతుంది. ఋతాధీనంగా ఇంద్రుడు మహా జలాలను విడుదల చేసి ముందుకు నడిపించిన కార్యాన్ని స్మరిస్తూ, పూషణుడు మార్గదర్శిగా తోడుగా ఉన్నాడని పేర్కొంటుంది. చివరికి, రథసారథి కట్టెలను బిగించేలా పూషణుడిని “ఉద్రేకింపజేసి” ప్రయాణం నేరుగా, సురక్షితంగా సాగునట్లు ముగిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
इन्द्रा नु पूषणा वयं सख्याय स्वस्तये । हुवेम वाजसातये ॥
ఇంద్రా, పూషన్! ఇప్పుడు మేము మిమ్మల్ని సఖ్యతకై, స్వస్తి (క్షేమం) కొరకు, వాజ (బల-సమృద్ధి) సాధనకై ఆహ్వానిస్తున్నాము.
Mantra 2
सोममन्य उपासदत्पातवे चम्वोः सुतम् । करम्भमन्य इच्छति ॥
ఒకడు సోమాన్ని సమీపిస్తాడు—చమూ (పాత్రం) లో పిండిన సోమాన్ని పానంచేయుటకు; మరొకడు కరంభాన్ని కోరుతాడు. మనలోని గమనాలు ఇట్లా భిన్నం—కొంతమంది ఆనంద-రసాన్ని, మరికొంతమంది మిశ్ర పోషణను ఆశ్రయిస్తారు.
Mantra 3
अजा अन्यस्य वह्नयो हरी अन्यस्य सम्भृता । ताभ्यां वृत्राणि जिघ्नते ॥
అజా (అయోజన-శక్తులు) ఒక దేవశక్తికి చెందినవి; హరీ—దీప్తిమయ శక్తి యొక్క రెండు అశ్వాలు—మరొక శక్తికి సమీకృతమై ఉన్నాయి. ఈ రెండింటి చేతనే వృత్రాణి (అవరోధక ఆవరణాలు) నశింపబడతాయి.
Mantra 4
यदिन्द्रो अनयद्रितो महीरपो वृषन्तमः । तत्र पूषाभवत्सचा ॥
వర్షణలో పరమ బలవంతుడైన ఇంద్రుడు, ఋత (ṛta) నియమం ప్రకారం మహత్తర జలాలను ముందుకు నడిపినప్పుడు, అక్కడ పూషన్ అతనితో కలిసి ఉన్నాడు—సహచరుడై, ఆ గమనాన్ని సరిదారుల్లోకి నడిపించాడు.
Mantra 5
तां पूष्णः सुमतिं वयं वृक्षस्य प्र वयामिव । इन्द्रस्य चा रभामहे ॥
పూషన్ యొక్క ఆ సుమతి—ప్రకాశమయమైన సమ్యక్-బుద్ధి—ని, విస్తరించిన వృక్షపు బలమైన ఆధారాన్ని పట్టుకునేలా, మేము దృఢంగా గ్రహించుదుము; అలాగే ఇంద్రుని బలమును కూడా మేము పొందుదుము.
Mantra 6
उत्पूषणं युवामहेऽभीशूँरिव सारथिः । मह्या इन्द्रं स्वस्तये ॥
మేము పూషన్ను పైకి లేపి జాగృతం చేస్తాము, సారథి పగ్గాలను బిగించునట్లు; అలాగే మా విస్తార స్వస్తి (శుభక్షేమం) కొరకు ఇంద్రుని కూడా ప్రేరేపిస్తాము—యాత్ర సూటిగా, సురక్షితంగా సాగునట్లు.
Frequently Asked Questions
Indra provides the power to overcome obstacles and win abundance, while Pūṣan protects the path and keeps movement in the right direction. Together they represent strength plus guidance, leading to svasti (safe well-being).
Svasti means safe welfare—protection, auspiciousness, and a smooth course free from harm. In this hymn it is both outer safety (life and travel) and inner steadiness of direction.
It suggests controlled, well-guided movement. Pūṣan is invoked to keep the ‘reins’ of one’s journey—outer or inner—steady, while Indra is called to supply the force that carries one forward successfully.
Ask anything about Sukta 57 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.