Rig Veda Sukta 57
Mandala 6Sukta 576 Mantras

Sukta 57

Sukta 6.57

Rishi

Bharadvāja

Devata

Indra and Pūṣan (dual invocation)

Chandas

Gāyatrī (likely, given brevity; exact confirmation requires syllable count)

ഈ ചെറുസൂക്തം ഇന്ദ്രനെയും പൂഷണനെയും ഒരുമിച്ച് വിളിക്കുന്നു—സ്വസ്തി (സുരക്ഷിത ക്ഷേമം)യും വാജസാതി (ബലം, സമൃദ്ധി, വിജയം-വിജയഫലം നേടൽ)യും ഉറപ്പാക്കുന്ന സൗഹൃദ സഖാക്കളായി. ഋതത്തിന്റെ നിയമപ്രകാരം ഇന്ദ്രൻ മഹത്തായ ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ച് മുന്നോട്ട് നയിച്ചതിനെ ഇത് അനുസ്മരിക്കുന്നു; പൂഷൺ മാർഗദർശകനായി കൂടെയുണ്ട്. അവസാനം, യാത്ര നേരെയും സുരക്ഷിതമായും നീങ്ങാൻ, സാരഥി കുതിരയുടെ കയറുകൾ മുറുക്കുന്നതുപോലെ പൂഷണനെ ‘ഉണർത്തി’ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

इन्द्रा नु पूषणा वयं सख्याय स्वस्तये । हुवेम वाजसातये ॥

ഹേ ഇന്ദ്രനും പൂഷനും, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ സഖ്യതയ്ക്കും സ്വസ്തിക്കുമായി, വാജസാതി—ബലസമൃദ്ധിയുടെ വിജയം—നേടുവാനുമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.

Mantra 2

सोममन्य उपासदत्पातवे चम्वोः सुतम् । करम्भमन्य इच्छति ॥

ഒരാൾ സോമം കുടിക്കാനായി സമീപിക്കുന്നു—ചമൂവിൽ നിന്നുള്ള സുത (പിഴിഞ്ഞ) ആനന്ദരസം; മറ്റൊരാൾ കരമ്പം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ നമ്മുടെ ഗതികൾ വ്യത്യസ്തം: ചിലർ ഉന്മാദരസത്തിലേക്ക്, ചിലർ മിശ്രപോഷണത്തിലേക്ക്.

Mantra 3

अजा अन्यस्य वह्नयो हरी अन्यस्य सम्भृता । ताभ्यां वृत्राणि जिघ्नते ॥

അജാഃ—ഒരു ശക്തിക്കുള്ള അയോഗ്മന-ശക്തികൾ—ഹരീ—പ്രകാശഊർജത്തിന്റെ രണ്ടു അശ്വങ്ങൾ—മറ്റൊരു ശക്തിക്കായി സംഭൃതമാണ്. ഈ രണ്ടിനാൽ വൃത്രാണി, തടസ്സത്തിന്റെ ആവരണങ്ങൾ, അടിച്ചുതകർന്ന് വീഴും; സത്യത്തിന്റെ പ്രഗതിക്കുള്ള പാത നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ശുദ്ധമാകുന്നു.

Mantra 4

यदिन्द्रो अनयद्रितो महीरपो वृषन्तमः । तत्र पूषाभवत्सचा ॥

ഇന്ദ്രൻ—വർഷണത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രബലനായവൻ—ഋതം (സത്യനിയമം) അനുസരിച്ച് മഹത്തായ ജലങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിച്ചപ്പോൾ, അവിടെ പൂഷൻ അവനോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു—സഹചാരിയായി ആ ഗതിയെ അനുഗമിച്ച്, അതിനെ അന്തർഭാവത്തിനുള്ളിലെ യഥാമാർഗങ്ങളിലേക്കും സന്മാർഗത്തിലേക്കും നയിച്ചു।

Mantra 5

तां पूष्णः सुमतिं वयं वृक्षस्य प्र वयामिव । इन्द्रस्य चा रभामहे ॥

പൂഷന്റെ ആ സുമതി—പ്രകാശമുള്ള സന്മനസ്കത—ഞങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കട്ടെ; ഒരാൾ വൃക്ഷത്തിന്റെ പരന്ന ദൃഢശാഖകളിൽ ആശ്രയം പിടിക്കുന്നതുപോലെ. ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തിയും ഞങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കട്ടെ—അങ്ങനെ ഞങ്ങളുടെ ഉയർച്ച ഉറപ്പും വിജയവും ആകാൻ।

Mantra 6

उत्पूषणं युवामहेऽभीशूँरिव सारथिः । मह्या इन्द्रं स्वस्तये ॥

ഞങ്ങൾ പൂഷനെ മേലോട്ടുയർത്തി ഉണർത്തുന്നു—സാരഥി കുതിരകളുടെ കയറുകൾ മുറുക്കുന്നതുപോലെ; ഞങ്ങളുടെ മഹത്തായ ക്ഷേമം (സ്വസ്തി) വേണ്ടി ഇന്ദ്രനെയും ഉണർത്തുന്നു—ചേതനയുടെ യാത്ര നേരെയും സുരക്ഷിതമായും പോകാൻ।

Frequently Asked Questions

Indra provides the power to overcome obstacles and win abundance, while Pūṣan protects the path and keeps movement in the right direction. Together they represent strength plus guidance, leading to svasti (safe well-being).

Svasti means safe welfare—protection, auspiciousness, and a smooth course free from harm. In this hymn it is both outer safety (life and travel) and inner steadiness of direction.

It suggests controlled, well-guided movement. Pūṣan is invoked to keep the ‘reins’ of one’s journey—outer or inner—steady, while Indra is called to supply the force that carries one forward successfully.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App