
Sukta 1.138
Pūṣan
ఈ చిన్న సూక్తం పూషణుని స్తుతిస్తుంది—ఆయన అలసటలేని, మహాజన్ముడైన మార్గదర్శి; ఆయన బలమూ గాయకుని స్తోత్రమూ ఎప్పుడూ తగ్గవు. విజయము, సంపద, మరియు ప్రతి పోటీలో సురక్షిత సహచర్యం కోసం కవి పూషణుని ‘సమీప సహాయం’ను కోరుతూ, యజ్ఞం వైపు అన్ని మనస్సులను జూదగట్టే ఆ దేవునితో అచంచల స్నేహాన్ని ధృవీకరిస్తాడు.
Mantra 1
प्रप्र पूष्णस्तुविजातस्य शस्यते महित्वमस्य तवसो न तन्दते स्तोत्रमस्य न तन्दते । अर्चामि सुम्नयन्नहमन्त्यूतिं मयोभुवम् । विश्वस्य यो मन आयुयुवे मखो देव आयुयुवे मखः ॥
మళ్లీ మళ్లీ, మహాబలంతో జన్మించిన పూషన్ మహిమ ప్రకటించబడుతుంది; అతని శక్తి అలసిపోదు, అతని స్తోత్రమూ అలసిపోదు. అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, సమీప సహాయం—ఆనందదాయకుడు—అతనిని నేను స్తుతిస్తాను; సమస్తుల మనస్సును యజ్ఞం వైపు యోగం చేసే వాడు—ఆ దేవుడు, ఆ మఖ (యజ్ఞ-బలం/సిద్ధి) వైపు యోగం చేసే వాడు.
Mantra 2
प्र हि त्वा पूषन्नजिरं न यामनि स्तोमेभिः कृण्व ऋणवो यथा मृध उष्ट्रो न पीपरो मृधः । हुवे यत्त्वा मयोभुवं देवं सख्याय मर्त्यः । अस्माकमाङ्गूषान्द्युम्निनस्कृधि वाजेषु द्युम्निनस्कृधि ॥
ఎందుకంటే, హే పూషన్, మార్గంలో వేగవంతుడా, స్తోత్రాలతో నేను నిన్ను నిర్మించి/సన్నద్ధం చేస్తాను—వైరానికి ఎదురుగా ఋణిని సిద్ధం చేయునట్లు; ఒంటె వైరానికి ఎదురుగా భారాన్ని మోసినట్లు. నేను, మర్త్యుడు, నిన్ను—ఆనందదాయక దేవుని—సఖ్యార్థం పిలుస్తాను. మా ఆంగూషాలు (ప్రేరిత వాక్కులు) ద్యుమ్నవంతంగా చేయి; వాజేషు (సమృద్ధి/విజయాల్లో) వాటిని ద్యుమ్నవంతంగా చేయి.
Mantra 3
यस्य ते पूषन्त्सख्ये विपन्यवः क्रत्वा चित्सन्तोऽवसा बुभुज्रिर इति क्रत्वा बुभुज्रिरे । तामनु त्वा नवीयसीं नियुतं राय ईमहे । अहेळमान उरुशंस सरी भव वाजेवाजे सरी भव ॥
ఓ పూషన్! ఎవరి సఖ్యంలో ప్రేరిత వాక్కును అన్వేషించే వారు తమ సంకల్పం మరియు వివేకంతో కూడ నీ సహాయాన్ని అనుభవించారో—అవును, సంకల్ప-శక్తితోనే వారు దానిని అనుభవించారు—ఆ నూతనతర నియుత్ (యోజన)ను అనుసరించి మేము రాయః (సమృద్ధి) పరిపూర్ణతకై నిన్ను కోరుతున్నాము. అహేళమాన (కోపరహిత) ఉరుశంస (విస్తృత-కీర్తి) పూషన్, ప్రతి వాజంలో మాకు సహాయకుడవై ఉండు; వాజే-వాజే సహాయకుడవై ఉండు.
Mantra 4
अस्या ऊ षु ण उप सातये भुवोऽहेळमानो ररिवाँ अजाश्व श्रवस्यतामजाश्व । ओ षु त्वा ववृतीमहि स्तोमेभिर्दस्म साधुभिः । नहि त्वा पूषन्नतिमन्य आघृणे न ते सख्यमपह्नुवे ॥
ఈ (మా కర్మ) సిద్ధికై, విజయార్థం, మా దగ్గరకు రా. అహేళమాన (కోపరహిత) ఉదార దాతా, ఓ అజాశ్వ—శ్రవస్ (యశస్సు/ప్రేరిత శ్రవణం) వృద్ధికై, ఓ అజాశ్వ. ఓ దస్మ (అద్భుతుడా), సత్యమైన సాధు స్తోత్రాలతో మేము నిన్ను మా వైపు తిప్పుకుంటాము. ఎందుకంటే, ఓ ఆఘృణే (దీప్తిమంత) పూషన్, నేను నిన్ను అతి-మన్య (అతివిచారం/అతిశంక) చేయను; నీ సఖ్యాన్ని నేను నిరాకరించను.
Pūṣan is praised as a benevolent guide and protector who stays close, brings well-being, and leads people safely toward success and the goal of the sacrifice.
It means Pūṣan aligns people’s thoughts and intentions so they move together toward effective action—especially toward completing the yajña and its desired results.
It can be recited before travel, at the start of a task, or at the opening of a fire-offering to ask for protection, steady guidance, prosperity, and supportive companionship.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.