Prakarana 21

Verse 408 (चौपाई)

लालन जोगु लखन लघु लोने। भे न भाइ अस अहहिं न होने।। पुरजन प्रिय पितु मातु दुलारे। सिय रघुबरहि प्रानपिआरे।। मृदु मूरति सुकुमार सुभाऊ। तात बाउ तन लाग न काऊ।। ते बन सहहिं बिपति सब भाँती। निदरे कोटि कुलिस एहिं छाती।। राम जनमि जगु कीन्ह उजागर। रूप सील सुख सब गुन सागर।। पुरजन परिजन गुर पितु माता। राम सुभाउ सबहि सुखदाता।। बैरिउ राम बड़ाई करहीं। बोलनि मिलनि बिनय मन हरहीं।। सारद कोटि कोटि सत सेषा। करि न सकहिं प्रभु गुन गन लेखा।।

లక్ష్మణుడు పెంచబడాల్సినవాడు, చిన్నవాడు మరియు సున్నితమైనవాడు; అతను కేవలం పేరుకు సోదరుడు కాలేదు, అతనిలో ఎలాంటి లోటు లేదు. పౌరులకు ప్రియమైనవాడు, తండ్రి మరియు తల్లిచే ప్రేమించబడేవాడు, సీత మరియు రఘువంశ ప్రభువు ప్రాణాల వంటి ప్రియమైనవారు. సౌమ్యమైన రూపం, సున్నితమైన మరియు దయాళువైన స్వభావం కలిగి, వారి శరీరాలను ఎలాంటి గాలి తాకదు. వారు అడవిలో అన్ని రకాల కష్టాలను భరిస్తారు; వారి రొమ్ముపై మిలియన్ల మెరుపులు పడినా వారు భయపడరు. రాముడు జన్మించి ప్రపంచాన్ని ప్రకాశవంతం చేశాడు; అతను సౌందర్యం, సద్గుణం, ఆనందం మరియు అన్ని మంచి గుణాల సాగరం. పౌరులకు, బంధువులకు, గురువులకు, తండ్రికి, తల్లికి, రాముని స్వభావం అందరికీ ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. అతని శత్రువులు కూడా అతని గొప్పతనాన్ని పొగుడతారు; అతని మాటలు, అతని సమావేశాలు, అతని వినయం హృదయాన్ని చూరగొంటాయి. సరస్వతి మరియు మిలియన్ల మునులు మరియు శేషుడు కూడా ప్రభువు గుణాల లెక్కను పూర్తి చేయలేరు.

Verse 409 (दोहा/सोरठा)

सुखस्वरुप रघुबंसमनि मंगल मोद निधान। ते सोवत कुस डासि महि बिधि गति अति बलवान।।200।।

రఘువంశ రత్నం, ఆనందం యొక్క అవతారం, ఆనందం మరియు శుభం యొక్క నిధి, అతను దర్భలపై నిద్రిస్తున్నాడు; ఇది విధి యొక్క శక్తి.

Verse 410 (चौपाई)

राम सुना दुखु कान न काऊ। जीवनतरु जिमि जोगवइ राऊ।। पलक नयन फनि मनि जेहि भाँती। जोगवहिं जननि सकल दिन राती।। ते अब फिरत बिपिन पदचारी। कंद मूल फल फूल अहारी।। धिग कैकेई अमंगल मूला। भइसि प्रान प्रियतम प्रतिकूला।। मैं धिग धिग अघ उदधि अभागी। सबु उतपातु भयउ जेहि लागी।। कुल कलंकु करि सृजेउ बिधाताँ। साइँदोह मोहि कीन्ह कुमाताँ।। सुनि सप्रेम समुझाव निषादू। नाथ करिअ कत बादि बिषादू।। राम तुम्हहि प्रिय तुम्ह प्रिय रामहि। यह निरजोसु दोसु बिधि बामहि।।

రాముడు ఎవరి చెవి వినకూడని దుఃఖాన్ని విన్నాడు; అది జీవవృక్షం నరకబడుతున్నట్లు ఉంది. పాము రత్నం రోజు మరియు రాత్రి కనురెప్పలచే కాపాడబడుతున్నట్లు, అతని తల్లి అతనిని కాపాడింది. ఇప్పుడు వారు అడవిలో సంచరిస్తూ, వేర్లు, పండ్లు మరియు పూలు తింటున్నారు. కైకేయికి శపించు, అన్ని దురదృష్టాలకు మూలం! ఆమె తన ప్రాణాలకు మరియు ప్రియుడికి శత్రువు అయింది. నాకు శపించు, శపించు, పాపిష్ఠి నేను, పాపాల సాగరం, దురదృష్టవంతుడు! ఈ విపత్తం అంతా నాకు జరిగింది. సృష్టికర్త నన్ను నా కుటుంబానికి మరకుగా చేశాడు; అతను నన్ను నా భర్తకు దుష్ట తల్లిగా చేశాడు. అతని మాటలు విని, నిషాదుడు ప్రేమతో అతనిని ఓదార్చాడు: "ప్రభూ, ఇంత దుఃఖానికి ఎందుకు లోనవుతావు?" "రాముడు నీకు ప్రియమైనవాడు, నీవు రామునికి ప్రియమైనవాడివి; దీనిలో ఎలాంటి తప్పు లేదు; తప్పు విధిలో ఉంది."

Verse 411 (छंद)

बिधि बाम की करनी कठिन जेंहिं मातु कीन्ही बावरी। तेहि राति पुनि पुनि करहिं प्रभु सादर सरहना रावरी।। तुलसी न तुम्ह सो राम प्रीतमु कहतु हौं सौहें किएँ। परिनाम मंगल जानि अपने आनिए धीरजु हिएँ।।

ప్రతికూల విధి పని కష్టం; దాని వల్ల తల్లి పిచ్చిది అయింది. అయినప్పటికీ రాత్రి తర్వాత రాత్రి ప్రభువు ఆమెను మళ్ళీ మళ్ళీ గౌరవంతో పొగుడతాడు. తులసీదాస్ చెప్తారు: నేను రామునికి నీవంత ప్రియమైన వారెవరినీ పిలవను; ఫలితం శుభం అవుతుందని తెలుసుకొని, హృదయంలో ధైర్యం తెచ్చుకో.

Verse 412 (दोहा/सोरठा)

अंतरजामी रामु सकुच सप्रेम कृपायतन। चलिअ करिअ बिश्रामु यह बिचारि दृढ़ आनि मन।।201।।

అంతర్యామి అయిన రాముడు, సిగ్గుపడుతూ కూడా ప్రేమతో నిండి ఉన్నాడు, కరుణ యొక్క నివాసం, విషయాన్ని పరిగణించి, తన మనస్సును దృఢ సంకల్పానికి తీసుకువచ్చి, "మనం వెళ్ళి విశ్రాంతి తీసుకుందాం" అన్నాడు.

Verse 413 (चौपाई)

सखा बचन सुनि उर धरि धीरा। बास चले सुमिरत रघुबीरा।। यह सुधि पाइ नगर नर नारी। चले बिलोकन आरत भारी।। परदखिना करि करहिं प्रनामा। देहिं कैकइहि खोरि निकामा।। भरी भरि बारि बिलोचन लेंहीं। बाम बिधाताहि दूषन देहीं।। एक सराहहिं भरत सनेहू। कोउ कह नृपति निबाहेउ नेहू।। निंदहिं आपु सराहि निषादहि। को कहि सकइ बिमोह बिषादहि।। एहि बिधि राति लोगु सबु जागा। भा भिनुसार गुदारा लागा।। गुरहि सुनावँ चढ़ाइ सुहाईं। नईं नाव सब मातु चढ़ाईं।। दंड चारि महँ भा सबु पारा। उतरि भरत तब सबहि सँभारा।।

తన మిత్రుని మాటలు విని హృదయంలో ధైర్యం నిలుపుకొని, రఘువీరుని స్మరిస్తూ తన నివాసానికి వెళ్ళెను. ఈ విషయం తెలిసినపుడు నగర పురుషులు స్త్రీలు అతనిని చూడడానికి బాధతో నిండిన హృదయంతో బయలుదేరిరి. వారు చేజోడించి నమస్కరించి కైకేయిని అదుపులేక నిందించిరి. వారి కన్నులు కన్నీళ్లతో నిండెను, వారు బ్రహ్మను నిందించిరి. కొందరు భరతుని ప్రేమను కీర్తించిరి, మరికొందరు రాజు తన ప్రేమను నిలుపుకున్నాడని చెప్పిరి. వారు తమను తాము నిందించి నిషాదుని కీర్తించిరి, వారి మోహం మరియు దుఃఖం ఎవరు వర్ణించగలరు? ఈ విధంగా ఆ రాత్రి ప్రజలందరూ మేలుకున్నారు, ఉదయమైనపుడు వారు సిద్ధతలు ప్రారంభించిరి. వారు గురువును అందమైన పడవలో ఎక్కించిరి, అన్ని తల్లులను కొత్త పడవలో ఎక్కించిరి. నాలుగు పహర్లలో వారందరూ దాటిరి, తరువాత భరతుడు దిగి వారందరిని చూసుకునెను.

Verse 414 (दोहा/सोरठा)

प्रातक्रिया करि मातु पद बंदि गुरहि सिरु नाइ। आगें किए निषाद गन दीन्हेउ कटकु चलाइ।।202।।

ఉదయ కర్మలు చేసి తల్లి పాదాలకు నమస్కరించి, గురువుకు శిరస్సు వంచి నమస్కరించెను. నిషాదులను ముందుకు పంపి, సైన్యాన్ని బయలుదేర్చెను.

Verse 415 (चौपाई)

कियउ निषादनाथु अगुआईं। मातु पालकीं सकल चलाईं।। साथ बोलाइ भाइ लघु दीन्हा। बिप्रन्ह सहित गवनु गुर कीन्हा।। आपु सुरसरिहि कीन्ह प्रनामू। सुमिरे लखन सहित सिय रामू।। गवने भरत पयोदेहिं पाए। कोतल संग जाहिं डोरिआए।। कहहिं सुसेवक बारहिं बारा। होइअ नाथ अस्व असवारा।। रामु पयोदेहि पायँ सिधाए। हम कहँ रथ गज बाजि बनाए।। सिर भर जाउँ उचित अस मोरा। सब तें सेवक धरमु कठोरा।। देखि भरत गति सुनि मृदु बानी। सब सेवक गन गरहिं गलानी।।

నిషాదుల ప్రభువు మార్గం చూపెను, తల్లులందరిని పల్లకీలలో పంపెను. తన సోదరులను తోడుగా పిలిచి ఆజ్ఞలు ఇచ్చెను, బ్రాహ్మణులతో కలిసి గురువు ప్రయాణించెను. అతడే గంగానదికి నమస్కరించెను, సీతారాములు లక్ష్మణునితో స్మరించిరి. ప్రయాణంలో భరతుడు నదీతీరానికి చేరెను, పడవలతో పడవవారు వారిని దాటించిరి. మంచి సేవకులు పదేపదే అనిరి, ప్రభూ, మీకు గుఱ్ఱాలను సిద్ధం చేయనివ్వండి. రాముడు కాలినడకన అవతలి తీరానికి వెళ్ళెను, మాకు రథాలు, ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు సిద్ధం చేయండి. నేను కాలినడకన వెళ్ళడం తగినది, సేవకులందరిలో సేవక ధర్మం అత్యంత కఠినమైనది. భరతుని నిశ్చయాన్ని చూసి అతని మృదువైన మాటలు విని, సేవకులందరూ హృదయంలో సిగ్గుపడిరి.

Verse 416 (दोहा/सोरठा)

भरत तीसरे पहर कहँ कीन्ह प्रबेसु प्रयाग। कहत राम सिय राम सिय उमगि उमगि अनुराग।।203।।

భరతుడు మూడవ పహరులో ప్రయాగలో ప్రవేశించెను. అతడు రాముని మరియు సీతను, రాముని మరియు సీతను చెప్పెను, అతని ప్రేమ పదేపదే ఉప్పొంగెను.

Verse 417 (चौपाई)

झलका झलकत पायन्ह कैंसें। पंकज कोस ओस कन जैसें।। भरत पयादेहिं आए आजू। भयउ दुखित सुनि सकल समाजू।। खबरि लीन्ह सब लोग नहाए। कीन्ह प्रनामु त्रिबेनिहिं आए।। सबिधि सितासित नीर नहाने। दिए दान महिसुर सनमाने।। देखत स्यामल धवल हलोरे। पुलकि सरीर भरत कर जोरे।। सकल काम प्रद तीरथराऊ। बेद बिदित जग प्रगट प्रभाऊ।। मागउँ भीख त्यागि निज धरमू। आरत काह न करइ कुकरमू।। अस जियँ जानि सुजान सुदानी। सफल करहिं जग जाचक बानी।।

అతని పాదాల కంకణాల మెరుపు కమలపు దారాల మెరుపు లేదా మంచుబొంతల వంటిది. భరతుడు నదీతీరానికి వచ్చెను, సభాసదులందరూ దుఃఖంతో నిండిపోయిరి. వార్త అందగానే ప్రజలందరూ స్నానం చేసి, నమస్కరించి, త్రివేణి వద్దకు వచ్చిరి. సీతారాములు విధిప్రకారం జలంలో స్నానం చేసి, దానధర్మాలు చేసి బ్రాహ్మణులను సత్కరించిరి. నల్లని మరియు తెల్లని అలలను చూసి భరతుని శరీరం ఆనందంతో పులకించెను. ఇది తీర్థరాజు, సకల కోరికలను తీర్చేది, వేదాలలో ప్రసిద్ధి చెందినది, లోకంలో దాని మహిమ ప్రసిద్ధం. నేను భిక్ష అడుగుతాను, నా స్వధర్మాన్ని వదులుకొంటాను, బాధిత హృదయం ఉన్నవాడు తప్పు చేయనివాడు ఎవడున్నాడు? ఇది హృదయంలో తెలుసుకొని, జ్ఞాని మరియు దానశీలి అయినవాడు భిక్షాటన వాక్యాలను లోకంలో సఫలం చేయును.

Verse 418 (दोहा/सोरठा)

अरथ न धरम न काम रुचि गति न चहउँ निरबान। जनम जनम रति राम पद यह बरदानु न आन।।204।।

నేను అర్థాన్ని కాని, ధర్మాన్ని కాని, కామాన్ని కాని, మోక్షాన్ని కాని కోరను. జన్మ జన్మలకు రామపాదాలయందు ప్రేమ కలిగి ఉండుటయే నా వరం, వేరొకటి కాదు.

Verse 419 (चौपाई)

जानहुँ रामु कुटिल करि मोही। लोग कहउ गुर साहिब द्रोही।। सीता राम चरन रति मोरें। अनुदिन बढ़उ अनुग्रह तोरें।। जलदु जनम भरि सुरति बिसारउ। जाचत जलु पबि पाहन डारउ।। चातकु रटनि घटें घटि जाई। बढ़े प्रेमु सब भाँति भलाई।। कनकहिं बान चढ़इ जिमि दाहें। तिमि प्रियतम पद नेम निबाहें।। भरत बचन सुनि माझ त्रिबेनी। भइ मृदु बानि सुमंगल देनी।। तात भरत तुम्ह सब बिधि साधू। राम चरन अनुराग अगाधू।। बाद गलानि करहु मन माहीं। तुम्ह सम रामहि कोउ प्रिय नाहीं।।

రాముడు నన్ను మోసం చేశాడని తెలుసుకోండి, ప్రజలు నేను గురువునకు మరియు ప్రభువునకు ద్రోహిని అని చెప్పెదరు. నా ప్రేమ సీతారాముల చరణాలయందు నిశ్చలంగా ఉంది, మీ కృప రోజురోజుకు పెరుగుతూ ఉంది. నీటిలో జన్మించినా మేఘం తన స్వభావాన్ని మరచిపోయి నీటిని అడుగుతూ రాళ్లను వదులుతుంది. చాతక పక్షి ఇంటింటికి వెళ్లి తన శబ్దాన్ని పునరావృతం చేస్తుంది, ప్రేమ అన్ని విధాలుగా మంచికోసం పెరుగుతుంది. బంగారు అగ్నిలో శుద్ధి అయినట్లు, నేను నా ప్రియుని పాదాల వద్ద నా ప్రతిజ్ఞను నిలుపుతాను. త్రివేణి వద్ద భరతుని మాటలు విని, నది మృదువైన స్వరంతో మంగళాశీర్వాదాలు ఇచ్చింది. తాతా భరతా, నీవు అన్ని విధాలుగా సజ్జనుడివి, రామచరణాలయందు నీ ప్రేమ అగాధమైనది. నీ హృదయంలో నిందను పెట్టుకోకు, రామునికి నీవంత ప్రియమైనవాడు మరెవడును లేడు.

Verse 420 (दोहा/सोरठा)

तनु पुलकेउ हियँ हरषु सुनि बेनि बचन अनुकूल। भरत धन्य कहि धन्य सुर हरषित बरषहिं फूल।।205।।

కైకేయి మాటలు తనకు అనుకూలంగా ఉన్నాయని విని అతని శరీరం ఆనందంతో పులకించెను, హృదయం సంతోషించెను. భరతుడు ధన్యుడు అని ధన్యుడు అని అనెను, దేవతలు ఆనందంతో పూలను కురిపించిరి.

Verse 421 (चौपाई)

प्रमुदित तीरथराज निवासी। बैखानस बटु गृही उदासी।। कहहिं परसपर मिलि दस पाँचा। भरत सनेह सीलु सुचि साँचा।। सुनत राम गुन ग्राम सुहाए। भरद्वाज मुनिबर पहिं आए।। दंड प्रनामु करत मुनि देखे। मूरतिमंत भाग्य निज लेखे।। धाइ उठाइ लाइ उर लीन्हे। दीन्हि असीस कृतारथ कीन्हे।। आसनु दीन्ह नाइ सिरु बैठे। चहत सकुच गृहँ जनु भजि पैठे।। मुनि पूँछब कछु यह बड़ सोचू। बोले रिषि लखि सीलु सँकोचू।। सुनहु भरत हम सब सुधि पाई। बिधि करतब पर किछु न बसाई।।

తీర్థరాజులో నివసించేవారు ఆనందించిరి, వనవాస మునులు, గృహస్థులు, ఉదాసీనులు అందరూ సంతోషించిరి. ఐదు లేదా పది మంది గుంపులుగా కలిసి భరతుని ప్రేమ, అతని సౌశీల్యం, అతని నిజమైన పవిత్రత గురించి మాట్లాడిరి. రాముని గుణాల సుందర వార్తలు విని భరద్వాజ మహర్షి వద్దకు వచ్చిరి. ముని వారు చేజోడించి నమస్కరించడం చూసి వారిని భాగ్యవంతులుగా గుర్తించెను. అతడు త్వరగా వారిని లేపి హృదయానికి హత్తుకొని ఆశీర్వదించెను, వారి ప్రయాణాన్ని సఫలం చేసెను. అతడు వారికి ఆసనాలు ఇచ్చెను, వారు తల వంచి కూర్చున్నారు, అలాగే సిగ్గుతో అతని ఆశ్రమంలో ప్రవేశించినట్లు ఉండెను. ముని ఏదైనా అడగాలని భావించెను కాని గాఢంగా సంకోచించెను, వారి సౌమ్యమైన మరియు వినయపూర్వక స్వభావాన్ని చూసి ఋషి పలికెను. విను భరతా, నేను అన్నీ తెలుసుకున్నాను, విధి నిర్ణయించినదాన్ని మార్చడం ఎవరి తరం కాదు.

Verse 422 (दोहा/सोरठा)

तुम्ह गलानि जियँ जनि करहु समुझी मातु करतूति। तात कैकइहि दोसु नहिं गई गिरा मति धूति।।206।।

నీ హృదయంలో నిన్ను నీవు తక్కువ చేసుకోకు లేదా నీ తల్లి ప్రవర్తనను నిందించకు. నీ తండ్రి మరియు కైకేయి దోషులు కాదు, అది మనసును మభ్యపెట్టిన ఒక మాట మాత్రమే.

Verse 423 (चौपाई)

यहउ कहत भल कहिहि न कोऊ। लोकु बेद बुध संमत दोऊ।। तात तुम्हार बिमल जसु गाई। पाइहि लोकउ बेदु बड़ाई।। लोक बेद संमत सबु कहई। जेहि पितु देइ राजु सो लहई।। राउ सत्यब्रत तुम्हहि बोलाई। देत राजु सुखु धरमु बड़ाई।। राम गवनु बन अनरथ मूला। जो सुनि सकल बिस्व भइ सूला।। सो भावी बस रानि अयानी। करि कुचालि अंतहुँ पछितानी।। तहँउँ तुम्हार अलप अपराधू। कहै सो अधम अयान असाधू।। करतेहु राजु त तुम्हहि न दोषू। रामहि होत सुनत संतोषू।।

ఇది చెప్పడం మంచిది, ఎవరూ తప్పుగా మాట్లాడరు; లోకము మరియు వేదము రెండూ అంగీకరిస్తాయి, జ్ఞానులు కూడా అంగీకరిస్తారు. తండ్రి, నీ నిష్కళంక కీర్తి గానం చేయబడుతుంది, లోకము మరియు వేదము ఆయనను గొప్పగా స్తుతిస్తాయి. లోకము మరియు వేదము ఇద్దరూ చెబుతారు, తండ్రి ఎవరికి రాజ్యము ఇస్తాడో అతడు దానిని పొందుతాడు. రాజు, సత్యవ్రతుడైనవాడు, నిన్ను పిలిచి రాజ్యము ఇస్తున్నాడు, సుఖము, ధర్మము మరియు గొప్ప గౌరవముతో. రాముని అరణ్యవాసము అన్ని విపత్తుల మూలమును పెకిలించింది, దాని విన్న సమస్త ప్రపంచము దుఃఖముతో నిండిపోయింది. అది విధి నిర్ణయము, అజ్ఞాని అయిన రాణి ద్వారా జరిగింది, ఆమె తప్పుగా ప్రవర్తించి చివరకు పశ్చాత్తాప పడుతుంది. అయినప్పటికీ అక్కడ కూడా నీ తప్పు చాలా చిన్నది; అధములు, అజ్ఞానులు మరియు దుష్టులు మాత్రమే అలా చెబుతారు. నీవు రాజ్యము స్వీకరించినా నీకు నింద లేదు; రాముడు విన్నప్పుడు సంతోషిస్తాడు.

Verse 424 (दोहा/सोरठा)

अब अति कीन्हेहु भरत भल तुम्हहि उचित मत एहु। सकल सुमंगल मूल जग रघुबर चरन सनेहु।।207।।

ఇప్పుడు నీవు అత్యంత మంచిగా చేశావు భరతా; ఇది నీకు తగిన మార్గము. రఘువరుని పాదముల యందు భక్తి యే ఈ ప్రపంచములో సకల శుభములకు మూలము.

Verse 425 (चौपाई)

सो तुम्हार धनु जीवनु प्राना। भूरिभाग को तुम्हहि समाना।। यह तम्हार आचरजु न ताता। दसरथ सुअन राम प्रिय भ्राता।। सुनहु भरत रघुबर मन माहीं। पेम पात्रु तुम्ह सम कोउ नाहीं।। लखन राम सीतहि अति प्रीती। निसि सब तुम्हहि सराहत बीती।। जाना मरमु नहात प्रयागा। मगन होहिं तुम्हरें अनुरागा।। तुम्ह पर अस सनेहु रघुबर कें। सुख जीवन जग जस जड़ नर कें।। यह न अधिक रघुबीर बड़ाई। प्रनत कुटुंब पाल रघुराई।। तुम्ह तौ भरत मोर मत एहू। धरें देह जनु राम सनेहू।।

నీ విల్లు నీ సంపద, నీ జీవితము, నీ ప్రాణము; నీ వంటివాడు అత్యంత భాగ్యవంతుడు. ఇది ఆశ్చర్యము కాదు తమ్ముడా, నీవు దశరథుని కుమారుడివి, రాముని ప్రియ సోదరుడివి. విను భరతా: రఘువరుని హృదయములో నీకంటే గొప్ప ప్రేమాస్పదమైనవాడు ఎవరూ లేరు. లక్ష్మణుడు, రాముడు మరియు సీత నిన్ను అత్యంత ప్రేమతో చూస్తారు; రాత్రి పగలు నిన్ను స్తుతిస్తూనే గడుపుతారు. ప్రయాగములో స్నానము చేసినప్పుడు ఆ రహస్యము నాకు తెలిసింది; వారు నీ యందు ప్రేమలో మునిగిపోయారు. రఘువరుడు నీ యందు అటువంటి ప్రేమ కలిగి ఉన్నాడు; అతని ప్రాణము, అతని లౌకిక కీర్తి అన్నీ నీ యందే కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. ఇది రఘువీరుని గొప్పతనము యొక్క అతిశయోక్తి కాదు; ఆయన శరణు కోరినవారి రక్షకుడు, రఘువంశ పాలకుడు. నీవు ఓ భరతా, నా ప్రాణము వంటివాడివి; నా శరీరము ఎప్పటికీ రామ ప్రేమను కలిగి ఉండును గాక.

Verse 426 (दोहा/सोरठा)

तुम्ह कहँ भरत कलंक यह हम सब कहँ उपदेसु। राम भगति रस सिद्धि हित भा यह समउ गनेसु।।208।।

ఈ నింద నీకు అంటుకుంది భరతా, మరి మనమందరికీ ఇది ఒక బోధ అయింది. రామ భక్తి యొక్క సిద్ధికి ఇది సముచిత సమయముగా నిరూపించబడింది.

Verse 427 (चौपाई)

नव बिधु बिमल तात जसु तोरा। रघुबर किंकर कुमुद चकोरा।। उदित सदा अँथइहि कबहूँ ना। घटिहि न जग नभ दिन दिन दूना।। कोक तिलोक प्रीति अति करिही। प्रभु प्रताप रबि छबिहि न हरिही।। निसि दिन सुखद सदा सब काहू। ग्रसिहि न कैकइ करतबु राहू।। पूरन राम सुपेम पियूषा। गुर अवमान दोष नहिं दूषा।। राम भगत अब अमिअँ अघाहूँ। कीन्हेहु सुलभ सुधा बसुधाहूँ।। भूप भगीरथ सुरसरि आनी। सुमिरत सकल सुंमगल खानी।। दसरथ गुन गन बरनि न जाहीं। अधिकु कहा जेहि सम जग नाहीं।।

నీ కీర్తి తండ్రీ, నిష్కళంకమైన కొత్త చంద్రుని వంటిది, రఘువరుడు దాని సేవకుడు, చంద్రుని కుముదిని మరియు చకోరము వంటివాడు. అది ఎప్పటికీ ఉదయిస్తూనే ఉంటుంది, ఎప్పుడూ అస్తమించదు; ప్రపంచ ఆకాశములో అది ఎప్పుడూ తగ్గదు, కానీ రోజు రోజుకు రెట్టింపు ప్రకాశవంతముగా పెరుగుతుంది. కోకిల మరియు తిలకము దానిని గొప్పగా ప్రేమిస్తాయి; సూర్యుని తేజస్సు దాని ప్రభను తగ్గించదు. పగలు రాత్రి అది అందరికీ సుఖము ఇస్తుంది; కైకేయి చేష్టల గ్రహణము దానిని ఎప్పుడూ మింగదు. రాముని పరిపూర్ణ ప్రేమ అమృతము వంటిది; గురువును అవమానించిన దోషము దానిని కలుషించదు. ఇప్పుడు రామ భక్తులు అమరత్వ ఆనందముతో నిండిపోయారు; వారు భూమిని సులభముగా అమృతము ఇవ్వగలిగారు. రాజు భగీరథుడు స్వర్గ నదిని తెప్పించాడు; దాని స్మరణ సకల శుభముల ఖని. దశరథుని గుణములను చెప్పలేము; ప్రపంచములో ఆయనకు సమానుడు లేనివానికి ఎందుకు చెప్పడం?

Verse 428 (दोहा/सोरठा)

जासु सनेह सकोच बस राम प्रगट भए आइ।। जे हर हिय नयननि कबहुँ निरखे नहीं अघाइ।।209।।

ఎవని ప్రేమ మరియు సంకోచము వలన రాముడు ఆయన ముందు ప్రత్యక్షమైనాడో, ఎవని హృదయము మరియు నేత్రములు ఆయనను చూచుటకు ఎప్పుడూ తృప్తి పొందవో.