Adhyaya 39

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथं वेनो गतः स्वर्गं पापं त्यक्त्वा प्रदूरतः । तन्नो विस्तरतोऽत्रापि वद सत्यवतां वर

ఋషులు పలికిరి—వేనుడు తన పాపాన్ని దూరంగా విడిచిపెట్టి స్వర్గానికి ఎలా వెళ్లెను? హే సత్యవంతులలో శ్రేష్ఠా, దీనిని ఇక్కడ విస్తరించి చెప్పుము।

Verse 2

सूतौवाच । ऋषीणां पुण्यसंसर्गात्संवादाच्च द्विजोत्तम । कायस्य मथनात्पापो बहिस्तस्य विनिर्गतः

సూతుడు పలికెను—హే ద్విజోత్తమా, ఋషుల పుణ్యసంగమం మరియు వారి సంభాషణ వలన, దేహమథనంతో అతనిలోని పాపం బయటికి వెలువడెను।

Verse 3

पश्चाद्वेनः स पुण्यात्मा ज्ञानं लेभे च शाश्वतम् । रेवाया दक्षिणे कूले तपश्चचार स द्विजाः

ఆపై ఆ పుణ్యాత్మ వేనుడు శాశ్వత జ్ఞానాన్ని పొందెను; హే ద్విజులారా, రేవా (నర్మదా) దక్షిణ తీరమున తపస్సు చేసెను।

Verse 4

तृणबिन्दोरृषेश्चैव आश्रमे पापनाशने । वर्षाणां तु शतं साग्रं कामक्रोधविवर्जितः

ఋషి తృణబిందువు యొక్క పాపనాశక ఆశ్రమమున, కామక్రోధములను విడిచి, వంద సంవత్సరాలకు కొంత మించి అతడు నివసించెను।

Verse 5

तस्योग्रतपसादेवः शंखचक्रगदाधरः । प्रसन्नोभून्महाभागा निष्पापस्य नृपस्य वै

అతని ఉగ్ర తపస్సుతో సంతోషించిన శంఖచక్రగదాధారి భగవంతుడు, ఆ మహాభాగ్యవంతుడైన నిష్పాప రాజుపై కృప చూపెను।

Verse 6

उवाच च प्रसन्नोऽस्मि व्रियतां वरौत्तमः । वेन उवाच । यदि देव प्रसन्नोऽसि देहि मे वरमुत्तमम्

భగవానుడు అన్నాడు—“నేను ప్రసన్నుడను; ఉత్తమ వరాన్ని కోరుకో.” వేనుడు అన్నాడు—“హే దేవా! మీరు ప్రసన్నులైతే, నాకు పరమోత్తమ వరం ప్రసాదించండి.”

Verse 7

अनेनापि शरीरेण गंतुमिच्छामि त्वत्पदम् । पित्रा सार्धं महाभाग मात्रा चैव सुरेश्वर । तवैव तेजसा देव तद्विष्णोः परमं पदम्

హే మహాభాగ! ఈ శరీరంతోనే నేను మీ పాదపద్మాల ధామానికి వెళ్లదలచుకున్నాను—నా తండ్రితో కలిసి, మరియు హే సురేశ్వరా! నా తల్లితో కూడ. హే దేవా! మీ స్వతేజస్సుతో మమ్మల్ని విష్ణువின் పరమపదానికి చేర్చండి.

Verse 8

श्रीवासुदेव उवाच । क्वगतोऽसौ महामोहो येन त्वं मोहितो नृप । लोभेन मोहयुक्तेन तमोमार्गे निपातितः

శ్రీ వాసుదేవుడు అన్నాడు—“హే రాజా! నిన్ను మోహింపజేసిన ఆ మహామోహం ఎక్కడికి పోయింది? మోహంతో కూడిన లోభం వల్ల నీవు తమోమార్గంలో పడిపోయావు కదా?”

Verse 9

वेन उवाच । यन्मे पूर्वकृतं पापं तेनाहं मोहितो विभो । अतो मामुद्धरास्मात्त्वं पापाच्चैव सुदारुणात्

వేనుడు అన్నాడు—“హే విభో! నేను పూర్వం చేసిన పాపం వల్ల మోహితుడనయ్యాను. కనుక నన్ను దీనినుండి—ఈ అత్యంత భయంకరమైన పాపం నుండీ—ఉద్ధరించండి.”

Verse 10

प्रजप्तव्यमथो पठ्यं तद्वदानुग्रहाद्विभो । भगवानुवाच । साधु भूप महाभाग पापं ते नाशमागतम्

“ఇది జపించదగినదీ, పఠించదగినదీ; హే విభో! మీ అనుగ్రహంతో అట్లే కావాలి.” భగవానుడు అన్నాడు—“సాధు, హే మహాభాగ రాజా! నీ పాపం నశించింది.”

Verse 11

शुद्धोसि तपसा च त्वं ततः पुण्यं वदाम्यहम् । पुरा वै ब्रह्मणा तात पृष्टोहं भवता यथा

నీవు తపస్సుతో శుద్ధుడవైనావు; అందుచేత పుణ్యమార్గాన్ని నేను నీకు చెప్పుదును. తాతా, పూర్వం బ్రహ్మదేవుడు నన్ను నీవు ఇప్పుడు అడుగుతున్నట్లే అడిగెను.

Verse 12

तस्मै यदुदितं वत्स तत्ते सर्वं वदाम्यहम् । एकदा ब्रह्मणा ध्यानस्थितेन नाभिपंकजे

వత్సా, ఆయనకు చెప్పబడినదంతా నేను నీకు సంపూర్ణంగా చెబుతాను. ఒకసారి బ్రహ్మదేవుడు నాభికమలంపై ధ్యానస్థితిలో ఉండెను.

Verse 13

प्रादुरास तदा तस्य वरदानाय सुव्रत । तेन पृष्टं महत्पुण्यं स्तोत्रं पापप्रणाशनम्

అప్పుడు, హే సువ్రతా, వరం ప్రసాదించుటకై ఆయన అతని ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యెను. అతడు అడిగినపుడు మహాపుణ్యకరమైన, పాపనాశకమైన స్తోత్రాన్ని ఉపదేశించెను.

Verse 14

वासुदेवाभिधानं च सुगतिप्रदमिच्छता । स्तोत्राणां परमं तस्मै वासुदेवाभिधं महत्

సుగతిని ప్రసాదించునదాన్ని కోరువాడు ‘వాసుదేవ’ నామాన్ని కూడా ఆశ్రయించవలెను. అతనికి స్తోత్రాలలో పరమమైనది ‘వాసుదేవాభిధ’ అనే మహత్తర స్తోత్రమే.

Verse 15

सर्वसौख्यप्रदं नॄणां पठतां जपतां सदा । उपादिशं महाभाग विष्णुप्रीतिकरं परम्

హే మహాభాగా, సదా పఠించి జపించువారికి సమస్త సౌఖ్యములు ప్రసాదించునదియు, విష్ణువుకు పరమ ప్రీతికరమునైన ఆ పరమ ఉపదేశాన్ని నాకు బోధించుము.

Verse 16

विष्णुरुवाच । एतत्सर्वं जगद्व्याप्तं मया त्वव्यक्तमूर्तिना । अतो मां मुनयः प्राहुर्विष्णुं विष्णुपरायणाः

విష్ణువు పలికెను—అవ్యక్తమూర్తియైన నేను ఈ సమస్త జగత్తును వ్యాపించి ఉన్నాను. అందుచేత విష్ణుపరాయణ మునులు నన్ను ‘విష్ణు’ (సర్వవ్యాపి) అని పిలుస్తారు.

Verse 17

वसंति यत्र भूतानि वसत्येषु च यो विभुः । स वासुदेवो विज्ञेयो विद्वद्भिरहमादरात्

ఎక్కడ భూతజీవులు నివసిస్తారో, మరియు వారి అంతరంలో ఆ సర్వవ్యాపి ప్రభువు అంతర్యామిగా నివసిస్తాడో—ఆయనే ‘వాసుదేవుడు’ అని తెలుసుకోవాలి; ఇది నేను పండితులకు భక్త్యాదరాలతో ప్రకటిస్తున్నాను.

Verse 18

संकर्षति प्रजाश्चांते ह्यव्यक्ताय यतो विभुः । ततः संकर्षणो नाम्ना विज्ञेयः शरणागतैः

సర్వవ్యాపి ప్రభువు అంత్యకాలంలో సమస్త ప్రజలను అవ్యక్తంలోకి ఆకర్షించి లయపరచునందున, శరణాగతులు ఆయనను ‘సంకర్షణ’ అనే నామంతో తెలుసుకోవాలి.

Verse 19

इंगिते कामरूपोहं बहु स्यामिति काम्यया । प्रद्युम्नोहं बुधैस्तस्माद्विज्ञेयोस्मि सुतार्थिभिः

కేవల సంకల్పమాత్రంతోనే నేను ఇష్టరూపం ధరించగలను; ‘నేను అనేకుడనగుదును’ అనే కామనతో. అందుచేత జ్ఞానులు నన్ను ‘ప్రద్యుమ్నుడు’గా తెలుసుకుంటారు; ముఖ్యంగా పుత్రార్థులు నన్ను అలా గుర్తించాలి.

Verse 20

अत्र लोके विना चेशौ सर्वेशौ हरकेशवौ । निरुद्धोहं योगबलान्न केनातोनिरुद्धवत्

ఈ లోకంలో హరుడు మరియు కేశవుడు—ఈ ఇద్దరు పరమేశ్వరులను తప్ప మరెవ్వరూ సర్వేశ్వరులు కారు. యోగబలంతో నేను నన్నే నియమించుకున్నాను; అందుచేత నేను ఎవరిచేతనూ బద్ధుడను కాను.

Verse 21

विश्वाख्योहं प्रतिजगज्ज्ञानविज्ञानसंयुतः । अहमित्यभिमानी च जाग्रच्चिंतासमाकुलः

నేను ‘విశ్వ’నని ప్రసిద్ధుడను—ప్రతి లోకంలో జ్ఞానవిజ్ఞానాలతో యుక్తుడను. అయినా ‘నేనే’ అనే అహంకారంతో జాగ్రత్ స్థితిలో చింతలతో కలత చెందుతాను.

Verse 22

तैजसोहं जगच्चेष्टामयश्चेंद्रियरूपवान् । ज्ञानकर्मसमुद्रिक्तः स्वप्नावस्थां गतो ह्यहम्

నేను ‘తైజస’ను—జగత్ క్రియాశక్తిమయుడను, ఇంద్రియరూపంతో యుక్తుడను. జ్ఞానకర్మలతో సమృద్ధుడై నేను స్వప్నావస్థలో ప్రవేశించాను.

Verse 23

प्राज्ञोहमधिदैवात्मा विश्वाधिष्ठानगोचरः । सुषुप्तावास्थितो लोकादुदासीनो विकल्पितः

నేను ‘ప్రాజ్ఞ’ను—దేవతలపై అధిష్ఠితమైన దివ్యాత్మ, విశ్వాధిష్ఠాన గోచరంలో సంచరించువాడు. సుషుప్తిలో నిలిచి లోకానికి ఉదాసీనుడనై, అయినా వికల్పబుద్ధిచే కల్పితుడనని చెప్పబడుతాను.

Verse 24

तुरीयोऽहं निर्विकारी गुणावस्थाविवर्जितः । निर्लिप्तः साक्षिवद्विश्व प्रतिबिंबित विग्रहः

నేను తురీయుడను—నిర్వికారుడను, గుణావస్థలన్నిటినీ అతిక్రమించినవాడను. నిర్లిప్త సాక్షివలె నిలిచి, నా విగ్రహం విశ్వంలో ప్రతిబింబంలా దర్శనమిస్తుంది.

Verse 25

चिदाभासश्चिदानंदश्चिन्मयश्चित्स्वरूपवान् । नित्योक्षरो ब्रह्मरूपो ब्रह्मन्नेवमवेहि माम्

నేను చిదాభాసము, చిదానందము, చిన్మయము, చిత్స్వరూపుడను. నేను నిత్యుడను, అక్షరుడను, బ్రహ్మరూపుడను; ఓ బ్రాహ్మణా, నన్ను ఇట్లే తెలుసుకొనుము.

Verse 26

भगवानुवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे विष्णुः स्वरूपं ब्रह्मणे पुरा । सोपि ज्ञात्वा जगद्व्याप्तिं कृतात्मा समभूत्क्षणात्

భగవానుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి, పూర్వము విష్ణువు బ్రహ్ముని సమక్షమున తన స్వరూపమును అంతర్ధానము చేసెను. బ్రహ్ముడును ప్రభువు జగద్వ్యాప్తిని గ్రహించి క్షణములోనే అంతరంగమున తృప్తి పొందెను.

Verse 27

राजंस्त्वमपि शुद्धात्मा पृथोर्जन्मन एव च । तथाप्याराधय विभुं स्तोत्रेणानेन सुव्रत

ఓ రాజా, నీవు కూడా శుద్ధాత్మవు; పృథువు కూడా జన్మమునుండే పవిత్రచిత్తుడే. అయినా, ఓ సువ్రతా, ఈ స్తోత్రముతో సర్వశక్తిమంతుడైన విభువును ఆరాధించుము.

Verse 28

तुष्टो विष्णुस्तमभ्याह वरं वरय मानद । वेन उवाच । सुगतिं देहि मे विष्णो दुष्कृतात्तारयस्व माम्

సంతోషించిన విష్ణువు అతనితో పలికెను—“ఓ మానదా, వరము కోరుము.” వేనుడు అన్నాడు—“ఓ విష్ణో, నాకు సుగతిని ప్రసాదించి నా దుష్కృతముల నుండి నన్ను తరింపజేయుము.”

Verse 29

शरणं त्वां प्रपन्नोस्मि कारणं वद सद्गतेः । विष्णुरुवाच । पूर्वमेव महाभाग त्वंगेनापि महात्मना

“నేను నీ శరణు పొందితిని; సద్గతి పొందుటకు కారణము చెప్పుము.” విష్ణువు పలికెను—“ఓ మహాభాగ, పూర్వమే నీవు కూడా మహాత్ముడైన అంగునితో కలిసి …”

Verse 30

अहमाराधितस्तेन तस्मै दत्तो वरो मया । प्रयास्यसि महाभाग वैष्णवं लोकमुत्तमम्

అతడు నన్ను ఆరాధించెను; అందువల్ల నేను అతనికి వరము ఇచ్చితిని. ఓ మహాభాగ, నీవు పరమోత్తమమైన వైష్ణవ లోకమునకు ప్రయాణించెదవు.

Verse 31

कर्मणा स्वेन विप्रेंद्र पुण्येन नृपनंदन । आत्मार्थे त्वं महाभाग वरमेव प्रयाचय

హే విప్రేంద్రా, హే రాజనందనా! నీ స్వపుణ్యకర్మబలంతో, హే మహాభాగ, కేవలం ఆత్మకల్యాణార్థమే వరం కోరుము।

Verse 32

शृणु वेन महाभाग वृत्तांतं पूर्वसंभवम् । तव मात्रे पुरा दत्तः शापः क्रुद्धेन भूपते

హే మహాభాగ వేన! పూర్వంలో జరిగిన వృత్తాంతాన్ని వినుము. హే రాజా, ఒక క్రోధితుడు నీ తల్లికి పురా శాపం ఇచ్చెను।

Verse 33

सुशंखेन सुनीथायै बाल्ये पूर्वं महात्मना । ततस्त्वंगे वरो दत्तो मयैव विदितात्मना

పూర్వం మహాత్ముడు సుశంఖుడు బాల్యంలో సునీథకు వరం ప్రసాదించాడు. అనంతరం, హే అంగ, ఆత్మజ్ఞుడనైన నేనే నీకూ వరం ఇచ్చితిని।

Verse 34

त्वां समुद्धर्त्तुकामेन सुपुत्रस्ते भविष्यति । एवमुक्त्वा तु पितरं तवाहं गुणवत्सल

‘నిన్ను ఉద్ధరించాలనే కోరికతో నీకు ఒక సద్గుణవంతుడు కుమారుడు జన్మిస్తాడు.’ అని చెప్పి, హే గుణవత్సల, నీ తండ్రితో నేను…

Verse 35

भवदंगात्समुद्भूतः करिष्ये लोकपालनम् । दिवींद्रो हि यथा भाति तथाहं भूतले स्थितः

మీ దేహమునుండి జన్మించి నేను లోకపాలన చేయుదును. దివిలో ఇంద్రుడు యథా ప్రకాశించునో, అలాగే భూతలమందు స్థితుడనై నేను ప్రకాశించెదను।

Verse 36

आत्मा वै जायते पुत्र इति सत्यवती श्रुतिः । अतस्त्वं सुगतिं वत्स लभिष्यसि वरान्मम

“పుత్రుడు నిజంగా తన స్వయాత్మగా జన్మిస్తాడు”—అని సత్యవతీ శ్రుతి ప్రకటిస్తుంది. కావున, వత్సా, నా వరప్రసాదంతో నీవు సుగతిని పొందుతావు.

Verse 37

गत्यर्थमात्मनो राजन्दानमेकं समाचर । यस्त्वां पातकरूपोऽहं सुनीथायाः परंतप

ఓ రాజా, నీ పరలోక గతి-క్షేమార్థం ఒక్క దానమాత్రం ఆచరించు. నేను—పాపస్వరూపుడనై—సునీథా తరఫున నీ వద్దకు వచ్చాను, ఓ పరంతపా.

Verse 38

अब्रुवन्नग्नरूपेण कर्तुं त्वां तु विधर्मगम् । अन्यथा तु सुशंखस्य वाक्यमेवान्यथा भवेत्

వారు అన్నారు—“మేము నగ్నరూపం ధరించి నిన్ను ధర్మమార్గం నుండి తప్పించేస్తాము; లేకపోతే సుశంఖుని వాక్యమే అసత్యమవుతుంది.”

Verse 39

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ పద్మపురాణం పంచపంచాశత్సహస్రసంహితలోని భూమిఖండంలో ‘వేనోపాఖ్యానం’ అనే ముప్పై తొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 40

दानमेव परं श्रेष्ठं दानं सर्वप्रभावकम् । तस्माद्दानं ददस्व त्वं दानात्पुण्यं प्रवर्तते

దానమే పరమ శ్రేష్ఠం, దానం సర్వవిధాల ప్రభావకరం. కావున నీవు దానం చేయి; దానమువలన పుణ్యం పుట్టి వృద్ధి చెందుతుంది.

Verse 41

दानेन नश्यते पापं तस्माद्दानं ददस्व हि । अश्वमेधादिभिर्यज्ञैर्यजस्व नृपसत्तम

దానముచేత పాపము నశించును; కావున నిశ్చయముగా దానము చేయుము. హే నృపశ్రేష్ఠా, అశ్వమేధాది యజ్ఞములతో యజించుము.

Verse 42

भूमिदानादिकं दानं ब्राह्मणेभ्यो ददस्व वै । सुदानात्प्राप्यते भोगः सुदानात्प्राप्यते यशः

భూమిదానము మొదలైన దానములను బ్రాహ్మణులకు తప్పక ఇవ్వుము. సుదానమువలన భోగము (సంపద) లభించును, సుదానమువలన యశస్సు లభించును.

Verse 43

सुदानाज्जायते कीर्तिः सुदानात्प्राप्यते सुखम् । दानेन स्वर्गमाप्नोति फलं तत्र भुनक्ति च

సుదానమువలన కీర్తి జన్మించును, సుదానమువలన సుఖము లభించును. దానముచేత స్వర్గము పొందును, అక్కడ దాని ఫలమును కూడా అనుభవించును.

Verse 44

दत्तस्यापि सुदानस्य श्रद्धायुक्तस्य सत्तम । काले प्राप्ते व्रजेत्तीर्थं पुण्यस्यापि फलं त्विदम्

హే సత్తమా, శ్రద్ధతో కూడిన సుదానము ఇచ్చిన తరువాత కూడా, తగిన కాలము వచ్చినప్పుడు తీర్థయాత్రకు వెళ్లవలెను; ఇదే ఆ పుణ్యఫలము.

Verse 45

पात्रभूताय विप्राय श्रद्धापूतेन चेतसा । यो ददाति महादानं मयि भावं निवेश्य च

శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనస్సుతో పాత్రుడైన బ్రాహ్మణునికి మహాదానము ఇచ్చి, నాయందు భక్తిభావము నిలిపినవాడు, నిజముగా నాకే సమర్పించుచున్నాడు.

Verse 46

तस्याहं सकलं दद्मि मनसा यंयमिच्छति । वेन उवाच । कालं दानस्य मे ब्रूहि कीदृक्कालस्य लक्षणम्

“అతడు మనసులో ఏఏది కోరుతాడో, అది సమస్తం నేను అతనికి ప్రసాదిస్తాను.” వేనుడు అన్నాడు—“దానానికి తగిన కాలాన్ని చెప్పండి; ఆ కాల లక్షణాలు ఏమిటి?”

Verse 47

तीर्थस्यापि च यद्रूपं पात्रस्यापि सुलक्षणम् । दानस्यापि जगन्नाथ विधिं विस्तरतो वद

ఓ జగన్నాథా! తీర్థத்தின் నిజ స్వరూపం, యోగ్య పాత్రుని శుభలక్షణాలు, అలాగే దాన విధానాన్ని విస్తారంగా వివరించండి.

Verse 48

प्रसादसुमुखो भूत्वा दया मे यदि वर्त्तते । श्रीकृष्ण उवाच । दानकालं प्रवक्ष्यामि नित्यं नैमित्तिकं नृप

నీ హృదయంలో దయ నిలిచి, ముఖం ప్రసన్నంగా ఉంటే—శ్రీకృష్ణుడు అన్నాడు—“ఓ నృపా! దానకాలాన్ని వివరిస్తాను; నిత్యమూ, నైమిత్తికమూ.”

Verse 49

काम्यं चान्यं महाराज चतुर्थप्रापकं पुनः । सूर्योदयस्य वेलायां पापं नश्यति सर्वतः

ఓ మహారాజా! మరొక కామ్యాచారం కూడా ఉంది; అది మళ్లీ ‘చతుర్థ’ ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. సూర్యోదయ వేళ అన్ని వైపులా పాపం నశిస్తుంది.

Verse 50

अंधकाराधिका घोरा नराणां नाशकारकाः । दिवि सूर्यो ममांशोऽयं तेजसां कल्पितो निधिः

అంధకారాధికమైన భయంకర శక్తులు మనుష్యుల నాశకారకాలు అవుతాయి; కానీ ఆకాశంలో సూర్యుడు—నా అంసమే—తేజస్సు నిధిగా స్థాపితుడై ఉన్నాడు.

Verse 51

तस्यैव तेजसा दग्धा भस्मतां यांति किल्बिषाः । उदयंतं ममांशं यो दृष्ट्वा दत्ते तु वार्यपि

ఆ తేజస్సుతోనే దగ్ధమై పాపాలు భస్మమవుతాయి. నా ఉదయమాన అంసాన్ని దర్శించి నీటినైనా అర్పించే వాడి పాపమూ క్షయమవుతుంది.

Verse 52

तस्य किं कथ्यते भूप नित्यं पुण्यविवर्द्धनम् । संप्राप्तायां सुवेलायां तस्यां पुण्यकरो नरः

ఓ రాజా, దీనిగురించి ఇంకేమి చెప్పాలి? ఇది నిత్యం పుణ్యాన్ని వృద్ధి చేస్తుంది. ఆ శుభవేళ వచ్చినప్పుడు మనిషి పుణ్యకర్తగా మారుతాడు.

Verse 53

स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन्देवान्दानदाता भवेत्पुनः । यथाशक्तिप्रभावेन श्रद्धापूतेन चेतसा

స్నానం చేసి పితృదేవతలకూ దేవతలకూ అర్చన చేసి, తరువాత మళ్లీ యథాశక్తి దానం చేయాలి—శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనస్సుతో.

Verse 54

अन्नं पयः फलं पुष्पं वस्त्रं तांबूलभूषणम् । हेमरत्नादिकं चैव तस्य पुण्यमनंतकम्

అన్నం, పాలు, ఫలాలు, పుష్పాలు, వస్త్రం, తాంబూలం, ఆభరణాలు, అలాగే బంగారం-రత్నాదులు దానం చేస్తే అతనికి అనంత పుణ్యం కలుగుతుంది.

Verse 55

मध्याह्ने तु ततो राजन्नपराह्णे तथैव च । मामुद्दिश्य च यो दद्यात्तस्य पुण्यमनंतकम्

ఓ రాజా, మధ్యాహ్నంలోను అలాగే అపరాహ్నంలోను—నన్ను ఉద్దేశించి దానం చేసే వాడికి పుణ్యం అనంతమవుతుంది.

Verse 56

खाद्यपानादिकं मिष्ट लेपनं गंधकुंकुमम् । कर्पूरादिकमेवापि वस्त्रालंकारसंयुतम्

మధురమైన ఆహారపానీయాలు, సుగంధ లేపనాలు, పరిమళ ద్రవ్యాలు మరియు కుంకుమ-కేసరి, కర్పూరాది కూడా—వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో కూడి।

Verse 57

अविच्छिन्नं ददात्येवं भोगसौख्यप्रदायकम् । नित्यकालो मया ख्यातो दानपूजार्थिनां शुभः

ఇలా ఇది అంతరాయం లేకుండా భోగసుఖాలను ప్రసాదిస్తుంది. దానం మరియు పూజ కోరువారికి ఈ కాలం నిత్యంగా లభ్యమై శుభమని నేను ప్రకటించాను.

Verse 58

अथातः संप्रवक्ष्यामि नैमित्तिकमनुत्तमम् । त्रिकालेष्वपि दातव्यं दानमेव न संशयः

ఇప్పుడు నేను అనుత్తమమైన నైమిత్తిక విధిని వివరించుదును. మూడు కాలాలలోనూ దానం తప్పక చేయవలెను—దానం చేయవలసిందే, సందేహం లేదు.

Verse 59

शून्यं दिनं न कर्तव्यमात्मनो हितमिच्छता । यस्मिन्काले प्रदत्तं हि किंचिद्दानं नराधिप

తన హితాన్ని కోరువాడు ఏ రోజునూ వ్యర్థం చేయకూడదు; ఎందుకంటే ఏ సమయంలోనైనా, ఓ నరాధిపా, కొద్దిపాటి దానమైనా ఫలప్రదమవుతుంది.

Verse 60

तत्प्रभावान्महाप्राज्ञो बहुसामर्थ्यसंयुतः । धनाढ्यो गुणवान्प्राज्ञः पंडितोऽपि विचक्षणः

దాని ప్రభావంతో మనిషి మహాప్రాజ్ఞుడై అనేక సామర్థ్యాలతో యుక్తుడవుతాడు; ధనవంతుడు, గుణవంతుడు, బుద్ధిమంతుడు, పండితుడు, విచక్షణుడుగానూ అవుతాడు.

Verse 61

पक्षं मासं दिनं यावन्न दत्तं वै यदाशनम् । तमेव वारयाम्येव भक्ष्याच्चैव नरोत्तमम्

పక్షము, నెల లేదా ఒక దినము—దానమునకు యోగ్యమైన ఆహారం ఇవ్వబడనంతవరకు, నేను ఆ నరోత్తముని భోజనము చేయుట నుండి ఆపుతాను.

Verse 62

स्वमलं भक्षितं चैव अदत्वा दानमुत्तमम् । उत्पादयाम्यहं रोगं सर्वभोगनिवारणम्

తన మలమును భక్షించినప్పటికీ ఉత్తమ దానము ఇవ్వనివాడికి, నేను సమస్త భోగాలను నిరోధించే రోగమును కలుగజేస్తాను.

Verse 63

तेषां कायेष्वसंतुष्टो बहुपीडाप्रदायकम् । मंदानलेन संयुक्तं ज्वरसंतापकारकम्

వారి దేహముల పట్ల అసంతుష్టమై అది అనేక బాధలను కలిగిస్తుంది; మంద జఠరాగ్నితో కూడి జ్వరదాహసంతాపాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

Verse 64

त्रिकालेषु न दत्तं यैर्ब्राह्मणेषु सुरेषु च । स्वयमश्नाति मिष्टं तु तेन पापं महत्कृतम्

త్రికాలములలో బ్రాహ్మణులకు మరియు దేవతలకు అర్పణ చేయక, తానే మిఠాయి భుజించువాడు—అతడు మహాపాపము చేసెను.

Verse 65

प्रायश्चित्तेन रौद्रेण तमेवं परिशोधयेत् । उपवासैर्महाराज कायशोषकरादिकैः

మహారాజా, అతనిని ఘోరమైన ప్రాయశ్చిత్తముతో శుద్ధి చేయవలెను—ఉపవాసములు మరియు దేహాన్ని శోషించి నియమించే ఇతర ఆచారములచే.

Verse 66

चर्मकारो यथा चर्म कुंडस्थोपरि निर्घृणः । शोधयेच्च कषायैश्च तच्चर्मस्फोटयेद्यथा

నిర్దయుడైన చర్మకారుడు కుండపై చర్మాన్ని కషాయ ద్రావణాలతో శుద్ధి చేసి, దాన్ని కొట్టి పూర్తిగా సిద్ధం చేసినట్లుగా।

Verse 67

तथाहं पापकर्तारं शोधयामि न संशयः । औषधीनां सुयोगाच्च कषायैः कटुकैर्ध्रुवम्

అదేవిధంగా నేను పాపకర్తను నిస్సందేహంగా శుద్ధి చేస్తాను; ఔషధాల సుయోగంతో కటుకమైన కషాయాలతో నిశ్చయంగా।

Verse 68

उष्णोदकैश्च संतापैर्वैद्यरूपेण नान्यथा । अन्ये भुंजन्ति तस्योग्र भोगान्पुण्यान्मनोनुगान्

మరిగిన నీళ్లు మరియు దహించే తాపాలతో—వైద్యుని రూపంలోనే, మరే విధంగా కాదు—అప్పుడు ఇతరులు అతని ఉగ్ర భోగాలను అనుభవిస్తారు; అవి (అయినా) పుణ్యఫలంగా, మనస్సు వాసనలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి।

Verse 69

किं करोति समर्थश्च न दत्तं दानमुत्तमम् । महता पापरूपेण तमेवं परितापये

సమర్థుడైనా ఉత్తమ దానం ఇవ్వకపోతే అతడు ఏమి సాధించగలడు? అందుకే నేను అతనిని మహా పాపరూపంతో ఈ విధంగా తపింపజేస్తాను।

Verse 70

नित्यकालस्य यद्दानमात्मार्थं पापिभिर्यथा । न दत्तं राजराजेंद्र श्रद्धापूतेन चेतसा

హే రాజరాజేంద్రా! పాపులు నియతకాలంలో కేవలం స్వార్థార్థంగా చేసే దానం, శ్రద్ధతో శుద్ధమైన చిత్తంతో నిజంగా ఇచ్చినదిగా పరిగణింపబడదు।

Verse 71

तथा ताञ्जारयाम्येतानुपायैर्दारुणैः किल । वासुदेव उवाच । नैमित्तिकं तथा कालं पुण्यं चैव तवाग्रतः

“అట్లే నేను నిశ్చయంగా వారిని కఠిన ఉపాయాలతో క్షీణింపజేస్తాను.” వాసుదేవుడు పలికెను—“నీ ముందర నైమిత్తిక శుభావకాశం, యథాకాలము, పుణ్యమూ స్వయంగా నిలిచియున్నవి.”

Verse 72

प्रवक्ष्यामि नरश्रेष्ठ सुबुद्ध्या शृणु तत्परः । अमावास्या महाराज पौर्णमासी तथैव च

ఓ నరశ్రేష్ఠా! నేను వివరిస్తాను—సుబుద్ధితో, ఏకాగ్రంగా వినుము. ఓ మహారాజా! అమావాస్య, అలాగే పౌర్ణమి కూడా.

Verse 73

यदा भवति संक्रांतिर्व्यतीपातो नरेश्वर । वैधृतिश्च यदा प्रोक्ता यदा एकादशी भवेत्

ఓ నరేశ్వరా! సంక్రాంతి వచ్చినప్పుడు, లేదా వ్యతీపాతం ఉన్నప్పుడు, లేదా వైధృతి అని ప్రకటించినప్పుడు, లేదా ఏకాదశి వచ్చినప్పుడు—

Verse 74

महामाघी तथाषाढी वैशाखी कार्तिकी तथा । अमासोमसमायोगे मन्वादिषु युगादिषु

అలాగే మహామాఘీ, ఆషాఢీ, వైశాఖీ, కార్తికీ (వ్రతోత్సవాలు); అలాగే అమావాస్య-చంద్ర సమయోగంలో, మన్వంతరాది, యుగాది సమయాల్లో కూడా.

Verse 75

गजच्छाया तथा प्रोक्ता पितृक्षया तथैव च । एते नैमित्तिकाः ख्यातास्तवाग्रे नृपसत्तम

‘గజఛాయ’ అని కూడా చెప్పబడింది, అలాగే ‘పితృక్షయ’ కూడా. ఓ నృపసత్తమా! ఇవన్నీ నైమిత్తిక (అవకాశజన్య) లక్షణాలుగా నీ ముందర ప్రసిద్ధమై చెప్పబడినవి.

Verse 76

एतेषु दीयते दानं तस्य दानस्य यत्फलम् । तत्फलं तु प्रवक्ष्यामि श्रूयतां नृपसत्तम

ఇవన్నింటిలో ఏ దానం ఇచ్చబడుతుందో, ఆ దానమునకు కలుగు ఫలమేదో—ఆ ఫలమును ఇప్పుడు నేను చెప్పుదును. ఓ నృపశ్రేష్ఠా, వినుము.

Verse 77

मामुद्दिश्य नरो भक्त्या ब्राह्मणाय प्रयच्छति । तस्याहं निर्विकल्पेन प्रयच्छामि न संशयः

ఎవడు భక్తితో నన్ను ఉద్దేశించి బ్రాహ్మణునికి దానం ఇస్తాడో, అతనికి నేను నిశ్చయంగా ప్రతిఫలము ప్రసాదించుదును—సందేహము లేదు.

Verse 78

गृहं सौख्यं महाराज स्वर्गमोक्षादिकं बहु । काम्यं कालं प्रवक्ष्यामि दानस्य फलदायकम्

ఓ మహారాజా, దానమువలన సుఖమయ గృహం, సౌఖ్యం, అలాగే స్వర్గ‑మోక్షాది అనేక ఫలములు లభించును. దానఫలప్రదమైన శుభకాలమును ఇప్పుడు నేను వివరించుదును.

Verse 79

व्रतानामेव सर्वेषां देवादीनां तथैव च । दानस्य पुण्यकालं तु संप्रोक्तं द्विजसत्तमैः

సర్వ వ్రతములకును, దేవాదికర్మములకును దానమునకు పుణ్యకాలము ద్విజశ్రేష్ఠులచే ప్రకటింపబడినది.

Verse 80

आभ्युदयिकमेवापि कालं वक्ष्यामि ते नृप । मखानामेव सर्वेषां वैवाहिकमनुत्तमम्

ఓ నృపా, ఆభ్యుదయిక కర్మకు తగిన కాలమును కూడా నేను నీకు చెప్పుదును. సమస్త మఖములలో వైవాహిక మఖము అనుత్తమము.

Verse 81

पुत्रस्य जातमात्रस्य चौलमौंज्यादिकं तथा । प्रासादध्वजदेवानां प्रतिष्ठादिककर्मणि

ఇప్పుడే జన్మించిన కుమారునకు చౌళము, మౌంజీధారణము మొదలైన సంస్కారములు; అలాగే ప్రాసాదము, ధ్వజము, దేవతల ప్రతిష్ఠాదికర్మములును (ఇదే విధానములో) చెప్పబడినవి।

Verse 82

वापीकूपतडागानां गृहवास्तुमयं नृप । तदाभ्युदयिकं प्रोक्तं मातॄणां यत्र पूजनम्

ఓ రాజా, వాపి (బావి/బావడి), కూపము, తడాగము (చెరువు) మొదలైన వాటికి సంబంధించినవి, అలాగే గృహవాస్తు-నివాస సంబంధమైన కర్మములు—ఇవి ‘ఆభ్యుదయిక’ (సమృద్ధిదాయక) కర్మములని చెప్పబడినవి; వీటిలో మాతృదేవతల పూజ జరుగుతుంది।

Verse 83

तस्मिन्काले ददेद्दानं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । आभ्युदयिक एवायं कालः प्रोक्तो नृपोत्तम

ఆ సమయంలో దానం చేయవలెను; అది సమస్తసిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. ఓ నృపోత్తమా, ఈ కాలము ‘ఆభ్యుదయిక’ (మంగళ-సమృద్ధిదాయక) కాలమని ప్రకటించబడింది.

Verse 84

अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि पापपीडानिवारणम् । मृत्युकाले च संप्राप्ते क्षयं ज्ञात्वा नरोत्तम

ఇంకొకదానిని కూడా నేను చెప్పుదును—పాపపీడను నివారించే ఉపాయమును; మరణకాలము సమీపించినప్పుడు, మనిషి ఓ నరోత్తమా, తన అంతము దగ్గరనని తెలిసికొనిన వేళ।

Verse 85

तत्र दानं प्रदातव्यं यममार्गसुखप्रदम् । नित्यनैमित्तिकाः कालाः काम्याभ्युदयिकास्तथा

కాబట్టి అక్కడ/ఆ సమయంలో దానం చేయవలెను; అది యమమార్గంలో సుఖాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. నిత్య, నైమిత్తిక కర్మములకు కాలములు ఉన్నట్లే, కామ్య మరియు ఆభ్యుదయిక ఆచారములకు కూడా కాలములు ఉన్నవి.

Verse 86

अंत्यःकालो महाराज समाख्यातस्तवाग्रतः । एते कालाः समाख्याताः स्वकर्मफलदायकाः

ఓ మహారాజా, నీ సమక్షంలో జీవనాంత్యకాలము సమ్యకుగా వివరించబడింది. ఈ కాలములు స్వకర్మఫలములను ప్రసాదించువని చెప్పబడినవి.

Verse 87

तीर्थस्य लक्षणं राजन्प्रवक्ष्यामि तवाग्रतः । सुतीर्थानामियं गंगा भाति पुण्या सरस्वती

ఓ రాజా, నీ సమక్షంలో తీర్థ లక్షణమును నేను వివరించెదను. సుతీర్థములలో ఈ గంగా ప్రకాశించుచున్నది; పుణ్యస్వరూపిణి సరస్వతీ కూడా అలాగే.

Verse 88

रेवा च यमुना तापी तथा चर्मण्वती नदी । सरयूर्घर्घरा वेणा सर्वपापप्रणाशिनी

రేవా, యమునా, తాపీ మరియు చర్మణ్వతీ నది; అలాగే సరయూ, ఘర్ఘరా, వేణా—ఇవి అన్నీ సర్వపాపనాశినులు.

Verse 89

कावेरी कपिला चान्या विशाला विश्वतारणी । गोदावरी समाख्याता तुंगभद्रा नरोत्तम

కావేరీ, కపిలా మరియు మరొకటి విశాలా (విశ్వతారిణీ అని కూడా ప్రసిద్ధి); అలాగే గోదావరీ అనే నది, మరియు తుంగభద్రా—ఓ నరోత్తమా.

Verse 90

पापानां भीतिदा नित्यं भीमरथ्या प्रपठ्यते । देविका कृष्णगंगा च अन्याः सरिद्वरोत्तमाः

భీమరథీ నిత్యం పాపములకు భయమును కలిగించునదిగా కీర్తింపబడుతుంది. అలాగే దేవికా, కృష్ణగంగా మరియు ఇతర ఉత్తమ నదులు కూడా శ్రేష్ఠ సరిత్సమూహంలో పరమమైనవి.

Verse 91

एतासां पुण्यकालेषु संति तीर्थान्यनेकशः । ग्रामे वा यदि वारण्ये नद्यः सर्वत्र पावनाः

ఈ పుణ్యకాలాలలో అనేక తీర్థాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో అయినా అరణ్యంలో అయినా, నదులు ఎక్కడైనా పవిత్రం చేస్తాయి.

Verse 92

तत्र तत्र प्रकर्तव्याः स्नानदानादिकाः क्रियाः । यदा न ज्ञायते नाम तासां तीर्थस्य सत्तमाः

ఎక్కడెక్కడ ఉన్నా అక్కడ స్నానం, దానం మొదలైన కర్మలు చేయవలెను—ప్రత్యేకంగా ఆ తీర్థం పేరు తెలియనప్పుడు, ఓ సత్పురుషశ్రేష్ఠా.

Verse 93

नामोच्चारं प्रकुर्वीत विष्णुतीर्थमिदं नृप । तीर्थस्य देवता तद्वदहमेव न संशयः

ఓ రాజా, (దివ్య) నామోచ్చారణ చేయవలెను—ఇదే విష్ణు-తీర్థము. అలాగే ఆ తీర్థానికి అధిష్ఠాతృ దేవత కూడా నేనే; సందేహం లేదు.

Verse 94

मामेवमुच्चरेद्यो वै तीर्थे देवेषु साधकः । तस्य पुण्यफलं जातं मन्नाम्ना नृपनंदन

ఓ నృపనందనా, తీర్థంలో గానీ దేవతల సన్నిధిలో గానీ నా విషయమై ఇలా ఉచ్చరించే సాధకునికి నా నామం ద్వారానే పుణ్యఫలం కలుగుతుంది.

Verse 95

अज्ञातानां सुतीर्थानां देवानां नृपसत्तम । स्नाने दाने महाराज मन्नाम हि समुच्चरेत्

ఓ నృపసత్తమా, తెలియని సుతీర్థాలు మరియు దేవతల నిమిత్తం, ఓ మహారాజా—స్నానం, దానం చేసే వేళ తప్పక నా నామాన్ని ఉచ్చరించవలెను.

Verse 96

तीर्थानामेव राजेंद्र धात्रा धात्र्य इमाः कृताः । सिंधवः सर्वपुण्यानां सर्वस्थाः क्षितिमंडले

హే రాజేంద్రా! సృష్టికర్త ఈ నదులను సాక్షాత్తు తీర్థస్వరూపాలుగా నిర్మించాడు. ఇవి సమస్త పుణ్యాల వాహకాలు; భూమండలమంతటా సర్వత్రా నిలిచివున్నవి.

Verse 97

यत्रतत्र प्रकर्त्तव्यं स्नानदानादिकं नृप । अक्षयं फलमाप्नोति सुतीर्थानां प्रसादतः

హే నృపా! ఎక్కడ ఉన్నా అక్కడే స్నానం, దానం మొదలైన ధర్మకార్యాలు చేయవలెను; సుతీర్థాల ప్రసాదంతో అక్షయ ఫలము లభిస్తుంది.

Verse 98

तीर्थरूपा महापुण्याः सागरा सप्त एव च । मानसाद्यास्तथा राजन्सरस्यश्च प्रकीर्तिताः

ఏడు సముద్రాలు స్వయంగా తీర్థస్వరూపాలై మహాపుణ్యప్రదాలు. అలాగే, హే రాజా, మానస మొదలైన సరస్సులు కూడా పవిత్రమని ప్రసిద్ధి పొందినవి.

Verse 99

निर्झराः पल्वलाः प्रोक्तास्तीर्थरूपा न संशयः । स्वल्पा नद्यो महाराज तासु तीर्थं प्रतिष्ठितम्

జలపాతాలు, చెరువులు కూడా నిస్సందేహంగా తీర్థస్వరూపాలనే చెప్పబడినవి. హే మహారాజా, చిన్న నదులలోనూ తీర్థం స్థాపితమై ఉంటుంది.

Verse 100

खातेष्वेवं च सर्वेषु वर्जयित्वा च कूपकम् । पर्वतास्तीर्थरूपाश्च मेर्वाद्याश्च महीतले

ఇలా తవ్వి చేసిన అన్ని జలాశయాలలో—బావిని మినహాయించి—భూమిపై మేరువు మొదలైన పర్వతాలు కూడా తీర్థస్వరూపాలే.

Verse 101

यज्ञभूमिश्च यज्ञश्च अग्निहोत्रे यथा स्थितः । श्राद्धभूमिस्तथा शुद्धा देवशाला तथा पुनः

అగ్నిహోత్రంలో యజ్ఞభూమి మరియు యజ్ఞం విధివిధానంగా స్థాపితమై ఉన్నట్లే, శ్రాద్ధభూమి కూడా శుద్ధంగా ఉంచవలెను; అలాగే దేవశాల (దేవాలయ మండపం) కూడా మరల అట్లే పవిత్రంగా ఉండాలి.

Verse 102

होमशाला तथा प्रोक्ता वेदाध्ययनवेश्म च । गृहेषु पुण्यसंयुक्तं गोस्थानं वरमुत्तमम्

ఇంటిలో హోమశాల మరియు వేదాధ్యయనానికి వేశ్మం ప్రశంసించబడినవే; అయితే గృహంలోని పుణ్యసంపత్తుల్లో పుణ్యంతో కూడిన గోస్థానం (గోశాల)నే శ్రేష్ఠమూ ఉత్తమమూ అని ప్రకటించబడింది.

Verse 103

सोमपायी भवेद्यत्र तीर्थं तत्र प्रतिष्ठितम् । आरामो यत्र वै पुण्यो अश्वत्थो यत्र तिष्ठति

ఎక్కడ సోమపాయి (సోమపానం చేసేవాడు) ఉంటాడో అక్కడ తీర్థం స్థాపితమవుతుంది; ఎక్కడ పుణ్యమైన ఆరామం (పవిత్ర ఉపవనం) ఉందో, ఎక్కడ అశ్వత్థ (రావి) వృక్షం నిలిచి ఉందో—ఆ స్థలం పవిత్రమవుతుంది.

Verse 104

ब्रह्मवृक्षो भवेद्यत्र वटवृक्षस्तथैव च । अन्ये च वन्यसंस्थाने तत्र तीर्थं प्रतिष्ठितम्

ఎక్కడ బ్రహ్మవృక్షం ఉంటుందో, అలాగే వటవృక్షం కూడా ఉంటుందో; ఇంకా ఇతర వన్య వృక్షాలు అరణ్యస్థానంలో కలిసి నిలిచివుంటాయో—అక్కడ తీర్థం స్థాపితమవుతుంది.

Verse 105

एते तीर्थाः समाख्याताः पितामाता तथैव च । पुराणं पठ्यते यत्र गुरुर्यत्र स्वयं स्थितः

ఇవన్నీ తీర్థాలుగా ప్రకటించబడ్డాయి; అలాగే తండ్రి తల్లి కూడా (తీర్థమే). ఇంకా ఎక్కడ పురాణ పఠనం జరుగుతుందో, ఎక్కడ గురువు స్వయంగా నివసిస్తాడో—ఆ స్థలమూ తీర్థంగా స్మరించబడింది.

Verse 106

सुभार्या तिष्ठते यत्र तत्र तीर्थं न संशयः । सुपुत्रस्तिष्ठते यत्र तत्र तीर्थं न संशयः

ఎక్కడ సుభార్య నివసించునో, ఆ స్థలం నిస్సందేహంగా తీర్థమే. ఎక్కడ సుపుత్రుడు నివసించునో, ఆ స్థలమూ నిస్సందేహంగా తీర్థమే.

Verse 107

एते तीर्थाः समाख्याता राजवेश्म तथैव च । वेन उवाच । पात्रस्य लक्षणं ब्रूहि यस्मै देयं सुरोत्तम

ఈ తీర్థములు వివరించబడినవి; రాజప్రాసాదమూ అలాగే. వేనుడు పలికెను—హే దేవోత్తమా, దానం ఇవ్వవలసిన పాత్రుని లక్షణములు చెప్పుము.

Verse 108

प्रसादसुमुखो भूत्वा कृपया मम माधव । वासुदेव उवाच । शृणु राजन्महाप्राज्ञ पात्रस्यापि सुलक्षणम्

హే మాధవా, కృపచేసి ప్రసన్నముఖుడవైయుండుము. వాసుదేవుడు పలికెను—హే మహాప్రాజ్ఞ రాజా, పాత్రుని ఉత్తమ లక్షణములు వినుము.

Verse 109

यस्मै देयं सुदानं च श्रद्धापूतैर्महात्मभिः । ब्राह्मणं सुकुलोपेतं वेदाध्ययनतत्परम्

శ్రద్ధతో పవిత్రులైన మహాత్ములు, సుకులజుడై వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నుడైన బ్రాహ్మణునికే ఉత్తమ దానము ఇవ్వవలెను.

Verse 110

शांतं दांतं तपोयुक्तं शुक्लमेव विशेषतः । प्रज्ञावंतं ज्ञानवंतं देवपूजनतत्परम्

అతడు శాంతుడై, దాంతుడై (ఇంద్రియనిగ్రహముతో), తపస్సుతో యుక్తుడై, విశేషంగా శుద్ధుడై ఉండాలి; ప్రజ్ఞావంతుడై, జ్ఞానవంతుడై, దేవపూజలో తత్పరుడై ఉండాలి.

Verse 111

सत्यवंतं महापुण्यं वैष्णवं ज्ञानपंडितम् । धर्मज्ञं मुक्तलौल्यं च पाखंडैस्तु विवर्जितम्

అతడు సత్యవంతుడు, మహాపుణ్యశాలి, విష్ణుభక్తుడు, జ్ఞానపండితుడు. ధర్మజ్ఞుడు, లోభం మరియు చంచల తృష్ణలేని వాడు, పాఖండమునకు పూర్తిగా దూరమైనవాడు.

Verse 112

एवं पात्रं समाख्यातमन्यदेवं वदाम्यहम् । एवमेतैर्गुणैर्युक्तं स्वसृपुत्रं नरोत्तमम्

ఇలా సుపాత్రుని లక్షణం చెప్పాను; ఇప్పుడు మరొక విషయమును కూడా చెబుతున్నాను—ఇవే గుణాలు కలిగిన సోదరి కుమారుడు, ఆ నరోత్తముడు.

Verse 113

एतं पात्रं विजानीहि दुहितुस्तनयं ततः । जामातरं महाराज भावैरेतैश्च संयुतम्

ఇతనిని సుపాత్రుడని తెలుసుకో—ఇతడు నీ కుమార్తె కుమారుడు; ఆపై, ఓ మహారాజా, ఇవే గుణభావాలు కలిగినవాడిగా ఇతనిని జామాతగా స్వీకరించు.

Verse 114

गुरुं च दीक्षितं चैव पात्रभूतं नरोत्तम । एतान्येव सुपात्राणि दानयोग्यानि सत्तम

ఓ నరోత్తమా! గురువు, దీక్ష పొందినవాడు, మరియు నిజంగా పాత్రభూతుడైనవాడు—ఓ సత్తమా, దానానికి యోగ్యమైన ఉత్తమ సుపాత్రులు వీరే.

Verse 115

वेदाचारसमोपेतस्तृप्तिं नैव च गच्छति । वर्जयेत्किल तं विप्रं तथा काणं सुधूर्तकम्

వేదాచారంతో యుక్తుడిగా కనిపించినా తృప్తిని పొందని వాడు—అటువంటి ద్విజుని తప్పుకోవాలి; అలాగే కాణివాడిని, పరమ ధూర్తుని కూడా.

Verse 116

अतिकृष्णं महाराज कपिलं परिवर्जयेत् । कर्कटाक्षं सुनीलं च श्यावदन्तं विवर्जयेत्

మహారాజా, అతిగా నల్లవాడిని, కపిలవర్ణుడిని వర్జించాలి; కర్కటాక్షుడు, అతి నీలవర్ణుడు, శ్యావదంతుడు (నల్ల దంతాలు గలవాడు)నూ విడిచిపెట్టాలి।

Verse 117

नीलदंतं तथा राजन्पीतदंतं तथैव च । गोघ्नं सुकृष्णदंतं च बर्बरं चातिपांशुलम्

రాజా, నీలదంతుడు, పీతదంతుడు; గోహంతుడు, అత్యంత కృష్ణదంతుడు; బర్బరుడు మరియు అతిపాంశులుడు (అతి ధూళితో కప్పబడినవాడు) — వీరినీ వర్జించాలి।

Verse 118

हीनांगमधिकांगं च कुष्ठिनं कुनखं तथा । दुश्चर्माणं महाराज खल्वाटं परिवर्जयेत्

మహారాజా, అవయవహీనుడు, అధికావయవుడు, కుష్ఠురోగి, కునఖుడు (నఖరోగి), దుష్చర్ముడు (తీవ్ర చర్మవ్యాధి గలవాడు), ఖల్వాటుడు (గుండు) — వీరిని వర్జించాలి।

Verse 119

अन्यायेषु रता यस्य जाया विप्रस्य कस्य च । तस्मै दानं न दातव्यं यदि ब्रह्मसमो भवेत्

ఏ బ్రాహ్మణుని భార్య అన్యాయాధర్మాలలో ఆసక్తిగా ఉంటే, అతనికి దానం ఇవ్వకూడదు—అతడు బ్రహ్మసమానుడైనా సరే।

Verse 120

स्त्रीजिताय न दातव्यं शाखारंडे महामते । व्याधिताय न दातव्यं मृतभोजिषु भूपते

మహామతీ, స్త్రీజితుడికి (స్త్రీ ఆధీనుడికి) మరియు శాఖారండుడికి (వేషధారి విరక్తుడికి) ఇది దానం చేయకూడదు; భూపతీ, వ్యాధిగ్రస్తునికీ దానం చేయకూడదు, మృతభోజులలోనూ (మృతసంబంధ భోజనం చేసేవారిలోనూ) ఇవ్వకూడదు।

Verse 121

चोराय च न दातव्यं स यद्यत्रिसमो भवेत् । अतृप्ताय न दातव्यं शावं तु परिवर्जयेत्

దొంగకు దానం ఇవ్వకూడదు, అతడు అత్రిసముడైనప్పటికీ. తృప్తి లేనివానికి దానం చేయరాదు; శవసమానమైన అపవిత్ర దానాన్ని వర్జించాలి.

Verse 122

अतिस्तब्धाय नो देयं शठाय च विशेषतः । वेदशास्त्रसमायुक्तः सदाचारेण वर्जितः

అతి గర్విష్ఠునికి దానం ఇవ్వకూడదు; ముఖ్యంగా మోసగాడికి అసలు కాదు. వేదశాస్త్రాలలో నిపుణుడైనా సదాచారరహితుడు వర్జ్యుడు.

Verse 123

श्राद्धे दाने च राजेंद्र नैव युक्तः कदा भवेत् । अथ दानं प्रवक्ष्यामि सफलं पुण्यदायकम्

ఓ రాజేంద్రా! శ్రాద్ధం మరియు దానంలో ఎప్పుడూ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ఇప్పుడు నిజంగా ఫలప్రదమై పుణ్యదాయకమైన దానాన్ని నేను వివరిస్తాను.

Verse 124

कालतीर्थसुपात्राणां श्रद्धा योगात्प्रजायते । नास्ति श्रद्धासमं पुण्यं नास्ति श्रद्धासमं सुखम्

యోగసాధన వలన సరైన కాలం, తీర్థం, సుపాత్రం పట్ల శ్రద్ధ జన్మిస్తుంది. శ్రద్ధతో సమానమైన పుణ్యం లేదు; శ్రద్ధతో సమానమైన సుఖం లేదు.

Verse 125

नास्ति श्रद्धासमं तीर्थं संसारे प्राणिनां नृप । श्रद्धाभावेन संयुक्तो मामेवं परिसंस्मरेत्

ఓ నృపా! ఈ సంసారంలో ప్రాణులకు శ్రద్ధతో సమానమైన తీర్థం లేదు. శ్రద్ధాభావంతో కూడినవాడైనా ఈ విధంగా నన్ను నిరంతరం స్మరించాలి.

Verse 126

पात्रहस्ते प्रदातव्यं स्वल्पमेव नृपोत्तम । एवंविधस्य दानस्य विधियुक्तस्य यत्फलम्

హే నృపోత్తమా! స్వల్పమైన దానమైనా యోగ్య పాత్రుని చేతిలోనే నేరుగా సమర్పించాలి. ఈ విధంగా విధిపూర్వకంగా ఇచ్చిన దానానికి కలిగే ఫలం ఇదే.

Verse 127

अनंतं तदवाप्नोति मत्प्रसादात्सुखी भवेत्

నా ప్రసాదంతో అతడు అనంత పదాన్ని పొందుతాడు, సుఖవంతుడవుతాడు.