Adhyaya 22

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे एकविंशति तमौध्यायः // २१// वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तो भृगुणा तथेत्युक्त्वा प्रणम्य च / रामस्तेनाभ्यनुज्ञातश्चकार गमने मनः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలోని ఇరవై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది. వసిష్ఠుడు పలికెను—భృగువు ఇలా చెప్పగా రాముడు ‘అలాగే’ అని చెప్పి నమస్కరించాడు; ఆయన అనుమతి పొందిన తరువాత ప్రయాణానికి మనస్సు పెట్టాడు।

Verse 2

भृगुं ख्यातिं च विधिवत्परिक्रम्य प्रणम्यच / परिष्वक्तस्तथा ताभ्यामाशीर्भिराभिनन्दितः

రాముడు విధివిధానంగా భృగువును, ఖ్యాతిని ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరించాడు; వారు ఇద్దరూ అతనిని ఆలింగనం చేసి మంగళాశీర్వాదాలతో అభినందించారు.

Verse 3

मुनींश्च तान्नमस्कृत्य तैः सर्वैरनुमोदितः / निश्चक्रमाश्रमात्तस्मात्तपसे कृतनिश्चयः

ఆ మునులను నమస్కరించి, వారందరి అనుమతిని పొందినవాడై, తపస్సుకు దృఢనిశ్చయంతో అతడు ఆ ఆశ్రమం నుండి బయలుదేరాడు.

Verse 4

ततो गुरुनियोगेन तदुक्तेनैव वर्त्मना / हिमवन्तं गिरिवरं ययौ रामो महामनाः

తర్వాత గురువరి నియోగంతో, ఆయన చెప్పిన మార్గాన్నే అనుసరించి, మహామనస్సు గల రాముడు శ్రేష్ఠ పర్వతమైన హిమవంతుని చేరేందుకు బయలుదేరాడు.

Verse 5

सो ऽतीत्य विविधान्देशान्पर्वतान्सरितस्तथा / वनानि मुनिमुख्यानामावासांश्चात्यगाच्छनैः

అతడు అనేక దేశాలు, పర్వతాలు, నదులను దాటి, మునిశ్రేష్ఠుల వనాలు మరియు ఆశ్రమాలను చేరుతూ నెమ్మదిగా ముందుకు సాగాడు.

Verse 6

तत्रतत्र निवासेषु मुनीनां निवसन्पथि / तीर्थेषु क्षेत्रमुख्येषु निवसन्वा ययौ शनैः

మార్గమధ్యంలో అతడు అక్కడక్కడ మునుల నివాసాలలో ఉండుతూ, లేదా శ్రేష్ఠ తీర్థాలు, పుణ్యక్షేత్రాలలో నివసిస్తూ, నెమ్మదిగా ముందుకు సాగాడు.

Verse 7

अतीत्य सुबहून्देशान्पश्यन्नपि मनोरमान् / आससादच लश्रेष्ठं हिमवन्तमनुत्तमम्

అనేక మనోహర దేశాలను దాటి, చూస్తూనే ఆ శ్రేష్ఠుడు అనుత్తమమైన హిమవంత పర్వతరాజును చేరుకున్నాడు।

Verse 8

स गत्वा पर्वतवरं नानाद्रुमलतास्थितम् / ददर्श विपुलैः शृङ्गैरुल्लिखन्तमिवांबरम्

అతడు నానావృక్షలతలతో నిండిన శ్రేష్ఠ పర్వతాన్ని చేరి, విస్తారమైన శిఖరాలతో ఆకాశాన్ని గీచుతున్నట్టుగా దానిని చూశాడు।

Verse 9

नानाधातुविचित्रैश्च प्रदेशैरुपशोभितम् / रत्नौषधीभिरभितः स्फुरद्भिरभिशोभितम्

నానా ధాతువులతో విచిత్రంగా మెరుస్తున్న ప్రాంతాలతో అలంకరించబడి, చుట్టూ స్ఫురించే రత్నౌషధులతో మరింత ప్రకాశించాడు।

Verse 10

मरुत्संघट्टनाघृष्टनीरसांघ्रिपजन्मना / सानिलेनानलेनोच्छैर्दह्यमानं नवं क्वचित्

ఎక్కడో గాలుల ఢీకొట్టడంతో రాపిడి చెంది ఎండిన వెదురు నుండి పుట్టిన దావాగ్ని, గాలితో కలిసి ఉద్ధృతంగా కొత్త అడవిని ఎత్తెత్తుగా దహించేది।

Verse 11

क्वचिद्रविकरामर्शज्वलदर्केपलाग्निभिः / द्रवद्धिमाशिलाजातुजलशान्तदवानलम्

ఎక్కడో సూర్యకిరణాల స్పర్శతో అర్కపత్రాల అగ్ని మండేది; కానీ కరిగిన హిమశిలల నుండి వచ్చిన జలధారలతో ఆ దావాగ్ని శాంతించేది।

Verse 12

स्फटिकाञ्जनदुर्वर्णस्वर्णराशिप्रभाकरैः / स्फुरत्परस्परच्छायाशरैर्द्दीप्तवनं क्वचित्

స్ఫటికం, అంజనంలాంటి గాఢవర్ణం, స్వర్ణరాశుల ప్రభతో; పరస్పర మెరుస్తున్న ఛాయాబాణాల వంటి కిరణాలతో ఎక్కడో వనం దీప్తమైంది।

Verse 13

उपत्यकशिलापृष्ठवालातपनिषेविभिः / तुषारक्लिन्नसिद्धौघौरुद्भासितवनं क्वचित्

లోయల శిలాపీఠాలపై ఎండను ఆస్వాదిస్తూ, తుషారంతో తడిసిన సిద్ధసమూహాల వల్ల ఎక్కడో వనం అపూర్వంగా ప్రకాశించింది।

Verse 14

क्वचिदर्काशुसंभिन्नश्चामीकरशिलाश्रितैः / यक्षौघैर्भासितोपान्तं विशद्भिरिवपावकम्

ఎక్కడో సూర్యకిరణాలతో మెరుస్తున్న స్వర్ణశిలలపై ఆశ్రయించిన యక్షసమూహాల వల్ల ఆ ప్రదేశపు అంచులు నిర్మల అగ్నిలా ప్రకాశించాయి।

Verse 15

दरीमुखविनिष्क्रान्ततरक्षूत्पतनाकुलैः / मृगयूथार्त्तसन्नादैरापूरितगुहं क्वचित्

ఎక్కడో గుహాముఖం నుంచి బయటికి దూకే తరక్షువుల కలకలం, మృగగుంపుల వ్యాకుల ఆర్తనాదాలతో గుహ నిండిపోయింది।

Verse 16

युद्ध्यद्वराहशार्दूलयूथपैरित स्तेरम् / प्रसभोन्मृष्टकान्तोरुशिलातरुतटं क्वचित्

ఎక్కడో యుద్ధంలో ఉన్న వరాహ, శార్దూల గుంపులు చుట్టుముట్టిన తీరం; అక్కడ బలంగా రుద్దబడి మెరిసే విశాల శిలలు, వృక్షతీరాలు కనిపించాయి।

Verse 17

कलभोन्मेषणाकृष्टकरिणीभिरनुद्रुतैः / गवयैः खुरसंक्षुण्णशिलाप्रस्थतटङ्क्वचित्

ఎక్కడో పిల్లల ఉల్లాసానికి ఆకర్షితమైన హస్తినీలను అనుసరించి పరుగెత్తిన గవయాల ఖురాలతో శిలాప్రస్థాల తీరాలు నలిగిపోయేవి.

Verse 18

वासितर्थे ऽभिसंवृद्धमदोन्मत्तमतङ्गजैः / युद्ध्यद्भिश्चूर्णितानेकगण्डशैलवनं क्वचित्

ఎక్కడో సువాసన రసంతో మరింత పెరిగిన మదంతో ఉన్మత్తమైన గజాలు యుద్ధం చేస్తూ అనేక గండశైలాలతో నిండిన వనాన్ని చూర్ణం చేసేవి.

Verse 19

बृंहितश्रवणामर्षान्मातं गानभिधावताम् / सिंहानां चरणक्षुण्णनखभिन्नोपरं क्वचित्

ఎక్కడో గర్జన విని కోపంతో ఉన్మత్తమై దూసుకొచ్చే సింహాల పాదఘాతంతో శిలలు నలిగిపోతూ, గోళ్లతో పైభాగం చీలిపోతుంది.

Verse 20

सहसा निपतत्सिंहनखनिर्भिन्नमस्तकैः / गजैराक्रन्दनादेन पूर्यमामं वनं क्वचित्

ఎక్కడో సింహ గోళ్లతో చీలిన తలలతో గజాలు అకస్మాత్తుగా కూలిపోతూ, వారి ఆర్తనాదంతో వనం నిండిపోతుంది.

Verse 21

अष्टपादबलाकृष्टकेसरा दारुणाखैः / भेद्यमानाखिलशिलागंभीरकुहरं क्वचित्

ఎక్కడో భయంకర గోళ్లతో, అష్టపాద బలంలా లాగబడిన కేశరాలతో సింహాలు సమస్త శిలలను చీల్చుతూ లోతైన గుహలను భేదించేవి.

Verse 22

संरब्धा नेकशबरप्रसक्तैरृयूथपैः / इतरेतरसंमर्दं विप्रभग्नदृषत्क्वचित्

అనేక శబరులతో ముడిపడ్డ ఋయూథపులతో వారు ఉగ్రులయ్యారు; పరస్పర ఢీకొనుట సాగింది, ఎక్కడో బ్రాహ్మణులు విరిచిన రాళ్ల దెబ్బలు పడ్డాయి।

Verse 23

गिरिकुञ्जेषु संक्रीडत्करिणीमद्विपं क्वचित् / करेणुमाद्रवन्मत्तगजाकलितकाननम्

ఎక్కడో గిరికుంజాలలో మదించిన ఏనుగు ఏనుగమ్మతో క్రీడించెను; ఎక్కడో మత్తగజాలతో నిండిన అడవి ఏనుగమ్మ వైపు దూసుకొచ్చెను।

Verse 24

स्वपत्सिंहमुखश्वासमरुत्पुर्मदरीशतम् / गहनेषु गुरुत्राससाशङ्कविहरन्मृगम्

తన పిల్ల సింహముఖ శ్వాసవాయువుల ప్రవాహంతో గుహలు మదంతో నిండినట్లయ్యాయి; దట్టమైన అడవుల్లో ఆ మృగం ఘోర భయంతో, సందేహంతో విహరించెను।

Verse 25

कण्टाकश्लिष्टलाङ्गूललोमत्रुटनकातरैः / क्रीडितं चमरीयूथैर्मन्दमन्दविचारिभिः

ముళ్లకు అంటుకున్న తోక రోమాలు తెగిపోవుట వలన బాధపడుతూ, నెమ్మదిగా నడిచే చమరీ గుంపులు అక్కడ క్రీడించెను।

Verse 26

गिरिकन्दरसंसक्तकिन्नरीसमुदीरितैः / सतालनादैरुदिनैर्भृताशेषदिशामुखम्

గిరికందరాలలో ప్రతిధ్వనించే కిన్నరీల గానమునుండి ఉద్భవించిన, తాళనాదాలతో కూడిన ఉన్నత ధ్వనులు సమస్త దిశల ముఖాలను నింపెను।

Verse 27

अरण्यदेवतानां च चरेतीनामितस्ततः / अलक्तकरसक्लिन्नचरणाङ्कितभूतलम्

అరణ్యదేవతలూ చరేతీలూ నడిచిన చోటల్లా అలక్తకరసంతో తడిసిన పాదముద్రలతో భూమి గుర్తింపబడింది.

Verse 28

मयूरकेकिरीवृन्दैः संगीत मधुरस्वरैः / प्रवृत्तनृत्तं परितो विततोदग्रबर्हिभिः

మధుర స్వరాలతో కేకలు వేస్తూ పాడే నెమళ్ల గుంపులు చుట్టూ నృత్యం ప్రారంభించాయి; విస్తరించిన ఎత్తైన పింఛాలు దిశలన్నీ నింపాయి.

Verse 29

जलस्थलरुहानेककुसुमोत्करवर्षिभिः / गात्राह्लादकरैर्मन्दं वीज्यमानं वनानिलैः

జలంలోనూ భూమిలోనూ పుట్టిన అనేక పుష్పగుచ్ఛాలు వర్షంలా కురుస్తుండగా, శరీరాన్ని హర్షింపజేసే మృదువైన వనగాలులు నెమ్మదిగా వీచాయి.

Verse 30

भूतार्त्तवरसास्वादमाद्यत्पुंस्कोकिलारवैः / आकुलीकृतपर्यन्तसहकारवनान्तरम्

మత్తమైన మగ కోకిలల కూయింపులు ఆ వనానికి మధురరసాస్వాదాన్ని కలిగించాయి; సహకార (మామిడి) వనాంతరం అంచులవరకూ కలకలంతో నిండిపోయింది.

Verse 31

नानापुष्पासवोन्माद्यद्भृङ्गसंगीतनादितम् / अनेकविहगारावबधिरीकृतकाननम्

వివిధ పుష్పాసవంతో మత్తెక్కిన తేనెటీగల సంగీతధ్వనితో అది మార్మోగింది; అనేక పక్షుల కిలకిలారావం ఆ కాననాన్ని చెవులు మోగేలా చేసింది.

Verse 32

मधुद्रवार्द्राविरलप्रत्यग्रकुसुमोत्करैः / वनान्तमारुताकीर्णैरलङ्कृतमहीतलम्

మధురసంతో తడిసిన విరళమైన తాజా పుష్పసమూహాలతో, అరణ్యాంతర వాయువులు చల్లిన పరాగాలతో భూమితలం అలంకృతమైయుండెను।

Verse 33

उपरिष्टान्निपततां विषमोपलसंकटे / निर्झराणां महारावैः समन्ताद्बधिरीकृतम्

పై నుండి పడిపడే, అసమాన శిలలతో నిండిన సంకటస్థలంలో జలపాతాల మహాగర్జనలచే చుట్టూ అంతా చెవులు మూసుకున్నట్లయ్యెను।

Verse 34

विततानेकसंसक्तशाखाग्राविरलच्छदैः / पाटलैर्विटपच्छायैरुपशल्यसमुत्थितैः

విస్తరించి పరస్పరం కలిసిన అనేక శాఖాగ్రాలపై విరళమైన ఆకులతో, పాటల వృక్షాల విటపఛాయలు ఉపశల్య గడ్డిమధ్య నుండి ఉద్భవించినట్లుండెను।

Verse 35

कदंबनिंबहिन्तालसर्जबेधूकतिन्दुकैः / कपित्थपनसाशोकसहकारेगुदाशनैः

కదంబ, నింబ, హింతాల, సర్జ, బేధూక, తిందుక, కపిత్థ, పనస, అశోక, సహకార (మామిడి), ఏగుద వంటి వృక్షాలతో ఆ వనం నిండియుండెను।

Verse 36

नागचंपकपुन्नागकोविदारप्रियङ्गुभिः / प्रियालनीपबकुलबन्धूकाक्षतमालकैः

నాగచంపక, పున్నాగ, కోవిదార, ప్రియంగు, ప్రియాల, నీప, బకుల, బంధూక, అక్షత, తమాల వంటి వృక్షపుష్పాలతో ఆ వనం శోభిల్లెను।

Verse 37

द्राक्षामधूकामलकजंबूकङ्कोलजातिभिः / बिल्वार्जुनकरञ्जाम्रबीजपूराङ्घ्रिपैरपि

అది ద్రాక్ష, మధూక, ఆమలక, జంబూ, కంకోల జాతులతోను, అలాగే బిల్వ, అర్జున, కరంజ, మామిడి, బీజపూర తదితర వృక్షాలతోను సమృద్ధిగా ఉండెను।

Verse 38

पिचुलांबष्ठकनकवैकङ्कतशमीधवैः / पुत्रजीवाभयारिष्टलोहोदुंबरपिप्पलैः

అది పిచుల, అంబష్ఠ, కనక, వైకంకత, శమీ, ధవ మరియు పుత్రజీవ, అభయ, అరిష్ట, లోహ, ఉదుంబర, పిప్పల వృక్షాలతో అలంకృతమై ఉండెను।

Verse 39

अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैः समन्तादुपशोभितम् / निरन्तरतरुच्छायासुदूरविनिवारितैः

ఇతర అనేక విధాల వృక్షాలతో అది చుట్టూరా శోభించెను; నిరంతరమైన దట్టమైన చెట్ల నీడ సూర్యకాంతిని దూరమునే ఆపివేసెను।

Verse 40

समन्तादर्ककिरणैरनासादितभूतलम् / नानापक्वफलास्वादबलपुष्टैः प्लवेगमैः

చుట్టూరా సూర్యకిరణాలు నేలపై పడనివిధంగా ఉండెను; నానావిధ పక్వఫలాల రుచితో బలపుష్టులైన వానరులు వేగంగా దూకుచు సంచరించిరి।

Verse 41

आक्रान्तचकितानेकवनपङ्क्तिशताकुलम् / तत्र तत्रातिरम्यैश्च शिलाकुहरनिर्गतैः

అనేక వనపంక్తుల శతసమూహాలతో అది నిండియుండెను; అక్కడక్కడ సంచరించే జీవులు ఆక్రమింపబడి చకితమగుచుండిరి; అలాగే స్థలస్థలమున శిలాకుహరముల నుండి వెలువడే అతి రమ్యమైన జలధారలు ఉండెను।

Verse 42

प्रतापविषमैराजन्ह्रास्यमानं सरिच्छतैः / सारोवरैश्च विपुलैः कुमुदोत्पलमण्डितैः

ఓ రాజా, ఆ ప్రాంతం ప్రతాపవైషమ్యంతో కఠినంగా ఉండి, నదీప్రవాహాలచేత ఎక్కడెక్కడో క్షీణమవుతూ; విశాల సరస్సులతో శోభిల్లి, కుముద–ఉత్పల పుష్పాలతో అలంకృతమై ఉండెను।

Verse 43

नानाविहगसंघुष्टैः समन्तादुपशोभितम् / समासाद्यथ शैलेन्द्रं तुषारशिशिरं गिरिम्

ఆ స్థలం నానావిధ పక్షుల కూయింపులతో మార్మోగి, చుట్టూ శోభిల్లెను; ఆపై వారు హిమతుషార శీతలమైన ఆ శైలేంద్ర పర్వతాన్ని చేరిరి।

Verse 44

आरुरोह भगुश्रेष्ठस्तरसा तं मुदान्वितः / तस्य प्रविश्य गहनं वनं रामो महामनाः

అప్పుడు భృగువంశశ్రేష్ఠుడు (రాముడు) ఆనందంతో నిండిపోయి వేగంగా ఆ పర్వతాన్ని ఎక్కెను; మహామనస్సు గల రాముడు దాని ఘన అరణ్యంలో ప్రవేశించెను।

Verse 45

विचचार शनै राजन्नुपशल्यमहीरुहम् / स तत्र विचरन्दिक्षु हरिणीभिः समन्ततः

ఓ రాజా, అతడు మెల్లగా అక్కడ సంచరించెను, అక్కడి వృక్షలతలు ముల్లులేని సౌమ్యమైనవి; దిక్కులలో తిరుగుతూ అతడు చుట్టూ జింకల మాదలచే పరివృతుడై ఉండెను।

Verse 46

विक्ष्यमाणो मुदं लेभे साशङ्कं मुग्धदृष्टिभिः / स तत्र कुसुमामोदगन्धिभिर्वनवायुभिः

ఆ ముద్దైన చూపుల (జింకల) దర్శనంతో అతడు కొంత సంకోచంతో కూడిన ఆనందాన్ని పొందెను; అక్కడ పుష్పసౌరభంతో నిండిన అరణ్యవాయువులు వీచుచుండెను।

Verse 47

वीज्यमानो जहर्षे स वीक्ष्योदारां वनश्रियम् / विविधाश्च स्थरीः सूक्ष्ममुपरिक्रम्य भार्गवः

వీచికతో వీస్తూ ఆ భార్గవుడు ఆ ఉదారమైన వనశ్రీని చూచి హర్షించాడు; వివిధ స్థలాలను సూక్ష్మంగా పరిశీలిస్తూ పరిక్రమించాడు.

Verse 48

द्वन्द्वांश्च धातून्विविधान्पश्यन्नेवमतर्कयत् / अहो ऽयं सर्वशैलानामाधिपत्ये ऽभिषेचितः

వివిధ ధాతువులనూ ద్వంద్వాలనూ చూస్తూ అతడు మనసులో ఇలా తర్కించాడు—‘అహో! ఇతడు సమస్త శైలాల అధిపత్యానికి అభిషిక్తుడయ్యాడు.’

Verse 49

ब्रह्मणा यज्ञभाक्चैव स्थाने संप्रतिपादितः / अस्य शैलाधिराजत्वं सुव्यक्तमभिलक्ष्यते

బ్రహ్ముడు ఇతనిని యజ్ఞభాగానికి అర్హుడిగా చేసి తగిన స్థానంలో ప్రతిష్ఠించాడు; అందువల్ల ఇతని శైలాధిరాజత్వం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

Verse 50

रवैः कीचकवेणुनां मधुरीकृतकाननः / नितंबस्थलसंसक्ततुषारनिचयैग्यम्

కీచక వేణువుల నాదాలతో అతని కాననం మధురమైంది; నితంబస్థలానికి అంటుకున్న హిమనిచయాలతో అతడు ఏకరూపంగా తెల్లగా కనిపిస్తున్నాడు.

Verse 51

विभातीवाहितस्वच्छपरीतधवलांशुकः / निबिडश्रितनीहारनिकरेण तथोपरि

అతడు స్వచ్ఛమైన ధవళ వస్త్రాన్ని ధరించినవాడిలా ప్రకాశిస్తున్నాడు; అలాగే పైభాగంలో ఘనంగా కమ్ముకున్న మబ్బుల సమూహంతో కూడ శోభిస్తున్నాడు.

Verse 52

नानावर्णोत्तरासंगावृत्ताङ्ग इवल्क्ष्यते / चन्दनागुरुकर्पूरकस्तूरीकुङ्कुमादिभिः

చందనం, అగరు, కర్పూరం, కస్తూరి, కుంకుమం మొదలైన వాటి నానావర్ణ లేపనాలతో అతడు/అది అనేక రంగులతో ఆవృతమైన అవయవాలున్నట్లుగా కనిపిస్తుంది।

Verse 53

अलङ्कृतागः सुव्यक्तं दृश्यते ऽही विलासिवत् / मृगेन्द्राहतदन्तीन्द्रकुंभस्थलपरिच्युतैः

అలంకరించబడిన దేహంతో అది విలాసిగా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది—సింహం దెబ్బతిన్న గజేంద్రుని కుంభస్థలం నుండి జారిన ముత్యాలు/రత్నాల వలన।

Verse 54

स्थूलमुक्तोत्करैरेष विभाति परितो गिरिः / नानावृक्षलतावल्लीपुष्पालङ्कृतमूर्द्धजः

ఈ పర్వతం చుట్టూ పెద్ద ముత్యాల గుట్టలతో ప్రకాశిస్తుంది; దాని శిఖరం నానావృక్ష-లతా-వల్లీ పుష్పాలతో అలంకరించిన కేశంలా ఉంది।

Verse 55

नीरन्ध्राञ्चितमे घौघवितानसमलङ्कृतः / नानाधातुविचित्राङ्गः सर्वरत्नविभूषितः

అది నిరంతరంగా కమ్ముకున్న ఘన మేఘసమూహాల విస్తారమైన విటానంతో అలంకరించబడింది; నానాధాతువుల వైవిధ్యంతో దాని అవయవాలు విచిత్రంగా, సమస్త రత్నాలతో విభూషితంగా ఉన్నాయి।

Verse 56

कैलासव्याजविलसत्सितच्छत्रविराजितः / गजाश्वमुखयूथैश्च समन्तात्परिवारितः

కైలాసాన్ని తలపించే ప్రకాశవంతమైన తెల్ల ఛత్రంతో అది విరాజిల్లుతుంది; మరియు చుట్టూ ఏనుగులు, గుర్రాలు మొదలైన ప్రధాన యూథాలచే సమంతంగా పరివృతమై ఉంది।

Verse 57

रत्नद्वीपमहाद्वारशिलाकन्दरमन्दिरः / विविक्तगह्वरास्थानमध्यसिंहासनाश्रयः

రత్నద్వీప మహాద్వారంలోని శిలాగుహా మందిరంలో, విరక్త గహ్వరస్థాన మధ్య సింహాసనాన్ని ఆశ్రయించినవాడు।

Verse 58

समन्तात्प्रतिसंसक्ततरुवेत्रवतां शनैः / दृष्ट्वा जनैरनासाद्यो महाराजाधिराजवत्

చుట్టూ చెట్లు, వల్లి-వేత్రాలు నెమ్మదిగా గట్టిగా చుట్టుముట్టగా, జనులకు అతడు మహారాజాధిరాజునివలె అప్రాప్యుడై కనిపిస్తాడు।

Verse 59

दोधूयमानो विचरच्चमरीचा रुचामरैः / मयूरैरुपनृत्यद्भिर्गायद्भिश्चैव किन्नरैः

చామరాల ప్రకాశవంతమైన కాంతితో మెరిసుతూ అతడు సంచరిస్తాడు; నెమళ్లు నర్తిస్తాయి, కిన్నరులు గానం చేస్తారు।

Verse 60

सत्त्वजातैरनेकैश्च सेव्यमानो विराजते / व्यक्तमेवाचलेन्द्राणामधिराज्यपदे स्थितः

అనేక సత్త్వజాతుల సేవతో అతడు విరాజిల్లుతున్నాడు; అతడు స్పష్టంగా పర్వతేంద్రుల అధిరాజ్యపదంలో స్థితుడై ఉన్నాడు।

Verse 61

भुनक्त्याक्रम्य वसुधां समग्रां श्रियमोजसा / एवं संचिन्तयानः स हिमाद्रिवनगह्वरे

బలంతో సమస్త భూమిని ఆక్రమించి అతడు శ్రీయైన ఐశ్వర్యాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు—ఇలా ఆలోచిస్తూ అతడు హిమాద్రి వనగహ్వరంలో ఉన్నాడు।

Verse 62

विचचार चिरं रामो मुदा परमया युतः / आससाद वने तस्मिन्विपुले भृगुपुङ्गवः

రాముడు పరమానందంతో యుక్తుడై చాలాకాలం విహరించాడు; ఆ విశాల వనంలో భృగుపుంగవుని ఆశ్రమాన్ని చేరాడు।

Verse 63

सरोवरं महाराज विपुलं विमलोदकम् / कुमुदोत्पलकह्लारनिकरैरुपसोभितम्

మహారాజా! అక్కడ విశాలమైన, నిర్మల జలముతో కూడిన ఒక సరస్సు ఉంది; అది కుముద, ఉత్పల, కహ్లార పుష్పసమూహాలతో శోభిల్లింది।

Verse 64

पङ्कजैरुत्पलैश्चैव रक्तपीतैः सितासितैः / अन्यैश्च जलचैर्वक्षैः सर्वतः समलङ्कृतम्

అది ఎరుపు, పసుపు, తెలుపు, నలుపు రంగుల పద్మాలు, ఉత్పలాలు మరియు ఇతర జలజ వృక్షాలతో అన్ని వైపులా అలంకరించబడింది।

Verse 65

हंससारसदात्यूहकारण्डवशतैरपि / जीवजीवकचक्राह्वकुररभ्रमरोत्करैः

అక్కడ హంసలు, సారసాలు, దాత్యుహలు, వందల కారండవలు; అలాగే జీవజీవక, చక్రాహ్వ, కురర పక్షులు మరియు భ్రమరసమూహాలు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 66

संघुष्यमाणं परितः सेवितं मन्दवायुना / शफरीमत्स्यसंघैश्च विचरद्भिरितस्ततः

అది చుట్టూ కిలకిలారావాలతో మార్మోగుతూ, మృదువాయువుతో సేవింపబడుతూ ఉంది; శఫరీ చేపల గుంపులు ఇటు అటు సంచరిస్తున్నాయి।

Verse 67

अन्तर्जनितकल्लोलैर्नृत्यमानमिवाभितः / आससाद भृगुश्रेष्ठस्तत्सरोवरमुत्तमम्

లోపల పుట్టిన అలలతో చుట్టూ నర్తిస్తున్నట్టుగా కనిపించిన ఆ ఉత్తమ సరస్సును భృగుశ్రేష్ఠుడు చేరుకున్నాడు.

Verse 68

नानापतत्र्रिविरुतैर्मधुरीकृतदिक्तटम् / स तस्य तीरे विपुलं कृत्वाश्रमपदं शुभम्

వివిధ పక్షుల మధుర కూయింపులతో దిక్కుల తీరాలు మధురమయ్యాయి; అతడు ఆ సరస్సు ఒడ్డున విశాలమైన శుభ ఆశ్రమాన్ని నిర్మించాడు.

Verse 69

रामो मतिमतां श्रेष्ठस्तपसे च मनो दधे / शाकमूलफलाहारो नियतं नियतेन्द्रियः

బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు తపస్సులో మనస్సు నిలిపాడు; అతడు శాకం, మూలం, ఫలమే ఆహారంగా తీసుకొని ఇంద్రియాలను నియమించాడు.

Verse 70

तपश्चचार देवेशं विनिवेश्यात्ममानसे / भृगूपदिष्टमार्गेण भक्त्या परमया युतः

భృగువు ఉపదేశించిన మార్గాన, పరమ భక్తితో యుక్తుడై, దేవేశ్వరుణ్ని తన అంతర్మనస్సులో స్థాపించి తపస్సు చేశాడు.

Verse 71

पूजयामास देवेशमेकाग्रमनसा नृप / अनिकेतः स वर्षासु शिशिरे जलसंश्रयः

ఓ నృపా! అతడు ఏకాగ్ర మనస్సుతో దేవేశ్వరుణ్ని పూజించాడు; నివాసం లేక వర్షాకాలంలోనూ, శిశిరంలోనూ నీటినే ఆశ్రయించాడు.

Verse 72

ग्रीष्मे पञ्जाग्निमध्यस्थश्चचारैवं तपश्चिरम् / रिपून्निर्जित्य कामादीनूर्मिषषट्कं विधूय च

గ్రీష్మకాలంలో పంచాగ్నుల మధ్య నిలిచి అతడు దీర్ఘకాలం తపస్సు చేశాడు. కామాది శత్రువులను జయించి, షడూర్ములను త్రోసివేశాడు.

Verse 73

द्वन्द्वैरनुद्वेजितधीस्तापदोषैरनाकुलः / यमैः सनियमैश्चैव शुद्धदेहः समाहितः

ద్వంద్వాలచే కలత చెందని బుద్ధితో, తాపదోషాలచే అశాంతి చెందని వాడై. యమ నియమాలతో కూడి శుద్ధదేహుడై సమాధానంగా ఉన్నాడు.

Verse 74

वशी चकार पवनं प्राणायामेन देहगम् / जितपद्मासनो मौनी स्थिरचित्तो महामुनिः

మహాముని ప్రాణాయామంతో దేహంలో ఉన్న పవనాన్ని వశపరచుకున్నాడు. పద్మాసనంలో నిష్ణాతుడై, మౌనిగా, స్థిరచిత్తుడై ఉన్నాడు.

Verse 75

वशी चकार चाक्षाणि प्रत्याहारपरायणः / धारणाभिः स्थिरीचक्रे मनश्चञ्चलमात्मवान्

ప్రత్యాహారంలో నిమగ్నుడై అతడు ఇంద్రియాలను వశపరచుకున్నాడు. ఆత్మవంతుడై ధారణలతో చంచలమైన మనసును స్థిరం చేశాడు.

Verse 76

ध्यानेन देवदेवेशं ददर्श परमेश्वरम् / स्वस्थान्तः करणो मैत्रः सर्वबाधाविवर्जितः

ధ్యానంతో అతడు దేవదేవేశుడైన పరమేశ్వరుని దర్శించాడు. అంతఃకరణం స్వస్థంగా, మైత్రభావంతో, సమస్త బాధల నుండి విముక్తుడయ్యాడు.

Verse 77

चिन्तयामास देवेशं ध्याने दृष्ट्वा जगद्गुरुम् / ध्येयावस्थि तचित्तात्मा निश्चलेद्रियदेहवान्

ధ్యానంలో జగద్గురు దేవేశ్వరుని దర్శించి అతడు ఆయననే చింతించాడు. ధ్యేయస్థితిలో చిత్తం నిలిచి, ఇంద్రియాలు దేహం నిశ్చలమయ్యాయి.

Verse 78

आकालावधि सो ऽतिष्ठन्निवातस्थप्रदीपवत् / जपंश्च देवदेवेशं ध्यायंश्च स्वमनीषया

కాల పరిమితి వరకు అతడు గాలిలేని చోట దీపంలా స్థిరంగా నిలిచాడు. తన మేధతో దేవదేవేశ్వరుని జపిస్తూ, ధ్యానిస్తూ ఉన్నాడు.

Verse 79

आराधयदमेयात्मा सर्वभावस्थमीश्वरम् / ततः स निष्फलं रूपमैश्वरं यन्निरञ्जनम्

అమేయాత్ముడైన అతడు సమస్త భావస్థితుల్లో ఉన్న ఈశ్వరుని ఆరాధించాడు. అప్పుడు అతడు నిరంజనమైన, నిష్కలమైన ఆైశ్వర్యరూపాన్ని దర్శించాడు.

Verse 80

परं ज्योतिरचिन्त्यं यद्योगिध्येयमनुत्त मम् / नित्यं शुद्धं सदा शान्तमतीन्द्रियमनौपमम् / आनन्दमात्रमचलं व्याप्ताशेषचराचरम्

ఆ పరమ జ్యోతి అచింత్యమైనది, యోగులు ధ్యానించదగినది, అనుత్తమమైనది. అది నిత్యం శుద్ధం, సదా శాంతం, ఇంద్రియాతీతం, అనుపమం; ఆనందమాత్రస్వరూపం, అచలం, సమస్త చరాచరాలలో వ్యాపించి ఉంది.

Verse 81

चिन्तयामास तद्रूपं देवदेवस्य भार्गवः / नित्यं शुद्धं सदा शान्तमतीन्द्रियमनौपमम्

భార్గవుడు దేవదేవుని ఆ రూపాన్నే చింతించాడు—అది నిత్యం శుద్ధం, సదా శాంతం, ఇంద్రియాతీతం, అనుపమం.