Shloka 48
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
द्वन्द्वांश्च धातून्विविधान्पश्यन्नेवमतर्कयत् / अहो ऽयं सर्वशैलानामाधिपत्ये ऽभिषेचितः
Transliteration
dvandvāṃśca dhātūnvividhānpaśyannevamatarkayat / aho 'yaṃ sarvaśailānāmādhipatye 'bhiṣecitaḥ
Translation
వివిధ ధాతువులనూ ద్వంద్వాలనూ చూస్తూ అతడు మనసులో ఇలా తర్కించాడు—‘అహో! ఇతడు సమస్త శైలాల అధిపత్యానికి అభిషిక్తుడయ్యాడు.’
Word by Word
dvandvānpairs/opposites
dvandvān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdvandva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
dhātūnminerals/ores (elements)
dhātūn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhātu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
vividhānvarious
vividhān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणम्
paśyanseeing
paśyan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formरीतिवाचक अव्यय (adverb: thus)
atarkayatreflected/considered
atarkayat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roottark (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; नकार-प्रत्ययेन नञ्-निषेधः? (अ- उपसर्गः/निषेधपूर्वकः)
ahoah!
aho:
Bhāva (भाव/utterance)
TypeIndeclinable
Rootaho (अव्यय)
Formविस्मयादिबोधक अव्यय (interjection)
ayamthis (one)
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
sarvaśailānāmof all mountains
sarvaśailānām:
Sambandha/Genitive (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva-śaila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; कर्मधारयः—सर्वे शैलाः
ādhipatyein/for sovereignty
ādhipatye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootādhipatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणम्
abhiṣecitaḥhas been consecrated
abhiṣecitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootabhi-ṣic (धातु)
Formभूतकाले कृदन्तः (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपसर्गः ‘अभि-’