Shloka 55
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
नीरन्ध्राञ्चितमे घौघवितानसमलङ्कृतः / नानाधातुविचित्राङ्गः सर्वरत्नविभूषितः
Transliteration
nīrandhrāñcitame ghaughavitānasamalaṅkṛtaḥ / nānādhātuvicitrāṅgaḥ sarvaratnavibhūṣitaḥ
Translation
అది నిరంతరంగా కమ్ముకున్న ఘన మేఘసమూహాల విస్తారమైన విటానంతో అలంకరించబడింది; నానాధాతువుల వైవిధ్యంతో దాని అవయవాలు విచిత్రంగా, సమస్త రత్నాలతో విభూషితంగా ఉన్నాయి।
Word by Word
nīrandhra-añcitamdensely adorned (without gaps)
nīrandhra-añcitam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootnīrandhra (प्रातिपदिक) + añcita (कृदन्त; √añc/√añj in sense “to mark/adorn”)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā/Dvitīyā (Nom/Acc) Ekavacana; used adverbially with following noun (megha-augha-vītāna): “densely/without gaps adorned”
megha-augha-vītāna-sama-alaṅkṛtaḥadorned like a canopy of masses of clouds
megha-augha-vītāna-sama-alaṅkṛtaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootmegha (प्रातिपदिक) + augha (प्रातिपदिक) + vītāna (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक) + alaṅkṛta (कृदन्त; √kṛ)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; बहुव्रीहिः—“यः मेघौघवितानसदृशेन अलङ्कृतः”
nānā-dhātu-vicitra-aṅgaḥwhose parts are variegated with many minerals
nānā-dhātu-vicitra-aṅgaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय) + dhātu (प्रातिपदिक) + vicitra (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; बहुव्रीहिः—“यस्य अङ्गानि नानाधातुभिः विचित्राणि”
sarva-ratna-vibhūṣitaḥadorned with all kinds of gems
sarva-ratna-vibhūṣitaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + ratna (प्रातिपदिक) + vibhūṣita (कृदन्त; √bhūṣ)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; तत्पुरुषः—“सर्वैः रत्नैः विभूषितः”