Shloka 53
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
अलङ्कृतागः सुव्यक्तं दृश्यते ऽही विलासिवत् / मृगेन्द्राहतदन्तीन्द्रकुंभस्थलपरिच्युतैः
Transliteration
alaṅkṛtāgaḥ suvyaktaṃ dṛśyate 'hī vilāsivat / mṛgendrāhatadantīndrakuṃbhasthalaparicyutaiḥ
Translation
అలంకరించబడిన దేహంతో అది విలాసిగా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది—సింహం దెబ్బతిన్న గజేంద్రుని కుంభస్థలం నుండి జారిన ముత్యాలు/రత్నాల వలన।
Word by Word
alaṅkṛta-aṅgaḥhaving adorned limbs
alaṅkṛta-aṅgaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootalaṅkṛta (कृदन्त; √kṛ, past passive participle) + aṅga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्मधारयः—“अलङ्कृतं अङ्गं यस्य/अलङ्कृत-अङ्गः”
su-vyaktamclearly
su-vyaktam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + vyakta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva used adverbially (क्रियाविशेषण); “well/clearly”
dṛśyateis seen/appears
dṛśyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
FormLaṭ-lakāra, Prathama-puruṣa, Ekavacana, Ātmanepada, Karmaṇi-prayoga (Passive)
ahiḥa serpent
ahiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootahi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
vilāsivatlike a playful one
vilāsivat:
Karta-anurūpa (कर्ता-विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootvilāsin (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित प्रत्यय)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; taddhita -vat = “like/possessing”
mṛga-indra-āhata-dantī-indra-kumbha-sthala-paricyutaiḥwith (drops) fallen from the temple-regions of great elephants struck by the lion
mṛga-indra-āhata-dantī-indra-kumbha-sthala-paricyutaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootmṛga (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक) + āhata (कृदन्त; √han) + dantī (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक) + kumbha (प्रातिपदिक) + sthala (प्रातिपदिक) + paricyuta (कृदन्त; √cyu)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; तत्पुरुष-समासः (mostly ṣaṣṭhī/karma-dhāraya relations): “fallen from the temples (kumbhasthala) of lordly elephants struck by the lion”