Shloka 70
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
तपश्चचार देवेशं विनिवेश्यात्ममानसे / भृगूपदिष्टमार्गेण भक्त्या परमया युतः
Transliteration
tapaścacāra deveśaṃ viniveśyātmamānase / bhṛgūpadiṣṭamārgeṇa bhaktyā paramayā yutaḥ
Translation
భృగువు ఉపదేశించిన మార్గాన, పరమ భక్తితో యుక్తుడై, దేవేశ్వరుణ్ని తన అంతర్మనస్సులో స్థాపించి తపస్సు చేశాడు.
Word by Word
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘तपः चचार’ इति कर्मरूपेण
चकारperformed
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘चकार’ = performed/did
देवेशम्the Lord of the gods
देवेशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘देवानाम् ईशः’)
विनिवेश्यhaving placed
विनिवेश्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + नि + विश् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्यय (absolutive): ‘having placed/installed’
आत्मin his own
आत्म:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययभावेन पूर्वपद (indeclinable-like first member) ‘आत्म-’ = ‘one’s own’; ‘मानसे’ इत्यस्य विशेषणम्
मानसेin the mind
मानसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
भृगूपदिष्टमार्गेणby the path instructed by Bhṛgu
भृगूपदिष्टमार्गेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभृगु + उपदिष्ट + मार्ग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘भृगु-उपदिष्ट’ (भृगुणा उपदिष्टः) तृतीया-तत्पुरुषः; तत् + ‘मार्ग’ (उपदिष्टः मार्गः) कर्मधारय; समस्तं करणम्
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
परमयाsupreme
परमया:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपरमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘भक्त्या’ इत्यस्य विशेषणम्
युतःendowed (with)
युतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘रामः’ इत्यस्य विशेषणम्